Калктуу конуштарда жер участокторуна менчик же ижара укуктарын акы төлөө менен берүүнүн тартиби жана шарттары жөнүндө ТИПТҮҮ ЖОБО (КР Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген)

КР Өкмөтүнүн 2011-жылдын 23-сентябрындагы № 571 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2004-жылдын 5-февралындагы № 57 токтому менен бекитилген

Калктуу конуштарда жер участокторуна менчик же ижара укуктарын акы төлөө менен берүүнүн тартиби жана шарттары жөнүндө ТИПТҮҮ ЖОБО

1. Жалпы жоболор

1.1. Бул Типтүү жобо Кыргыз Республикасынын Жер кодексине, Кыргыз

Республикасынын Жарандык кодексине, Кыргыз Республикасынын "Шаар куруу жана архитектура жөнүндө" Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын башка нормативдик укуктук актыларына ылайык иштелип чыкты жана республиканын калктуу конуштарында жер участокторуна менчик же ижара укуктарын акы төлөө менен берүүнүн тартибин жана шарттарын белгилейт. Муниципалдык жана мамлекеттик менчикте турган жер участокторуна менчик же ижара укугун акы төлөө менен берүү ушул Типтүү жобого ылайык ишке ашырылат. Типтүү жобонун 3.2-пунктунда каралган учурларда жер участокторун менчикке же ижарага акы төлөө менен берүү тике сатуу жолу менен ишке ашырылышы мүмкүн. Мында жер участоктору мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга ижара шартында гана, жер участокторуна укук берүүнүн жана объекттерди долбоорлоого, курууга жана эксплуатацияга киргизүгө уруксат документтерди тариздөөнүн тартибин жөнгө салуучу N 1-9-схемаларга ылайык берилет.

1.2. Кыргыз Республикасынын Жер кодексинин 32-статьясында каралган

учурларда жер участокторун акы төлөө менен берүүдө бул Типтүү жобонун талаптары жер участокторун тактоонун бардык учурда аткарылууга тийиш болгон процедурасынан башка учурларга карата колдонулбайт.

2. Бул Типтүү жободо колдонулган түшүнүктөр

2.1. Бул Типтүү жободо колдонулган түшүнүктөр:

жерлерди ижаралоо - менчик ээсинин/жер пайдалануучунун (ижарага берүүчүнүн) жер участогун ижарачыга тийиштүү акы менен белгилүү бир убакытка пайдалануу укугу менен бериши; аукцион - тооруктун түрү, мында баарынан кымбат бааны сунуштаган жак утат; гарантиялык взнос - жер участогуна укукту алуу максатында тоорукка катышууну каалаган талапкер гокквн акчанын суммасы; шаар куруу регламенти - шаар куруу документтеринде, курулуш куруу жана жер пайдалануу эрежелеринде жер участокторун, шаардык жана айылдык калктуу конуштардагы кыймылсыз мүлктүн башка объекттерин уруксат менен пайдалануунун аныкталган параметрлери менен түрлөрүнүн, ошондой эле ша- ар куруу ишин жүргүзүүдө кыймылсыз мүлктүн объекттерине жол берилчү өзгөртүүлөрдүн жыйнагы; шаар куруу документтери - калктуу конуштарды пландоонун структура- сынын региондук жана райондук пландарынын документтери, башкы пландары, кварталдарды, имараттарды жана башка элементтерди куруу түйүндөрүн де- талдуу пландоонун, чектөөнүн, куруунун, долбоорлору; сары линиялар - бул кыйраткыч жер титирөөлөрдүн, табигый же техно- гендик башка кырсыктардын натыйжасында имараттардын (түзүлүштөрдүн, ку- рулуштардын) урандыларынын мүмкүн болгон түшүүсүнүн максимум жол бе- рилүүчү зоналарынын чектери. Сары линиялар, эреже катары, имараттар ме- нен курулуштардын ортосундагы аралыктарды жөнгө салуу үчүн колдонулат; конкурс сатып алуучулардан тооруктун предметине карата тийиштүү шарттарда аткарууну талап кылуу менен тооруктун предметин сатуу; кызыл линиялар - бул көчөлөрдү жана жолдорду пландык структуранын башка элементтеринен бөлүп туруучу, көчөлөрдүн жана жолдордун жазылыгын аныктоочу жана чек ара болуп эсептелген линиялар; лот - алуу укугу тоорукка коюлган конкреттүү жер участогу; кыймылсыз мүлктү көз карандысыэ баалоочу - кыймылсыз мүлктү баалоо боюнча атайын адистикке окуганы жөнүндө тийиштүү сертификатты аныктал- ган тартипте алган жана баа берилчү объектке карата уюштуруучусу, мен- чик ээси, акционери, мүлктүк кызыкчылыгы бар жак болбогон, ал адамдар менен жакын туугандык мамилеси жок адам; курулуш куруунун жана жерди пайдалануунун эрежелери - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана атайын ыйгарым укуктуу мамлекет- тик органдардын кыймылсыз мүлк объекттерин пайдаланууну жана өзгөртүп курууну шаар куруу регламенттерин киргизүү жолу менен жөнгө салуучу нормативдик укуктук актылары; түз сатуу - жеке адамдарга жана юридикалык жактарга (арыз берген- дерге) жер участогуна менчик же ижара укугун тоорук өткөрбөстөн түз сүйлөшүү жүргүзүү жолу менен берүү ыкмасы; жер участогун тоорук өткөрбөстөн берүү - жеке адамдарга жана юри- дикалык жактарга (арыз ээлерине) жер участогуна ижара укугун тоорук өткөрбөстөн, маселени комиссияда кароо жолу менен берүү ыкмасы; жер участстогуна менчик укугу - жеке адамдардын жана юридикалык жактардын өзүнө таандык жер участогуна Кыргыз Республикасынын Жер ко- дексинде белгиленген чектөөлөр менен өз каалоосу боюнча ээлик кылууга, пайдаланууга жана тескөөгө Кыргыз Республикасынын Конституциясы, Кыргыз Республикасынын Жер кодекси жана башка мыйзамдык актылары менен тааны- луучу жана корголуучу укугу; жер участогун уруксат менен пайдалануу - кыймылсыз мүлк объектиле- рин калктуу конуштардын шаар куруу документтери жана жерди пайдалануу жана курулуш куруу эрежелери менен белгиленген шаар куруу регламентте- рине, ошондой эле көрсөтүлгөн объектилерди пайдаланууда Кыргыз Респуб- ликасынын мыйзамдары менен белгиленген чектөөлөргө, ошондой эле серви- туттарга ылайык пайдалануу; жер участогунун старттык баасы - тоорукта сатуу үчүн коюлган жер участогунун баштапкы баасы; иш жүзүндөгү чек - жер участогунун схемаларда көрсөтүлгөн, масштаб менен аткарылган, чөлкөмдө белгиленген үлгүдөгү чектик белгилер менен бекитилбеген чек арасы; белгиленген чек ара - жер участогунун белгиленген үлгүдөгү чектик белгилер менен юридикалык документтердин негизинде чөлкөмдө бе- китилген, капиталдык имараттарга жана курулуштарга, туруктуу табигый ориентирлерге же геодезиялык пункттарга байлаштырылган, бурулуш чекит- теринин баары белгилүү координаттарга ээ чек арасы; жерлердин максаттуу арналышы - жер участокторун жер участогуна болгон укукту күбөлөндүрүүчү документтерде, келишимде же укук бел- гилөөчү башка документтерде көрсөтүлгөн максаттарда пайдалануу.

