# "Кыргыз Республикасында 2012-2016-жылдарга карата АИВ-инфекциясынын эпидемиясын турукташтыруу боюнча мамлекеттик программанын баалоо жана мониторингин жүргүзүү Улуттук планы" (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 29-декабрындагы № 867 токтому менен бекитилген) - Толук аталышы: "Кыргыз Республикасында 2012-2016-жылдарга карата АИВ-инфекциясынын эпидемиясын турукташтыруу боюнча мамлекеттик программанын баалоо жана мониторингин жүргүзүү Улуттук планы" (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 29-декабрындагы № 867 токтому менен бекитилген) - Актынын түрү: План - Номери: 867 - Кабыл алынган күнү: 29.12.2012 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 29.02.2012 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 29.02.2012 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: "Кыргыз Республикасында 2012-2016-жылдарга карата АИВ-инфекциясынын эпидемиясын турукташтыруу боюнча мамлекеттик программанын баалоо жана мониторингин жүргүзүү Улуттук планы" (КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 29-декабрындагы № 867 токтому менен бекитилген) (29.02.2012 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/93961 --- 3-тиркеме Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 29-декабрындагы № 867 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасында 2012-2016-жылдарга карата АИВ-инфекциясынын эпидемиясын турукташтыруу боюнча мамлекеттик программанын баалоо жана мониторингин жүргүзүү Улуттук планы Маселелер Индикатор 2010-жылдын алгачкы маалыматы Пландаштырылган жыйынтык (жылдар) Маалымат чогултуу мезгили Маалымат чогултууга жооптуулар 2012 2013 2014 2015 2016 1-стратегия. Инъекциялык баңги затты колдонгондордун АИВге алдыруусун азайтуу 1-милдет: Инъекциялык банги затты колдонгондордун (ИБК), анын ичинде ИБК аялдар арасында АИВ-инфекция таркалышын турукташтыруу 1. АИВ инфекцияланган ИБКлардын пайызы 14,6% (ДЭН 2010-ж.) \<20% \<20% \<20% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. АИВди алдын-алуу программалары менен камтылган ИБКлар пайызы 31% (ДЭН 2010-ж.) 45% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Акыркы 12 айда АИВге карата тестирлөөдөн өткөн жана өз натыйжаларын билген ИБК пайызы 38% (ДЭН 2010-ж.) 50% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. АИВге карата тестирлөөдөн өтүп, 12 айда толук консультация алып, өз натыйжаларын билген ИБКлар пайызы 29,6% (ДЭН 2010-ж.) 50% 50% \>60% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 5. АИВдин жугушун алдын-алуу ыкмаларын туура көрсөткөн жана ошол эле мезгилде анын жугушу жөнүндөгү негизги туура эмес ойлорду четке каккан ИБК пайызы 49,4% (ДЭН 2010-ж.) 55% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 6. Акыркы жолу инъекциялык жолу менен баңги заттарды колдонгон учурда стерилдүү инъекциялык инструментарийди пайдаланганын айткан ИБК пайызы 67% (ДЭН 2010-ж.) 60% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 7. АИВ инфекциялуу абактагылардын пайызы 13,7% (ДЭН 2010-ж.) \<15% \<15% \<15% 2 жылда 1 жолу ССМ, ЖАМК, «СПИД» РБ 8. Акыркы 12 айда АИВге тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыктарын билген камактагылардын пайызы 31% (ДЭН 2010г.) 40% 50% \>60 2 жылда 1 жолу КР ССМин, ЖАМК, «СПИД» РБ 9. АИВге тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыктарын билген камактагылардын ичинен акыркы 12 айда консультациядан өткөндөрдүн пайызы 23,3% (ДЭН 2010-ж.) 40% 50% \>60 2 жылда 1 жолу ССМ, ЖАМК, «СПИД» РБ 10. АИВдин жугушун алдын-алуу ыкмаларын туура көрсөткөн жана ошол эле мезгилде анын жугуусу жөнүндөгү негизги туура эмес ойлорду четке каккан камактагылардын пайызы 46% (ДЭН 2010-ж.) 50% 50% \>60 2 жылда 1 жолу ССМ, ЖАМК, «СПИД» РБ 2-стратегия. АИВ-инфекцияны жыныстык жол аркылуу