Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери 3-КРАЭ. «Учууларды метеорологиялык жактан камсыздоо» (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиктин буйругу менен бекитилди)

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АВИАЦИЯЛЫК ЭРЕЖЕЛЕРИ 3-КРАЭ

«Учууларды метеорологиялык камсыздоо»

ӨЗГӨРТҮҮЛӨДҮ ЖАНА ТОЛУКТООЛОРДУ КАТТОО БАРАГЫ

КЫСКАРТУУ

МАЗМУНУ

| 1-Бөлүм. Колдонуу жана аныктамалар § 1. Аныктамалар § 2. Чектелүүчү маанидеги терминдер 2-Бөлүм. Жалпы жоболор § 1. Метеорологиялык тейлөө максаты, аныктамасы жана камсыздалышы § 2. Метеорологиялык маалымат менен камсыз кылуу, анын сапатын башкаруу, пайдалануу жана чечмелөө § 3. Эксплуатанттан талап кылынуучу маалыматтар 3-Бөлүм. Глобалдык системалар, көмөкчү борборлор жана метеорологиялык органдар § 1. Бүткүл дүйнөлүк аймактык божомолдоо тутумунун алкагындагы бүткүл дүйнөлүк аймактык болжолдоо борборлору § 2. Аэродромдук метеорологиялык органдар § 3. Метеорологиялык көзөмөл органдар § 4. Консультативные центры по вулканическому пеплу / Жанар тоо күлү боюнча консультациялык (кеңеш берүү) борборлор § 5. Космостук аба ырайы борбору § 1. Авиациялык метерологиялык станциялар жана байкоолор § 2. Метеорологиялык тейлөө көрсөтүүчү менен аба кыймылын тейлөөчү орган ортосундагы макулдашуу § 3. Үзгүлтүксүз байкоолор жана корутундулар § 4. Атайын байкоолор жана атайын корутундулар § 5. Метеорологиялык мүнөздөмөнүн жыйынтыгы § 6. Жердеги шамаал: байкоо жана корутундулардагы маалыматтарды билдирүү § 7. Көрүнүмдүүлүк: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү § 8. УКТдеги көрүнүү алыстыгы (RVR): байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү § 9. Учурдагы аба ырайы: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү § 10. Булуттулук: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү § 11. Абанын температурасы жана шүүдүрүм чекитинин температурасы: байкоо жана корутундулардагы маалыматтарды билдирүү § 12. Атмосфералык басым: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү § 13. Кошумча маалымат § 14. Автоматтык байкоо тутумдарынан келген метеорологиялык маалыматты берүү § 15. METAR жана SPECI метеорологиялык кыскача маалыматтарды жайылтуу 5-Бөлүм. Аба кемелеринин бортундагы метеорологиялык байкоолор § 1. Мамлекеттик милдети § 2. Аба кемелеринин бортундагы байкоолордун түрлөрү § 3. Аба кемелеринен үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү: максаты § 4. Учак бортунда үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү: өзгөчө учурлар § 5. Аба кемелеринин бортундагы атайын байкоолор § 6. Башка иретсиз байкоолор жана аба кемелеринин кыскача баяндамалары § 7. Аба кемелеринин бортунан байкоо маалыматтарын берүү § 8. ИИБ органдары тарабынан аба кемелеринин бортунан билдирүүлөрдү кийин таратуу § 9. Борттук билдирүүлөрдү жайылтуу 6-Бөлүм. Аэродром боюнча жана маршруттагы метеорологиялык божолдоолор § 1. Божомолдорду пайдалануу § 2. Аэродром боюнча божомолдор (TAF) § 3. Конуу үчүн божомолдор (TREND) § 4. Төмөнкү бийиктикте учуу үчүн зоналык/аймактык божомолдор (GAMET, карта түрүндөгү божомолдор) 7-Бөлүм. Консультативдик маалыматтарды, эскертүүлөрдү, билдирүүлөрдү жана эскертмелерди камтыган метеорологиялык маалымат § 1. SIGMET маалыматы § 2. AIRMET маалыматы § 3. Аэродром боюнча эскертүү § 4. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр жана эскертүүлөр 8-Бөлүм. Авиациялык Климатологиялык маалымат § 1. Жалпы жоболор § 2. Аэродромдук климатологиялык таблицасы § 3. Аэродромдук климотологиялык корутундулар § 4. Метеорологиялык байкоолордун маалыматтарынын көчүрмолөрү § 5. Авиациялык климотологиядык маалымат менен бөлүшүү 9-Бөлүм. Эксплуатанттарды жана учуу экипажынын мүчөлөрүн метеорологиялык тейлөө § 1. Жалпы жоболор § 2. Нускоо, консультациялар жана маалыматты көрсөтүү § 3. Учуу документациясы § 4. Автоматташтырылган учуу алдындагы маалымат системалары § 5. Учуудагы аба кемелери үчүн метеорологиялык маалымат § 1. Аба кыймылын тейлөө органдары үчүн маалымат § 2. Издөө-куткаруу кызматтары үчүн маалымат § 3. Аэронавигациялык маалымат кызматтары үчүн маалымат 11-Бөлүм. Метеорологиялык маалымат алмашуу үчүн байланыш каражаттарын колдонуу § 1. Байланышка болгон талаптар § 2. Авиациялык туруктуу кызматтын байланыш каражаттарын жана коомдук Интернетти пайдалануу § 3. Авиациялык көчмө кызматтын байланыш каражаттарын пайдалануу § 4. Аэродром аймагында маалыматты автоматтык түрдө берүү кызматын (ATIS, D-ATIS) колдонуу | 7 7 15 16 16 17 19 20 20 21 22 23 23 23 25 26 27 27 28 28 29 30 30 31 31 31 31 32 33 33 33 33 34 34 34 35 35 36 36 36 37 38 38 40 40 41 42 43 44 44 45 45 45 46 46 46 48 49 50 50 51 52 52 53 53 55 56 56 |

