«Чанда учуроочу унаа каражаттарынын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген автоунаа каражаттарынын коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Техникалык регламенти» (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 17 - мартындагы № 139 токтому менен бекитилген)

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 17 - мартындагы № 139 токтому менен бекитилген

«Чанда учуроочу унаа каражаттарынын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген автоунаа каражаттарынын коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Техникалык регламенти

1-бап. Жалпы жоболор

1. Ушул техникалык регламент колдонулушу жайылтылган техникалык жөнгө салуу объекттерине карата жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдорунда эксплуатациялоого арналган L, M, N жана O категорияларындагы чанда учуроочу унаа каражаттары жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген автоунаа каражаттары (мындан ары – унаа каражаттары), ошондой эле шассиси; унаа каражаттарынын коопсуздугуна таасир берүүчү унаа каражаттарынын курамчалары таандык болуп саналат.

2. Бул Техникалык регламент төмөнкүлөргө карата колдонулбайт:

1) конструкциясы менен каралган 25 км/сааттан ашпаган максималдуу ылдамдыкка ээ болгон унаа каражаттарына;

2) спорттук жарышка катышуу үчүн гана арналган унаа каражаттарына;

3. Бул Техникалык регламенттин максаттары үчүн төмөнкү маанидеги терминдер колдонулат:

унаа каражаттарынын базасы – автомобилдин алдыңкы жана арткы окторунун ортосундагы узунунан кеткен аралык; унаа каражаттарынын коопсуздугу - жарандардын өмүрүнө же ден соолугуна, жеке жана юридикалык жактардын мүлкүнө, мамлекеттик жана муниципалдык мүлккө, курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүнүн тобокелдигине жол бербөө же минималдаштырууну камсыздоочу унаа каражатынын конструкциясынын параметрлери менен техникалык абалынын жыйындысы менен мүнөздөлгөн абал; унаа каражатынын конструкциясына өзгөртүүлөрдү киргизүү – унаа каражатын урунууга чыгаргандан кийин жасалган жана жол кыймылынын коопсуздугуна таасир эткен айкын унаа каражатынын конструкциясында каралган курамдык бөлүктөрүн жана жабдуу предметтерин алып салуу же каралбагандарын орнотуу; чанда учуроочу унаа каражаты – сериялуу өндүрүш шарттарында даярдалган, урунууга чыгарганга чейин жеке тартипте; же сериялуу өндүрүштөн тышкары жеке тартипте чогултулуучу комплекттердин конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген; же жеке техникалык чыгармачылыктын жыйынтыгы болуп саналган унаа каражаты; шайкеш эместик – ушул техникалык регламенттин талаптарын аткарбоо; башкаруу органы – унаа каражатынын же анын бөлүктөрүнүн иштешин өзгөртүү үчүн айдоочу таасир берген унаа каражаттарынын конструктивдүү элементи; оригиналдуу курамчалар – автоунаа каражаттарын чогултуу үчүн комплектөөчү элементтерди жеткирип берүүчү заводдор жеткирип берген автоунаанын курамчалары (агрегаттык түйүндөр, тетиктер);

2-бап. Коопсуздук талаптары

4. Урунууга чыгарылган чанда учуроочу унаа каражаттары ушул Техникалык регламенттин 1-тиркемесинде баяндалган коопсуздук боюнча талаптарына шайкеш келүүсү керек. Жеке же юридикалык жактарга автоунаа каражаттарын жеке тартипте өндүрүүдө, сериялуу автоунаа каражаттарында мурун колдонулган курамчалардын жана запастык бөлүктөрдүн айрым агрегаттарын, түйүндөрүн жана тетиктерин колдонууга уруксат берилет.

5. Урунууга чыгарылуучу конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген унаа каражаттары ушул Техникалык регламенттин 2-тиркемесинде баяндалган коопсуздук боюнча талаптарга шайкеш келүүсү зарыл.

6. Унаа каражатынын проекциясынын тышкы контуруна ылайыкталган бампердин сызыгына карата алдыга чыгаруу менен тегиз жалпактыктын үстүнкү таянычына болоттон же ага окшош башка бышык мүнөздөмөсү бар материалдардан даярдалган конструкцияларды М жана N категориясындагы унаа каражаттарына орнотууга тыюу салынат.

7. Бул талап унаа каражаттарынын штаттык комплектациясында каралган жана (же) белгиленген тартипте шайкештик баалоосунан өткөн конструкцияларга, ошондой эле фараларды жана мамлекеттик каттоо белгилерин гана коргоо үчүн арналган массасы 0,5 килограммдан аз болгон металл торлорго жана аны бекитүү элементтерине жайылтылбайт.

3-бап. Шайкештикти баалоо

8. Чанда учуроочу унаа каражаттарынын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген унаа каражаттарынын шайкештигин баалоо төмөнкү формаларда ишке ашырылат:

- Экспертиза жүргүзүү;

- каттоо;

- техникалык кароо;

- мамлекеттик көзөмөлдөө.

9. Унаа каражаттарынын конструкциясына өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча эскиздик долбооруна жана чанда учуроочу унаа каражатынын эскиздик долбооруна экспертиза жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан түзүлүүчү ведомстволор аралык комиссия аркылуу жүргүзүлөт.

10. Ведомстволор аралык комиссия чанда учуроочу унаа каражатынын жана конструкциясына өзгөртүү киргизүү мүмкүн болгон унаа каражаттарынын эскиздик долбоорлорун карап чыгып, аларды жактыруу же баш тартуу тууралуу корутунду берет.

11. Чанда учуроочу унаа каражатын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген унаа каражаттарын каттоо “Жерде жүрүүчү транспорт каражаттарынын коопсуздугу боюнча Кыргыз Республикасынын Техникалык регламенти” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ведомстволор аралык комиссия тарабынан берилген оң корутундусу жана аккредитацияланган диагностикалык борбордун эскиздик долбоорго жана ушул Техникалык регламенттин талаптарына шайкештиги жөнүндөгү корутунду боюнча жүргүзүлөт.

12. Чанда учуроочу унаа каражатын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген унаа каражаттарын техникалык кароодон өткөрүү “Жерде жүрүүчү транспорт каражаттарынын коопсуздугу боюнча Кыргыз Республикасынын Техникалык регламенти” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык алар каттоодон өткөндөн кийин жүргүзүлөт.

13. Ушул Техникалык регламенттин талаптарынын сакталышына мамлекеттик көзөмөлдөө “Жерде жүрүүчү транспорт каражаттарынын коопсуздугу боюнча Кыргыз Республикасынын Техникалык регламенти” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ишке ашырылат.