3. Тооруктун жана түз сатуунун уюштуруучулары,

катышуучулары жана предмети

3.1. Жер участогуна менчик же ижаралоо укугун акы төлөө менен

берүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан ачык тооруктарда ишке ашырылат. Ыйгарым укуктуу органдардын жер участогун берүүгө тиешелүү чечим- деринин үстүнөн Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык соттук тартипте даттанууга болот.

3.2. Жер участогуна менчик же ижара укугун ыйгарым укуктуу орган

жеке адамдарга жана юридикалык жактарга (арыз бергендерге) төмөнкүдөй учурларда түз сатуу жолу менен бере алат, эгер:

- мурда мөөнөттүү (убактылуу) пайдаланууга аталган жеке жана юри-

дикалык жактарга жер участоктор берилген болсо;

- жер участогу ачык тоорукка эки жолу коюлса жана сатылбаса.

Жер участогуна болгон укуктарды тике сатууда же аны мөө- нөттүү (убактылуу) пайдаланууга берүүдө милдетүү түрдө жер участогун өздөштүрүүнүн мөөнөттөрү сүйлөшүлөт. (КР Өкмөтүнүн 2008 - жылдын 16 - августундагы № 464 токто- мунун редакциясына ылайык)

3.3. Жер участокторуна укуктарды берүү процессин ишке ашыруу үчүн

ушул Типтүү жобого ылайык курулуш куруу жана жер пайдалануу боюнча ко- миссиялар түзүлөт (мындан ары - комиссия). Комиссиянын курамына жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрү, архитектура жана курулуш боюнча мамлекеттик органдын жерги- ликтүү структуралык бөлүмдөрүнүн (мындан ары - архитектура жана курулуш боюнча жергиликтүү органдар) жана кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо бо- юнча мамлекеттик органдын (мындан ары - Мамкаттоонун жергиликтүү орган- дары) жетекчилери, жергиликтүү техникалык кызматтардын, коммерциялык эмес уюмдардын жана коомчулуктун өкүлдөрү кирет. Комиссиянын курамын жергиликтүү кеңеш ыйгарым укуктуу органдын су- нушу боюнча бекитет. Комиссиянын чечимдери мүчөлөрүнүн жалпы санынын үчтөн экиден кем эмеси катышканда добуштардын жөнөкөй көпчүлүгү менен кабыл алынат. До- буштар тең болуп калган учурда комиссиянын төрагасынын добушу чечүүчү болот. Комиссиянын протоколун комиссиянын төрагасы бекитет.

3.4. Комиссия төмөнкүдөй функцияларды аткарат:

- жер участокторуна менчик же ижара укугун берүү мүмкүндүгү

жөнүндө чечим чыгарат;

- жер участогуна укуктун түрлөрүн (менчик, ижара), аларды берүүнүн

ыкмаларын (аукцион, конкурс, түз сатуу ж.б.) аныктайт;

- лоттун старттык баасынын же сатуу жөнүндө түз сүйлөшүүлөрдү

жүргүзүү үчүн жер участокторунун баштапкы баасынын өлчөмдөрүн аныктайт;

- тооруктун уюштуруучусу болот;

- тооруктун жыйынтыгын аныкталган тартипте бекитет;

- ушул Типтүү жободо жана башка нормативдик укуктук актыларда ка-

ралган компетенциясынын чегинде жер участокторуна укуктарды берүүгө байланышкан башка маселелерди карайт.

3.5. Тооруктардын жана түз сатуулардын катышуучулары Кыргыз Рес-

публикасынын жеке адамдары жана юридикалык жактары болушат. Калктуу ко- нуштардын, курорттук-рекреациялык зоналардын жерлерин ижарага берүүдө чет өлкөлүктөр да ижарачы боло алышат.

3.6. Тооруктун жана түз сатуунун предмети болуп калктуу конуштун

чегинде жайгашкан жер участокторуна курулуш курууга, ал жерде турган объекттерге менчик же ижара укуктары саналат.