жуктурууну алдын алуу 1-милдет. АИВ-инфекцияга жана ЖЖЖИге жаштардын алдырышын азайтуу 1. АИВ инфекциялуу 15-24 курактагы жаштардын (кош бойлуу аялдардын) пайызы 0,03% (4-форма 2010-ж) \<1% \<1% \<1% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. АИВ маселелери боюнча акыркы окуу жылында агартуу иштерин жүргүзгөн мектептердин пайызы 30% 45% \> 60% 2 жылда 1 жолу БжИМ, УСК 3. АИВдин жыныстык жол менен берилишин алдын-алуу ыкмаларын туура көрсөткөн жана ошол эле мезгилде АИВдин берилиши жөнүндөгү негизги туура эмес ойлорду четке каккан 15- 24 жаш курагындагы аялдардын жана эркектердин пайызы 51,2% (ССГА БУУ отчету 2010-ж.) 60% \>60% 5 жылда 1 жолу ӨКК, БжИМ, Жаштар министрлиги 4. Акыркы 12 айдын ичинде бирден ашуун өнөгү менен жыныстык катнашы болгон 15-24 жаштагы эркектер жана аялдар пайызы 11,83% (ССГА БУУ отчёту 2010-ж.) 10% \<10% 5 жылда 1 жолу ӨКК, БжИМ, Жаштар министрлиги 5. Акыркы 12 ай ичинде бирден ашык өнөктөш менен жыныстык катнашта болгон жана акыркы жыныстык катнаш учурунда презервативди колдонгон 15-24 жаш курагындагы аял эркектердин пайызы 92,75% (ССГА БУУ отчету 2010-ж.) 90% \>90% 5 жылда 1 жолу АДК, БжИМ, Жаштар министрлиги 6. АИВ-инфекциянын жаңы табылган учурларынын санынан 15-24 жаштагы АЖА пайызы 9,5% (форма 4а 2010-ж.) + + + + \<8% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2-милдет. Секс кызматкерлеринин (СК) жана алардын кардарларынын арасында АИВ-инфекциянын таркалышын чектөө 1. АИВ инфекциялуу СК пайызы 3,5% (ДЭН 2010-ж.) \<5% \<5% \<5% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. Акыркы 12 айда АИВге тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыктарын билген СКнын пайызы 46% (ДЭН 2010-ж.) 50% 55% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Акыркы 12 айда тестирлөө жана кенеш берүүдөн өткөн, АИВ боюнча текшерилген жыйынтыгын билген секс кызматкерлердин (СК) пайызы 37,6% (ДЭН 2010-ж.) 50% 55% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. АИВди алдын-алуу программалары менен камтылган СК пайызы 58,7% (ДЭН 2010-ж.) 55% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 5. Акыркы кардары менен жыныстык катнаш учурунда презерватив колдонгонун айткан СК пайызы 91% (ДЭН 2010-ж.) 95% 90% \>95% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 6. АИВдин жугушун алдын-алуу ыкмаларын туура көрсөткөн жана ошол эле мезгилде анын жугуусу жөнүндөгү негизги туура эмес ойлорду четке каккан СК пайызы 9,1% (ДЭН 2010-ж.) 20% 40% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3-милдет. Эркек менен секс кылган эркектердин (ЭСЭ) ооруга алдырышын төмөндөтүү 1. АИВ-инфекциялуу ЭСЭ пайызы 1,1% (ДЭН 2010-ж.) \<5% \<5% \<5% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. Акыркы 12 айда АИВге тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыктарын билген ЭСЭ пайызы 42% (ДЭН 2010-ж.) 50% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. АИВге тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыктарын билген ЭСЭ ичинен кеңеш берүү-тестирлөөдөн өткөндөрдүн пайызы 22% (ДЭН 2009-ж.) 50% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. АИВди алдын-алуу программалары менен камтылган ЭСЭ пайызы 42% (ДЭН 2010-ж.) 50% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 5. Эркек менен акыркы аналдык секс учурунда презервативди колдонгон ЭСЭлердин пайызы 70,5% (ДЭН 2010-ж.) 50% 60% \>60% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 6. АИВди алдын-алуунун ыкмаларын туура элестеткен жана АИВди кантип жуктурбоону билген, бул тууралуу туура эмес көз карашты четке каккан ЭСЭ пайызы 76% (ДЭН 2010-ж.) 80% 80% \>80% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4-милдет. Тобокели жогору топторго ЖЖЖИ алдын алуу жана дарылоо боюнча кызматтар жеткиликтүү болушун камсыз кылуу 1. ИБК арасында котон жаранын таркалышы 6,6% (ДЭН 2010-ж.) \<5% \<5% \<5% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. СК арасында котон жаранын таркалышы 10,4% (ДЭН 2010-ж.) \<8% \<5% \<5% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. ЭСЭ арасында котон жаранын таркалышы 5,7% (ДЭН 2010-ж.) \<5% \<5% \<5% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. 