“Чанда учуроочу унаа каражаттарынын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген автоунаа каражаттарынын коопсуздугу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Техникалык регламентине 1-тиркеме

Урунууга чыгарылуучу чанда учуроочу

унаа каражаттарына талаптар

1. Жалпы коопсуздукка талаптар:

- M, N жана L категориясындагы унаа каражаттары кыймылдаткычты уруксатсыз кыймылга келтирүүнүн алдын алуучу уурдап айдап кетүүгө каршы орнотмолор - тутумдар менен жабдылышы керек;

- ар бир унаа каражаты салонду жылытуу тутуму менен жабдылышы керек;

- жылытуучу прибордун, унаа каражатынын ичине жылуу аба берүүчү тутумдун жанында жайгашкан кузовдун бөлүгү жана башка бардык элементтер аларга тийгенде жаракат алуу мүмкүнчүлүгүн четтете тургандай жайгаштырылышы же өтө ысып кетүүдөн жана күйүүчү зат же май менен кирдөө мүмкүнчүлүгүнөн сакталышы керек;

- жылытуучу иштеп чыгарган газдарды чыгаруучу тутумунун түтүгү иштелген газдардын унаа каражатынын ичине аба алмаштыруу, жылытуу тутумунун аба алуучулары же ачылган терезелер аркылуу кирүү мүмкүнчүлүгүн четтете тургандай жайгаштырылышы керек.

- унаа каражаттары медициналык аптечкалар жана өрт өчүрүү каражаттары менен жабдылышы керек.

2. Бардык эшиктерге техникалык талаптар:

- унаа каражаты кыймылсыз абалда турганда ар бир эшик унаа каражатынын ичинен да жана тышынан да жеңил ачылышы керек (бул шарт унаа каражатынын кыймылдуу абалында милдеттүү эмес). Бирок бул талапты эшиктерди сыртынан бекитүү мүмкүнчүлүгүн четтетүүчү катары талкуулоого болбойт, мында эшиктерди ичинен каалаган учурда ачууга мүмкүнчүлүк болуусу шарт;

- каалагандай асылма же үстүгө карай ачылма кошумча терезе сыртка ачылышы керек.

3. Авариялык тешиктерге талаптар:

- ар бир авариялык тешиктин ачылышы жана жабылышы унаа каражатынын ичинен чыгууга же сыртынан кирүүгө эркин жана тоскоолсуз болушу керек;

- авариялык тешиктер ичинен жана ошондой эле сыртынан жеңил ачылышы же чечилиши керек. Жеңил сындырылуучу тешиктер болгон учурда, ага жакын жерде, унаа каражатынын ичиндеги адамга жеңил жетүүгө ыңгайлуу жайгаштырылган тешикти сындыруу үчүн түзүлүш орнотулушу керек.

4. Жазуулар:

- унаа каражатынын ичинде жана тышында ар бир запастык чыгуу “Запастык чыгуу” деген жазуу менен белгилениши керек, зарылдыгына жараша жүргүнчүлөрдү жана кооптуу жүктөрдү ташыган учурда тиешелүү эл аралык белгилер жана стандарттар менен толукталышы мүмкүн;

- мамлекеттик тилде аткарылат жана расмий тилде кайталанышы мүмкүн.

5. Салондун ичиндеги электр жарыгы жасалма ички жарык менен камсыздалышы керек.

6. Катуу жана кур туткалары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1999-жылдын 4-августундагы № 421 “Жолдо жүрүүнүн эрежелерин жана Транспорт каражаттарын пайдаланууга чыгаруу боюнча жана кызмат адамдарынын жолдо жүрүүнүн коопсуздугун камсыздоодогу милдеттери боюнча Негизги жоболорду бекитүү тууралуу” токтомуна ылайык талаптагыдай бекемдикке ээ болушу керек. Анын конструкциясы жана орнотулушу, жүргүнчүлөрдүн жаракат алуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгаргандай кылып жасалышы керек.

Катуу жана кур туткаларынын кесилиши жүргүнчү үчүн оңой кармоого жана катуу карманууга ыңгайлуу болушу керек. Катуу тутканын узундугу 10 сантиметрден кем болбой, ага колдун беш манжасы баткандай болушу керек. Мындай кесилиштин каалагандай өлчөмү В класстагы унаа каражаттарынын эшигине жана отургучтарына жана өткөөлүндө орнотулган туткаларды кошпогондо, 2 сантиметрден кем эмес жана 4,5 сантиметрден ашык эмес болушу керек. Бул учурларда минималдуу өлчөмү 1,5 см барабар болгон туткаларды пайдаланууга жол берилет, мында башка өлчөмү кеминде 2,5 см барабар болуусу шартка ылайык. Тутканын жана унаа каражатынын чектешкен ички чатырынын же тосмосунун ортосундагы эркин мейкиндик 4 см кем болбошу керек. Бирок В классындагы унаа каражатынын эшигинин туткасы же отургучтун жанындагы же өтмөктөгү туткалардын ортосундагы минималдуу эркин мейкиндик 3,5 см болушуна уруксат берилет. Ар бир катуу тутканын, кур тутканын же тирөөчтүн сырткы катмары контрасттуу жана жылмакай эмес болушу зарыл.

7. Тормоздук башкарууга талаптар.

1) Тормоз берүүдө баштапкы ылдамдык 40 км/саат болгон учурда жумушчу тормоздук тутумдун жардамы менен тормоз берүүдө, автоунаа каражатынын сызыктан кыйшайып кетүүсү төмөнкүлөрдөн ашпашы керек:

- 1,25 м – габаритинин узундугу жана туурасы 5 м жана 2 м барабар же тиешелүү түрдө кичирээк болгон автоунаа каражаты үчүн;

- 1,5 м – габаритинин узундугу 5 м ашык же габаритинин туурасы 2 м ашык, бирок 2,5 м ашпаган автоунаа каражаттары үчүн;

- 1,75 м – габаритинин туурасы 2,5 м ашкан бирок 3 м ашпаган автоунаа каражаттары үчүн.

2) Токтоп турууга дайындалган тормоз тутуму 0,16 кем эмес жалпы салыштырмалуу тормоз күчтүн маанисин же эңкейиши 16 пайыздан кем эмес жолдогу толук массадагы автоунаа каражатынын кыймылсыз абалын камсыз кылышы керек, өздүк толук камдуусу менен автоунаа каражаттары үчүн эңкейиши 23 пайыздан кем эмес жолдо – М категориясындагыларга жана 31 пайыздан кем эмес – N категориясындагыларга. Токтоп турууга дайындалган тормоз тутумун башкаруу органындагы күч, анын тормоз берүү натыйжалуулугун баалоодо М классындагы автоунаа каражаттары үчүн 392 Н (40 кгс) ашпашы керек жана калган категориялардагы автоунаа каражаты үчүн 588 Н (60кгс) болушу керек.

