Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн «Кыргыз Республикасындагы дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору жөнүндө» токтому

КР Өкмөтүнүн 2013-жылдын 5-мартындагы № 115 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН ТОКТОМУ 2012-жылдын 10-октябры № 705 "Кыргыз Республикасындагы дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору жөнүндө Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесине ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. "Кыргыз Республикасындагы дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору жактырылсын.

2. Аталган мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна жиберилсин.

3. Ушул Мыйзам долбоору Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде каралган учурда Кыргыз Республикасынын Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиясынын директору Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий өкүлү болуп дайындалсын.

4. Ушул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет

Премьер-министри

Ж. Сатыбалдиев

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ "Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу

1-берене.

"Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2008-жыл, № 10, 1110-берене) төмөнкүдөй өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилсин:

1. 1 -берененин 2-бөлүгү төмөнкү редакцияда баяндалсын:

"Ушул Мыйзам дин иштери боюнча мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ошондой эле диний уюмдардын укуктарын жана милдеттерин аныктайт. Дин иштери боюнча мамлекеттик орган жарандардын дин тутуу эркиндиги укуктарын сактоону камсыз кылуу боюнча дин жаатындагы мамлекеттик саясатты жүзөгө ашырат, дин жаатында Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын ишин координациялайт. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өз аймактарында дин жаатында мамлекеттик саясатты ишке ашырат.".

2. 3-берененин он алтынчы абзацында:

"аны менен макулдукка келбеген" деген сөздөрдөн кийин ", коомдун кызыкчылыктарына кайдыгер караган жана каршы турган" деген сөздөрдү алып салып, "же адамдарга таасир этүүнүн аспабы катары дин илиминин өзгөчөлүү түшүнүктөрүнүн жана ырасымдык тажрыйбанын жыйындысын пайдаланган айрым адамдардын өз алдынча доктринасын же диний-мистикалык тажрыйбасын кабыл алуунун негизинде келип чыккан" деген сөздөр менен толукталсын;

3. 6-берененин 1-бөлүгү төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Диний уюмдар диний билим алуу максатында жарандарды чет мамлекеттердин окуу жайларына чет өлкөлүк билим берүү уюмдары менен түзүлгөн келишимдин негизинде жана Кыргыз Республикасынын дин иштери боюнча мамлекеттик органы менен макулдашкандан кийин гана жибере алат.".

4. 8-беренеде:

- 2-бөлүк "уюмдардын" деген сөздөн кийин миссиялардын жана диний багыттагы объекттердин" деген сөздөр менен толукталсын;

- 3-бөлүк "жана" деген сөздөн кийин "Кыргыз Республикасынын бир администрациялык-аймагында туруктуу жашаган" деген сөздөр менен толукталсын.

5. 10-беренеде:

- 2-бөлүктүн үчүнчү абзацындагы "жергиликтүү кеңештер" деген сөздөр "жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары" деген сөздөр менен алмаштырылсын;

- 3-бөлүк төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Эгерде эсептик каттоо жөнүндө арыз жана тиркелген документтер ушул Мыйзамдын талаптарын бузуу менен тапшырылса, дин иштери боюнча мамлекеттик орган аларды карабастан арыз ээсине кайтарат, бул бардык зарыл талаптарды сактоо менен ушул маселе боюнча кайрадан кайрылууга тоскоолдук кылбайт.".

6. Төмөнкү мазмундагы 10-1-берене менен толукталсын:

"10-1-берене. Диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо.

1. Кыргыз Республикасынын аймагындагы диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо мыйзам менен белгиленген тартипте дин иштери боюнча мамлекеттик орган тарабынан жүргүзүлөт.

Диний багыттагы объекттер (намазканалар, чакан чиркөөлөр жана диний объекттердин башка түрлөрү) диний ырым-жырымдарды жана иштерди жүргүзүүгө, кудайга табынууну, диний сыйынууну дайыма аткарууга арналбаган өзгөчөлөнгөн объект болуп саналат жана ошондуктан диний уюм статусуна ээ болушу мүмкүн эмес. Диний багыттагы объекттердин иштеши дин иштери боюнча мамлекеттик орган берген эсептик каттоо жөнүндө күбөлүк берген учурдан тартып башталат. Жергиликтүү бийлик органдары диний багыттагы объекттерди курууга жер участкаларын бөлгөндө ал маселе дин иштери боюнча мамлекеттик орган менен макулдашылат.

2. Диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо үчүн (мамлекеттик же расмий тилдерде) төмөнкүдөй документтер тапшырылат:

- эсептик каттоо арызы;

- диний багыттагы объекттер аймагында, имарат жайларында ачылып жаткан уюмдар үчүн диний багыттагы объектти ачуу жана иштеши жөнүндө уюмдун жетекчиси кол койгон өтүнүч-кат;

- диний багыттагы объекттин толук аталышы жөнүндө, эгер андай бар болсо маалымат;

- ачылып жаткан диний багыттагы объекттин турган ордун (иш жүзүндөгү туруктуу дареги, жеке жайды сатуу-сатып алуу келишими, ижара келишими, жайды акысыз берүү келишими, расмий кат ж.б.) ырастаган документ.

3. Диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо зарыл документтерди Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамына ылайык келишин текшерүү үчүн аларды тиркөө менен арыз берилген күндөн тартып отуз күндөн кечиктирбестен жүргүзүлүүгө тийиш.

Дин иштери боюнча мамлекеттик орган кошумча маалыматтарды жана тийиштүү органдардын корутундуларын суратып алууга, ошондой эле арыз ээси сунуш кылган документтерди дин таануу экспертизасына жиберүүгө укуктуу. Мындай учурда арызды кароо дагы бир айлык мөөнөткө узартылат. Белгиленген тартипте эсептик каттоодон өтпөстөн диний багыттагы объекттердин иштешине жол берилбейт. Эгерде эсептик каттоо жөнүндө арыз жана тиркелген документтер ушул Мыйзамдын талаптарын бузуу менен тапшырылса, дин иштери боюнча мамлекеттик орган аларды карабастан арыз ээсине кайтарат, бул бардык зарыл талаптарды сактоо менен ушул маселе боюнча кайрадан кайрылууга тоскоолдук кылбайт.

4. Эсептик каттоонун натыйжасы боюнча арыз ээсине күбөлүк берилет жана арыз ээси (уюм) эсептик каттоо жөнүндө күбөлүк берилген учурдан тартып диний багыттагы объекттин иштешине укук алат. Диний багыттагы объекттер үчүн эсептик каттоо жөнүндө күбөлүктүн формасы дин иштери боюнча мамлекеттик орган тарабынан бекитилет.

5. Диний багыттагы объекттер юридикалык жак болуп саналбайт. Аларга аларды түзгөн юридикалык жактын мүлкү берилет жана алар бекиткен жобонун негизинде иштейт. Ал объекттердин жетекчилери юридикалык жак тарабынан дайындалат жана анын ишеним катынын негизинде иштейт. Диний багыттагы объекттер аларды түзгөн юридикалык жактардын уюштуруу документтеринде көрсөтүлүүгө тийиш.".

7. 12-беренеде:

- 1-бөлүк төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Чет өлкөлүк жаранга эсептик каттоодон өтпөстөн Кыргыз Республикасынын аймагында диний иштерди жүргүзүүгө тыюу салынат.";

- 2-бөлүктүн экинчи абзацы күчүн жоготту деп табылсын;

- 4-бөлүк төмөнкү мазмундагы үчүнчү абзац менен толукталсын:

"Эгерде эсептик каттоо жөнүндө арыз жана тиркелген документтер ушул Мыйзамдын талаптарын бузуу менен тапшырылса, дин иштери боюнча мамлекеттик орган аларды карабастан арыз ээсине кайтарат, бул бардык зарыл талаптарды сактоо менен ушул маселе боюнча кайрадан кайрылууга тоскоолдук кылбайт.";

- 5-бөлүктө "ушул Мыйзамда" деген сөздөр "ушул беренеде" деген сөздөр менен алмаштырылсын;

- 6-бөлүк:

"туудурса," деген сөздөн кийин ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдары бузулган учурда миссионерди эсепке алуу каттоосунан, кайра каттоодон баш тартылышы мүмкүн" деген сөздөр менен толукталсын;

- 7-бөлүк төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Дин иштери боюнча мамлекеттик орган, эгерде миссионердин иши коомдук коопсуздукка жана тартипке, этностор аралык жана конфессиялар аралык ынтымакка, калктын ден соолугуна жана адеп-ахлагына коркунуч туудурса, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдары бузулган учурда анын ишин токтото туруу жөнүндө сот органдарына кайрыла алат.".

