Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы боюнча мамлекеттик агенттик жөнүндө ЖОБО

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2008-жылдын 10-апрелиндеги

№ 139 токтому менен

бекитилген

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу

Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой

чарбасы боюнча мамлекеттик агенттик жөнүндө

ЖОБО

(2009-жылдын 20-апрелиндеги №236 токтомунун редакциясына ылайык)

I. Жалпы жоболор

1. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Курчап турган чөйрөнү

коргоо жана токой чарбасы боюнча мамлекеттик агенттик (мындан ары - Ма-

магенттик) аткаруу бийлигинин тутумунда курчап турган чөйрөнү коргоо,

биологиялык түрлөрдү сактоо, жаратылышты сарамжалдуу пайдалануу, токой

жана ањчылык чарбасын өнүктүрүү жана мамлекеттин экологиялык коопсузду-

гун камсыз кылуу тармагында бирдиктүү саясат жүргүзүүчү мамлекеттик ор-

ган.

2. Мамагенттик өз ишинде Кыргыз Республикасынын Конституциясын,

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, Кыргыз Республикасынын Президенти-

нин жарлыктарын жана буйруктарын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ток-

томдорун жана буйруктарын, башка нормативдик укуктук актыларды, ошондой

эле ушул Жобону жетекчиликке алат.

3. Мамагенттик өз ишин башка министрликтер, мамлекеттик комитет-

тер, администрациялык ведомстволор, Кыргыз Республикасынын аткаруучу

бийлигинин башка органдары, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар

жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, эл аралык, коомдук уюм-

дар жана бирикмелер менен тыгыз байланышта жүргүзөт.

4. Мамагенттикти кармоого чыгымдарды каржылоо республикалык бюд-

жеттин жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка каржы-

лоо булактарынын эсебинен милдеттүү түрдө казыначылык тутуму аркылуу

жүргүзүлөт.

5. Мамагенттик юридикалык жак болуп саналат, өз алдынча баланска,

Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гербинин сүрөтү жана мамлекеттик жа-

на расмий тилдердеги өз аталышы түшүрүлгөн мөөргө, штамптарга, фирмалык

бланктарга, Кыргыз Республикасынын Финансы министрлигинин казыначылык

тутумунда алыш-бериш жана башка эсептерге ээ.

6. Мамагенттиктин расмий аталышы:

- кыргыз тилинде: "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Курчап

турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы боюнча мамлекеттик агенттик";

- орус тилинде: "Государственное агентство по охране окружающей

среды и лесному хозяйству при Правительстве Кыргызской Республики".

II. Максаттар жана милдеттер

7. Мамагенттиктин негизги максаттары жана милдеттери болуп төмөн-

күлөр саналат:

- курчап турган чөйрөнү коргоо, биологиялык түрлөрдү, токой эко-

системасын сактоо, өзгөчө коргоого алынган табигый аймактардын тармагын

өнүктүрүү, жаратылышты сарамжалдуу пайдалануу, мамлекеттин экологиялык

коопсуздугун туруктуу өнүктүрүү жана камсыз кылуу тармагында бирдиктүү

мамлекеттик саясатты жана өнүктүрүүнүн негизги багыттарын иштеп чыгуу

жана жүзөгө ашыруу;

- курчап турган чөйрөнү коргоого, табигый ресурстарды пайдалануу-

га, биологиялык түрлөрдүн сакталышын камсыз кылууга, жаратылышты коргоо

мыйзамдарынын сакталышына мамлекеттик контролду уюштуруу жана жүргүзүү;

- жаратылыш компоненттеринин жана ресурстарынын эсебин алуу жана

абалына байкоо салуу;

- мүмкүн болуучу табигый жана антропогендик мүнөздөгү жагымсыз

таасир этүүлөрдүн улам болуучу зыяндардын алдын алуу жана азайтуу мак-

сатында мамлекеттик бийлик органдарына жана чарба жүргүзүүчү субъект-

терге, коомчулукка жана калкка колдоо көрсөтүү, аларды курчап турган

чөйрөнүн, биологиялык түрлөрдүн жана табигый компоненттердин абалы,

алардын өзгөрүүлөрүнүн себептери жөнүндө кабардар кылуу.

III. Иш милдеттери

8. Мамагенттик коюлган милдеттерди жүзөгө ашыруу үчүн төмөнкү

иш-милдеттерди аткарат:

а) тармактык саясатты иштеп чыгуу жаатында:

- курчап турган чөйрөнү коргоону комплекстүү башкаруунун, биологи-

ялык түрлөрдү сактоонун, жаратылышты сарамжалдуу пайдалануунун, токой

жана ањчылык чарбасын өнүктүрүүнүн мамлекеттик саясатын иштеп чыгат жа-

на жүргүзөт;

- курчап турган чөйрөнү коргоо, биологиялык түрлөрдү сактоо, жара-

тылышты сарамжалдуу пайдалануу, токой жана ањчылык чарбасын өнүктүрүү

тармагында нормативдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чыгууну

уюштурат жана аларды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн кароосуна кирги-

зет;

