«Кыргыздипсервис» Мамлекеттик дипломатиялык сервис ишканасынын УСТАВЫ» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2004-жылдын 9-июлундагы № 520

токтому менен бекитилген

"Кыргыздипсервис" Мамлекеттик дипломатиялык

сервис ишканасынын

УСТАВЫ

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн

2007-жылдын 13-октябрындагы № 466 токтомунун

редакциясына ылайык)

I. Жалпы жоболор

1. "Кыргыздипсервис" Мамлекеттик дипломатиялык сервис ишканасы

(мындан ары - Ишкана) Кыргыз Республикасында аккредиттелген дипломатия-

лык өкүлчүлүктөрдү, консулдук мекемелерди, эл аралык уюмдардын

өкүлчүлүктөрүн тейлөө боюнча координатордун жана заказчынын атайын

функцияларын өз алдынча ишке ашыруу максатында түзүлгөн.

Ишкана ага жалпы жетекчиликти жүргүзүүчү жана анын иш-аракеттерин

координациялоочу Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин ка-

рамагында турат.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

2. Ишкана өзүнүн иш-аракетинде Кыргыз Республикасынын Конституция-

сын жана мыйзамдарыы, Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарын

жана буйруктарын, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомдорун жана

буйруктарын, Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларын,

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин чечимдерин жана ушул

Уставды жетекчиликке алат.

3. Ишкана чарбалык эсеп принциптерине негизделген, оперативдик

башкаруу укугунда мүлккө ээ болгон, Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер

министрлиги жетекчилик жүргүзүүчү Кыргыз Республикасынын дипломатиялык

кызмат органдарынын системасында иштеген юридикалык жак болуп саналат,

өз алдынча баланска, банктарда жана башка финансы-кредиттик мекемелерде

эсептерге (анын ичинде эсептик жана валюталык), мамлекеттик жана англис

тилдерде аталышы жазылган жана Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гер-

бинин сүрөтү тартылган мөөргө, штампка, бланктарга жана башка атрибут-

тарга ээ.

Ишкана өзүнө оперативдүү башкаруу укугу боюнча берилген мүлккө ээ-

лик кылбайт.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

4. Ишкананын толук расмий аталышы:

- кыргыз тилинде: "Кыргыздипсервис" Мамлекеттик дипломатиялык сер-

вис ишканасы;

- орус тилинде: Государственное предприятие дипломатического сер-

виса "Кыргыздипсервис";

- англис тилинде: The Diplomatik Services State Enterprise "Kyr-

gyzdipservise".

Кыскача расмий аталышы:

- кыргыз тилинде: КДС;

- орус тилинде: КДС;

- англис тилинде: КDS.

5. Ишкананын жайгашкан орду: Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,

Тоголок Молдо көчөсү, 10 "А".

II. Ишкананын милдеттери жана функциялары

6. Ишкананын башкы милдети болуп Кыргыз Республикасында аккредит-

телген чет мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрүн, консулдук меке-

мелерин жана эл аралык уюмдардын өкүлчүлүктөрүн сервистик тейлөө, алар-

дын иш-аракеттерин камсыз кылуу, ошондой эле Ишкананын компетенциясына

кирген чөйрөлөрдө мамлекеттер аралык, экономикалык, саясий жана мада-

ний-гуманитардык байланыштарды ишке ашыруу болуп саналат.

Өз милдеттерин ишке ашырууда Ишкана көрсөтүлүүчү кызматтардан ки-

реше алуу максатын көздөйт, кийин аны Ишкананын материалдык-техникалык

базасын өнүктүрүү, жањы коммерциялык жана башка долбоорлор үчүн, Кыргыз

Республикасынын Тышкы иштер министрлиги өз иш-аракеттеринин алкагында

өткөрүүчү иш-чараларды материалдык-техникалык камсыздоо үчүн пайдала-

нат.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

7. Ишкананын негизги милдеттери төмөнкүлөр:

- Кыргыз Республикасында аккредиттелген чет мамлекеттердин дипло-

матиялык өкүлчүлүктөрүнүн, консулдук мекемелеринин жана чет элдик уюм-

дардын өкүлчүлүктөрүнүн (мындан ары - чет элдик өкүлчүлүктөр) иш-ара-

кеттерин келишимдин негизинде камсыз кылуу;