100 000 тирүү төрөлгөн ымыркайларга тубаса котон жара болгондордун саны 10,6 (РММБ 2010-ж.) \<10 \<8 \<6 \<4 0 жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 5. Котон жара диагнозу менен дарылоо алган кош бойлуу аялдардын пайызы Маалымат жок 90% 92% 94% 95% 95% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 6. ЖЖЖИ симптомдору болуп, дарылоо алган СК пайызы 85,6% (ДЭН 2010-ж.) 80% 80% 80% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 7. ЖЖЖИ симптомдору болуп, дарылоо алган ИБК пайызы 11,7% (ДЭН 2010-ж.) 30% 50% 80% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 8. ЖЖЖИ симптомдору болуп, дарылоо алган ЭСЭ пайызы 50% (ДЭН 2010 г.) 50% 70% 80% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3-стратегия. АИВ-инфекция менен жашаган адамдардын (АЖА) дарылоого жеткиликтүү болушун, багуусун жана колдоосун камсыз кылуу 1-милдет. Активдүүлүгү жогору антиретровирустук терапияга (АЖАРТ) жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу 1. Дарылоого муктаж адамдардын болжолдуу санынан АЖАРТ алган балдардын жана чоңдордун пайызы 17% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010) 30% 33% 35% 38% 40% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. АЖАРТ ала баштаган жана андан 12 ай өткөндөн кийин улантышкан АИВ инфекциялуу балдардын жана чоңдордун пайызы 82% (отчет унив. доступ 2010г.) 85% 85% 85% 85% \>85% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Муктаж адамдардын ичинен паллиативдик жардам жана багуу менен камтылган АЖА пайызы (медициналык кызматтар) 15% (форма 4а 2010г.) 40% 50% 60% 70% \>80% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. Социалдык колдоого укугу бар (пенсия жана социалдык жөлөкпулдар) жана отчеттук жылдын ичинде ошону алган АЖА (чоңдор жана балдар) 60% 60% 60% 70% \>80% жылына 1 жолу СӨМ, УСК, ССМ, Соцфонд, «СПИД» РБ 2-милдет. Оппортунисттик инфекцияларды, кургак учукту жана вирустук С гепатит кошуп, алдын алууга, дарылоого жана диагностикасына АЖА универсалдуу жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу 1. АИВ позитивдүү адамдар арасында өлүмдөрүнүн жалпы түзүмүндө кургак учуктан каза тапкандардын пайызы 34% («СПИД» РБ 2010-ж.) 40% 40% 35% 30% 25% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. Диспансердик эсепте турган адамдардын ичинен үстүбүздөгү жылда КУ-статусу бааланган АЖА балдардын жана чоңдордун пайызы 22% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010-ж.) 40% 50% 60% 70% \>80% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Жаңы табылган КУ менен АЖА болжолдуу санынан КУ жана АРВ дарылоо алган АЖА пайызы 28% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010-ж.) 40% 50% 60% 70% \>80% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. Котримаксозол менен алдын алуу жасалган АИВ\\КУ адамдардын пайызы 88% 40% 50% 60% 70% \>80% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3-милдет. АИВ-позитивдүү кош бойлуу аялдарды АИВ энеден балага жугушун алдын алуу (ЭБЖА) боюнча кызматтар комплексин камсыз кылуу 1. АИВ-инфекцияга тестирлөөдөн өткөн жана өз жыйынтыгын билген кош бойлуу аялдардын пайызы 59,2%(ДЭН 2009-ж.) 80% 80% \>90% 2 жылда 1 жолу ССМ, РЦ «СПИД», РБ 2. Энеден балага АИВ жуктуруу тобокелин азайтуу үчүн АРВ препаратты алган АИВ-инфекциялуу кош бойлуу аялдардын пайызы 17,4% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010-ж.) 25% 30% 50% 70% \>85% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Энеден балага АИВ жуктуруу тобокелин азайтуу үчүн АРВ препаратты алган АИВ-инфекциялуу аялдар төрөгөн балдардын пайызы 17,1% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010-ж.) 25% 30% 50% 70% \>85% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. АИВ-инфекциялуу аялдар төрөгөн инфекциялуу балдардын пайызы. 