« Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүм жөнүндө типтүүЖобо» (Кыргыз Республикасынын Окмотунун Токтому менен бекитилген).

КР Өкмөтүнүн

2011-жылдын 19-апрелиндеги №169 токтомуна ылайык

КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 10-июнундагы

№ 285 токтому менен

бекитилген

Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо

боюнча бөлүм жөнүндө типтүү

ЖОБО

(КР Өкмөтүнүн

2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун

редакциясына ылайык)

I. Жалпы жоболор

1.1. Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүм (мындан ары Бө-

лүм) ыйгарым укугуна аны түзүү кирген тийиштүү органдын түзүмдүк под-

разделениеси болуп эсептелет.

1.2. Бөлүм балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-

гоо боюнча адистештирилген орган болуп эсептелет жана балдардын укукта-

рын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча кызмат көрсөтүүчү кыз-

маттардын системасын түзгөн органдардын тизмесине кирет.

(КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-

ясына ылайык)

1.3. Бөлүм укуктарды, балдардын эркиндиктерин жана мыйзамдуу кы-

зыкчылыктарын сактоо жаатында мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу боюнча

өзүнүн ишмердигин жүргүзөт.

1.4. Бөлүм өзүнүн ишмердигин Кыргыз Республикасынын Конституциясы-

на, "Балдар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын кодексине, Кыргыз Республи-

касынын башка ченемдик укуктук актыларына, ошондой эле Типтүү жобого

ылайык мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу орган-

дары, коомдук бирикмелер жана башка уюмдар менен өз ара аракетте жүргү-

зөт.

(КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-

ясына ылайык)

1.5. Бөлүмдү каржылоо жергиликтүү бюджеттин каражатынын эсебинен

жүргүзүлөт.

1.6. Типтүү жобо Бөлүмдүн ишмердигинин негизги багыттарын аныктайт

жана балдар укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоо маселеле-

ринде аймактык өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен райондук жана шаардык бө-

лүмдөрдүн жоболорун иштеп чыгуу үчүн негиз болот.

II. Бөлүмдүн негизги максаттары жана милдеттери

2.1. Тиешелүү администрациялык аймактарда балдардын жарандык, эко-

номикалык, социалдык жана маданий укуктарын, мыйзамдуу кызыкчылыктарын

жана эркиндиктерин коргоону камсыз кылуу.

2.2. Балдардын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылык-

тарын сактоо жаатында жергиликтүү дењгээлде мамлекеттик саясатты иштеп

чыгууга жана ишке ашырууга катышуу; үй-бүлөнү жана балдарды колдоо бо-

юнча аймактык стратегияларды, пландарды жана өнүктүрүү программаларын

иштеп чыгуу жана ишке ашыруу.

2.3. Балдарды дене тарбиялык, интеллектуалдык, психикалык, рухий

жана адеп-ахлактык өнүктүрүүгө, аларда патриоттукту жана жарандыкты

тарбиялоого көмөктөшүү.

2.4. Региондордо үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча кызмат көр-

сөтүү системаларын координациялоо жана өнүктүрүү жана аларды жергилик-

түү дењгээлде киргизүүгө көмөктөшүү.

2.5. Үй-бүлө жана бала маселелери менен иштешкен мамлекеттик меке-

мелер жана уюмдардын ишмердигин координациялоо.

2.6. Бөлүмдүн милдеттери:

- балдар арасында укук бузууларды эскертүү жана алдын алуу жана

үй-бүлөдө жана балдар мекемелеринде балдарга зомбулуктун алдын алуу

боюнча чараларды киргизүү;

- ата-эненин камкордугусуз калган балдарды жана ата-энелери аларды

талаптагыдай тарбиялоону жана багууну камсыз кылбаган балдарды табуу;

- кризистик кырдаалдарда болушкан балдардын укуктарын жана мыйзам-

дуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча, анын ичинде алдын алуучу кызматтар,

реабилитациялоо жана коомго реинтеграциялоо боюнча кызматтарды көрсө-

түү;

- эгерде анын эки ата-энеси тењ белгисиз болсо, балага фамилия, ат

жана атасынын атын ыйгаруу;

- баланын муктаждыктарын баалоонун натыйжасы боюнча ата-энесинин

камкордугусуз калган балдарды жайгаштыруунун формаларын тандоо;

- камкорчуларды, багып алуучуларды, фостердик жана кабыл алуучу

үй-бүлөлөрдү тандоону жүргүзүү;

- балдар эмгегин пайдалануунун уруксат берилген формалары жөнүндө

балдарга, иш берүүчүлөргө, ата-энелерге жана аларды алмаштыруучу адам-

дарга маалымдоо;

- тарбия берүүчү мекемелерде, дарылоочу мекемелерде, калкты соци-

алдык коргоо мекемелеринде жана башка ушуга окшош мекемелерде толук

мамлекеттик камсыздоодо турган балдарды багуу, тарбиялоо жана билим бе-

рүү шарттарын контролдоо;

- балдардын, ошондой эле баланын укугунун жана мыйзамдуу кызыкчы-

лыктарынын бузулушуна тиешеси бар кызмат адамдарынын, уюмдардын жана

жарандын кайрылууларын кароо;

- тергөө, прокуратура жана сот органдарында балдардын кызыкчылык-

тарын көрсөтүү;

- ата-энелерди ата-энелик укугунан ажыратуу үчүн же ата-энелик

укуктарынан ажыратпастан балдарды алардан алуу жөнүндө сотко кайрылуу;

- багып алуу жөнүндө корутунду берүү жолу менен балдарды багып

алуу жол жобосуна катышуу.