4. Жер участокторуна укуктарды берүүнүн

негизги шарттары

4.1. Муниципалдык жана мамлекеттик менчикте турган жер участокто-

руна укуктарды ал участоктор аларды берүү учуруна карата калыптанган шартта берүүгө мүмкүн болот. Жер участоктору төмөнкүдөй учурларда калыптанган деп эсептелет:

- үчүнчү жактардын (сервитут аркылуу бекитилген укуктардан башка)

укуктарынан бош болсо;

- жер участогунун чек арасы белгиленсе;

- уруксат берилген пайдалануунун белгиленген түрлөрү жана башка

керектүү шаар куруу регламенттери болсо.

4.2. Калктуу конуштардын жалпы пайдалануудагы жерлери менчикке бе-

рилбейт. Өзгөчө учурларда аларды ыйгарым укуктуу орган кыска мөөнөткө беш жылга чейин ижарага бериши мүмкүн. Андай жерлерге жеңилдетилген типтеги курулуштарды жана түзүлүштөрдү курууга уруксат берилиши мүмкүн.

4.3. Пайдалануу укугун берүү үчүн жер участокторунун тизмесин ар-

хитектура жана курулуш боюнча жергиликтүү мамлекеттик орган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын тапшырмасы боюнча жана жеке адамдардын жана юридикалык жактардын арызынын негизинде түзөт. Жеке адамдардын жана юридикалык жактардын арызында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- арыз берүүчү жөнүндө маалымат (аны бир орундуу идентификациялоо-

го керектүү маалыматтар, юридикалык жактар үчүн ал чет өлкөлүк же чет өлкөлүк эместиги көрсөтүлөт);

- арыз ээсинин инвестициялык жана курулуштук ниеттерин, участоктун

болжолдуу аянтын жана анын турган жерин кошо көрсөтүүчү курулуштун бел- гиленген объекти, арызга ылайык участоктордун варианттары ушул боюнча тандалат;

- жер участогуна суралган укуктун түрү;

- пайдалануу үчүн суралган жер участогунун сүрөттөмөсү, имараттар-

ды жана курулуштарды, турган объекттердин реконструкциясын көрсөтүү ме- нен. Арыз ыйгарым укуктуу органга берилип, ал 3 күндүн ичинде архитек- туранын, курулуштун жана Мамкаттоонун жергиликтүү органдарына жер учас- тогуна укукту берүү мүмкүндүгү жөнүндө корутунду даярдоо үчүн тапшырма- ларды жиберет. Катталган арыздын бир көчүрмөсү арыз ээсине берилет.

4.4. Тоорукта менчикке же ижарага берилчү жер участокторунун

өлчөмдөрү конкреттүү курулуш объектине болгон суроого, калктуу конуш- тардын башкы пландарына, курулуш куруунун жана жер пайдалануунун зреже- лерине, курулуш куруу боюнча башка документтерге, курулуштук нормаларга жана эрежелерге ылайык аныкталат.

4.5. Жер участокторун ижаралоо мөөнөттөрү кыска мөөнөттүү - 5 жыл-

га чейин, орто мөөнөттүү - 15 жылга чейин жана узак мөөнөттүү - 50 жыл- га чейин болушу мүмкүн. Жер участоктору ижарага берилүүчү мөөнөттү ыйгарым укуктуу орган аныктайт, анын ичинде жеке адам же юридикалык жак берген арыздын неги- зинде аныктайт.

4.6. Тооруктун ар бир предмети Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын-

да белгиленген тартипке ылайык алдын ала бааланууга тийиш. Жер участо- гунда курулуштар жана түзүлүштөр, ошондой эле бүтпөгөн курулуш болгон учурда участоктун баасына андай объектилердин наркы да киргизилет. Жер участогунун старттык баасын комиссия белгилейт. Жер участогу- нун старттык баасын белгилөө үчүн комиссия көз карандысыз баа берүүчүлөрдү тартууга укуктуу. Тоорукта жер участогун ижарага берүүдө старттык баа комиссия тара- бынан белгиленген ижара акысынын өлчөмү болот.

4.7. Түз сатуунун ар бир предмети боюнча жер участогунун баштапкы

баасын комиссия көз карандысыз баа берүүчүлөрдүн корутундусунун неги- зинде белгилейт. Сүйлөшүү процессинин жүрүшүндө комиссия өзүнө берилген укуктардын чегинде жер участокторун берүүнүн шартын жана баасын өзгөртө алат.

5. Укуктарды берүү, долбоорлоо жана куруу

үчүн жер участокторун тандоонун жана даярдоонун жол-жоболору

5.1. Укуктарды берүү үчүн жер участокторун тандоо, долбоорлоо жана

куруу архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы тарабынан ишке ашырылат.

5.2. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы тандалган

жер участогу боюнча курулуш куруу регламентине ылайык корутунду берет, анда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- жер участогу жайгашкан жердин шаардын (поселоктун) башкы планы-

на, башка долбоордук-пландоо документерине, Курулуш куруунун жана жер пайдалануунун эрежелерине, курулуштук нормаларга жана эрежелерге ыла- йыктыгы;

- участоктун долбоордук чек аралары жана шаар куруу регламенттери

бар экендиги (участоктун кыймылсыз мүлк катары калыптанганына баа);

- инженердик коммуникацияларга кошуу мүмкүндүгү;

- участоктун жер титирөө жагдайындагы шарттары, опурталдуу инже-

нердик-геологиялык жана техногендик кубулуштардын бар же жок экендиги;

- жер участогунун сүрөттөмөсү;

- жер, участогун берүү мүмкүндүгү (мүмкүн эместиги) жөнүндө сунуш-

тар;

- жер участогун калыптандыруу боюнча даярдоо жумуштарынын зарылды-

гы жана көлөмү. Мамкаттоонун жергиликтүү органы зарыл болсо архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органынын суроо-талабы боюнча ага 5 иш күндүн ичинде тийиштүү малыматты берет. Корутунду 12 иш күндүн ичинде даярдалат. Курулуш көлөмү 15000 куб

м. ашкан же татаал шаар куруу кырдаалындагы чоң объектерге, анын ичинде

инженердик камсыздоо шарттары татаал объекттерге корутунду даярдоо мөөнөтү 7 иш күнгө узартылышы мүмкүн. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органынын корутундусу Мамкаттоонун жергиликтүү органына берилет.

