«Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине „Калктын ишеним индекси“ жөнүндө» жобо

КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 17-июнундагы № 329 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ 3-тиркеме

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 17-февралындагы № 105 токтому менен бекитилген

Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине "Калктын ишеним индекси" жөнүндө ЖОБО (КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 18-апрелиндеги № 223 токтомунун редакциясына ылайык)

1. Жалпы жоболор

2. "Калктын ишеним индексин" түзүүнүн методикасы

3. Индексти эсептөө жол-жобосу

4. Алынган маалыматтарды талдоо

5. "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжаларын жарыялоо

1. Жалпы жоболор

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине "Калктын ишеним индекси" жөнүндө ушул жобо (мындан ары - "Калктын ишеним индекси") Кыргыз Республикасынын Президентинин 2010-жылдын 29-сентябрындагы № 212 "Мамлекеттик башкаруу органдарынын жарандык коом менен өз ара аракеттенүүсүн өркүндөтүү жөнүндө" Жарлыгына ылайык иштелип чыккан. "Калктын ишеним индекси" - коомдун жалпы маанайынын өзгөрүү динамикасынын жалпыланган көрсөткүчү, мында Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине калктын мамилеси чагылдырылат. "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн максаты - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине калктын ишениминин даражасын актуалдуу баалоо. "Калктын ишеним индексин" өлчөө Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине жарандын жеке канааттануусун ("Мамлекетке жарандын жеке ишеними" индекси) жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынан жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан алынуучу кызмат көрсөтүүлөргө калктын канааттануусун баалоого мүмкүндүк берет ("Мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын баалоо" индекси). "Калктын ишеним индекси" стандарттуу репрезентативдик тандоо боюнча, тандоодогу 5-7% өлчөмдө катага жол берүү чегин (же ишеним интервалын 0,05-0,07 өлчөмүндө) белгилөө менен, Кыргыз Республикасынын жараны болгон, 18ден 75 жашка чейинки калкты такай сурамжылоонун негизинде түзүлөт. Калкты сурамжылоо, ошондой эле "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжаларын алуу үчүн маалыматтарды Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети иштеп чыгат. Сурамжылоонун мезгилдүүлүгү жылына 4 жолу, ар бир кварталдын аягында болот. "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжасынын негизиндеги изилдөөчү отчетту Кыргыз Республикасынын Улуттук стратегиялык изилдөөлөр институту даярдайт. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети Кыргыз Республикасынын Улуттук стратегиялык изилдөөлөр институтуна изилдөөчүлүк отчетту даярдоо үчүн керек болуучу "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжаларын берет. "Калктын ишеним индексин" өлчөө улуттук жана региондук масштабда өткөрүлөт. Улуттук масштабда "Калктын ишеним индексин" өлчөө үчүн 7 облустун, Бишкек жана Ош шаарларынын калкын тандап сурамжылоо жүргүзүлөт. Тандоо 3600 адамды түзөт, мында тандоонун катасынын чеги +/- 5 процент (ар бир администрациялык-аймактык бирдикте 400 адам) болот. Сурамжылоо региондук масштабда конкреттүү администрациялык-аймактык бирдиктерде өткөрүлүп, 400 адамды камтыса, тандоо респонденттерди тандоонун стратифициялык методу менен жасалууга тийиш жана тандоонун жол берилчү катасынын чегин эске алуу менен ишеним интервалынын чегинде 0,05тен 0,07 бирдикке чейин болот. Калктын ишеним индексин" өлчөө көз карандысыз уюмдар тарабынан өздүк каражаттарынын эсебинен же мыйзамда белгиленген тартипте республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт. Жыйынтыктарды таратуу өлчөөнүн коэффициенттерин пайдалануу менен аткарылат. Респонденттерди сурамжылап жана тандоо боюнча жыйынтыктарды түзүп, алынган жыйынтыктарды бардык башкы жалпы чоңдукка колдонуу керек. Бул үчүн сурамжыланган респонденттердин маалыматтарын колдонуунун коэффициентин (өлчөө коэффициентин) эсептеп чыгуу керек. Бул үчүн калктын суммаланган санын катмарлар (региондор) боюнча өз-өзүнчө, башкы жана тандоо боюнча, жалпы чоңдуктар боюнча алуу зарыл. Андан кийин ар бир катмар үчүн салмакты төмөнкү формула боюнча эсептөө керек:

Yh Wh = --, мында: Yh

Wh - катмар (регион) үчүн өлчөөнүн коэффициенти h (1, 2,.....); Yh - катмар (регион) үчүн калктын башкы жалпы чоңдугу боюнча саны h (1, 2,.....); Yh - катмар (регион) үчүн тандоодо калктын саны h (1, 2,.....). (КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 18-апрелиндеги № 223 токтомунун редакциясына ылайык)

2. "Калктын ишеним индексин" түзүүнүн методикасы

Калктын ишеним индексин түзүү үчүн колдонулуучу бардык суроолор калктын Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына болгон мамилесин аныктоого багытталышы керек. "Калктын ишеним индекси" интегралдык индекс болуп эсептелет, ал эки жеке индекстен-компоненттен түзүлөт:

- мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишине калктын жеке канааттануусу (Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына калктын жеке ишеним индекси");

- Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынан жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан алынуучу кызмат көрсөтүүлөргө калктын жеке канааттануусу ("Мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын баалоо индекси").

Ар бир жеке индекс боюнча анын жалпыланган мааниси "оң" жана "терс" жооптордун үлүштөрүнүн айырмасы катары түзүлөт, ошол эле учурда кескин түрдөгү "оң"/"терс" жооптор тиешелүү түрдө "+1"/"-1" өлчөмү менен, ал эми шарттуу түрдөгү "оң"/"терс" жооптор тиешелүү түрдө "+0,5"/"-0,5" өлчөмү менен алынат. Калктын ишеним индексинин компоненттери (жеке индекстер) ошол жеке индекске тиешелүү болгон көрсөткүчтөрдүн (ар бир жеке индекс үчүн үч-беш көрсөткүч) жалпыланган маанилеринин арифметикалык орточо өлчөмү катары эсептелет. Жалпыланган "Калктын ишеним индекси" жеке индекстердин маанилеринин арифметикалык орточо өлчөмү катары эсептелет. Жалпыланган "Калктын ишеним индекси" жана аны түзгөн бөлүктөрү "+100" баштап "-100" чейинки интервалда өзгөртүлөт. Мында Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын баалаган коомдук пикирде индекстин мааниси "0"дөн ашса коомдук пикирде "оң" баалоо үстөмдүк кылаарын, ал эми индекстин мааниси "0"дөн кем болсо коомдук пикирде "терс" баалоо үстөмдүк кылаарын билдирет.

3. Индексти эсептөө жол-жобосу

А) Жеке индекстердин маанилерин эсептөө

Жеке индекске кирген көрсөтмөлөрдүн жалпыланган маанилеринин суммасы, ал жеке индекске кирген көрсөткүчтөрдүн санына бөлүнөт.

Б) "Калктын ишеним индексинин" маанисин эсептөө

Жеке индекстердин көрсөткүчтөрүнүн жалпыланган маанилеринин суммасы, ал 2ге бөлүнөт.

4. Алынган маалыматтарды талдоо

Пландаштырылган изилдөөнүн алынган маалыматтарын талдоо прикладдык социологияда кабыл алынган эрежелер жана жол-жоболор боюнча жүзөгө ашырылат. Алгачкы маалыматтар базасын (интервью алуунун жүрүшүндө чогултулуучу, компьютерге киргизилүүчү анкеталык сурамжылардын маалыматтары) талдоо төмөнкү ыраатта жүзөгө ашырылууга тийиш:

- бир түрдүү жана ар түрдүү мүнөздөмөлөрдү жалпылоо;

- көрсөткүчтөрдү аныктоо (орточо чоңдуктар);

- башка маалыматтарга (статистикалык маалыматтар, башка изилдөөлөрдүн тыянактары жана натыйжалары ж.б.) теңештирүү жана салыштыруу. Мына ошентип, изилдөөнүн баштапкы болжолдору текшерилет;

- тыянактарды жана сунуштарды тариздөө, изилдөө отчетун даярдоо.

5. "Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжаларын жарыялоо

"Калктын ишеним индексин" өлчөөнүн натыйжалары жалпыга маалымдоо каражаттарында милдеттүү түрдө жарыяланууга тийиш.