- курчап турган чөйрөнү коргоо, биологиялык түрлөрдү сактоо жана

жаратылышты сарамжалдуу пайдалануу тармагында бирдиктүү илимий-техника-

лык саясатты иштеп чыгууну жана жүргүзүүнү уюштурат;

- өз ыйгарым укуктарынын чегинде курчап турган чөйрөнү коргоо, би-

ологиялык түрлөрдү, жаратылыш ресурстарын сактоо, радиациялык, химия-

лык, биологиялык коопсуздук жана башка маселелер боюнча республикалык,

тармактык талаптарды, экологиялык стандарттарды, нормативдерди, эреже-

лерди, жоболорду жана нускамаларды иштеп чыгат жана белгиленген тартип-

те бекитет;

- өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объекттерин, акын ичинде токойлорду пайда-

лануунун эрежелерин, нормативдерин жана нормаларын аныктайт;

- адамдын ишмердигинин айлана-чөйрөгө тийгизген таасирин талдайт;

- кызыкдар мамлекеттик органдар жана илимий мекемелер менен бир-

дикте экологиялык коопсуздукту камсыз кылуунун стратегиясын жана саяса-

тын, мамлекеттик программаларды, курчап турган чөйрөнү коргоонун, био-

логиялык түрлөрдү сактоонун жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пай-

далануунун аймактык комплекстүү схемаларын, суу, жер, токой, ањчылык

жана башка табигый ресурстарды комплекстүү пайдалануунун жана коргоонун

схемаларын иштеп чыгууну уюштурат;

- токой жана ањчылык чарбасын өнүктүрүүнүн, жаратылыш объекттерин

пайдалануу менен байланышкан калыбына келтирүү иш-чараларын өткөрүүнүн

негизги багыттарын иштеп чыгат;

- тиешелүү тартипте Кыргыз Республикасынын Кызыл китебин жүргүзөт;

- курчап турган чөйрөнүн абалын, процесстердин өнүгүү тенденциясын

талдайт жана анын негизинде курчап турган чөйрөнү булгоонун экстремал-

дуу жогорку дењгээлдерин болжолдойт жана ал туурасында мамлекеттик ор-

гандарды, чарба жүргүзгөн субъекттерди жана жарандарды эскертет;

- Глобалдуу экологиялык конвенциялар (анын ичинде, климат өзгөр-

гөндүгү, озон катмарын коргоо, органикалык туруктуу булгоочулар, биоло-

гиялык түрлөрдү сактоо жана башкалар) боюнча БУУ кабыл алган жана токой

жана ањчылык чарбасын өнүктүрүү маселелери боюнча негизги документтерди

жүзөгө ашырат;

- республиканын социалдык-экономикалык өнүгүү жана экологиялык

абалын жакшыртуу маселелерин чечүүгө чет өлкөлүк инвестицияларды жана

гранттарды тартат;

- мамлекеттик коргоого алынган жаратылыш объекттеринин жана жара-

тылыш комплекстеринин, республикалык маанидеги табигый эстеликтердин,

ошондой эле өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын жоголуп бараткан сейрек

түрлөрүнүн эсебин алат;

- өзгөчө коргоого алынган жаратылыш аймактарынын ишин уюштурат,

жаратылыш-корук ишин жүргүзөт жана белгиленген тартипте өзгөчө коргоого

алынган табигый аймактардын жана жаратылыш объекттеринин тармагын өнүк-

түрүү боюнча сунуштарды иштеп чыгат жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү-

нө кароого киргизет;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык экологиялык жана жа-

ратылышты коргоо маселелери тармагында эл аралык келишимдерди түзөт;

- курчап турган чөйрөнүн, биологиялык түрлөрдүн, жаныбарлар жана

өсүмдүктөр дүйнөсүнүн, токойлордун жана тоо экосистемасынын абалына мо-

ниторинг жүргүзөт;

- республиканын жаратылышты коргоо конвенциялары, донорлордун жана

эл аралык уюмдардын (финансылык, техникалык) колдоосу менен жүзөгө ашы-

рыла турган долбоорлор, программалар боюнча милдеттенмелерин аткарууну

жетектейт (анын ичинде кызыкдар башка министрликтер, мамлекеттик коми-

теттер жана администрациялык ведомстволор менен бирге);

- ањчылыктын эрежелерин, нормаларын жана мөөнөттөрүн, жаныбарлар

дүйнөсүнүн объекттерин олжолоого чекти жана квотаны аныктайт, балык за-

пастарын жана сууда жашаган омурткасыз жаныбарларды коргоо жана көбөй-

түү боюнча иш-чаралардын жүргүзүлүшүн контролдойт, ошондой эле балык

өстүргөн объекттердин балык кармоо мөөнөттөрүн жана квотасын жөнгө са-

лат;

- башка кызыкдар министрликтер, мамлекеттик комитеттер жана адм-

инистрациялык ведомстволор менен бирге жаратылышты пайдалануунун, био-

логиялык түрлөрдү сактоонун, жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдала-

нуунун, жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүн, анын ичинде токойлорду

коргоонун жана пайдалануунун экономикалык механизмдерин иштеп чыгат;

- токой жайгаштырууну жүргүзөт;

- министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомст-

волор жана чарбалык субъекттер менен бирге жаратылыш ресурстарын пайда-

лануунун, курчап турган чөйрөгө таштандыларды, булгоочу заттарды чыга-

руунун жана башка зыяндуу таасирлердин жана алардын булактарынын, анын

ичинде радиоактивдүү булактардын мамлекеттик эсебин жүргүзөт;

- токой чарбасынын жүргүзүүнү уюштурат, токой фондунун эсебин

алат, токой ресурстарын коргоону, сарамжалдуу пайдаланууну жана көбөй-

түүнү, токойлорду өрттөн, мыйзамсыз кыюудан коргоону, токойду зыянкеч-

терден, илдеттерден жана токойго зыян келтире турган башка аракеттерден

коргоону уюштурат;

- ањчылыкка көзөмөл жүргүзөт, ањчылык ресурстарын жөнгө салат, ањ

фаунасынын эсебин алат, биотехникалык иш-чараларды жүргүзөт, зыяндуу

жырткычтардын санын жөнгө салат;

б) координациялоо, көзөмөлдөө жана контролдоо чөйрөсүндө:

- курчап турган чөйрөнүн корголушун, биологиялык түрлөрдү, жараты-

лыш ресурстарын сактоого жана радиациялык, химиялык жана биологиялык

коопсуздук тармагында мамилелерди жөнгө салууну жакшыртууга багытталган

иш-чаралардын аткарылышына контролду камсыздайт;

- министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомс-

тволор жана чарбалык субъекттер менен курчап турган чөйрөнү коргоо, би-

ологиялык түрлөрдү сактоо жана жаратылыш ресурстарын пайдалануу тарма-

гында иш-чараларды, илимий-изилдөө иштерин макулдашат;

- курчап турган чөйрөнүн, жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн,

курчап турган чөйрөгө антропогендик таасирлер этүүлөрдүн булактарына

жана жаратылыш ресурстарынын пайдаланылышына такай байкоолорду уюштурат

жана жүргүзөт.

Мамагенттик курчап турган чөйрөнүн корголушуна жана жаратылыш ре-

сурстарынын пайдаланылышына мамлекеттик контроль жүргүзөт, атап айткан-

да:

атмосфералык абанын корголушуна, озонду бузуучу заттарды өндүрүүгө

жана колдонууга, суу ресурстарын, жерди, өсүмдүктөр дүйнөсүн, жаныбар-

лар дүйнөсүн, балык запастарын жана алар тараган жана жашаган чөйрөнү

пайдаланууга жана коргоого, токойлорду коргоого жана сактоого, өзгөчө

коргоого алынган жаратылыш аймактарынын ишине, өндүрүш калдыктарына кы-

лынган мамилеге жана алардын пайдаланылышына, алардын, анын ичинде, ра-

диоактивдүү калдыктардын чек ара аркылуу ташылышына;

жаратылыш ресурстарын пайдалангандык жана курчап турган чөйрөнү

булгагандык үчүн акы алуу тартибинин сакталышына, ошондой эле жараты-

лышты коргоо максатындагы каражаттардын пайдаланылышына;

министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомство-

лор, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жана жергиликтүү өз ал-

дынча башкаруу органдары, менчигинин түрүнө карабастан жеке жана юриди-

калык жактар (анын ичинде, чет өлкөлүк) төмөнкүлөрдү аткарышына мамле-

кеттик контроль жүргүзөт:

жаратылышты коргоо мыйзамдарын, стандарттарын, нормативдерин, эре-

желерин, Мамагенттиктин ушул документтерди аткаруу үчүн иштеп чыккан

жана кабыл алган буйруктарын, нускамаларын жана жоболорун, белгиленген

эрежелерди жана нормаларды, жаратылыштан пайдалануу лимитин жана квота-

ларын, булганыч заттарды абага чыгаруу жана калдыктарды курчап турган

табигый чөйрөгө жайгаштыруу нормативдерин аткарышына;

- пайдалуу кендерди казып алууда, жардыруу, жерди терењ оюу иште-

рин аткарууда, топтогучтарды, кен иштетүүдөн калган калдыктарды сактоо

жайларын, террикондорду, кен калдыктарын, таштандыларды жайгаштырууда

жана керекке жаратууда, ошондой эле геологиялык чалгындоо иштерин жүр-

гүзүүдө, мал айдап өтүүдө жана жаратылыш комплексине таасир эте турган

башка иштерди аткарууда, өсүмдүктөрдү коргоо каражаттарын жана алардын

өсүшүнө стимуляторлорду, минералдык жер семирткичтерди, башка химиялык

заттарды, препараттарды, анын ичинде, колдонулушу экономиканын айрым

тармактарында уруксат берилген радиоактивдүү препараттарды ташууда,

сактоодо жана колдонууда, жаратылышты коргоо курулмаларын, суу чарба

системаларын, суу сактагычтарды жана башка гидротехникалык курулуш жай-

ларын пайдаланууда курчап турган чөйрөнү коргоо жана жаратылыш ресурс-

тарын сарамжалдуу пайдалануу боюнча талаптардын аткарылышына;

- министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомст-

волор, Кыргыз Республикасынын аткаруучу бийлигинин башка органдары,

жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жана жергиликтүү өз алдынча

башкаруу органдары, жеке адамдар жана менчигинин түрүнө карабастан юри-

дикалык жактар (анын ичинде чет өлкөлүктөр) тарабынан курчап турган

чөйрөгө чыгарылчу булгоочу заттарды тазалоо үчүн курулмаларды, жабдуу-

ларды жана аппаратураларды куруу жана ишке киргизүү, булгоо булактарын

алар чыгарчу саркындыларды контролдоо жана жөнгө салуу приборлору менен

камсыздоо; суунун зыяндуу таасирлерине (ташкындар, суу чыгуу, суу кап-

тоолор, жээктердин бузулушу жана башкалар) каршы күрөшүү; жерлерди ре-

культивациялоо жана аны арналышы боюнча пайдаланууга өз убагында өткө-

рүп берүү, кыртышты эрозиядан жана шор басуудан, сазга айлануудан, өн-

дүрүш калдыктары, уу химикаттар жана башка химиялык (анын ичинде радио-

активдүү) заттар менен булгануудан, пайдалуу кендерди иштетүү жайларын

курууда, иштетүүдө, кен изилдөө иштерин жүргүзүүдө башка бузуулардан

сактоо; жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн, анын ичинде, баалуула-

рын, ошондой эле жоголуу коркунучундагыларды жана Кыргыз Республикасы-

нын Кызыл китебине кирген объекттерин коргоо, төлдөтүү жана калыбына

келтирүү боюнча чараларды аткарышына;

- жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн кадастрынын жүргүзүлүшүнө;

- бардык чарбачылык субъекттерде жаратылыш ресурстарын пайдалануу-

нун, булгачу заттарды чыгаруунун жана жаратылыш чөйрөсүнө өнөр жай, ти-

ричиликтик жана башка, анын ичинде, радиоактивдүү калдыктардын башка

таасирлеринин баштапкы эсеби жүргүзүлүшүнө;

- токой чарбасынын жүргүзүлүшүнө, токой фондунун эсеби алынышына,

токой ресурстарын коргоонун, пайдалануунун жана көбөйтүүнүн эсеби алы-

нышына, токойлорду өрттөн, уруксатсыз кыюудан сактоого, токойлордун зы-

янкечтерден, илдеттерден жана токой чарбасына зыян келтире турган башка

аракеттерден корголушуна;

- жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин жана алар жашаган чөйрөнүн;

балык запастарынын жана алар жашаган чөйрөнүн корголушуна, көбөйтүшүнө

жана пайдаланылышына; жапайы өскөн дары өсүмдүктөрдүн эсеби алынышына;

- суу ресурстары, анын ичинде, жер үстүндөгү суулар; атмосфералык

аба өндүрүштүк жана башка керектөөлөр үчүн; жаратылыш объекттерин өз-

гөртүүгө жана ландшафттарды түзүүгө байланышкан чарбалык ишти жүргүзүү-

дө жер жана токой ресурстарынын сарамжалдуу пайдаланылышына;

- жаратылышты коргоо курулмаларынын жана түзүлүштөрүнүн абалына

жана ишинин натыйжалуулугуна;

- өндүрүштүн жана керектөөнүн калдыктарын жайгаштырууга.

Мамагенттик Кыргыз Республикасынын CITES Администрациялык органы

катары жапайы фаунанын жана флоранын жоголуу коркунучу алдындагы түрлө-

рүн эл аралык соодалоону контролдойт.

Мамагенттик жањы (реконструкцияланган, кењейтилген, технологиялык

жактан кайра жабдылган, жоюлган) объекттерди кабыл алуу жана пайдала-

нууга берүү, объекттерди жайгаштыруу үчүн орундарды тандоо жана чарба

жүргүзүү үчүн жер бөлүп берүү боюнча мамлекеттик жана жумушчу комиссия-

лардын ишине катышат.

Мамагенттик Кыргыз Республикасынын жаратылышты коргоо мыйзамдарын

бузууларга бөгөт коюу жана болтурбоо маселелери боюнча Кыргыз Республи-

касынын прокуратурасынын, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрли-

гинин, Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик улуттук коопсуздук комитети-

нин, Кыргыз Республикасынын Чек ара кызматынын жана Кыргыз Республика-

сынын Мамлекеттик бажы комитетинин органдары менен байланышта иштейт.

Мамагенттик Кыргыз Республикасында аркарлардын популяциясын изил-

дөө, сактоо жана сарамжалдуу пайдалануу боюнча программанын алкагында

ишти, ошондой эле гранттарды жана инвестицияларды алуу үчүн или-

мий-изилдөө, долбоордук-конструкциялык долбоорлорду жана программаларды

иштеп чыгуу боюнча ишти координациялайт .

в) жөнгө салуу тармагында:

Мамагенттик төмөнкү ишкердиктин төмөнкүдөй түрлөрүнө лицензияларды

аныкталган тартипте берет жана жокко чыгарат:

- уулуу материалдардын жана заттардын, анын ичинде, радиоактивдүү

заттардын калдыктарын керекке жаратуу, жайгаштыруу, жок кылуу жана кө-

мүү;

- Уулуу заттарды өндүрүүдөн чыккан калдыктарды ташуу (анын ичинде,

чек ара аркылуу);

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тизме боюнча

ањчылык кылуу жана канаттууларды кармоо.