8,3% («СПИД» РБ) 6% 5% 4% 3% \<3% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 5. АИВ-инфекциялуу аялдар төрөгөн балдарды клиникалык протоколдорго ылайык АИВ-инфекцияны ПЦР-диагностика менен камтуу пайызы 0% 20% 40% 60% 80% \>85% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 6. Социалдык колдоого укугу бар жана аны акыркы жылдын ичинде алган АИВ-позитивдүү аялдардан төрөлгөн балдардын пайызы 35%(ф 4б 2010-ж.) 40% 50% 70% 90% 95% жылына 1 жолу ССМ, СӨМ, «СПИД» РБ 4-милдет. Кызматтарга универсалдуу жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу боюнча АЖА коомдоштуктун потенциалын өнүктүрүү 1. АЖА коомдоштук БӨУдан бир же андан көп кызмат алгандардын АЖА пайызы (дарылоону жактоочулугу, «теңден-теңге» консультация берүү) 50% 70% 2 жылда 1 жолу ӨКК көзөмөлдүк комитети 5-милдет. АЖАга жана тобокели жогору топторго толеранттуулукту калыптандыруу 2. АИВ менен жашаган адамдарга карата жактырбаган мамиле жасабаган 15-24 жаштагы аялдардын жана эркектердин пайызы 60% 80% 2 жылда 1 жолу ӨКК көзөмөлдүк комитети 4-стратегия. АИВ-инфекцияга жооптуу саламаттык сактоо системасынын туруктуулугун камсыз кылуу жана күчөтүү 1-милдет. Саламаттык сактоонун бардык деңгээлдеринде АИВ-инфекцияга байланыштуу сапаттуу кызматтарды интеграциялоо 1. Тестирлөөдө консультация берүү боюнча кызмат көрсөткөн саламаттык сактоо уюмдардын пайызы 17% (отчет жеткиликт. универсалдуу 2010-ж.) 40% 50% 60% 2 жылда 1 жолу ССМ, РММБ 2. СД4 клеткалардын деңгээли бааланган отчеттук жылда табылган АЖА пайызы 50% 75% 80% 80% 85% жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2-милдет. АИВ-инфекцияны оорукана ичинде жуктурууну алдын алуу 1. Оорукана ичинде жуктурулган АИВ-инфекциянын жаңы айкындалгандарынын саны 22 («СПИД» РБ) 0 жылына 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 2. Саламаттык сактоо уюмдарында ИК талаптарын аткаруу пайызы, анын ичинде пенитенциардык системанын уюмдарында 52% (РЦИК) 60% \>90% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 3. Медициналык таштандыларды жок кылуунун коопсуз системасын ишке киргизген саламаттык сактоо уюмдарынын пайызы (автоклавдоо технологиясы), анын ичинде пенитенциардык системанын уюмдарында 17,6% (РЦИК) 60% \>80% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ 4. Сапатты камсыз кылуу менен АИВге текшерилген донордук кандын бирдиктер пайызы 51% (отчет ССГА БУУ 2010-ж.) 90% 90% 90% 90% 90% жылына 1 жолу ССМ, РКБ, «СПИД» РБ 3-милдет. Саламаттык сактоонун кадрдык потенциалын өнүктүрүү 1. Сертификатташтырылган программалардын алкагында атайын окутуудан өткөн медициналык кызматкерлердин пайызы 20% 40% 60% 80% 100% жылына 1 жолу ССМ, КМКДжКЖМИ 5-стратегия. Стратегиялык координацияны жана мамлекеттик саясатты башкарууну жакшыртуу 1-милдет. Стратегиялык координацияны жана мамлекеттик саясат менен башкарууну жакшыртуу 1. АИВ-инфекция боюнча саясаттын комбинациялуу улуттук индекси 0,6 0,6 0,8 0,8 2 жылда 1 жолу ӨКК, ССМ, УСК 2-милдет. Мамлекеттик программанын туруктуу каржылоосун камсыз кылуу 1. Каржылоо булактары жана категориялары боюнча АИВ/СПИД менен күрөшүүгө ички чыгымдардын үлүшү 10% 10% 15% 30% жылына 1 жолу ӨКК, КМ, СӨМ, ЖАМК, ИИМ, ССМ, БжИМ, ЖЭжИКМ, ЮМ 3-милдет. Баалоо жана мониторинг системасын жакшыртуу 1. Мониторинг жана баалоо боюнча аткарылган иш-чаралардын пайызы (жумуш планга ылайык) 80% 90% 95% 2 жылда 1 жолу