5.3. Мамкаттоонун жергиликтүү органы архитектуранын жана курулуш-

тун жергиликтүү органы берилген корутундунун негизинде тандалган жер участогу боюнча корутунду берет, анда булар көрсөтүлөт:

- каралып жаткан участоктун укуктук статусу (менчик укугу, мөөнөтү

чектелбестен пайдалануу укугу);

- сервитуттардын, башка чектөөлөрдүн бар же жок экени;

- башка жактардын мүлктүк укуктары;

- белгиленген чек аралардын иш жүзүндөгү чек араларга дал келээрин

чектеш жер пайдалануучулардын жана жер участокторун пайдалануучулардын чек аралары менен салыштырып аныктоого болуучу чектик белгилердин же таанылуучу бекем чекиттердин бар экендиги;

- имараттардын, түзүлүштөрдүн, башка курулуштардын бар экендиги;

- жер участогун берүү мүмкүндүгү (мүмкүн эместиги) жөнүндө сунуш.

Үчүнчү жактардын укуктары же салынган милдеттер бар болгон учурда Мамкаттоонун жергиликтүү органы үчүнчү жактардын укуктарын жана салын- ган милдеттерди көрсөтүү менен участоктун чек арасынын схемасын кору- тундуга тиркейт. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы зарыл учурда, Мамкаттоонун жергиликтүү органынын суроосу боюнча ага 5 күндүн ичинде тийиштүү маалыматты берет. Мамкаттоонун жергиликтүү органы корутундуну 10 иш күндүн ичинде даярдап, ал архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органынын кору- тундусу менен кошо комиссияга берилет.

5.4. Комиссия корутундуну алгандан кийин 7 иш күндүн ичинде ка-

райт. Комиссия берилген корутундуга макул эмес болгон учурда ал архитек- туранын, курулуштун жана Мамкаттоонун жергиликтүү органдарына толуктап иштөөгө кайра жиберилет. Толуктап иштелип чыккан корутундулар 10 иш күндөн кечиктирбестен кайра каралат. Комиссиянын жер участогун тоорукка коюу жөнүндө чечими протокол түрүндө таризделет. Протоколдо жер участогун калыптандыруу (анын ичинде долбоордук варианттарды иштеп чыгуу зарылдыгы жана мөөнөттөрү), жер участогуна берилүүчү укуктун түрү (менчикке, ижарага), жер участогунун старттык баасы, аны берүүнүн мөөнөтү жана ыкмасы (аукцион, конкурс) бо- юнча аткарылуучу даярдоо иштери көрсөтүлүүгө тийиш. Протокол ыйгарым укуктуу органга жиберилет жана анда түшкөндөн кийин 3 иш күндүн ичинде бекитилүүгө тийиш. Ыйгарым укуктуу орган бекиткен протоколдун көчүрмөсү архитектура- нын, курулуштун жана Мамкаттоонун жергиликтүү органдарына жиберилет. Эгер жер участогу жеке адамдын жана юридикалык жактын арызынын не- гизинде тоорукка коюлуучу жер участокторунун тизмесине киргизилген бол- со, комиссиянын протоколунун көчүрмөсү арыз ээсине да жиберилет.

5.5. Комиссия жер участогун тоорук аркылуу берүү жөнүндө чечим чы-

гарса, архитектуранын, курулуштун жана Мамкаттоонун жергиликтүү орган- дары жер участогун калыптандыруу боюнча жумуштарды аткарышат. Бул жу- муштар ушул Типтүү жобонун 8.1. жана 8.2-пункттарына ылайык, өткөрүлгөн тооруктарда менчик жана ижара укуктарын сатуудан түшкөндөн куралуучу каражаттардын эсебинен аткарылат. Жер участогун түз сатуу аркылуу менчикке же ижарага берүүдө жер участогун даярдоо боюнча жумуштарга акыны арыз берүүчү төлөйт.

5.6. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы Жер участо-

гундагы долбоорлонгон объектинин схемасын даярдайт, ал 2 нускада түзүлөт. Жер участогунун долбоорлонгон схемасына төмөнкүдөй маалымат- тарды камтыган графикалык жана тексттик материалдар кирет, алар:

1) жер участогунун турган жери (дареги);

2) жер участогунун аянты;

3) ал жерде турган курулуштардын тизмеси, курулуш куруунун жана

жер пайдалануунун тийиштүү эрежелерине ылайык келбеген курулуштарды ко- шо камтуу менен;

4) жер участогунун атайын топографиялык материалда 1:500 масштабда

аткарылган планы, планга төмөнкүлөр киргизилет:

- мурдатан турган курулуштар, курулуш куруунун жана жер пайдалану-

унун эрежелерине ылайык келбеген курулуштарды кошо камтуу менен;

- жер участогу аркылуу өткөн инженердик-техникалык коммуникация-

лардын трассалары;

- опурталдуу табигый жана техногендик процесстерге дуушарланып,

бузуу же көчүрүү зарыл болгон имараттар, курулуштар, курулмалар жана инженердик-техникалык коммуникациялар.

