КР Конституциялык сотунун (Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктун расмий чечмелөө жөнүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Бешимов Бактыбек Джолчубековичтин сунушу боюнча) чечими

Бишкек шаары

2009-жылдын 16-июлу

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯСЫНЫН АТЫНАН

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯЛЫК СОТУНУН ЧЕЧИМИ

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктун

расмий чечмелөө жөнүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депу-

таты Бешимов Бактыбек Джолчубековичтин сунушу боюнча

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту: Төрагасы С.К.Сыдыкова,

Төраганын орун басары А.А.Суталинов, судьялар - А.А.Абдугапаров,

С.Н.Демин, А.С.Кененсариев, Ч.Ж.Курбанова, О.Ж.Мамыров жана Ч.А.Мусабе-

кованын курамында,

соттук жыйналыштын катчысы К.Дубанаевдин, тарап: Кыргыз Республи-

касынын Жогорку Кењешинин депутаты Б.Дж.Бешимовдун, чакырылган жак

2009-жылдын 6-июлундагы ишеним каттын негизинде аракеттенген "Ак Жол"

элдик партия" саясий партиясынын өкүлү Сыдыгалиев Бактыбек Арленовичтин

катышуулары менен, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 85-беренеси-

нин 3-пунктунун 2-пунктчасын, "Кыргыз Республикасынын Конституциялык

соту жөнүндө" Мыйзамдын 13-беренесин жана "Кыргыз Республикасынын конс-

титуциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 11-беренесин жетекчиликке

алып, ачык соттук жыйналышта Кыргыз Республикасынын Конституциясынын

45-беренесинин 3-пунктун расмий чечмелөө жөнүндө Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кењешинин депутаты Б.Дж.Бешимовдун сунушун карады.

Судья Ч.А.Мусабекованын баяндамасын, Кыргыз Республикасынын Жогор-

ку Кењешинин депутаты Б.Дж.Бешимовдун, "Ак Жол" элдик партия" саясий

партиясынын өкүлү Б.А.Сыдыгалиевдин сөздөрүн угуп жана иштин материал-

дарын изилдеп чыгып, Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту,

тапты:

Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотуна 2009-жылдын 10-июнун-

да Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктун

расмий чечмелөө жөнүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депу-

таты Б.Дж.Бешимовдун сунушу келип түшкөн.

Сунушту негиздөөгө төмөндөгү жүйөөлөр келтирилген. Кыргыз Респуб-

ликасынын Конституциясынын 8-беренесинин 5-пунктуна ылайык Кыргыз Рес-

публикасында мамлекеттик жана партиялык институттарды бириктирүүгө,

ошондой эле мамлекет иштерин партиялык программаларга жана чечимдерге

баш ийдирүүгө жол берилбейт. Бирок, белгилүү болгондой, иштеп жаткан

Кыргыз Республикасынын Президенти Бакиев Курманбек Салиевич элдин бир

бөлүгүнө өкүлчүлүк кылган "Ак Жол" саясий партиясынын лидери болуп са-

налат.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 42-беренесинин 2-пунктуна

ылайык Президент элдин биримдигинин жана мамлекеттик бийликтин символу,

Конституциянын, адамдын жана жарандын эркиндиктери менен укуктарынын

кепили болуп саналат.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 2-беренесинин 1-пунктунда

мамлекет жана анын органдары коомдун кандайдыр-бир бөлүгүнө эмес, бүт-

күл коомго кызмат кылат деп айтылган.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктуна

ылайык Президент өзүнүн ыйгарым укуктарын аткарган мезгилде Президентке

жањы шайлоо башталганга чейин саясий партиялардагы жана уюмдардагы өз

ишин токтото турат.

Ушуга байланыштуу, ал Кыргыз Республикасынын Конституциясынын

45-беренесинин 3-пунктун расмий чечмелеп жана Кыргыз Республикасынын

Президенти Бакиев Курманбек Салиевич өзүнүн ыйгарым укуктарын аткарып

жаткан мезгилде Президенттикке жањы шайлоо башталганга чейин саясий

партиялардагы жана уюмдардагы өз ишин токтото турушу керекпи деп тактап

берүүсүн сурайт.

Соттук жыйналышта Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депута-

ты Б.Дж.Бешимов өзүнүн сунушун колдоду жана көрсөтүлгөн Конституциянын

ченемин расмий чечмелеп берүүнү сурады.

"Ак Жол" элдик партия" саясий партиясынын өкүлү Б.А.Сыдыгалиев

мындай чечмелөөнүн зарылчылыгы жок деп эсептейт, анткени Кыргыз Респуб-

ликасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктунда Президент жањы

шайлоо башталганга чейин саясий партиялардагы жана уюмдардагы өз ишин

токтото турат деп так жана айкын бекиткен, ага ылайык азыркы убакта иш-

теп жаткан Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиев 2007-жылдын

15-октябрында "Ак Жол" партиясынын Саясий кењешине Кыргыз Республикасы-

нын Президентине жањы шайлоо башталганга чейин бул партиядагы өзүнүн

ишин токтото туруу жөнүндө өз арызын берген.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту тараптын, чакырылган

жактын жүйөөлөрүн талкуулап жана иштин материалдарын изилдеп чыгып, тө-

мөндөгүлөрдү негизге алат.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунктунда

Президент өзүнүн ыйгарым укуктарын аткарган мезгилде Президентке жањы

шайлоо башталганга чейин саясий партиялардагы жана уюмдардагы өз ишин

токтото турат деп көрсөтүлгөн. Берилген конституциялык ченем мамлекет-

тин Президентиње жањы шайлоо башталганга чейин ал мүчө болгон кайсы-бир

саясий партиялардагы жана уюмдардагы ишин токтото туруу милдетин анык-

тайт.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 42-беренесинин 2-пунктунда

бекитилген элдин биримдигинин жана мамлекеттик бийликтин символу, Конс-

титуциянын, адамдын жана жарандын эркиндиктери менен укуктарынын кепили

катары Президенттин конституциялык-укуктук статусу бул конституциялык

чектөөнүн зарылчылыгын шарттайт, анткени Президент мамлекетте эњ жогор-

ку абалды ээлеген жана өлкөнү башкаруу боюнча жалпы элдин жана жалпы

Кыргызстандын кызыкчылыгы үчүн мамлекеттик бийликти ишке ашыруу боюнча

Конституция тарабынан атайын ыйгарым укуктар берилген адам.

Чечмеленип жаткан ченемдеги "саясий партиялардагы жана уюмдардагы

өз ишин" деген түшүнүк, алардын жалпы кызыкчылыктарынын жана максатта-

рынын ишке ашыруусуна баш ийген мүчөлөрүнүн уюшулган иш аракеттеринин

жыйындысынын маанисин билдирет. Саясий партиянын жана уюмдун ар бир мү-

чөсүнүн, алардын жетекчи органдарынын ишинин айкын мазмуну "Саясий пар-

тиялар жөнүндө" Мыйзамы жана алардын уставдары менен аныкталат. Бул иш

өлкөнүн Президенти болуп шайланган саясий партиянын же уюмдун мүчөсү

тарабынан ал президенттик ыйгарым укуктарын аткарып жаткан мезгилде

токтотууга тийиш. Мындай ишти токтото туруу тартиби жөнүндө жоболор

Кыргыз Республикасынын Конституциясы камтыбайт. Эреже катары, алар ал

мүчө болгон тийиштүү саясий партиянын же уюмдун уставы менен бекитил-

ген.

Ошону менен бирге, каралып жаткан конституциялык ченем бул чектөө-

нү Президент өзүнүн ыйгарым укуктарын аткарып жаткан бардык мезгилге

эмес, Президентти жањы шайлоонун башталышына чейин гана бекиткен. Шай-

лоо мезгил чектери менен ырааттуу стадиялардай болгон мыйзам менен бел-

гиленген айкын шайлоо аракеттеринин жана шайлоо процедураларынын жыйын-

дысын өзүнө камтыган бүтүндөй процесс экендигин көрсөтөт. Шайлоо про-

цессинин бардык стадиялары шайлоону дайындоого ыйгарым укуктуу мамле-

кеттик орган же кызмат адамы тарабынан аны дайындагандан кийин гана ат-

карылат. Андыктан, Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоосу аны дай-

ындоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин токтому расмий

жарыяланган күндөн башталат деп эсептеш керек, анткени, ага ыйгарым

укуктуу орган болуп Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 58-берене-

синин 1-пунктунун 7-пунктчасына ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку

Кењеши саналат.

Ошентип, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин

3-пункту менен бекитилген талабы өлкөнүн Президенти болуп шайланган са-

ясий партиянын жана уюмдун мүчөсүнүн ар кандай партиялык иши Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењешинин Кыргыз Республикасынын Президентин

жањы шайлоо датасын дайындоо жөнүндө чечимин расмий жарыялаган күнгө

чейин токтото турат дегенди билдирет. Бул ченем азыркы иштеп жаткан

Кыргыз Республикасынын Президенти Бакиев Курманбек Салиевичке да тарка-

тылат.

Жогорудагылардын негизинде жана Кыргыз Республикасынын Конституци-

ясынын 85-беренесинин 3-пунктунун 2-пунктчасын, "Кыргыз Республикасынын

Конституциялык соту жөнүндө" Мыйзамдын 13 жана 14-беренелерин, "Кыргыз

Республикасынын конституциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 10, 11,

14, 24, 25, 29 жана 30-беренелерин жетекчиликке алып, Кыргыз Республи-

касынын Конституциялык соту чечти:

1. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 45-беренесинин 3-пунк-

туна расмий чечмелөө берилсин:

Берилген конституциялык ченемди өлкөнүн Президенти болуп шайланган

саясий партиянын жана уюмдун мүчөсүнүн ар кандай партиялык иши Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењешинин Кыргыз Республикасынын Президентин

жањы шайлоо датасын дайындоо жөнүндө чечимин расмий жарыялаган күнгө

чейин токтото турат деп түшүнүү керек.

2. Чечим акыркы, даттанууга жатпайт. Бардык мамлекеттик органдар,

юридикалык жактар, кызмат адамдары жана жарандар тарабынан милдеттүү

түрдө аткарылууга тийиш.

3. Чечим "Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин ведомосторуна",

"Кыргыз Туусу", "Слово Кыргызстана" жана "Эркин Тоо" гезиттерине жарыя-

лансын.

Кыргыз Республикасынын

Конституциялык сотунун төрагасы С.Сыдыкова

Кыргыз Республикасынын

Конституциялык сотунун секретары О.Мамыров