КР Конститутциялык сотунун (Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө» Мыйзамдын 28-беренеси жана Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун 15-февраль 2006-жылдагы чечими менен белги- ленген укук колдонуу тажрыйбасы Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 15-беренесинин 4-пунктуна, 17, 18-беренелерине жана 88-беренесинин 5-пунктуна карама-каршы келет деп табуу жөнүндөгү жаран Чынара Сагынбековна Асаналиеванын өтүнүчү боюнча) чечими

Бишкек шаары

2008-жылдын 19-февралы

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯСЫНЫН АТЫНАН

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОНСТИТУЦИЯЛЫК СОТУНУН ЧЕЧИМИ

"Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-бе-

ренеси жана Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын алдындагы

Эл аралык бейтарап сотунун 15-февраль 2006-жылдагы чечими менен белги-

ленген укук колдонуу тажрыйбасы Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз

Республикасынын Конституциясынын 15-беренесинин 4-пунктуна, 17, 18-бе-

ренелерине жана 88-беренесинин 5-пунктуна карама-каршы келет деп табуу

жөнүндөгү жаран Чынара Сагынбековна Асаналиеванын өтүнүчү боюнча.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту төрагалык кылуучу Төра-

ганын орунбасары А.А. Суталинов, судьялар - А.А.Абдугапаров, А.С.Кенен-

сариев, Ч.Ж.Курбанова, О.Ж.Мамыров, С.К.Сыдыкова жана Ж.Ж.Тогойбаевдер-

дин курамында,

соттук жыйналыштын катчысы Ж.М.Абдылдаеванын, тараптар: 18-февраль

2008-жылдагы ишеним каттын негизинде аракеттенген жаран Ч.С.Асаналиева-

нын өкүлү - Осмонов Догдурбек Мырзакматовичтин, Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кењешинин Төрагасы кол койгон 21-январь 2008-жылдагы ишеним

каттын негизинде аракеттенген Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин

өкүлү - Жусупов Медер Кењешовичтин катышуулары менен, Кыргыз Республи-

касынын Конституциясынын 85-беренесин, "Кыргыз Республикасынын Консти-

туциялык соту жөнүндө" Мыйзамдын 13-беренесин жана "Кыргыз Республика-

сынын конституциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 11-беренесин же-

текчиликке алып, ачык соттук жыйналышта жаран Ч.С.Асаналиеванын "Кыргыз

Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-беренеси жана

Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын алдындагы Эл аралык

бейтарап сотунун 15-февраль 2006-жылдагы чечими менен белгиленген укук

колдонуу тажрыйбасы Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республикасы-

нын Конститутциясынын 15-беренесинин 4-пунктуна, 17, 18-беренелерине,

88-беренесинин 5-пунктуна карама-каршы келет деп табуу жөнүндөгү өтүнү-

чүн карады.

Судья О.Ж.Мамыровдун баяндамасын, жаран Ч.С.Асаналиеванын өкүлү

Д.М.Осмоновдун, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин өкүлү М.К.Жу-

суповдун сөздөрүн угуп, келтирилген материалдарды изилдеп чыгып, Кыргыз

Республикасынын Конституциялык соту тапты:

Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотуна 19-январь 2008-жылы

жаран Ч.С.Асаналиевадан "Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүн-

дө" Мыйзамдын 28-беренеси жана Кыргыз Республикасынын Соода өнөржай па-

латасынын алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун 15-февраль 2006-жылдагы

чечими менен белгиленген укук колдонуу тажрыйбасы Конституцияга ылайык

эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 15-беренесинин 4-пун-

ктуна, 17, 18-беренелерине, 88-беренесинин 5-пунктуна карама-каршы ке-

лет деп табуу жөнүндөгү өтүнүчү келип түшкөн.

Өтүнүчтү негиздөөгө төмөнкү жүйөөлөр көрсөтүлгөн. Кыргыз Республи-

касынын Соода-өнөржай палатасынын алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун

15-февраль 2006-жылдагы чечими менен жаран Ч.С.Асаналиевадан

"Центр-Кредит-Бизнес" микрокредиттик агенттигинин коомдук фондунун пай-

дасына 478048 сом өлчөмүндөгү карыздын суммасы өндүрүлгөн жана күрөөгө

коюлган мүлктү алып коюу жүргүзүлгөн. Соттун чечими акыркы жана арызда-

нууга жатпайт. Бул норма 30-июль 2002-жылдагы "Кыргыз Республикасынын

бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-беренесинде бекитилген.

"Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-бе-

ренеси белгилеген Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын ал-

дындагы Эл аралык бейтарап сотунун чечиминин акыркылыгы ар кимге анын

укугун жана эркиндигин соттук коргоонун кепилдигин караган Кыргыз Рес-

публикасынын Конституциясынын 15-беренесинин 4-пунктунун талабына,

ошондой эле 17, 18-беренелердин жана 88-беренесинин 5-пунктунун талап-

тарына карама-каршы келет деп эсептейт.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 88-беренесинин 5-пунктуна

ылайык тараптардын соттук актыга арыздануу укугу соттук коргоого болгон

конституциялык укугунун ажыратылгыс элементи.