5.7. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы конкреттүү

жер участогунда курулуш куруу боюнча баштапкы материалдардын көчүрмөлөрүн экологиялык көзөмөлдөө органдарына, санитардык-эпидемиоло- гиялык кызматка жана өрт көзөмөлүнүн органдарына тийиштүү корутунду алуу үчүн жиберет. Макулдашуу корутунду түрүндө ишке ашырылат, алар ма- териалдар алынгандан кийин 7 иш күндүн ичинде даярдалат. Корутундулар архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органына берилет. Эгер жер участогуна укуктар чектерди пландоо белгилөө долбоорунун негизинде өткөрүп берилип жатса жогоруда аталган органдардын макулдугу талап кылынбайт.

5.8. Жер участокторун калыптандыруу стадиясында архитектуранын жа-

на курулуштун жергиликтүү органы инженердик-техникалык коммуникациялар- га кошуунун алдын ала шарттарын аныктайт. Бул көрсөтүлгөн шарттардын болбошу жер участокторун сатуу-сатып алуу же ижаралоо келишимдерин түзүүгө, ошондой эле ал келишимдерди, укукту белгилөөчү башка документтерди мамлекеттик каттоого тоскоол боло албайт.

5.9. Архитектуранын жана курулуштун жергиликтүү органы комиссияда

жактырылып, берилген жер участогунда конкреттүү объектини долбоорлоого архитектуралык-пландоочу тапшырманы (АПТ) даярдайт. Архитектура- лык-пландоочу тапшырмага графикалык жана тексттик материалдардын комп- лектиси кирет, аларда төмөнкүдөй маалыматтар болот:

- жер участогун пайдалануу боюнча имарат курууга карата талаптар

жөнүндө маалыматтар (долбоорлончу имаратка, курулмага, имараттардын комплексине карата талаптардын ичинде);

- объектини шаардык инженердик коммуникацияларга, инженердик тех-

никалык коммуникациялардын трассаларына кошуунун техникалык шарттары;

- сервитут колдонулган чектер чектөөлөрдүн баяндамасы менен;

- ушул Типтүү жобонун 5.6-пунктунда көрсөтүлгөн материалдар. АПТ-

нын биринчи нускасына жергиликтүү архитектура жана курулуш органынын жетекчиси кол койт.

5.10. Мамкаттоонун жергиликтүү органы Жер участогунун планын бар-

дык чектеш жер пайдалануучулар - жер участогунун менчик ээлери менен чек араларды белгилөө, шаар куруу регламенттери, сервитуттар жана чектөөлөр жагында макулдашат. Архитектуранын жана курулуштун жерги- ликтүү органы зарыл учурларда жер участогунун чек арасын тактайт, ко- шумча маалыматтарды киргизет (кызыл, ал эми зарыл учурда сары сызыктар, курулуш куруу сызыктары жана башка пландык чектөөлөр). Мамкаттоонун жергиликтүү органы Жер участогунун планын макулдашат жана жер участогуна китепче комиссияга материалдар Мамкаттоонун жерги- ликтүү органына келгенден кийин 15 иш күндөн кечиктирклбестен берилет.

5.11. Комиссия тооруктун ар бир предмети боюнча гарантиялык взнос-

тун өлчөмүн, тоорукка катышуучулардын аны төгүүсүнүн мөөнөтүн жана тар- тибин, аукциондук кадамды (аукцион өткөрүлгөн учурда) же конкурстун шарттарын (конкурс өткөрүлгөн учурда), төлөмдүн түрүн, сатып алуу-сатуу же ижара келишимин түзүүнүн мөөнөтүн аныктайт, ыйгарым укуктуу органдын жер участогуна менчик же ижара укугун берүү жөнүндө токтомунун, сатып алуу-сатуу же ижара келишиминин долбоорлорун даярдайт.

5.12. Комиссия тоорук өткөрүлөөрдөн отуз күн мурдатан тоорук

өткөрүү жөнүндө кабарды жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялайт, аны тооруктун предмети жайгашкан калктуу конуштагы жалпыга көрүнүктүү жерге илет. Кабарда тоорук өткөрүлчү убакыт, тооруктун орду жана түрү, предме- ти жана өткөрүүнүн тартиби, тоорукка катталуунун, тоорукта жеңген адам- ды аныктоонун тартиби, ошондой эле баштапкы баа, гарантиялык взностун жана комиссиялык жыйымдын суммасы которулуучу банктын реквизиттери, то- оруктун предметтеринин старттык баасы, арыздарды кабыл алуу бүтүүчү мөөнөт, толук маалымат алуу үчүн жергиликтүү комиссиянын телефону жана дареги көрсөтүлүүгө тийиш.

6. Тооруктарды жана түз сатууларды

өткөрүүнүн тартиби

6.1. Тооруктар төмөнкүдөй түрлөрдө өткөрүлөт:

а) Ачык аукцион түрүндө.

Аукционду комиссия дайындоочу аукциончу өткөрөт. Аукциончу тоорук- тун предметтерин, аны сатуунун шарттарын жана тооруктун кадамдарын ба- яндайт. Аукциондо тооруктун башталышы болуп тооруктун предметинин старттык баасы жарыяланган учур эсептелет. Минималдуу жол берилүүчү ка- дамдардын өлчөмү жана саны ар бир лот боюнча комиссия тарабынан аукцион башталганга чейин аныкталат. Кийинки кадамдардын өлчөмдөрү минимум жол берилүүчү кадамдан төмөн болбоого тийиш. Эгер аукциондун жүрүшүндө баштапкы баа үч жолу жарыялангандан ки- йин тооруктун предметин сатып алууга даяр сатып алуучу чыкпаса, аукци- ончу бааны 10 проценттен төмөн эмес арзандатууга укуктуу. Тооруктун жүрүшүндө аукциондун катышуучулары (же алардын ишенимдүү адамдары) катышуучунун аукциончуга каратылган номерлүү белетин көтөрүшөт жана өзүнүн берген баасын айтышат. Эгер аукциончу акыркы бааны үч жолу жарыялагандан кийин катышуучу- лардын бири андан ашыгыраак бааны сунуш кылбаса, аукциончу балканы уруу менен тооруктун предметин акыркы бааны сунуштаган катышуучу сатып алга- ны жөнүндө жарыялайт.