- Кыргыз Республикасынын министрликтер, мамлекеттик комитеттер,

администрациялык кызыкдар ведомстволору жана мекемелери менен бирдикте

чет элдик өкүлчүлүктөрдү сервистик тейлөөнү координациялоо;

- Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бийлик жана башкаруу органда-

рында, ишканаларында жана мекемелеринде Ишкананын компетенциясына кир-

ген маседелер боюнча чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызыкчылыктарын

көрсөтүү;

- Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарына, уюмдарына жана

ишканаларына Ишкананын компетенциясына кирген маселелер боюнча чет эл-

дик өкүлчүлүктөр менен байланыш түзүүгө жардам берүү,

- мамлекеттик жана менчик кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү сатып

алууга жана акыга жалдап берүүгө көмөктөшүү;

- белгиленген тартипте тараптардын макулдугу боюнча өз иш-аракет-

терин ишке ашыруу үчүн керектүү мамлекеттик кыймылдуу жана кыймылсыз

мүлктү куруу жана ажыратуу;

- чет элдик өкүлчүлүктөргө жана алардын кызматкерлерине турак жай

жана башка имараттарды ижарага берүү, ошондой эле бул имараттарды пай-

даланууну камсыз кылуу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдү жайгаштыруу үчүн кыймылсыз мүлктү

(үйлөрдү, курулуштарды, квартираларды) сатып алуу-сатуу жана жер учас-

токторун тандоо боюнча келишимдик негизде көмөктөшүү;

- имараттардын жана башка мүлктөрдүн ижара акыларын чогултуу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдү жайгаштыруу үчүн объектилерди жана чет

элдик өкүлчүлүктөргө кызмат көрсөтүү объектилерин куруу, реконструкция-

лоо, калыбына келтирүү жана капиталдык оњдоо боюнча заказчынын жана

подрядчынын функцияларын аткаруу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдү жана алардын кызматкерлерин кайтарууну

камсыз кылууга көмөктөшүү;

- Кыргыз Республикасынын жарандарынын ичинен чет элдик өкүлчүлүк-

төрдө иштөөгө адистерди жана тейлөөчү персоналды (мындан ары Персонал)

тандоодо ортомчулук кылуу, Персоналдын реестрин жүргүзүү, ошондой эле

алардан түшкөн арыздардын негизинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына

ылайык алардын эмгектик укуктарын коргоо;

- чет элдик өкүлчүлүктөргө алардын дарегине келген, ошондой эле

алар Кыргыз Республикасынан жөнөтүүчүжүктөрдү жана автотранспортту ба-

жылык тариздөөдө кызмат көрсөтүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлерине, башка чет элдик жа-

рандарга визаларды ачууга байланышкан кызматтарды көрсөтүү;

- чет элдик кызматкерлердин балдарын мектепке чейинки жана мектеп

мекемелерине жайгаштырууга көмөктөшүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлерин медициналык мекемелерге

бекитүүгө көмөктөшүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлери үчүн турмуш-тиричилик

жактан тейлөө пункттарын түзүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлерин тейлөөгө адистешкен

дүкөндөрдү, клубдарды, кафелерди, ресторандарды ачуу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлери үчүн транспорттук тейлөө

иштерин уюштуруу, автомобилдерди жана башка кыймылдуу мүлктү прокатка

берүү;

- автомашиналарды таешелүү түрдө тариздөөдө, техникалык кароодон

өткөрүүдө, айдоочу күбөлүктөрүн алмаштырууда чет элдик өкүлчүлүктөрдүн

кызматкерлерине көмөктөшүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлеринин Кыргыз Республикасы-

нын аймагына (аймагынан) келиши (кетиши) үчүн билет алуу сервисин уюш-

туруу;

- дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлери үчүн мейманканаларды

брондоо;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлерине туризм, дене тарбия

жана спорт чөйрөлөрүндө кызматтарды корсотүү, бош жана зс алуу убакты-

ларын уюштуруу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлерине жарнамалык, агенттик,

маркетингдик, консалтингдик, өкүлчүлүк укуктук кызматтарды көрсөтүү;

- Кыргыз Республикасынын аймагында жана чет өлкөдө Кыргыз Респуб-

ликасынын юридикалык жактары жана жарандары менен чет элдик

өкүлчүлүктөрдүн ишкер, өндүрүштүк, маданий-гуманитардык байланыштарын

түзүүгө көмөктөшүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн кызматкерлеринин эс алуу объектилерин