Бөлүмдүн милдеттеринин тизмесине конкреттүү жергиликтүү жамаатта

балдардын укуктарын ишке ашырууда региондогу кырдаалдардын абалына жа-

раша аныкталуучу кошумча милдеттер киргизилиши мүмкүн.

III. Бөлүмдүн функциялары

3.1. Бөлүмдүн функциялары:

3.1.1. Маалыматтар банкын түзүү жана дайыма жањыртуу:

- проблемалуу үй-бүлөлөр, анын ичинде мамлекеттик колдоого муктаж-

дар жөнүндө;

- ата-энесинин камкордугусуз калган балдар жөнүндө;

- камкорчулукта жана көзөмөлчүлүктө турган балдар жөнүндө;

- багып алууга, фостердик же асыроочу үй-бүлөлөргө тарбияланууга

берилген балдар жөнүндө;

- тарбия берүүчү мекемелерде, дарылоо-профилактикалык жана калкты

социалдык коргоо мекемелердеги балдар жөнүндө;

- балдарды багып алууну каалаган Кыргыз Республикасынын жарандары,

ошондой эле чет өлкөлүк жарандар жөнүндө.

3.1.2. Үй-бүлө жана балдар (анын ичинде мектепке чейинки жана мек-

теп жашындагы балдар, "опурталдуу топтогу", "кризистик үй-бүлөлөрдүн"

балдары менен) менен иштери байланышкан өкмөттүк эмес уюмдар жөнүндө

маалымат базасын түзүү.

3.1.3. Ден-соолугунун абалы боюнча же соттун чечими боюнча көзө-

мөлчүлүккө муктаж жарандарды жана камкорчулук же көзөмөлчүлүк аныктал-

ган жарандарды эсепке алуу.

3.2. Үй-бүлөнү колдоо жана балдарды коргоо чөйрөсүндө долбоорлорду

талдоо, болжолдоо, пландоо, программаларды, долбоорлорду иштеп чыгуу

функциялары:

- райондо (шаарда) үй-бүлө менен балдардын абалдарын иликтөө, тал-

доо жана баалоо, маалыматтар базасынын, социалдык паспортторунун маалы-

матынын негизинде социалдык кызмат көрсөтүүлөрдө алардын муктаждыктарын

аныктоо;

- Кыргыз Республикасында балдардын укуктарын ишке ашыруу чөйрөсүн-

дө улуттук, региондук жана тармактык программалардын жоболорун ишке

ашырууга багытталган программаларды, пландарды, долбоорлорду иштеп чы-

гуу жана ишке ашыруу;

- мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдар коомунда социалдык адаптация

жана интеграция үчүн шарттарды түзүү менен байланышкан иш-чараларды

пландоо жана өткөрүү;

- үй-бүлө менен балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын

коргоого багытталган ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чы-

гууга катышуу;

- райондун бюджетин түзүү баскычында сунуштарды иштеп чыгуу;

- үй-бүлөнү колдоо жана балдардын укуктарын коргоо чөйрөсүндө мам-

лекеттик саясатты ишке ашырууга мамлекеттик заказды аткаруучу ведомст-

волук балдар мекемелерин жана коомдук уюмдарды өнүктүрүүнү кыска жана

орто мөөнөттү божомолдоо;

- көзөмөлсүз калуунун жана балдар арасында укук бузуулардын себеп-

терин алдын алуу жана четтетүү боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу жана

жүргүзүү.

3.3. Үй-бүлөнү колдоо, балдар укуктарын ишке ашыруу чөйрөсүндө иш-

мердик жүргүзүүчү субъекттердин ишмердигин координациялоо, жөнгө салуу

жана контролдоо.

3.4. Камкорчулуктун, көзөмөлчүлүктүн жана багып алуунун функцияла-

ры.

IV. Бөлүмдүн укуктары

4.1. Бөлүм өзүнө жүктөлгөн милдеттерди жана функцияларды ишке ашы-

руу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:

- баланын укугун, эркиндигин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-

гоону жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чы-

гууга катышууга;

- билим берүү, саламаттык сактоо жана социалдык коргоо жаатында

балдардын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-

гоо боюнча мамлекеттик, муниципалдык максаттуу программаларды даярдоого

катышууга;

- алардын ишмердигин текшерүү максатында балдардын укуктарын жана

кызыкчылыктарын коргоо жаатында иштеген уюмдарга менчигинин түрүнө ка-

рабастан эркин кирүүгө;