б) Шарттары чапталган конверттерде сунушталуучу конкурс түрүндө.

Тоорукка коюлган тигил же бул жер участогун пайдалануунун тийиштүү шарттарында аны пайдалануунун ылайыгына жараша комиссия тоорукту кон- курс түрүндө өткөрүү жөнүндө чечим чыгара алат. Мында конкурстун каты- шуучуларына коюлуучу шарттар мурдатан белгиленет. Лотко талапкерлер өздөрүнүн шарттарын жашырын расмий арызда сунуш кылышат, ал конвертке чапталат. Сатып алуучулар өз шарттарын арыздарды кабыл алуу расмий аяктаганга чейин канча кааласа ошончо жолу сунуштай алышат. Сунуштарды киргизүүгө белгиленген мөөнөт аяктагандан кийин кон- верттердин баарын комиссиянын төрагасы ачат жана участок баарынан артык шартты сунуштаган талапкерге берилет.

6.2. Аукциондо жер участокторуна укуктар, тооруктун предмети баа-

рынан кымбат бааны сунуштаган аукциондун катышуучусуна берилет. Мында сатып алуучудан жер участогун белгиленген шаар куруу регламенттерине, бекитилген жер жайгаштыруу жана шаар куруу документтерине, жер маселеси боюнча чектөөлөргө жана салынган милдеттерге ылайык пайдалануу талап кылынат. Конкурста жер участокторуна укуктар, тооруктун предметтери кон- курстун баарынан жакшы шарттарды сунуштаган катышуучусуна берилет, ал шарттар ыйгарым укуктуу органга макулдашуу боюнча комиссия тарабынан алдын ала аныкталат.

6.3. Комиссиянын талабына ылайык экиден кем эмес сандагы арыз бе-

рилген жер участокторуна менчик же ижаралоо укуктары аукционго жана конкурска биринчи кезекте коюлат.

6.4. Калктуу конуштардагы, курорттук-рекреациялык зоналардагы жер

участокторуна тооруктар инвестициялык кызыктуулугуна жараша конкурс түрүндө өткөрүлөт.

6.5. Тоорукка коюлуп аукцион жана конкурс аркылуу сатылуучу бардык

объектер лотторго бөлүнүүгө тийиш.

6.6. Тоорук өткөрүлөөрү жөнүндө кабар ушул Типтүү жобонун

5.12-пунктунда белгиленген тартипте жарыяланат.

6.7. Тооруктун уюштуруучусу катышуучулар үчүн документтерди даяр-

дайт, аларда төмөнкүдөй маалыматтар болот: сатып алуучунун тоорукка ка- тышуу номери; тооруктун предметинин аталышы; аукционду жана конкурсту өткөрүүнүн шарты; ушул Типтүү жобонун 5.6-пунктунда каралган графикалык жана тексттик материалдардын көчүрмөлөрү. Тоорукта объекттер "бир белет

- бир лот" деген схема боюнча сатылат.

6.8. Талапкер тоорукка катышууга укук алуу үчүн торуктун уюштуруу-

чусуна төмөнкүлөрдү берет:

- сатып алуучу укукту алууну каалаган жер участогу көрсөтүлгөн,

аныкталган формадагы жазуу жүзүндөгү арыз;

- ким экенин билдирүүчү документ (жеке адам үчүн) же юридикалык

жактын атынан чыгуу укугун күбөлөндүргөн ишеним кат;

- арыз берилген жер участогунун старттык баасынын 0,5 проценти

өлчөмүндөгү комиссиялык жыйымды жана гарантиялык взносту төккөнүн ырас- тоочу төлөм документтери.

6.9. Гарантиялык взносту талапкер сатуучунун учурдагы эсебине ак-

чалай эмес которуу жана сатуучунун кассасына акчалай төгүү жолу менен төгөт. Анын өлчөмүн комиссия тооруктун предметинин старттык баасынын 10 процентинен ашык эмес белгилейт.

6.10. Эгер талапкер аукционго жана конкурска бир нече объект боюн-

ча катышса, гарантиялык взнос ар бир объект боюнча төлөнөт. Эгер тоорук болбой калса, бардык катышуучуларга 0,5 процент өлчөмүндөгү комиссиялык жыйым жана гарантиялык взнос кайра берилет. Тоорукта утпаган бардык ка- тышуучуларга гарантиялык взностор эки аптанын ичинде кайра берилет, ал эми жер участогунун старттык баасынын 0,5 процентинин өлчөмүндөгү ко- миссиялык жыйым комиссиянын карамагында калат.

6.11. Аукциондун жеңүүчүсү менен келишим түзүүдө гарантиялык

взностун суммасы тооруктун сатык баасына киргизилет.

6.12. Аукциондун жана конкурстун катышуучусу төмөнкүдөй укуктарга

ээ, алар:

- тоорукка өзү же өкүлдөрү аркылуу акысыз катышуу;

- тооруктун предмети жөнүндө толук маалыматты акысыз алуу;

- тоорукка катышуудан баш тартуу, бирок тоорук өткөрүлөөрдөн он

күн мурда, бул жөнүндө тооруктун уюштуруучусуна билдирип жана гарантия- лык взносту белгиленген мөөнөтүндө алуу керек, көрсөтүлгөн мөөнөт бу- зулган учурда гарантиялык взнос кайра берилбейт;

- тооруктун предметин кароо;

- анын тооруктун катышуучусу катары укугу бузулган учурда сотко

кайрылуу.