Мамагенттик төмөнкүлөргө аныкталган тартипте атайын уруксаттарды

берет жана жокко чыгарат:

- курчап турган чөйрөгө булгачу заттарды чыгарууга;

- курчап турган чөйрөгө булгачу заттарды төгүүгө;

- калдыктарды курчап турган чөйрөдө жайгаштырууга;

- мурда пайдаланылган автомобиль дөњгөлөктөрүн калдык катары ташып

кирүүгө;

- жыгач кыюуга билет;

- токойчулук билети;

- өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсүнүн (анын ичинде, балык) объ-

екттерин пайдаланууга (кармоого, жыйноого жана башка);

- өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин, анын ичинде

балыкты илимий максатта пайдаланууга;

- өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин, анын ичинде

балыкты Кыргыз Республикасына ташып кирүүгө, ташып чыгууга;

- CITES Конвенциясынын күчү жайылтылчу жаныбарлардын жана өсүмдүк-

төрдүн түрлөрүн, алардын бөлүктөрүн же дериваттарын Кыргыз Республика-

сына импорттоого сыртка экспорттоого жана реэкспорттоого;

- балыктардын жана башка суу организмдеринин айрым түрлөрүн Кыргыз

Республикасындагы көлмөлөрдө климатташтырууга, көбөйтүүгө жана жайгаш-

тырууга.

Мамагенттик Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мамлекеттик

экологиялык экспертиза жүргүзөт. (Экологиялык экспертиза - жүзөгө ашы-

рылышы курчап турган чөйрөнүн жана жаратылыш ресурстарынын абалына түз-

дөн-түз же кыйыр таасирин тийгизе турган болочок чечимдердин экология-

лык тобокелдигинин жана опурталынын дењгээлин аныктоо).

Мамагенттик татаал экологиялык кырдаалдарды, экологиялык коркунуч-

тун булактарын тезинен аныктоо иштерин жүргүзөт; жаратылыш комплексте-

ринин, флоранын жана фаунанын абалын байкоого алат.

Мамагенттик ањчылык чарбаларынын ортосунда жапайы жаныбарларды

кармоого квоталарды тиешелүү тартипте бөлүштүрөт;

г) кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө:

Мамагенттик акы алынчу кызматтардын төмөнкүдөй түрлөрүн көрсөтөт:

- улуттук музейлерди, өзгөчө коргоого алынган жаратылыш аймактарын

көрсөтүү жана туристтерди, альпинисттерди, спортсмендерди алардын су-

роосу боюнча тейлөө;

- курчап турган чөйрөнүн объекттеринин жана булгоонун булактарынын

абалын арыздар боюнча лабораториялык изилдөө;

- экология боюнча илимий-изилдөө иштерин келишимдик негизде атка-

руу.

д) ишти колдоо тармагында:

- курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы тармагына рес-

публиканын туруктуу өнүгүшүн, курчап турган табигый чөйрөгө минималдуу

таасирди, жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүн сарамжалдуу пайдаланууну

камсыз кыла турган инвестицияларды жана технологияларды тартуу боюнча

сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө киргизет;

- республикалык, региондук жана мамлекеттер аралык экологиялык

маалыматтык системалардын алкагында экологиялык маалыматтарды жыйнайт

жана алмашат; курчап турган чөйрөнү коргоо, биологиялык түрлөрдү сак-

тоо, жаратылышты сарамжалдуу пайдалануу тармагында чет өлкөлүк жана эл

аралык уюмдар менен кызматташат жана бул тармактагы макулдашуулардагы,

келишимдердеги, конвенциялардагы милдеттенмелердин аткарылышын камсыз

кылат;

- экологиялык мониторинг тармагында курчап турган чөйрөнүн, биоло-

гиялык түрлөрдүн, жаратылыш, токой жана ањчылык ресурстарынын абалы жө-

нүндө маалыматтардын мамлекеттик банкын жүргүзөт, ушул маалыматтарды

талдайт, маалымат китепчелерин даярдайт;

- жаратылыш жөнүндө билимдердин пропагандаланышын жана таркатылы-

шын уюштурат, жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу, республика-

ны туруктуу өнүктүрүү проблемалары боюнча конкурстарды, көргөзмөлөрдү,

конференцияларды, семинарларды, курчап турган чөйрөнү коргоо боюнча

башка иш-чараларды, Эл аралык күндөргө (курчап турган чөйрөнү коргоо,

биологиялык түрлөрдү, токойду, бактарды жана башкаларды коргоо) арнал-

ган иш-чараларды өткөрөт.