8. 13-берененин 3-бөлүгү төмөнкү мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:

"Эгерде эсептик каттоо жөнүндө арыз жана тиркелген документтер ушул Мыйзамдын талаптарын бузуу менен тапшырылса, дин иштери боюнча мамлекеттик орган аларды карабастан арыз ээсине кайтарат, бул бардык зарыл талаптарды сактоо менен ушул маселе боюнча кайрадан кайрылууга тоскоолдук кылбайт.".

9. 22-берененин 3-бөлүгүнүн биринчи абзацында:

"мамлекеттик орган" деген сөздөрдөн кийин "диний мазмундагы адабияттарга, башка басма, аудиовидеоматералдарга зарыл болсо дин жаатындагы тийиштүү адистерди, мамлекеттик органдарды жана диний уюмдарды тартуу менен дайындайт" деген сөздөр менен толукталсын.

10. 26-беренеде:

- 5-бөлүк күчүн жоготту деп табылсын;

- 6-бөлүктүн 5-пунктундагы "бир айдан кем эмес" деген сөздөр "бир айдын ичинде" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

11. 27-берененин 2-бөлүгүндөгү "үч айдын ичинде" деген сөздөр "бир айдын ичинде" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

2-берене.

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

3-берене.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

Кыргыз Республикасынын Президенти

"Кыргыз Республикасындагы дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралу" Мыйзам долбооруна карата НЕГИЗДЕМЕ-МААЛЫМКАТ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 15-мартынын 2012-жылдагы № 177 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылга мыйзам долбоордук ишинин Планын жүзөгө ашыруу иретинде жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына диний чөйрөдөгү үстүбүздөгү мыйзамдарды ылайык келтирүү жана диний багыттагы объекттерди каттоо, иш жүргүзүү маселелерин нормативдик регламентациялоо, Кыргыз Республикасынын граждандарынын чет өлкөлөрдөгү диний окуу жайларда билим алуу маселелери боюнча, ошондой эле 2008-жылдын 31-декабрындагы № 282 Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын "Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндө" айрым жоболорун жакшыртуу максатында Кыргыз Республикасынын Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиясы 2008-жылдын 31-декабрындагы № 282 "Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун иштеп чыкты жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына киргизип жатат. Мыйзамга өзгөртүүлөр менен толуктоолордун бир бөлүгү Кыргыз Республикасынын министрликтери жана ведомстволору тарабынан ушул долбоорду макулдашуу процесс учурунда сунуш кылынган. Мамлекеттик көз карандысыздык алынгандан берки жылдардын ичинде республиканын аймагында диний уюмдардын саны бир нече эсе өскөн. Дүйнө таанууну сунуш кылган системалар, жаңы диний кыймылдар көбөйдү, алардын көбү Батыш Европадан, Түндүк Америкадан жана Түштүк Кореядан, бир бөлүгү - чыгыш өлкөлөрүнөн экспорттолгон. Ал уюмдардын кээ бирлеринин ишмердиги аларга катышкан жарандардын бир бөлүгүнө терс таасир тийгизди. Бул ал сектордо болуп жаткан процесстерди мамлекеттик жөнгө салуунун маанилүү экендигин түшүнүүгө көмөк көрсөттү. Жаңы талаптар жаны диний уюмдарды түзүү үчүн жарандардын биригүү процессинде мыйзамдарды коррекциялоону талап кылды, Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиянын маалыматтары боюнча диний уюмдарды түзүү үчүн өлкөнүн ар кайсы региондорунун жарандарынын жасалма түрдө, формалдуу биригүү тенденциясы орун алган, ошого байланыштуу 8-берененин 3-пунктуна кошумча киргизилди. Ушул Мыйзамдын жөнгө салуу предметин, б.