8. Башкаруу жана контролдоо органдары:

- бут менен басып башкаруу органы колдонулат (педаль), ал бутту кадимки абалда кармоодо тоскоолсуз которулуп турушу керек;

- педалды аягына чейин басканда педаль менен полдун ортосунда көңдөй калышы керек;

- педалды коё бергенде ал баштапкы абалга толук кайтып келиши керек.

9. Шина жана дөңгөлөктөргө талаптар.

1) Шинанын протекторунун сүрөтүнүн бийиктиги төмөнкүдөн кем болбошу керек:

- жеңил автомобилдер үчүн – 1,6 мм;

- автобустар үчүн – 2,0 мм;

- чиркегич жана жарым чиркегичтер үчүн – сүйрөгүчтөр үчүн алынган маанилерде.

2) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1999-жылдын 4-августундагы № 421 “Жолдо жүрүүнүн эрежелерин жана Транспорт каражаттарын пайдаланууга чыгаруу боюнча жана кызмат адамдарынын жолдо жүрүүнүн коопсуздугун камсыздоодогу милдеттери боюнча Негизги жоболорду бекитүү тууралуу” токтомуна ылайык , корду көрүнүп калган локалдуу бузулуулары (тешиктер, тешилген жана тешилбеген кесиктер), ошондой эле протектордун катмарларынын локалдуу сыйрылышы шинада болбошу керек. Кош дөңгөлөктөрдүн ортосунда башка предметтердин болуусуна жол берилбейт.

3) Шиналардын аба басымы Кыргыз Республикасында колдонулган стандарттарына шайкеш келиши керек.

Шиналардын аба басымын өлчөө жана аларды үйлөтүү үчүн кош дөңгөлөктөр, дисканын вентилдик тешиктери бири-бирине дал келтирилип орнотулушу керек. Золотниктерди бүтөгүчтөр, тыгындар жана башка ыкмалар менен алмаштырууга жол берилбейт.

4) Автоунаа каражаттары “Жолдо жүрүүнүн эрежелерин жана Транспорт каражаттарын пайдаланууга чыгаруу боюнча жана кызмат адамдарынын жолдо жүрүүнүн коопсуздугун камсыздоодогу милдеттери боюнча Негизги жоболорду бекитүү тууралуу” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1999-жылдын 4-августундагы № 421 токтомунун талаптарына ылайык келген шиналар менен комплектелиши керек.

Төмөнкүлөрдү орнотууга уруксат берилбейт:

- автобустардын, жеңил автомобилдердин, чиркегичтердин жана жарым чиркегичтердин бир огуна ар түрдүү өлчөмдөгү, конструкциядагы (радиалдык, диагоналдык, камералуу, камерасыз), протекторлорунун сүрөттөрү ар башка моделдердеги, темир тиш тикендүү жана темир тиш тикендүү эмес, суукка туруктуу жана суукка туруктуу эмес түрдүү шиналарды;

- жеңил автомобилдердин алдыңкы огуна локалдуу бузулуусу бар ремонттолгон шиналарды.

5) Дисктерди жана дөңгөлөктүн алкагын бекитүүчү буроонун же бураманын бирөөсүнүн жок болушуна, ошондой эле аларды бекитүүнү бошураак коюуга жол берилбейт.

6) Дискте жана дөңгөлөктүн алкагында жаракалардын болушуна жол берилбейт.

10. Кароо, көрүүнү камсыз кылган каражаттарга талаптар:

- унаа каражатын башкарган айдоочу, өзүнүн алдындагы жолду тоскоолсуз көрүп, ошондой эле унаа каражатынын оң жана сол жагын кароо мүмкүнчүлүгү болуш керек;

- унаа каражаты конструкциясына туруктуу негизде орнотулган, алдыңкы айнекти муз тоңуудан жана тердеп кетүүдөн тазалоого жөндөмдүү тутум менен жабдылат. Жылытылган аба менен айнекти тазалоо үчүн колдонулуучу тутумунун вентилятору жана сопло аркылуу алдыңкы айнекке аба бергичи болушу керек.

11. Айнектерге, маңдайкы айнек тазалагычтарга жана айнек жуугучтарга талаптар Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 1-сүрөтүндө көрсөтүлгөн.

1) Өлчөмдөр, өлчөмдөрдүн кыйшаюу чеги конкреттүү буюмдун чиймесинин талаптарына ылайык келип, Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 1-таблицасында көрсөтүлгөн маанилерден ашпашы керек.

2) Жогорку сорттогу жалпак буюмдун өлчөмүнүн кыйшаюу чеги ± 2,0 мм ашпашы керек.

3) Калыңдыктын кыйшаюу чеги төмөнкү өлчөмдөн ашпашы керек:

- үч катмардуу буюмдар үчүн ± 0,4 мм;

- чыңалган буюмдар үчүн ± 0,3 мм.

Жогорку сорттогу чыңалган буюмдар үчүн калыңдыгынын кыйшаюусу ± 0,2 мм ден ашпашы керек. Жогорку сорттогу чыңалган буюмдар үчүн калыңдыгынын кыйшаюусу ± 0,2 мм ден ашпашы керек.

4) Техникалык талаптар.

Буюмдар “Жолдо жүрүүнүн эрежелерин жана Транспорт каражаттарын пайдаланууга чыгаруу боюнча жана кызмат адамдарынын жолдо жүрүүнүн коопсуздугун камсыздоодогу милдеттери боюнча Негизги жоболорду бекитүү тууралуу” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1999-жылдын 4-августундагы № 421 токтомунун талаптарына жана конкреттүү буюмдар үчүн конструктордук жана технологиялык документтер боюнча техникалык шарттарга ылайык даярдалышы керек.

5. Мүнөздөмөлөр.

техникалык тапшырмасы 1977-жылдын 1-январынан кийин бекитилген жерде жүрүүчү унаанын алдыңкы айнектери, калыңдыгы 0,76 мм келген пленкага үч катмарлуу айнектен даярдалышы керек. 30 км/саатка чейин ылдамдыкта акырын жүрүүчү унаа үчүн алдыңкы айнекти чыңалган айнектен жасоого жол берилет. Жалпактыктагы жалпак буюмдардын кыйшаюусу жана тапшырылган формадагы ийилген буюмдардын кыйшаюусу, техникалык шарттарда же конкреттүү буюмдардын чиймелерине көрсөтүлүүсү керек. Буюмдун ачык жана жылмакай кырлары жылмаланышы, кыймылсыз бекитилген жактары – мокок болушу керек. Керектөөчү менен өндүрүүчүнүн ортосундагы макулдашуу боюнча кырларды башка түрдө жасоого жол берилет. Ачык кырларда сыныктар болушуна жол берилбейт. Жылмакай жана кыймылсыз жабык кырларда жол берилген сыныктардын өлчөмү жана саны конкреттүү буюмдун техникалык шарттарынын талаптарына ылайык келиши керек.