IV. Мамагенттиктин укуктары

9. Мамагенттик өзүнө жүктөлгөн иш-милдеттерине ылайык Кыргыз Рес-

публикасынын Өкмөтүнө төмөнкүдөй сунуштарды киргизүүгө укуктуу:

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн отурумдарында министрликтердин,

мамлекеттик комитеттердин, администрациялык ведомстволордун, жергилик-

түү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башка-

руу органдарынын, чарбачылык субъекттеринин курчап турган чөйрөнү кор-

гоо, биологиялык түрлөрдү сактоо жана жаратылыш, токой жана ањчылык ре-

сурстарын пайдалануу маселелери боюнча отчетторун угуу жөнүндө;

- министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, администрациялык

ведомстволордун, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жер-

гиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын Кыргыз Республикасынын жара-

тылышты коргоо мыйзамдарына каршы келген чечимдерин жана нормативдик

укуктук актыларын жокко чыгаруу жөнүндө;

- жапайы жаныбарларды жана балык запастарын, жапайы өскөн өсүмдүк-

төрдү, анын ичинде, токойду, техникалык чийки заттарды жана башка таби-

гый заттарды (мумиени кошуп алганда) мыйзамсыз алуу же жок кылуу менен

келтирилген зыян үчүн алынчу доонун өлчөмүн эсептөө үчүн нормативдерди

жана таксаларды белгиленген тартипте бекитүү жөнүндө;

- курчап турган чөйрөнүн жаратылыш компоненттерине, анын ичинде

токой чарбасына келтирилген зыян үчүн доонун өлчөмүн эсептөө үчүн нор-

мативдерди жана таксаларды белгиленген тартипте бекитүү жөнүндө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте курчап

турган чөйрөнү, жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүн коргоо жана жараты-

лыш ресурстарын пайдалануу тармагындагы администрациялык укук бузуулар

жөнүндө материалдарды кароого, күнөөлүүлөргө айыптарды салууга жана

башка администрациялык жазаларды берүүгө, зарыл болсо күнөөлүүлөрдү

жоопко тартуу үчүн алардын ишин укук коргоо органдарына өткөрүп берүү-

гө, төлөтүп алынган сумманы тиешелүү бюджеттин эсебине кириштөөгө;

- курчап турган чөйрөнү коргоо, жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнө-

сүн жана жаратылыш ресурстарын коргоо жана пайдалануу жөнүндө мыйзам-

дарды, Кыргыз Республикасынын Токой кодексин бузуудан улам келтирилген

зыяндын ордун толтуруу жөнүндө юридикалык жактарга жана жеке адамдарга

доо коюуга, төлөтүп алынган сумманы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын-

да көрсөтүлгөн тартипте жаратылышты коргоонун жана токой чарбасын өнүк-

түрүүнүн жергиликтүү фонддорунун эсебине котортууга;

- жаратылышты коргоо мыйзамдарын, жаратылыш ресурстарын коргоо жа-

на пайдалануу жагындагы стандарттарды, нормаларды жана эрежелерди бузуу

менен жүргүзүлүп жаткан объекттердин курулушуна, реконструкциясына, ке-

њейтилишине же техникалык кайра жабдылышына жана башка жумуштарга тыюу

салууга;

- эгерде эксплуатациялоо жаратылышты коргоо мыйзамдарынын, жараты-

лышты пайдаланууга берилген лицензиялардын жана уруксаттардын талапта-

рын бузуу, булгачу заттарды чыгаруунун белгиленген лимитинен ашуу менен

жүргүзүлсө менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын же башка объект-

тердин ишине тыюу салууга, убактылуу токтотуп турууга, ошондой эле ан-

дай иштерди каржылоону токтотуу тууралуу тиешелүү органдарга сунуштарды

даярдоого;

- абаны булгашы белгиленген нормадан ашкан транспорт каражаттарын

жана башка жүрмө орнотмолорду жана объекттерди эксплуатациялоону жана

линияга чыгарылышын токтотууга же тыюу салууга;

- экологиялык посттордун иштерин жетектөөгө;

- экологиялык жактан опурталдуу жүктөрдү (буюмдарды), чийки зат

ресурстарын экологиялык нормаларды жана эрежелерди бузуу менен ташып

келүүгө, ошондой эле транзиттөөгө (андан ары ташып өткөрүүгө);

- колдонулушу жаратылыш чөйрөсүнүн булганышына же бузулушуна алып

келчү, адамдардын жана жаныбарлардын ден соолугуна зыян келтирчү про-

дукцияны, заттарды жана материалдарды өндүрүүгө жана пайдаланууга тыюу

салууга;

- илимий уюмдар менен макулдашуу боюнча республиканын аймагында

жашаган (көбөйүп келаткан) жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объек-

ттерине же адамдардын ден соолугуна зыян келтириши мүмкүн болгон жаны-

барларды жана өсүмдүктөрдү ташып келүүгө, чыгарып кетүүгө, кое берүүгө,

таратууга жана климатташтырууга тыюу салууга;

- мыйзамсыз кармалган жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объек-

ттерин же продукциясын (анын ичинде, токой, ањчылык жана башка), ошон-

дой эле алардан жасалган, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныктал-

ган тартипте алып коюлган буюмдарды Кыргыз Республикасынын прокуратура-

сынын, Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик улуттук коопсуздук комитети-

нин, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигин, Кыргыз Республика-