курууга, долбоорлоого жана пайдаланууга катышуу;

- чет элдик өкүлчүлүктөрдүн заказдарын канааттандыруу үчүн ортом-

чулук, соода ортомчусунун жана соода-сатып алуу кызматтарын көрсөтүү;

- чет элдик өкүлчүлүктөргө келишим боюнча бухгалтердик кызматтарды

көрсөтүү;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жарнама жана маалы-

маттык-басма иш-аракеттерин ишке ашыруу, ага Кыргыз Республикасынын

тышкы иштер министринин буйруктарынын негизинде жењилдетилген шарттарда

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин иш-аракеттеринин ал-

кагында басма продукцияны даярдоо кирет;

- өз ыйгарым укуктарынын алкагында Кыргыз Республикасынын чет өл-

көлөрдөгү мекемелерин жана алардын кызматкерлерин материалдык-техника-

лык камсыздоо маселелерин чечүү. Турак жай жана башка имараттарын тан-

доо, ижаралоо, автотранспорт каражаттарын сатуу, эсептен чыгаруу жана

сатып алуу, жабдуу сатып алуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылай-

ык жүргүзүлөт;

- Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин функцияларын

бул чөйрөдө ишке ашырууга көмөктөшүү үчүн коомдук-саясий, экономикалык,

илимий-техникалык мүнөздөгү маалыматтар банкын түзүү, маалымат система-

сын киргизүү;

- Кыргыз Республикасынын ишкер субъектилери үчүн чет элге кетүү

документтерин тариздөө;

- ар кандай документтерди, жолугушууларды, сүйлөшүүлөрдү жана баш-

ка иш-чараларды которуу (оозеки жана жазма) кызматтарын көрсөтүү;

- Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү мекемелеринин кыймылсыз

мүлкүн жана автотранспорт каражаттарын оперативдүү башкаруу жана аларды

пайдаланууга контролдоону жүргүзүү;

- чет мамлекеттердин өкүлдөрүнүн Кыргыз Республикасынын мамлекет-

тик башкаруу органдарынын жана бизнес-чөйрөлөрүнүн өкүлдөрү менен кабыл

алууларын, жолугушууларын уюштуруу жана өткөрүү;

- өз иш-аракеттеринин алкагында Кыргыз Республикасынын тышкы иштер

министринин буйруктарынын негизинде Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер

министрлиги менен макулдашылган сметанын чектеринде Кыргыз Республика-

сынын Тышкы иштер министрлиги өткөрүүчү иш-чараларды материалдык-техни-

калык камсыздоо;

- Ишкананын жана Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин

кызматкерлерин социалдык жактан колдоо;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда жеке жа-

на юридикалык жактарга жогоруда аталган кызматтарды көрсөтүү;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка иш-ара-

кеттерди жүргүзүү.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

8. Ишкана жогоруда аталган милдеттерди Кыргыз Республикасынын Жа-

рандык кодексинин жоболоруна, башка ченемдик укуктук актыларга, ошондой

эле ушул Уставга ылайык оперативдүү башкаруу укугунда Ишканага берил-

ген, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик менчигиндеги мүлктү колдонуп,

ишке ашырат.

9. Ишкана негизги милдеттерине ылайык Кыргыз Республикасынын Тышкы

иштер министрлиги менен макулдашып, төмөнкүлөрдү ишке ашырат:

- илимий-техникалык, изилдөө, издеп-табуу, финансылык, инновация-

лык иш-аракеттерди, ошондой эле долбоорлоо-сметалык жана тажрыйба конс-

трукторлук иштерди;

- өз иш-аракеттерин жарнамалоо боюнча иштерди жүргүзүү,

көргөзмөлөргө катышуу жана аларды уюштуруу;

- белгиленген эрежелерге жана стандарттарга ылайык оперативдүү

башкаруу укугунда берилген объектилердин ишенимдүүлүгүн жана пайдалануу

коопсуздугун камсыз шлуу;

- чарба келишимдеринин негизинде ишке ашырылган уставдык милдет-

терге негизделген башка өндүрүштүк иштерди жүргүзүү.