6) Айдоочу үчүн көрүү мүмкүнчүлүгүн камсыздаган айнектин жарык өткөрүү мүмкүнчүлүгү төмөнкүдөн кем болбошу керек:

- 75 пайыз – алдыңкы айнектер үчүн;

- 70 пайыз – алдын караганга мүмкүнчүлүк берген П кароонун ченемдик талаасына (1-сүрөт) кирген, алдыңкы болуп саналбаган айнектер үчүн.

7) Автоунаа каражаты, конструкцияда каралгандай алдыңкы айнекти тазалагычтар жана айнек жуугучтар менен жабдылышы керек.

8) Максималдуу ылдамдык режиминде айнек тазалагычтардын сууланган айнектин үстүндө щёткаларынын кыймылынын жыштыгы минутада эки жүрүштөн турган 35 кыймылдан кем болбошу керек.

9) Максималдуу ылдамдыкта сууланган айнектин үстүндө айнекти тазалагычтардын щёткаларынын толкундалуу бурчу техникалык жана ченемдик-техникалык документтерде каралгандан кем болбошу керек.

10) Айнекти тазалагычтардын щёткалары тазалоочу зонаны автобустар үчүн эки жүрүштөн турган 10дон ашык эмес кыймылда жана башка автоунаа каражаттары үчүн – эки жүрүштөн турган 5тен ашпаган кыймылда аарчышы керек, мында тазаланган зонанын четтери боюнча аарчылбаган тилкелердин жалпы туурасы щётканын узундугунун 10 пайызынан ашпашы тийиш.

Ушуну менен бирге айнек жуугучтар айнектин тазаланчу зонасына айнекти суулоо үчүн жетиштүү сандагы суюктукту берүүнү камсыздашы керек.

12. Спидометрлерге талаптар:

L, M жана N категориясындагы ар бир унаа каражатында спидометр бар; спидометрдин көрсөтмөлөрү сутканын бардык убагында көрүнүктүү.

13. Тышкы жарык берүүчү приборлорго талаптар.

1) Автоунаа каражаттарында саны, жайгашуусу, көрүнүү бурчу жана түсү ушул Техникалык регламент менен белгиленген тышкы жарык приборлору орнотулушу керек.

2) Капталдагы жарыкты кайтаруучудан тышкары бардык жарык приборлору унаа каражатына аларды эсептөө окторунун жаңылыштыгы ± 3 ашык эмес, унаа каражатынын таяныч жалпактыгына жана унаа каражатынын ортосунан бойлото кеткен тике жалпактыгына параллелдүү орнотулушу керек.

3) Унаа каражатында бир эле функцияны аткаруучу кар жааган убакта колдонулуучу приборлорду жубу менен орнотууда, унаа каражатынын ортосунан бойлото кеткен тике жалпактыкка карата симметриялуу жайгаштырылышы керек. Эгерде кыймылдын коопсуздугу төмөндөбөсө, жарыкты жакын берүүчү фараны симметриялуу эмес жайгаштырылышына жол берилет.

4) Ортосунан бойлото кеткен жалпактыкка карата симметриялуу эмес аткарылган унаа каражаттары үчүн ушул жалпактыкка карата жарык приборлорун симметриялуу эмес жайгаштырылышына жол берилет.

5) Унаа каражаттарында орнотулуучу тышкы жарык приборлорунун жайгашуу бийиктигин катуу катмарлуу түз жантык аянтта текшерүү керек. Текшерүү учурунда унаа каражаты жүгү жок өздүк толук камдуусу менен айдоочусу жок турушу зарыл.

Геометриялык көрүнүү бурчтары жана сызыктык өлчөмдөрү кар жааган убакта колдонулуучу приборунун берген жарыгынын үстүнөн ченөөсү керек.

6) Автоунаа каражаттарында, эгерде алардын конструкциясында каралса, прожектор фаралары жана издөөчү прожекторлору орнотулушу мүмкүн.

Өндүрүштөн алып салынган автоунаа каражаттарына башка унаа каражаттарынын маркасынын жана моделинин тышкы жарык берүүчү приборлорун орнотууга жол берилет.

7) Салондун ичиндеги жарык берүүчү приборлорун жандыруучу сигнализаторлору иштеп туруусу зарыл.

8) Унаа каражатына жарык бөлүштүрүүнүн бир тутумунун негизги фаралары орнотулушу керек.

9) С(НС) жана СR (НCR) типтериндеги фаралар жакын жерди көрсөтүүчү жарыктын шооласын жарык тосуу чегинин сол бөлүгүн камтуучу жалпактык, ушул Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 2-таблицасында көрсөтүлгөндөй бурчтун жумуштук аянтынын жалпактыгына карата эңкейтилиши керек.

14. Башкаруу рулуна талаптар.

1) Руль дөңгөлөгүнүн айлануусу, анын бардык бурулуу бурчунун диапозонунда булкунуусуз жана кыпчып калуусуз тегерениши керек.

2) Автоунаа каражаттарынын кыймылсыз ордунда турган жана кыймылдаткычы иштеп аткан убагында рулдук башкаруунун күчөтмөсү бар рулдук дөңгөлөгүнүн нейтралдуу абалдан өз алдынча бурулуусуна жол берилбейт.

3) Жеңил автомобилдер үчүн сыноонун регламенттелген шарттарында рулдук башкаруусунун суммалык люфту алардын агрегаттарынын базасында 10 ашпашы керек.

4) Рулдук дөңгөлөктүн максималдуу бурулушу автоунаа каражатынын конструкциясында каралган орнотмолор менен гана чектелиши керек.

5) Конструкцияда каралбаган рулдук башкаруунун тетиктерин жана түйүндөрүн бири-бирине карата же үстүнкү таянычты ордунан жылдырууга жол берилбейт. Сайы бар бирикмелер бекем тартылып жана бекитилиши керек.

6) Рулдук механизмде жана рулдук приводдо деформацияланган, жарака кеткен жана башка кемтиктери бар тетиктерди колдонууга жол берилбейт.

7) Рулдук башкаруунун күчөтмөсүнүн насосундагы приводдун курун тартылышы жана анын резервуарындагы жумушчу суюктуктун деңгээли автоунаа каражатын эксплуатациялоо боюнча колдонмонун талаптарына ылайык келиши керек.

Күчөтмөнүн гидротутумундагы жумушчу суюктуктун агып кетүүсүнө жол берилбейт.