сынын Мамлекеттик бажы комитетинин органдарынан жана башка мамлекеттик

органдардан, коомдук уюмдардан жана бирикмелерден, ошондой эле жеке

адамдардан сактоо же сатуу үчүн белгиленген тартипте кабыл алууга;

- жаратылышты пайдаланышкан министрликтерден, мамлекеттик комитет-

терден, администрациялык ведомстволордон, юридикалык жактардан жана же-

ке адамдардан (анын ичинде, чет өлкөлүк) курчап турган чөйрөнүн абалы,

курчап турган чөйрөнү коргоо боюнча иш-чаралардын аткарылышы жөнүндө

зарыл маалыматтарды (анын ичинде, статистикалык отчет) алууга, ошондой

эле чарбачылык жана башка субъекттерден жана булгоочу заттардын ири чы-

гарылганы, авариялык жана өзгөчө кырдаалдар жөнүндө шашылыш маалымат-

тарды алууга;

- жаратылышты коргоо боюнча татаал маселелерди чечүү жана жараты-

лыш ресурстарын коргоо жана сарамжалдуу пайдалануу боюнча чараларды иш-

теп чыгуу, кыйла татаал объекттерде мамлекеттик экологиялык экспертиза

жүргүзүү, мамлекеттик экологиялык экспертизанын натыйжалары боюнча кай-

чы пикирлерди кароо үчүн илимий-техникалык, эксперттик жана башка ке-

њештерди, топторду жана комиссияларды түзүүгө;

- тейлеген тармакта илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү үчүн Кыргыз

Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын илимий-изилдөө институт-

тарын, ведомстволук институттарды жана башка жогорку окуу жайларын тар-

тууга;

- жаратылышты коргоо боюнча ири маселелердин ар тараптан жана те-

рењ талкууланышын камсыз кылуу, аларды чечүү боюнча сунуштарды иштеп

чыгуу үчүн окумуштуулардан, коомдук ишмерлерден, өз алдынча башкаруу

органдарынын, өкмөттүк эмес уюмдардын, окуу жайлардын, басма сөздүн

өкүлдөрүнөн жана жарандардан түзүлчү жаратылышты коргоо боюнча консуль-

тациялык, коомдук кењештерди түзүүгө; министрликтердин, мамлекеттик ко-

митеттердин, администрациялык ведомстволордун, чарбачылык субъекттердин

жетекчилерине карамагындагы объекттерде курчап турган чөйрөгө булгоочу

заттарды чыгарууну контролдоо пункттарын (постторду) түзүү жөнүндө көр-

сөтмөлөрдү берүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жаратылышты коргоонун

жана токой тармагын өнүктүрүүнүн республикалык жана жергиликтүү фонддо-

рун тескөөгө;

- өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсүнүн жаратылыш ресурстарынан

пайдалангандык, чет өлкөлүк мергенчилер үчүн жапайы жаныбарлар олжоло-

ру, курчап турган чөйрөгө булгоочу заттарды чыгаргандык жана курчап

турган чөйрөгө калдыктарды жайгаштыргандык үчүн акы алууга;

- жаратылышты коргоо боюнча коомдук (штаттан тышкаркы) инспектор-

лор тармагын түзүүгө.

10. Мамагенттиктин жана анын жер-жерлердеги органдарынын кызмат

адамдары төмөнкүдөй укуктарга ээ:

- ишканаларга, мекемелерге, уюмдарга (анын ичинде белгиленген тар-

типте режимдик, коргоочу), корголуучу аймактарга, ведомстволук тиеше-

лүүлүгүнө жана менчигинин түрүнө карабастан башка объекттерге айла-

на-чөйрөнү коргоо, биологиялык түрлөрдү сактоо, жаратылыш ресурстарын

пайдалануу жагындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптары

сакталганын текшерүү үчүн тоскоолдуксуз кирүүгө, текшерүүгө жана аларды

текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча актыларды жана протоколдорду түзүүгө, кем-

чиликтерди жоюу боюнча аткаруу үчүн милдеттүү болгон көрсөтмөлөрдү бе-

рүүгө. Текшерилчү ишканалар, мекемелер жана уюмдар алардын ведомстволук

таандыктыгына жана менчигинин түрүнө карабастан Мамагенттик системасы-

нын кызмат адамдарын алар өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткарган

учурда жай, телефон байланышы, транспорт жана зарыл учурда объектти

текшерүү (инспекциялоо) мезгилинде атайын кийим менен камсыз кылууга,

ошондой эле зарыл жардамдарды көрсөтүүгө милдеттүү;

- жаратылышты коргоо мыйзамдарын бузууга пайдаланылган келүүчү до-

кументтерди, куралдарды (предметтерди), транспорт каражаттарын, жараты-

лыштын, анын ичинде жаныбарлар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнүн мыйзамсыз

алынган объекттерин мыйзамда белгиленген тартипте текшерүүгө, кароого,

кармоого жана алып коюуга; министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин,

администрациялык ведомстволордун, чарбакер субъекттердин жетекчилерине

өздөрүнүн ведомстволук объекттеринде айлана-чөйрөгө булгоочу заттарды

чыгарууну (төгүүнү) контролдоо пункттарын (постторун) уюштуруу жөнүндө

көрсөтмө берүүгө.