ССМ, «СПИД» РБ, УСК Кыскартуулардын тизмеси: АРТ \- Антиретровирустук терапия; ЖЖАРТ \- Жогорку жигердүүлүктөгү антиретровирустук терапия; СВГ \- С вирустук гепатити; АИВ (ВИЧ) \- Адамдын иммунодефицит вирусу; БССУ (ВОЗ) \- Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму; ССБ \- Сапатын сырттан баалоо; ЖАМК \- Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматы; БКМК \- Баңгизаттарга көзөмөл кылуу мамлекеттик кызматы; ИКБГФ \- ИЖОС, кургак учук жана безгекке каршы күрөшүү боюнча Глобалдык фонд; ИККШБ \- ИЖОСтун алдын алуу жана ага каршы күрөшүүчү шаардык борбор; ТКБ \- Тестке чейинки кеңеш берүү; ЖДКК \- Жаштар үчүн достук кызмат көрсөтүү; ЖСМ \- Жашоонун сергек мүнөзү; МААТ \- Метадон менен алмаштыруу жана алдын-алуу терапиясы; ИК \- Инфекциялык контролдоо; МБМ \- Маалыматтык-билим берүүчүлүк материалдар; ЖЖЖИ \- Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар; ИУК \- Идентификациялык универсалдуу код; ИФА \- Иммундук-ферменттик анализ; КММА \- Кыргыз Мамлекеттик Медицина Академиясы; КДжКДКМ МИ \- Кадрларды даярдоо жана кайра даярдоо Кыргыз Мамлекеттик медицина институту; КР \- Кыргыз Республикасы; АЖА \- АИВ менен жашаган адамдар; ФЖА \- Фонддун жергиликтүү агенти (ИКБГФ); ИИМ \- Ички иштер министрлиги; ЖЭжИКМ \- Кыргыз Республикасынын Жаштар, эмгек жана иш менен камсыз кылуу министрлиги; ССМ \- Саламаттык сактоо министрлиги; КМ \- Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги; ЮМ \- Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги; МжБ \- Мониторинг жана баалоо; МжТМ \- Кыргыз Республикасынын Маданият жана туризм министрлиги; МТ \- Медициналык таштандылар; КМ \- Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги; ББИМ \- Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги; ЭМ \- Кыргыз Республикасынын Экономика министрлиги; СӨМ \- Кыргыз Республикасынын Социалдык өнүгүү министрлиги; ЭСЭ \- Эркектер менен секс кылган эркектер; КЭУ \- Коммерциялык эмес уюмдар; БӨУ \- Бейөкмөт уюмдар; ЗАБӨУ \- Зыянды азайтуу боюнча иштеген бейөкмөт уюмдар; УСК \- Улуттук статистикалык комитет; ЕККУ \- Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча уюму; ССУ \- Саламаттык сактоо уюму; КФ \- Коомдук фонд; ИАККОБ \- ИЖОСтун алдын алуу жана ага каршы күрөшүүчү облустук борбор; ИБК \- Инъекциялык баңгизаттарды колдонуучулар; АМСЖ \- Алгачкы медикттик-санитардык жардам; ШАП \- Шприцтерди алмаштыруучу пункт; ЭБЖА \- АИВнын энеден балага жугушунун алдын алуу; БУУӨП \- Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү Программасы; РБ \- Республикалык бирикме; РБ \- Реабилитациялык борбор; ДВРБ \- Республикалык дерматологиялык-венерологиялык борбор; РНБ \- Республикалык наркология борбору; ИЖОС РБ \- ИЖОС Республикалык борбору; ЗА \- Зыянды азайтуу; ӨККК \- Өлкөлүк көп секторлуу координациялык комитет; ИЖОС \- Иммундук жетишсиздик оору синдрому; СК \- Секс кызматкерлери; АКШ \- Америка Кошмо Штаттары; КУ \- Кургак учук; МүТ \- Машыктыруучулар үчүн тренинг; КАС \- Кылмыш-аткаруу системасы; РСАБ \- Реабилитациялоо жана социалдык адаптация борбору; UNICEF \- БУУнун Балдар фонду; CADAP \- Борбордук Азияда баңгизаттарынын таратылышын болтурбоо программасы; CARHAP \- АИВ/ИЖОС боюнча Борбордук Азиялык регионалдык программасы; СДС \- Ооруларга көзөмөл кылуу борбору (Атланта, АКШ); GIZ \- Техникалык кызматташтык боюнча германиялык коом; OSI \- Ачык коом институту; PSI \- Population Services International (эл аралык бейөкмөт уюму); ЮНЕЙДС (UNAIDS) \- АИВ/ИЖОС боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун Биргелешкен программасы; ЮНЕСКО (UNESCO) \- Билим берүү, илим жана маданият маселелери боюнча Бириккен Улуттар Уюму; UNFPA \- Бириккен Улуттар Уюмунун калкты жайгаштыруу фондусу; USAID \- Эл аралык өнүгүү боюнча АКШ агенттиги.