8) Эгерде сырты капталган алкактын эң чоң жоондугу, аны бекитүүчү элементтеринин калыңдыгын эсепке алуу менен 40 мм ашык болсо же тагуу ыкмасы алкакты сыртынан бойлото каптоого жана аны рулдук дөңгөлөктөн өз алдынча ажыратууга мүмкүн болбосо, анда рулдук дөңгөлөктүн сыртын каптоого жол берилбейт.

15. Коопсуздук курларына жана аларды бекитүү жерлерине талаптар.

II, III классынын М категорияларындагы жана В, N жана L категорияларындагы (автомобилдик компоновкалар менен) унаа каражаттарынын отургучтары, унаа каражатынын кыймылсыз абалында турган убагында гана пайдалануу үчүн арналган отургучтарды кошпогондо, “Жолдо жүрүүнүн эрежелерин жана Транспорт каражаттарын пайдаланууга чыгаруу боюнча жана кызмат адамдарынын жолдо жүрүүнүн коопсуздугун камсыздоодогу милдеттери боюнча Негизги жоболорду бекитүү тууралуу” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 1999-жылдын 4-августундагы № 421 токтомуна ылайык коопсуздук курлары менен жабдылат. Эгерде отургучтарды бурууга же башка багытта орнотууга мүмкүн болсо, анда унаа каражатынын жүрүү багытына карата пайдалануу үчүн дайындалган отургучтар коопсуздук курлары менен жабдылуусу зарыл.

2) Коопсуздук курлардын тартып-түйүүчү түзүлүштөрүн төмөнкү учурларда пайдаланууга жол берилбейт:

- чубалган курдун узундугун жөнгө салгычы жок болсо;

- курдун таралгасы унаа каражатынан айдоочуну же жүргүнчүнү тез арада чыгарып алуу зарыл болгон учурда куткаруучу оңой жете турган жерде жайгаштырылышы керек;

- отургучтар үчүн ар бир жер колдонулуучу курлардын түрлөрүнө ылайык коопсуздук курларын бекитүүчү жерлер менен жабдылат.

16. Отургучтарга жана алардын бекиткичтерине талаптар:

1) Отургучтар унаа каражаттарынын шассисине же башка бөлүктөрүнө бекем бекитилет.

2) Ар бир отуруучу жердин үстүндө бош аралык болушу керек, ал отургучтун бүктөлбөгөн жаздыкчасынын эң бийик жайгашкан чекитинен өйдө көздөй 90 см кем эмес жана отурган жүргүнчүнүн буту жайгашкан полдон 135 см кем эмес болуусу керек.

3) Ушул Тиркеменин 16-пунктунун 2-пунктчасында көрсөтүлгөн бош аралык бүткүл жантык аянтынын үстүндө жайгашуусу керек, анын аныктамасы төмөндө келтирилген:

- отургучтун тикесинен сызылган ортоңку кесилишине карата симметриялуу жайгашкан туурасы 40 см болгон жана Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 2-сүрөтүндө көрсөтүлгөн L узундуктагы тик бурчтуу участок, анда отургучтун орточо тике жалпактыктагы кесилиши берилген;

- отурган жүргүнчүнүн буту үчүн арналган зонанын туурасы 40 см жана тереңдиги 30 см.

Бирок бул аралык өзүнүн жогорку бөлүгүнө унаа каражатынын капталындагы тосмосуна жанаша бийиктиги 15 см жана туурасы 10 см болгон тик бурчтуу участокту өзүнө камтыбайт (Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 3-сүрөтү).

4) Ушул Тиркеменин 16-пунктунун 3-пунктчасында эскертилген зонанын үстүндө жайгашкан мейкиндикке төмөнкү бөлүктөр таандык болушу мүмкүн:

- башка отургучтун жөлөнгүчү;

- бир жагы унаа каражатынын капталындагы тосмосуна жанаша кеткен, чокусу полго карата 65 см бийиктикте жайгашкан, ал эми туурасы 10 см болгон негизи бул мейкиндиктин үстүнкү бөлүгүндө жайгашкан үч бурчтук формасында зонанын ичине кирип турган конструкциянын элементтери;

- каралып жаткан мейкиндиктин ылдыйкы бөлүгүндө жайгашып, унаа каражатынын капталындагы тосмосуна жанаша кеткен жана карама-каршы кесилишинин максималдуу туурасы 10 см болгон учурда 200 см² ашпаган (Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 5-сүрөтү) бөлүнүп чыгып турган жер (Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 4-сүрөтү).

17. M, N жана L (жабык түрүндөгү кузовдор) категориясындагы унаа каражаттарынын эшиктерине, кулпуларына жана эшиктин петлясына талаптар:

Унаа каражатынын бардык эшиктери жабык абалында кулпу менен бекем жабылуу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Айдоочу жана жүргүнчүлөр кирип-чыккан эшиктер, ошондой эле эшик орнотулуучу тешик орундарынын жээктери жумуру болушу керек. Эшиктин ички катмарында жайгашкан кармагычтары жана башкаруу органдары отургуч үчүн эң жакынкы жерден жеткиликтүү болушу керек.

18. 10 мм ашык чыгып турган эмблема жана башка декоративдүү объекттер, анын ичинде дөңгөлөктүн алкагынан сыртка чыгып турган сырткы катмардын үстүндөгү бардык төшөгүчтөр;

- шиналардан, дөңгөлөктүн калпактарынан жана дөңгөлөктү бекитүүчү бурамалардан тышкары, пландагы кузовдун тышкы контурунун чегинен дөңгөлөк сыртка чыгып турбайт;

- капталындагы аба дефлекторлору же суу аккан кобулдар, эгерде диаметри 100 мм келген шарга алардын четтери тие албай тургандай кылып алар кузовдун багытына карай ийилбеген учурда жээктердин жумуру 1 мм кем эмес радиуска ээ болот;

- бампердин учтары диаметри 100 мм келген шарга тие албай тургандай кылып кузовго карай ийилет, бампердин чети менен кузовдун ортосундагы аралык 20 мм ашпайт. Альтернатива катарында бамперлердин аяктары кузовдун тереңдетилген чуңкурларына киргизилиши же кузовдун сырты менен жалпы тегиздикте болушу мүмкүн.