11. Мамагенттик системасы органдарынын кызмат адамдары айырмалоо

белгилери бар бекитилген үлгүдөгү форма кийим кийүүгө укуктуу жана

аларга табелдик курал жана атайын каражаттарды (транспорт, байланыш ка-

ражаттары ж.б.) сактоого, алып жүрүүгө жана пайдаланууга Кыргыз Респуб-

ликасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте уруксат берилет.

V. Мамагенттиктин ишин уюштуруу

12. Мамагенттикти Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген

тартипте кызматка дайындалчу жана кызматтан бошотулчу директор башкарат. (2009-жылдын 20-апрелиндеги №236 токтомунун редакциясына ылайык)

13. Мамагенттикте статс-катчынын мамлекеттик жогорку кызмат оруну

уюштурулат. Статс-катчы кызматка "Мамлекеттик кызмат жөнүндө" Кыргыз

Республикасынын Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын Премьер-минист-

ри тарабынан дайындалат жана бошотулат.

Директордун орун басарлары кызматка Мамгенттиктин директорунун су-

нушу боюнча Кыргыз Республикасынын Премьер-министри тарабынан дайында-

лышат жана бошотулушат.

14. Мамагенттиктин директору:

Мамагенттикке жүктөлгөн милдеттердин жана иштердин аткарылышы үчүн

жеке жооп берет;

- директордун орун басарларынын, ошондой эле Мамагенттиктин түзүм-

дүк бөлүнүштөрүнүн жетекчилеринин ортосунда милдеттерди бөлүштүрөт;

- Мамагенттиктин карамагындагы түзүмдүк жана аймак аралык бөлүнүш-

төрдүн жоболорун, түзүмүн жана штаттык тизимин эмгек акы төлөөнүн анык-

талган фондунун чегинде бекитет;

- Мамагенттиктин борбордук аппаратынын башкармалыктары, бөлүмдөрү

жана секторлору жөнүндө жоболорду аныкталган тартипте бекитет;

- Мамагенттиктин борбордук аппаратынын кызматкерлерин, ошондой эле

ведомстволук бөлүнүштөрүнүн жетекчилерин Кыргыз Республикасынын Эмгек

кодексине, "Мамлекеттик кызмат жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы-

на жана Мамагенттиктин директорунун буйругу менен бекитилчү кызмат

орундардын номенклатурасына ылайык ишке алат жана иштен бошотот;

- Мамагенттиктин борбордук аппаратынын кызматкерлерине, ошондой

эле ведомстволук бөлүнүштөрүнүн жетекчилерине тартиптик жазаларды бе-

рет;

- Мамагенттиктин коллегиясынын отурумдарын өткөрөт;

- Мамагенттик тутумундагы кызматкерлерди аттестациядан өткөрөт;

- Мамагенттик системасынын кызматкерлерин "Айлана-чөйрөнү коргоо

отличниги", "Мамлекеттик токой коргоо кызматында X жыл", "Мамлекеттик

токой коргоо кызматында XX жыл", "Мамлекеттик токой коргоо кызматында

XXX жыл", "Мамлекеттик токой коргоо кызматында ХХХХ жыл" төш белгилери,

Мамагенттиктин ардак грамоталары, акчалай сыйлыктар жана баалуу белек-

тер менен сыйлайт;

- Мамагенттик системасынын өзгөчө айырмаланган кызматкерлерин Кыр-

гыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары менен сыйлоого аныкталган

тартипте көрсөтөт;

- Мамагенттик системасынын бардык структуралык подразделениелери

жана кызматкерлери аткарууга милдеттүү буйруктарды жана башка актыларды

чыгарат;

- жаратылышты коргоо боюнча коомдук кењештердин курамын жана жобо-

лорун бекитет;

- ага Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында берилген башка ыйгарым

укуктарды ишке ашырат.

15. Статс-катчы жана директордун орун басарлары ага ишенип берил-

ген иш участогу үчүн жеке жоопкерчилик тартат, директордун буйруктары-

нын жана башка актыларынын аткарылышын уюштурат жана текшерет.

16. Директор жок учурда директордун милдетин анын тапшыруусу боюн-

ча статс-катчы же директордун орун басары аткарат.

17. Мамагенттикте анын ишинин негизги багыттарынын маселелерин ка-

роо үчүн 7 кишиден турган коллегия түзүлөт, анын курамына директор

(коллегиянын төрагасы), статс-катчы, директордун орун басарлары, Мама-

генттиктин жетектөөчү кызматкерлери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн Аппаратынын кызматкери кирет.

Коллегиянын курамын, ага кызматы боюнча киргендерден башкасын,

Кыргыз Республикасынын Премьер-министри бекитет.

Коллегиянын чечими анын мүчөлөрүнүн жалпы санынын көпчүлүк добушу

менен кабыл алынат жана директордун токтомдору жана буйруктары аркылуу

ишке ашырылат.

18. Мамагенттиктин борбордук аппаратынын түзүмү жана штаттык саны

Кыргыз Республикасынын Премьер-министри тарабынан бекитилет.

19. Мамагенттикти кайра уюштуруу же жоюу Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.