Соттук жыйналышта жаран Ч.С.Асаналиеванын өкүлү - Осмонов Д.М.

өтүнүчтү колдоду жана аны канааттандырууну өтүнөт.

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин өкүлү Жусупов М.К. жаран

Ч.С.Асаналиеванын өкүлүнүн жүйөлөрү менен макул эмес жана өтүнүчтү ка-

нааттандыруусуз калтырууну сурайт.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту тараптардын жүйөлөрүн

талкуулап жана иштин материалдарын изилдеп, жаран Ч.С.Асаналиеванын

өтүнүчү төмөндөгү негиздер менен канааттандырылуусуз калтырылууга жатат

деп эсептейт.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 82-беренесинин 3-пунктуна

ылайык Кыргыз Республикасынын сот системасы Конституциялык соттон, Жо-

горку соттон жана жергиликтүү соттордон турат. Бейтарап сот Кыргыз Рес-

публикасынын сот системасына кирбейт. Конституциянын 38-беренесине

ылайык жарандык укуктук мамилелеринен келип чыккан талаштарды соттон

тышкары чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын жарандары бейтарап сотторду

уюштурууга укуктуу. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 88-берене-

синин 5-пунктунда каралган соттук чечимге арыздануу укугу жөнүндөгү

конституциялык ченем Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын

алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун чечимине таратылышы мүмкүн эмес.

"Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 1-бе-

ренеси ушул Мыйзам тараптардын өз-ара келишкен макулдашуусу боюнча гана

инвестициялык талаш-тартыштарды кошуп алганда жарандардын укук жагында-

гы мамилелеринен келип чыккан талаш-тартыштарды бейтарап соттун чечүү-

сүнө өткөрүп берген учурда колдонулаары белгиленген.

Ушул шарттан кийин Мыйзам чыгаруучу "Кыргыз Республикасынын бейта-

рап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-беренесинде бейтарап соттун чечимде-

ринин акыркылыгын бекиткен.

"Центр-Кредит-Бизнес" микрокредиттик агенттигинин коомдук фонду

жана жаран Ч.С.Асаналиеванын ортосунда 20-октябрь 2004-жылы түзүлгөн

ипотека келишиминин 3.2-пунктунда бул контракттан келип чыккан кандай

гана болбосун талаштар Кыргыз Республикасынын Соода-өнөржай палатасынын

алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун кароосунда Эл аралык бейтарап со-

тунун регламентине ылайык чечилээри айтылган. Бейтарап соттун чечими

акыркы жана даттанууга жатпайт. Жазылган шарттарда жаран Ч.С.Асаналиева

кол койгон.

Мындай жагдайларда, Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту

"Кыргыз Республикасынын бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-берене-

синин Конституцияга ылайык эместиги жана Кыргыз Республикасынын Консти-

туциясынын 15-беренесинин 4-пунктуна, 17, 18-беренелерине жана 88-бере-

несинин 5-пунктуна карама-каршылыгы жөнүндөгү жарам Ч.С.Асаналиеванын

жүйөлөрү орунсуз деп эсептейт.

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 85-беренесинин 3-пунктуна

ылайык укук колдонуу тажрыйбасынын Конституцияга ылайык эместиги жөнүн-

дөгү маселени чечүү Конституциялык соттун ыйгарым укуктарына кирбейт.

Жогорудагылардын негизинде жана Кыргыз Республикасынын Конституци-

ясынын 85-беренесинин 3-пунктунун 1-пунктчасын, "Кыргыз Республикасынын

Конституциялык соту жөнүндө" Мыйзамдын 13 жана 14-беренелерин, "Кыргыз

Республикасынын конституциялык сот өндүрүшү жөнүндө" Мыйзамдын 10, 11,

13, 14, 24, 25, 29 жана 30-беренелерин жетекчиликке алып, Кыргыз Рес-

публикасынын Конституциялык соту чечти:

1. Жаран Асаналиева Чынара Сагынбековнанын "Кыргыз Республикасынын

бейтарап соттору жөнүндө" Мыйзамдын 28-беренеси жана Кыргыз Республика-

сынын Соода-өнөржай палатасынын алдындагы Эл аралык бейтарап сотунун

15-февраль 2006-жылдагы чечими менен белгиленген укук колдонуу тажрый-

басы Конституцияга ылайык эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституция-

сынын 15-беренесинин 4-пунктуна, 17, 18-беренелерине, 88-беренесинин

5-пунктуна карама-каршы келет деп табуу жөнүндөгү өтүнүчү канааттанды-

рылуусуз калтырылсын.

2. Чечим акыркы, даттанууга жатпайт. Бардык мамлекеттик органдар,

кызмат адамдары жана жарандар тарабынан аткарылууга жатат.

3. Чечим "Кыргыз Республикасынын "Жогорку Кењешинин Ведомосттору",

"Эркин Тоо", "Кыргыз Туусу" жана "Слово Кыргызстана" гезиттерине жарыя-

лансын.

Кыргыз Республикасынын Конституциялык

сотунун Төрагасынын орунбасары А.Суталинов

Кыргыз Республикасынын Конституциялык

сотунун Секретары А.Кененсариев