- фаралардын алкактары жана калканычтары, фаранын айнегинин үстүнкү катмарынын эң жогорку чыгып турган чекитине карата 30 мм ашпашы керек (диаметри 100 мм шардын бир эле учурда фаранын айнеги жана фаранын алкагы (калканычы) менен тийишкен чекитине карата жантык өлчөөдө);

- домкрат үчүн кронштейндер, түздөн-түз алардын үстүндө жайгашкан полдун сызыгынын тикесинен кеткен проекциясынан 10 мм ашык чыкпашы керек;

- түздөн-түз алардын үстүндө жайгашкан полдун сызыгынын тикесинен кеткен проекциясынан 10 мм ашык сыртка чыгып турган чыгаруучу түтүктөр насадка менен же жумуру 2,5 мм кем эмес радиуста жумуру жээк менен аяктайт;

- бут койгучтун жана тепкичтин четтери жумуру болушу керек;

- капталдагы аба айланып агып өтмөлөрдүн, жамгыр калканычтарынын жана терезенин кирдешине каршы дефлекторлордун сыртка чыгып турган четтеринин кыйшаюу радиусу 1 мм кем эмес аткарылат;

- унаа каражатынын кузовунда туруктуу бекитилген запас дөңгөлөк, аккумулятордук батареялар үчүн контейнер, май куюлуучу бактар, тормоздук тутумдун ресиверлери жана башка курамчалары, эгерде алар анын өлчөмдүк мүнөздөмөлөрүнүн белгиленген талаптарын канааттандырган учурда капталындагы коргоочу орнотмонун бөлүктөрү катары каралышы мүмкүн.

Бул Техникалык регламент толук конструктивдүү массасы 3500 кг ашпаган каравандарды жана жеңил чиркегичтерди сүйрөө үчүн арналган чиркештирип илүүчү шарларга карата колдонулбайт жана автомобиль чиркештирип илүүчү шар менен жабдылган учурда сүйрөөчү автомобиль менен жеңил чиркегичтин жана каравандын ортосун механикалык байланыштыруучу орнотмолорунун тетиктерин дал келиштирүү үчүн зарыл болгон өлчөмдөрдү белгилейт. Бул Техникалык регламент атайын чиркегичтерди сүйрөө үчүн арналган атайын жеңил автомобилдердин шар тибиндеги чиркеп сүйрөөчү түзүлүштөрүнө карата колдонулбайт. Шар түрүндөгү чиркөөчү илмектин негизги өлчөмдөрү Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 6-сүрөтүндө көрсөтүлгөн өлчөмдөргө ылайык келиши керек. Шар түрүндөгү илмектин айланасындагы бош мейкиндик Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 7-сүрөтүндө келтирилген маанилерге ылайык келиши керек. Шар түрүндөгү чиркөөчү илмектин үстүнкү тегерек катмары жана моюн огу автомобилдин симметриялуу тике жалпактыктын узундугунда жатуусу керек. Толук конструктивдүү массадагы автомобилдин шар түрүндөгү чиркөөчү илмектин борборунун жайгашуусунун бийиктиги үстүнкү таянычка карата 350 мм кем эмес жана 420 мм ашык эмес болушу керек. Толук конструктивдүү массасы 3500 кг келген чиркегичтерди сүйрөө үчүн арналган чиркеп сүйрөөчү орнотмонун шар түрүндөгү чиркөөчү илмектин диаметри (18±1) мм жалпактыкта “ISO 50” деген белги жазылышы керек. Мындан тышкары өндүрүүчү ишкананын белгисин түшүрүүгө жол берилет.

“Чанда учуроочу унаа каражаттарынын жана конструкциясына өзгөртүүлөр киргизилген автоунаа каражаттарынын коопсуздугу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Техникалык регламентине 2-тиркеме

1. Унаа каражатынын конструкциясына киргизилген айрым өзгөртүүлөргө карата талаптар

№

Унаа каражатынын конструкциясындагы өзгөртүүлөр

Унаа каражатынын конструкциясына өзгөртүүлөрдү киргизүүдө аткарууга тийиш болгон техникалык талаптар

Унаа каражатынын шассисине ушул унаа каражатынын тибинин курамында шайкештик баалоосунан өткөн стандарттуу самосвал жана борттук кузовдорду, цистерналарды, фургон кузовдорду (анын ичинде контейнерлерди), тентти орнотууга байланышкан кузовдун тибинин өзгөртүү, ошондой эле көрсөтүлгөн типтеги кузовдорду бири-биринин ордуна орнотуу

Максималдуу массасы жана анын октор менен бортко карата бөлүштүрүлүшү, ошондой эле массанын борборунун координаттарынын өзгөртүлүшү унаа каражатын өндүрүүчү тарабынан белгиленген чектерден ашпашы керек. Габариттин туурасы 2,55 метрден (унаа каражатынын изотермикалык кузовдору үчүн максималдуу туурасы 2,6 метрге чейин болушуна жол берилет), ал эми бийиктиги 4,0 метрден ашпашы керек. Кузов (цистерна) унаа каражатынын рамасына ошол эле же кыйла көбүрөөк техникалык жактан жол берилген максималдуу массадагы сериялуу өндүрүш шарттарында даярдалган ошол эле унаа каражатынын конструкциясы, кузовду же цистернаны бекитүү элементтеринин саны жана материалы боюнча окшош бекитүү элементтери менен бекем бекитилиши керек

Жүк ташуучу автомобилдерге унаа каражатынын тибинин курамында шайкештик баалоосунан өткөн кошумча май куюучу бактарды орнотуу.

Кошумча май куюучу бактар унаа каражатын өндүрүүчү тарабынан каралган жерге орнотулушу жана унаа каражатынын конструкциясы, бекитүү элементтеринин саны жана колдонулган материалы боюнча окшош бекитүү элементтери менен бекитилиши керек

Борттук жана самосвалдык кузовдордун жана цистерналардын ордуна унаа каражатынын тибинин курамында шайкештик баалоосунан өткөн миңгизме чиркөө түзүлүшүн орнотуу

3.1. Унаа каражатынын тибине миңгизме чиркөө түзүлүштөрү менен жабдылган модификациялар киргизилиши керек. Унаа каражатынын конструкциясына өзгөртүүлөрдү киргизүүдө көрсөтүлгөн түзүлүштөр колдонулат.

3.2. Миңгизме түзүлүшү унаа каражатынын конструкциясы, элементтеринин саны жана колдонулган материалы боюнча окшош бекитүү элементтери менен бекитилиши керек.

3.3. Миңгизме түзүлүштүн арткы мостко карата жайгашуусу ошол эле типтеги чыгарылган миңгизме сүйрөгүчтөрдүн жайгашуусуна шайкеш болушу жана жантык жалпактыкта киндик огунун айланасында ар бир тарапка 90дон кем эмес градуста сүйрөгүчтүн жана жарым чиркегичтин салыштырмалуу бурулуусун камсыздоосу керек.

3.4. Унаа каражатынын арткы сырткы жарык берүүчү приборлорун жана арткы мамлекеттик каттоо белгисине жарык берүүчү приборлорун жайгаштыруу орду жана аларды орнотуу Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга ылайык келиши керек.