а. дин жагында мамлекеттик саясатты жүргүзүүчү дин иштери боюнча мамлекеттик органдын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдардын укуктарын жана милдеттерин аныктоону эске алуу менен 1-берененин 2-бөлүгү өзгөртүлдү. 3-берененин он алтынчы абзацында "секта" териминин карама-каршы чечмеленишин жок кылуу үчүн ал түшүнүктүн мааниси кыйла ачып берилген "секта - негизги диний окуунун кайсы бир конфессиясынан бөлүнүп чыккан, аны менен макулдукка келбеген, коомдун кызыкчылыктарына кайдыгер караган жана каршы турган деген сөздөрдү алып салып, же адамдарга таасир этүүнүн аспабы катары дин илиминин өзгөчөлүү түшүнүктөрүнүн жана ырасымдык тажрыйбанын жыйындысын пайдаланган айрым адамдардын өз алдынча доктринасын же диний-мистикалык тажрыйбасын кабыл алуунун негизинде келип чыккан.". 6-берененин 3-бөлүгүндө республикада диний окуу жайларда окууну тийиштүү шарттарына жетишүү үчүн ал жаңы абзац менен толукталган. Диний багыттагы объекттерди укуктук жактан жөнгө салуу максатында ушул Мыйзамдын "Диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо" деген 10-беренеден кийин диний багыттагы объекттерди эсептик каттоо жөнүндө 10-1-беренени кошуу жана калган беренелерди мурдагы боюнча улантууну сунуш кылдык. Диний багыттагы объекттерди, диний окуу жайларын, миссионерлерди эсептик каттоо үчүн документтерди тапшыруунун укуктук салтын жөнгө салуу учун ушул Мыйзамдын 10, 12, 13-беренелеринин талаптарына ылайык эгерде талапты бузуу менен тапшырылган документтер анын ээлерине кайра кайтарыла тургандыгы жөнүндө жаңы абзац менен толукталды. Чет өлкөлүк жарандын эсептик каттоодон өтпөстөн диний иштерди жүргүзүшүнө бөгөт коюу максатында 12-берененин 1-бөлүгү республиканын аймагында мыйзамсыз миссионердик иштерди жүргүзүүгө тыюу салган жаңы абзац менен толукталды. 12-берененин 2-бөлүгүнүн 2-абзацы толугу менен алып салынды, анткени миссионердин болуу мөөнөтүн чектеген андай ченем Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 19-беренесинин 1-пунктуна жана ушул Мыйзамдын 4-беренесинин 6-пунктуна карама-каршы келет. Дин иштери боюнча мамлекеттик орган дин жагындагы адистерди тартуу менен дин таануу экспертизасын жүргүзүү ага юридикалык күч берет. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 104-беренесине карама-каршы келүүдөн оолак болуу үчүн прокуратура жөнүндө 26-берененин 5-бөлүгү алып салынды. Колдонуудагы Мыйзамга жогоруда аталган өзгөртүүлөр жана толуктоолор ченемдердин карама-каршылыгынан улам келип чыккан мыйзамдагы мүчүлүштүктөрдөн, ошондой эле диний уюмдардын жана көз карандысыз эксперттердин өкүлдөрүнөн түшкөн сунуштардын негизинде келип чыккан. "Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоору кабыл алуу социалдык, экономикалык, гендердик, экологиялык, коррупциялык жолдорго кабылтпайт, ошондой эле сунушталган Мыйзамдын долбоору эл аралык мыйзамдардын нормаларына карама-каршы келбейт. Ошону менен бирге, коомдук талкуулоонун жүрүшүндө аталган долбоорго карата сунуштар жана эскертүүлөр түшпөгөнүн билдиребиз.

Кыргыз Республикасынын Дин иштер боюнча мамлекеттик комиссиясынын директору

А.Жумабаев

Кыргыз Республикасында дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү тууралуу долбоорунун САЛЫШТЫРМАЛУУ ТАБЛИЦАСЫ

Кыргыз Республикасынын Дин иштер боюнча мамлекеттик комиссиясынын директору

А.Жумабаев