III. Ишкананын ыйгарым укуктары

10. Ишкана милдеттерине жетүү үчүн өз функцияларын ишке ашырууда

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги менен макулдашуу боюнча

төмөнкү укуктарга ээ:

- өзүнчө мүлккө ээ болууга, өз атынан мүлктүк жана жеке мүлктүк

эмес укуктарга жана жоопкерчиликке ээ болууга, сотто доогер жана жооп-

кер болууга;

- ижарага алуучу жана ижарага берүүчү жак катары чыгууга;

- иш-аракетинин милдеттерине жана максаттарына ылайык алардын уюш-

туруу-укуктук формаларына карабастан, бардык юридикалык жактар, ошондой

эле жарандар менен өз алдынча келишимдерди түзүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте Иш-

кана көрсөтүүчү мамлекеттик акы төлөнүүчү кызматтардын наркын аныктоо.

Уставдык иш-аракеттердин кызматтарынын башка түрлөрүнө баалар жана та-

рифтер коммерциялык негизде, атаандаштыкка жөндөмдүүлүк максатында Иш-

кана тарабынан өз алдынча белгиленет;

- продукция, товар, материалдык ресурстарды, башка мүлктү, анын

ичинде негизги каражаттарды сатып алууга;

- белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын аймагында жана чет

өлкөдө уставдык милдеттерине ылайык өзүнүн өндүрүштүк иштерине керектүү

филиалдарды жана өкүлчүлүктөрдү түзүүгө;

- Ишкананын кызматкерлерине консультация берүү, окутуу жана башка

максаттарда келишимдик негизде адистерди тартууга;

- Кыргыз Республикасында жана чет өлкөдө бардык юридикалык жана

жеке жактардан коммерциялык негизде улуттук жана чет элдик валютада

алынган кредиттик каражаттарды колдонууга;

- биргелешкен ишканаларга каражаттарды белгиленген тартипте инвес-

тирлөөгө, акционердик жана башка коомдорго жана бирикмелерге кирүүгө;

- Ишкананын тапшырмаларын аткарып жаткан адамдарды командировка-

ларга, анын ичинде чет өлкөлөргө, ошондой эле эл аралык конференциялар-

га, семинарларга, көргөзмөлөргө катышууга жиберүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка иш-

терди аткарууга жана кызматтарды көрсөтүүгө.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

11. Ишкананын иш-аракетинен түшкөн кирешелер Кыргыз Республикасы-

нын мыйзамдары тарабынан аныкталган-тиешелүү төлөмдөрдү төлөгөндөн ки-

йин Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги менен макулдашуу бо-

юнча Ишкана тарабынан пайдаланылат.

12. Ишкана Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги менен

макулдашуу боюнча кызматкерлердин жалпы санын, алардын кесиптик жана

квалификациялык курамын аныктайт жана штатты бекитет.

Ишкана өз иштерин аткаруу үчүн штаттагы кызматкерлерден тышкары,

шашылыш эмгек келишимдеринин жана подряд келишимдеринин, ошондой эле

башка жарандык-укуктук бүтүмдөрдүн негизинде жарандарды ишке тартууга

укуктуу.

13. Ишкананын кызматкерлеринин иштөө жана эс алуу режими, аларды

социалдык жактан камсыз кылуу, социалдык жактан камсыздандыруу Кыргыз

Республикасынын эмгек мыйзамдары тарабынан жөнгө салынат.

IV. Ишкананы башкаруу

14. Ишкананы башкарууну Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер минист-

рлигинин сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Премьер-министри тарабы-

нан дайындалуучу башкы директор жүргүзөт.

Башкы директор эки жылдык мөөнөткө дайындалат, укукка жана милдет-

терге ээ, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жооп-

керчилик тартат жана ушул Уставдын жана Кыргыз Республикасынын Тышкы

иштер министрлиги менен түзүлгөн эмгек келишиминин негизинде иш жүргү-

зөт.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

15. Ишкананын башкы директору Ишкананын атынан иш жүргүзөт, кели-

шимдерди, анын ичинде эмгек келишимдерин түзөт, ишеним каттарын берет,

банктарда эсептик жана башка счетторду ачат; Кыргыз Республикасынын

Тышкы иштер министрлиги менен макулдашуу боюнча каражаттарды пайдалану-

ута укуктуу, белгиленген тартипте штатты бекитет, Ишкананын бардык кыз-

маткерлери аткарууга милдеттүү болгон буйруктарды чыгарат жана

көрсөтмөлөрдү берет, Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигане

Ишкананын келечектеги, бир жылдык жана утурумдук иштери тууралуу план-

дарын бекитүүгө берет.