3.5. Сүйрөгүчкө жарым чиркегичтин электр жабдууларын жана тормоздук тутумун кошуу үчүн ажыратуучу туташтырмалар орнотулушу керек

Жүк ташуучу автомобилдерге унаа каражатынын тибинин курамында шайкештик баалоосунан өткөн жүк көтөрүүчү бортторду, жүктөрдү өз алдынча жүктөп жана түшүрүү үчүн лебедкаларды жана гидравликалык көтөргүчтөрдү орнотуу

Максималдуу массасы жана анын октор менен бортко карата бөлүштүрүлүшү, ошондой эле массанын борборунун координаттарынын өзгөртүлүшү унаа каражатын өндүрүүчү тарабынан белгиленген чектерден ашпашы керек. Габариттин туурасы 2,55 метрден (унаа каражатынын изотермикалык кузовдору үчүн максималдуу туурасы 2,6 метрге чейин болушуна жол берилет), ал эми бийиктиги 4,0 метрден ашпашы керек. Жүк көтөрүүчү борттор, лебедкалар жана гидравликалык көтөргүчтөр стандарттуу бекитүүчү тетиктер менен бекем бекитилиши керек. Гидравликалык көтөргүчтүн стреласы автомобиль жүрүп бара жаткан учурда жылып кетүүсүн болтурбоо үчүн бекем бекитилиши керек. Жүк көтөрүүчү борт жаракат алуу коркунучун келтириши мүмкүн болгон сыртка чыгып турган нерселери жок болушу жана алар Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга ылайык келиши керек. Лебедка алдыңкы бампердин алдындагы жалпактыктан ашып турбашы керек. Эгерде автомобиль жүрүп бара жаткан учурда лебедка коргоочу элемент менен жабык болсо, анда анын ашып чыгып туруусуна жол берилет. Унаа каражатынын арткы сырткы жарык берүүчү приборлорун жана арткы мамлекеттик каттоо белгисине жарык берүүчү приборлорун жайгаштыруу орду жана аларды орнотуу Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга ылайык келиши керек

Жүк ташуучу борту бар автомобилдердин бортторунун жана эки октуу борту бар чиркегичтердин ордуна кониктерди орнотуу

Габариттин туурасы 2,55 метрден, ал эми бийиктиги 4,0 метрден ашпашы керек. Кониктер стандарттуу бекитүүчү тетиктер менен бекем бекитилиши керек.

Жүк ташуучу автомобилдердин шассисине мастерскойлорду жайгаштыруу, почтаны, өндүрүштүк жана азык-түлүк товарларын ташуу үчүн унаа каражатынын тибинин курамында шайкештик баалоосунан өткөн фургон кузовдорду орнотуу. Жалпы багыттагы фургон автомобилдерди кайра жабдуу өнөр жайда даярдалган тиешелүү чакан автобустарга окшош кылып аткарылышы керек. Ушуну менен бирге салон авариялык чыгуулар, желдетүүчү тешиктер жана жарык берүүчү приборлор менен жабдылышы керек. Жүргүнчүлөр үчүн орундуктардын саны жана алардын жайгашуусу өндүрүүчү заводдун талаптарына катуу шайкеш келиши керек

Максималдуу массасы жана анын октор менен бортко карата бөлүштүрүлүшү, ошондой эле массанын борборунун координаттарынын өзгөртүлүшү унаа каражатын өндүрүүчү тарабынан белгиленген чектерден ашпашы керек. Фургон кузовдорунун габаритинин туурасы автомобилдин борттук кузовунун туурасынан ашпашы керек, бирок 2,55 метрден ашпашы керек (унаа каражатынын изотермикалык кузовдору үчүн максималдуу туурасы 2,6 метрге чейин болушуна жол берилет). Фургон кузовдору автомобилдин рамасына ошол эле же кыйла көбүрөөк техникалык жактан жол берилген максималдуу массадагы сериялуу өндүрүш шарттарында даярдалган ошол эле автомобилдин конструкциясы, борттук кузовду бекитүү элементтеринин саны жана материалы боюнча окшош бекитүү элементтери менен бекем бекитилиши керек. Фургондун эшиги артында же автомобилдин жүрүү кыймылына карата оң жагында жайгашышы керек. Фургондун капталындагы кең ачылуучу эшиги автомобилдин жүрүү кыймылына карата солдон оңго карай ачылышы керек. Капталдагы эшиктин бут койгучтары автомобилдин капталындагы габаритинен ашпашы керек. Каптал жактагы эшиктин туткучу бурулма тибинде (эшиктин жалпактыгында бурулуучу) болсо, туткучтун ачылган учу автомобилдин жүрүү кыймылына карата “артка” багытталып, “эшикке карай” багыт боюнча кайрылышы керек; туткучтун өзү эшикке параллелдүү жалпактыкта бурулуп, сыртка бурулбагандай монтаждалышы керек. Жабык абалда туткучтун учу тереңдикте же коргоочу жабдыкта турушу керек. Фургондун капталындагы эшигинин туткучу эшиктин үстүнкү катмарынан 40 мм ашпай чыгып турушу мүмкүн.

Фургондун эшиктеринин петлялары эшиктин үстүнкү катмарынан 30 мм ашпай чыгып турушу мүмкүн.

Мастерскойдун жабдуулары бекем бекитилиши керек. Фургондун сырткы катмарында жаракат алуу коркунучун келтириши мүмкүн болгон сыртка чыгып турган нерселери жок болушу жана алар Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга ылайык келиши керек.

Айдоочунун кабинасы эки жагынан тең арт жакты көрүүчү стандарттуу күзгүлөр менен жабдылышы керек

Кыймылдаткычты газ түрүндөгү отун (тыгыздалган жаратылыш газы – ТЖГ, суюк нефть газы – СНГ) менен азыктандыруу үчүн жабдуу орнотуу жана мындай жабдууну демонтаждоо

Унаа каражатына газ баллондук жабдуу гана орнотулушу мүмкүн, анын тиби унаа каражаттарынын тиешелүү түркүмү үчүн тастыкталышы жана Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга жооп бериши керек. Газ баллондук жабдууну орнотуу унаа каражатынын экологиялык классынын төмөндөшүнө алып келбеши керек. Кыймылдаткычты газ түрүндөгү отун менен азыктандыруу үчүн жабдуулар Кыргыз Республикасында колдонулуучу стандарттарга ылайык жайгаштырылышы жана орнотулушу керек. Газ баллондор чатырга орнотулган учурда ушул Техникалык регламенттин 2-тиркемесинин 4.2-пунктчасынын талаптарына ылайык М категориясындагы унаа каражаттарынын карама-каршы статикалык туруктуулук камсыздалышы керек. Ушуну менен бирге унаа каражатынын габаритинин бийиктигин узартууга жол берилет