6.13. Аукционго жана конкурска катышууга өтүнмөлөрү кабыл алуу ко-

миссиянын информациялык кабарында көрсөтүлгөн мөөнөт бүткөнгө чейин жүргүзүлөт. Комиссия катышуучуларды каттайт жана арыздарды кабыл алуу- нун жыйынтыгы жөнүндө протокол түзөт. Тооруктун бир гана арыз берилген предмети тооруктан алынат жана кийинки торуктарга коюлушу мүмкүн. Та- лапкерлер комиссиянын төрагасы жана катчысы жергиликтүү комиссиянын за- седаниесинин протоколунун негизинде кол коюшкан комиссиянын жазуу жүзүндөгү билдирүүсүн алган күндөн баштап тооруктун катышуучусунун ста- тусун алышат. Тооруктун катышуучуларына номерлер ыйгарылат.

6.14. Тооруктун катышуучусу болбогон адамдарга кирүү билеттери са-

тылат. Кирүү билетинин баасын комиссия аныктайт.

6.15. Комиссия аукциондон кайсы учурда болбосун, бирок ал

өткөрүлөөрдөн үч күндөн кем эмес мурда, ал эми конкурстан - конкурс өткөрүлүүчү күндөн 30 күндөн кеч эмес мурдатан айнууга укуктуу. Мындай учурларда тооруктун катышуучуларына тооруктан айнуунун себептери жөнүндө жүйөлүү түшүндүрмө берилет жана комиссиялык жыйымдар, гарантия- лык взностор кайра берилет.

6.16. Түз сатыкка ушул Типтүү жобонун 4.1-пунктунда каралган шарт-

тарда калыптанган жер участоктору жеке адамдардын жана юридикалык жак- тардын арыздарынын негизинде коюлат. Жер участогун капиталдык имараттардын жана курулуштардын менчик ээлерине менчикке же ижарага түз сатуу жолу менен берүүдө жер участогун капыптандыруу боюнча жумуштар ушул Типтүү жобонун 5.2, 5.3, 5.6-пунк- ттарына ылайык аткарылат.

6.17. Түз сатууларды комиссия арыз берүүчү менен берилчү жер учас-

тогунун шарттары жөнүндө ушул Типтүү жобонун 4.7-пунктунун талаптарын эске алып сүйлөшүү жолу менен ишке ашырат.

7. Жүргүзүлгөн тооруктардын жана түз сатуулардын

жыйынтыктары боюнча документтерди тариздөөнүн тартиби

7.1. Тооруктун жүрүшүндө объектиге акыркы бааны сунуштаган аукци-

ондун катышуучусу, же конкурстун баарынан жакшы шартты сунуштаган каты- шуучусу тооруктун жеңүүчүсү деп жарыяланат жана ошол эле күнү тооруктун уюштуруучусунун өкүлүнө өзүндөгү катышуучунун билетин көрсөтүүгө жана тооруктун жыйынтыгы жөнүндө протоколго кол коюуга тийиш. Протоколго ко- миссиянын ыйгарым укуктуу адамы жана аукциончу да кол коюшат.

7.2. Протоколго төмөнкүдөй маалыматтар киргизилет: тооруктун са-

тылган предметинин старттык жана акыркы баасы, тараптардын тооруктун же түз сатыктын предметин сатуу-сатып алуу же ижаралоо келишимине кол коюу боюнча милдеттенмелери, ошондой эле ыйгарым укуктуу органдын алыш-бериш эсебинин номери. Тооруктун жыйынтыгы жөнүнде протоколдун көчүрмөсү тоо- руктун жеңүүчүсүнө берилет.

7.3. Тооруктун жыйынтыгы жөнүндө протоколго кол коюудан баш тарт-

кан тооруктун катышуучусу тоорукка андан кийин катышуу укугунан ажыра- тылат, ага гарантиялык взнос кайра берилбейт. Мындай учурда ал предмет боюнча тоорук кайра өткөрүлөт.

7.4. Ак ниет эмес атаандаштык аныкталган учурда комиссия коюлган

лотту кайсы учурда болбосун алып салууга же лот боюнча тооруктун жыйын- тыгын жокко чыгарууга укуктуу.

7.5. Комиссия катышуучунун ак ниет эмес атаандаштыгын аныктаган

учурда ал ошол лот боюнча андан аркы тооруктарга катышуу укугунан ажы- ратылат жана гарантиялык взносу кайра берилбейт.

7.6. Тооруктун жана түз сатыктын жыйынтыгы жөнүндө протоколго кол

коюлгандан кийин ыйгарым укуктуу орган протоколдун негизинде он иш күндүн ичинде жер участогун тооруктун жеңүүчүсүнө берүү жөнүндө токтом чыгарат, анын негизинде жер участогуна менчик укугун сатып алуучу менен ыйгарым укуктуу органдын ортосунда сатуу-сатып алуу келишими түзүлөт. Жер участогун ижарага берүүдө ыйгарым укуктуу орган менен тооруктун жеңүүчүсүнүн ортосунда токтомдун негизинде ижара келишими түзүлөт, анда ижаранын мөөнөтү, ижара акысынын өлчөмү, ижаранын шарттары жана кели- шимдин башка орчундуу шарттары көрсөтүлөт.

7.7. Акы накталай акча же накталай эмес (которуу менен) төлөнсө

болот. Тооруктун предметинин акысын төлөө мөөнөтүн жана түрүн комиссия ыйгарым укуктуу органга милдеттүү түрдө макулдашуу менен белгилейт.

7.8. Келишим мамлекеттик каттоого коюлууга тийиш жана Кыргыз Рес-

публикасынын мыйзамдарында каралгандан башка учурларда нотариуста күбөлөндүрүүнү талап кылбайт. Жер участогуна менчик укугу же ижара уку- гу ал мамлекеттик каттоого коюлгандан кийин юридикалык күчүнө кирет.