- менчигинин түрүнө карабастан уюмдардан жана мекемелерден, ошон-

дой эле кызмат адамдарынан жана жарандардан балдар укуктарын ишке ашы-

руу жана сактоо чөйрөсүндө алардын ишмердигине тиешелүү зарыл болгон

документтерди жана башка материалдарды сурап алууга;

- баланы үй-бүлөдө калтыруу же болбосо үй-бүлөдөн аны алып коюу,

ата-энелик укугунан ажыратуу же болбосо чектөө, камкорчулукту же көзө-

мөлчүлүктү аныктоо жөнүндө маселелерди чечүү максатында баланын жаша-

ган, тарбияланган жана окуган турак жай шарттарына иликтөө жүргүзүүгө;

- балдардын денесине же психикалык ден-соолугуна коркунуч болгон

кезде ата-энелеринен же аларды алмаштыруучу адамдардан балдарды убакты-

луу алып коюуга;

- баланын ата-энесин, камкорчуларды, асыроочуларды, көзөмөлчүлөр-

дү, багып алуучуларды жана баланы багуучу башка адамдарды алардын ком-

петенциясына кирген маселелер боюнча сүйлөшүү жана түшүндүрүү үчүн ча-

кырууга;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык балдардын укуктарын,

эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо максатында ата-эне-

лерди же аларды алмаштыруучу адамдарды жөндөмсүз ден табуу жөнүндө,

ата-энелик укуктарынан ажыратуу (чектөө) жөнүндө, ата-энелерден баланы

ата-энелик укуктарын ажыратпастан алын коюу жөнүндө, ошондой эле башка

учурларда сот органдарына доо арыз берүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте укук

коргоо жана сот органдарында жана юстиция органдарында балдардын кызык-

чылыктарын жактоого;

- үй-бүлө менен балдар проблемалары боюнча илимий, координациялык

жана эксперттик кењештерди түзүүгө;

- Бөлүмдүн компетенциясына караштуу маселелер боюнча конференция-

ларды, кењешмелерди, жолугушууларды жана башка иш-чараларды уюштурууга

жана өткөрүүгө; балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-

гоо чөйрөсүндө саясатты ишке ашыруу бөлүгүндө адистештирилген мекеме-

лерге, уюмдарга жана билим берүү мекемелерине методологиялык жардамды

камсыз кылууга.

V. Бөлүмдүн ишин уюштуруу

5.1. Бөлүм тиешелүү түрдө райондук мамлекеттик администрациянын же

жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органынын түзүмдүк

подразделениеси болуп эсептелет, түздөн-түз алардын жетекчилиги менен

өзүнүн ишмердигин жүргүзөт.

5.2. Бөлүмдүн штаттык расписаниеси жана кызматтык милдеттери рай-

ондун мамлекеттик администрациясынын токтому менен аныкталат жана беки-

тилет.

5.3. (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомуна

ылайык күчүн жоготту)

5.4. Бөлүмдү башчы жетектейт, ал Кыргыз Республикасынын мыйзамда-

рынын талаптарына ылайык сынактан өткөн адамдардын ичинен тиешелүү түр-

дө райондун мамлекеттик администрациясынын же жергиликтүү өзалдынча

башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органынын жетекчиси тарабынан кызматка

дайындалат жана кызмат ордунан бошотулат.

5.5. Бөлүмдүн башчысы:

- Бөлүмдүн ишмердигине жетекчилик жүргүзөт жана Бөлүмгө жүктөлгөн

милдеттерди жана функцияларды тиешелүү түрдө аткарууга жеке жоопкерчи-

лик тартат;

- Бөлүмдүн ишин пландайт, бюджеттин долбоорун иштеп чыгат жана

райондун мамлекеттик администрациясынын кароосуна киргизет жана Бөлүм-

дүн чечимдерди аткаруусуна контроль жүргүзөт;

- Бөлүмдүн кызматкерлеринин кызматтык милдеттерин аныктайт, берил-

ген ыйгарым укуктарынын чектеринде алардын кызматтык милдеттерин аткар-

багандыгы үчүн Бөлүмдүн кызматкерлерине карата тартиптик жаза чараларын

колдонот;

- финансылык, статистикалык жана башка отчетторду даярдайт, аларды

тиешелүү органдарга белгиленген мөөнөттө жана бекитилген формада берет

жана алардын тактыгы үчүн жоопкерчилик тартат;

- Бөлүмдүн адистерин жана социалдык кызматкерлеринин квалификация-

ларын жогорулатууну уюштурат;

- жарандарды кабыл алууну жүргүзөт, Бөлүмдүн

компетенциясы/юрисдикциясы жөнүндө калкка маалымдайт жана балдардын

укуктарын колдонууну илгерилетүү боюнча жарандарды мобилизациялоого

шарт түзөт.

(КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-

ясына ылайык)

VI. Бөлүмдүн ишмердигин контролдоо

6.1. Бөлүмдүн ишмердигин контролдоону тиешелүү райондун мамлекет-

тик администрациясынын, мэриянын Балдар иштери боюнча комиссиясы, Кыр-

гыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу балдардын укуктарын жана мыйзам-

дуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча атайын ыйгарым укуктуу орган жүргү-

зөт.