16. 1000000 (бир миллион) сомдон ашык суммадагы келишимдер Кыргыз

Республикасынын Тышкы иштер министрлиги менен алдын-ала макулдашылууга

тийиш.

17. Ишкананын башкы директорунун орун басарлары башкы директордун

көрсөтүүсү менен Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри тарабынан

дайындалат жана бошотулат.

Башкы директордун орун басарларынын саны өндүрүштүк муктаждыкка

жараша аныкталат.

18. Ишкананын структурасы жана штаттык расписаниеси Кыргыз Респуб-

ликасыныи Тышкы иштер министри тарабынан бекитилет.

V. Ишкананын мүлкү жана каражаттары

19. Ишкананын мүлкү жана каражаттары анын балансында чагылдырылат

жана ага бекитилген негизги фонддордон жана жүгүртүлүүчү каражаттардан,

ошондой эле анын иш-аракетинин натыйжасында түзүлгөн фонддордон турат.

Ишкананын жана ага караштуу уюмдардын мүлкү (кыймылдуу жана кый-

мылсыз мүлк: имараттар, курулуштар, турак жай жана кызмат имараттары)

мамлекеттин менчиги болуп саналат.

Өзүнө караштуу уюмдарга бекитилген негизги фонддорду жана

жүгүртүлүүчү каражаттарды колдонууга ушул Уставга ылайык Ишкананын ма-

кулдугу жана Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин уруксаты

менен гана жол берилет.

Ишкана чет элдик өкүлчүлүктөрдүн жашоо-тиричилигин Кыргыз Респуб-

ликасынын мамлекеттик бюджетинин каражаттарынын эсебинен камсыз кылуу

бөлүгүндө эл аралык келишимдерди аткаруу боюнча иш-аракеттерди жүргү-

зөт.

(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 13-октябрындагы №

466 токтомунун редакциясына ылайык)

20. Ишкананын финансылык каражаттарынын негизги булактары

төмөнкүлөр:

- Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетинин эсебинен

бөлүнгөн каражаттар;

- Ишкананын иш-аракетинен түшкөн кирешелер;

- өзүнө караштуу ишканалардан түшкөн кирешелер;

- Ишканага караштуу имараттарды жана жайларды ижарага берүүдөн

түшкөн каражаттар;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан тыюу салынбаган баш-

ка кирешелер.

VI. Ишкананын эсеп-кысабы, пландоолору жана отчеттору

21. Ишкана өзүнүн иш-аракетин иш пландарынын негизинде жүргүзөт.

22. Ишкананын кызматкерлери мамлекеттик, кызматтык жана коммерция-

лык купуя сырларды сактоого милдеттүү Мамлекеттик, кызматтык жана ком-

мерциялык купуя сырларды түзгөн маалыматтардын курамы жана көлөмү,

аларды коргоо тартиби Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги

менен макулдашуу боюнча башкы директор тарабынан аныкталат.

23. Ишкана Кыргыз Республикасында кабыл алынган бухгалтердик

эсеп-кысаптын эл аралык стандарттарына ылайык өз ишинин бухгалтердик

эсеп-кысап жыйынтыктарын чыгарат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

тарабынан аныкталган тартипте статистикалык отчет жүргүзөт.

24. Ишкана компетенттүү мамлекеттик органдарга салык салуу жана

экономикалык маалыматты чогултуу жана иштетүү боюнча жалпы мамлекеттик

системаларды жүргүзүү үчүн керектүү маалыматты берет.

25. Ишкананын ичинде өндүрүштүк-чарбалык жана финансылык иш-ара-

кеттерди контролдоону Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин

тиешелүү кызматы жүргүзөт.

VII. Ишкананын иш-аракетинин токтотулушу

26. Ишкананын иш-аракетинин токтотулушу Кыргыз Республикасынын

мыйзамдары тарабынан аныкталган тартипте жүргүзүлөт.

27. Ишкананын иш-аракетин токтотууда анын иш-аракетинии жүрүшүндө

пайда болгон документтер "Кыргыз Республикасынын Улуттук архивдик фонду

жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык сакталат жана пайдала-

нылат.