7.9. Жер участогуна менчик укугу Жер участогуна болгон жеке менчик

укугу жөнүндө мамлекеттик акт менен күбөлөндүрүлөт. Жер участогун ижа- ралоо укугу Жер участогун мөөнөттүү (убактылуу) пайдалануу укугуна күбөлүк менен күбөлөндүрүлөт. Укукту күбөлөндүрүүчү документтер жер участогуна менчик укугун сатуу-сатып алуу же ижаралоо келишимине кол коюлгандан кийин бир айдын ичинде таризделет жана берилет. Жер участогунун схемасынын биринчи нускасы шаар куруу элементтери, ушул Типтүү жобонун 5.2. жана 5.6-пункттарына ылайык башка маалыматтар- ды камтуу менен төмөнкүдөй пайдаланылат:

- долбоорлоо - иликтөө иштери үчүн баштапкы материал катары;

- инженердик-техникалык коммуникациялар өтүүчү долбоордук трасса-

ларды жана аларга кошуу чекиттерин чийүү үчүн графикалык негиз катары. Жер участогунун схемасынын экинчи нускасы укукту күбөлөндүрүүчү документтин графикалык бөлүгү катары пайдаланылат жана Мамкаттоонун жергиликтүү органынын жетекчиси кол коет.

7.10. Мамкаттоонун жергиликтүү органы жер участогунун чек арасынын

ошол жерде аныкталышын (натуралай көрсөтүлүшүн) камсыздайт.

7.11. Акыны төлөө мөөнөтү же башка орчундуу шарттар бузулган учур-

да келишим комиссиянын демилгеси менен бузулушу мүмкүн, мында гарантия- лык взнос жана комиссиялык жыйым кайра берилбейт.

7.12. Сатып алуучу менчик укугун же ижара укугун алган учурга ка-

рата тооруктун предмети реалдуу абалынан орчундуу айырмаланган учурда комиссия соттун чечими боюнча жоопкерчилик тартат.

7.13. Тооруктун жыйынтыгы жөнүндө маалыматты комиссия протоколго

кол коюлгандан кийин беш күндүн ичинде жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялайт.

8. Акча каражаттарды бөлүштүрүү

8.1. Жер участокторун тоорукта жана түз сатууларда менчикке же

ижарага берүүдөн алынган каражаттар тийиштүү жергиликтүү жана республи- калык бюджеттерге түшөт.

8.2. Жер участокторун тоорукта менчикке же ижарага акы төлөө менен

берүүгө байланыштуу чыгымдар, анын ичинде архитектуранын жана курулуш- тун, Мамкаттоонун жана башкалардын жергиликтүү органдарына акы төлөөгө чыгымдарды ыйгарым укуктуу орган көтөрөт.

9. Жер участокторуна укуктарды тоорук өткөрбөстөн ижара

шартында берүүнүн өзгөчө шарттары

(Бөлүмдүн аталышы КР Өкмөтүнүн 2006-жылдын 16-ноябрындагы № 799 токтомунун редакциясына ылайык)

9.1. Бул бөлүм Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер

участканы акысыз алууга укугу бар Кыргыз Республикасынын жарандарынан турган, турак жай-курулуш кооперативдерине көп кабаттуу турак жай куруу үчүн калктуу конуштарда жер участкаларга укук берүү тартибин жана шарт- тарын белгилейт.

9.2. Көп кабаттуу турак жай курууга жер участкаларына укук берүү

конкурстук негизде гана жүргүзүлөт.

9.3. Конкурсту өткөрүүнүн шарттары жана тартиби ыйгарым укуктуу

орган тарабынан белгиленет жана жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыя- ланат. Конкурстун милдеттүү шарттары болуп төмөнкүлөр саналат:

- иштелип чыккан эскиздик долбоорду берүү;

- көп кабаттуу турак жайдын курулушун каржылоо мүмкүнчүлүгү же

арыз ээсинин банктык мекемелер менен кредиттик макулдашуунун болушу; Конкурсту жыйынтыктоодо тиешелүү шаар курулуш Кеңешинин эң жогорку баллын алган жана көп кабаттуу турак жайдын курулушун каржылоонун эң эле артыкчылыктуу шарттарын, анын ичинде ипотекалык кредиттөө шартта- рында сунуш кылган катышуучу артыкчылыктуу укуктарга ээ.

9.4. Жер участкасын берүү жөнүндө комиссиянын чечими протокол тү-

рүндө таризденет. Протоколдо жер участкага берилген укуктун түрү, жер участкасын пайдалануу шарттары, аны берүүнүн мөөнөтү жана ыкмасы көрсө- түлөт. Протокол ыйгарым укуктуу органга жиберилет, ал аны келгенден кийин 3 иш күндүн ичинде бекитет.

9.5. Жер участкасын берүүдө жер участкаларын түзүү боюнча иштер

бул Типтүү жобонун 5.2, 5.6, 5.8 жана 5.10-пункттарына ылайык аткары- лат.

9.6. Конкурс өткөрүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Жарандык

кодексине, Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларына жана ушул Жобого ылайык аныкталат.

9.7. Ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген протоколдун көчүр-

мөлөрү жергиликтүү архитектура жана курулуш органдарына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Кыймылсыз мүлккө укуктарды каттоо бо- юнча мамлекеттик агенттикке жиберилет. Комиссиянын протоколунун көчүрмөсү арыз ээсине да жиберилет.

9.8. Өткөрүлгөн конкурстун жыйынтыктары боюнча конкурстун жеңүүчү-

сү менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ортосунда келишим түзүлөт. Келишимдин негизги шарты жер участкасын пайдаланууга жана ага ээ- лик кылууга берүү болуп саналат. Жер участкасы мамлекеттик кабыл алуу комиссиясынын актысына ылайык турак үйдү (үйлөрдү) кабыл алуудан кийин карамагына өткөрүп берилет.