Жеңил автомобилдердин, чакан автобустардын, минивендердин, пикаптардын кузовунун жалпы катмарынын 30%дан ашык эмес бөлүгүн каттоо жөнүндө күбөлүккө киргизилген негизги өңүнө шайкеш эмес түскө боё

Боёгонго кузовго тартылган аэрография, ошондой эле ишкананын логотиптери (жеке, юридикалык жактардын) таандык болбойт, анткени ал Жол кыймылынын коопсуздугунун эрежелеринде айтылган

Жүк ташуучу жана жеңил автомобилдер үчүн ТТСтин, ири авто чарбалардын, жана авторемзаводдордун шарттарында жеке тартипте чиркегичтерди, жарым чиркегичтерди, роспуск-чиркегичтерди, оор салмактагы жүк ташуучу чиркегичтерди, трейлерди өндүрүү

Өндүрүлгөн чиркегичтин-жарым чиркегичтин сырткы жарык берүүчү белгилери болушу керек. Чиркегич-жарым чиркегич өзүнүн техникалык параметрлери боюнча окшош ата мекендик жана чет элдик өндүрүлгөн чиркегичтерге ылайык келиши керек

2. Көрүүнү камсыз кылган каражаттарга талаптар

№

Терминдин аталышы

Түшүндүрмө

Алдыңкы терезенин А жана В ченемдик зоналары

Автомобилдик унаа каражатынын (АУК) айнегинин сырткы катмарындагы шарттуу зоналар. А жана В ченемдик зоналарынын өлчөмдөрү ушул стандарт менен белгиленген. А ченемдик зонасы В ченемдик зонасынын ичинде түздөн-түз айдоочунун алдында жайгашкан

П ченемдик талаасы

Талаанын үстүнкү чеги болуп эсептелген жана айдоочунун көздөрү менен талаанын ылдыйкы чегин түзүүчү үч башка жалпактыктын деңгээлинде өтүүчү жантык жалпактыктын ортосунда жайгашкан 180 градустук сектордогу алдын көрүүнүн шарттуу талаасы

Алдын көрүү

айдоочунун ордунан АТКнын ортоңку узатасынан кеткен жалпактыкка карата параллелдүү караган учурда жантык жалпактыкта 180 градуска барабар болгон айдоочунун көрүү талаасы менен чектелген кабинанын алдыңкы жана капталындагы терезелери аркылуу көрүү. Алдыңкы терезенин А жана В ченемдик зоналарынын өлчөмдөрү жана жайгашуусу, А жана В ченемдик зоналарынын тазаланган даражасы, П көрүү ченемдик талаасы, П көрүү ченемдик талаасындагы көрүүгө мүмкүн болбогон зоналары, ошондой эле алдыңкы терезенин тирөөчтөрү пайда кылган көрүнбөгөн зоналар менен мүнөздөлөт

1-сүрөт. Алдыңкы терезенин А жана В ченемдик зонасынын жана П көрүүнүн ченемдик талаасынын жайгашуусу

1 – сол каптал терезенин тунук бөлүгүнүн чеги; 2 – алдыңкы терезенин сол капталындагы тирөөч; 3 – алдыңкы терезени тазалоо контуру; 4 – А ченемдик зонанын чеги; 5 – В ченемдик зонанын чеги; 6 – алдыңкы терезенин тунук бөлүгүнүн чеги; 7 – алдыңкы терезенин оң капталындагы тирөөч; 8 – оң каптал терезенин тунук бөлүгүнүн чеги; 9 – П көрүүнүн ченемдик талаасынын чеги болуп саналган жалпактыктардын издери.

1-таблица

Алдыңкы айнектин чектик четтөөсүнүн өлчөмдөрү

Буюмдун тиби

Аянт, м², ашпаган

Калыңдыгы, мм

Үч катмарлуу жалпак

2

4-7,5

Үч катмарлуу ийилген

2,5

5-7,5

Чыңалган жалпак

2,3

3-6

Чыңалган ийилген

1,5

3-6

2- таблица

С (НС) жана CR (HCR) тибиндеги фаралар

Фараны орнотуу бийиктиги (чачыратуучунун борбору боюнча), Н, мм

Альфа тик жалпактыктагы жарык шооласынын эңкейген бурчу

Фаранын проекциясынын борборунан экран боюнча шооланын жарыгын тосуу чегине чейинки аралык (мм)

5 м алыстык

10 м алыстык

600гө чейин

34'

50

100

600 жогору 700 чейин

45'

65

130

700 " 800

52'

75

150

800 " 900

60'

88

176

900 " 1000

69'

100

200

1000 " 1200

75'

110

220

1200 " 1600

100'

145

290

3. Отургучтарга жана алардын бекиткичтерине талаптар

2-сүрөт — Отургуч үчүн каралган зонанын узундугу

3-сүрөт. Отургучтун үстүндөгү зонанын ичине конструкциянын жол берилген чыгып туруусу. Унаа каражатынын каптал жак тосмосунун жанына жайгаштырылган отургучтун үстүндөгү минималдуу эркин мейкиндиктин карама-каршы кесилиши.

4-сүрөт - Отургучтун зонасынын ичине тетиктердин конструкцияларынын жол берилген чыгып туруусу. Конструкциянын элементинин чыгып турууга мүмкүн болгон үч бурчтуу зонанын аныктамасы.

5-сүрөт - Жүргүнчүлөр үчүн бөлүнгөн мейкиндиктин ылдыйкы бөлүгүнүн жол берилген чыгып туруусу.

6-сүрөт. Шар түрүндөгү чиркөөчү илмектин негизги өлчөмдөрү

Эскертүү. Шар түрүндөгү илмектин моюнунун диаметри О чекитинин ылдый жагында 32 мм кем эмес аралыкта жайгашкан 27ден 29 миллиметрге чейин жантык жалпактыкта өлчөнөт.

7-сүрөт. Шар түрүндөгү илмектин айланасындагы бош мейкиндик

Эскертүү. Шар түрүндөгү илмектин айланасындагы эркин мейкиндик төмөнкүлөрдү камсыздашы керек:

а) чиркөөчү илмекке карата чиркегичтин кулпулоо түзүлүшүнүн кыйшаюу мүмкүндүгүн;

жантык жалпактыкта β бурчуна 60˚ кем эмес; тике жалпактыкта α бурчуна 25˚ кем эмес;

б) чиркөөчү илмекке карата чиркегичтин кулпулоо түзүлүшүнүн кыйшаюусунда чиркөө жана илмектен чыгаруу мүмкүндүгүн;

жантык жалпактыкта β бурчуна 60˚ кем эмес; тике жалпактыкта α бурчуна 10˚ кем эмес.