§ 1. Аныктамалар

1. Ушул Эрежелерде колдонулуучу терминдер жана аныктамалар.

Абсолюттук бийиктик. Тигинен эсептегенде орточо деңиз деңгээлинен (MSL) чекит катары кабыл алынган чекит же объекттин деңгээлине чейинки турган аралык. Авиациялык метеорологиялык станция. Аба кемелеринин учуулары үчүн пайдаланылууга тийиш болгон байкоолорду жүргүзүүгө жана метеорологиялык маалыматтарды түзүүгө арналган Станция. Авиациялык көчмө кызмат (RR S1.32). Авиациялык станциялар жана борттук станциялар же борттук станциялардын ортосундагы көчмө кызмат, бул кызматтарга куткаруу каражаттарынын станциялары кирет; ошондой эле бул кызматка жыштыктарга иштөөчү, кырсыктар жана авариялар тууралуу билдирүү үчүн дайындалган кырсык болгон жердеги радиомаяктардын-индикаторлорунун станцияларынын кызматы кире алат. Авиациялык бекитилген кызмат (AFS). Аэронавигациянын коопсуздугун камсыздоого, ошондой эле маанилүү мүнөздө аба каттамдарынын үзгүлтүксүз, натыйжалуу жана экономдуулугу үчүн дайындалган белгилүү бир бекитилген пункттардын ортосундагы электробайланыш кызматы. Адам факторлорунун аспекттери. Авиациядагы долбоорлоо, тастыктамалоо, кадрларды даярдоо, эксплуатациялык иш-аракеттер жана техникалык тейлөө процесстерине тиешелүү жана адамдын мүмкүнчүлүктөрүн туура эсепке алуу аркылуу адам менен системанын башка компоненттеринин ортосундагы коопсуз өз ара аракеттенүүнү камсыз кылууга багытталган принциптер. Аэродром. Аба кемелеринин конуусуна, учуп кетүүсүнө же бул түздүктө кыймылына толугу менен же жарым жартылай дайындалган белгилүү бир жердин же суу бетинин (имарат, курулуш жана тетиктерди кошкондо) бир аймагы эсептелет. Аэродромдук климаттык жыйынтык. Статистикалык маалыматка негизделген аэродромдогу белгилүү бир метеорологиялык элементтерге байкоо жүргүзүү жыйынтьыктарын кыскача баяндоо. Аэродромдук климатттык таблица. Аэродромдогу бир же бир канча метеорологиялык элементтерге байкоо жүргүзүү жыйынтыгы тууралуу статистикалык маалыматты камтыган таблица. Аэродромдогу диспетчердик пункт. Аэродромдук кыймылду телөөчү камсыздоо үчүн дайындалган орган. Аэродромдук метерологиялык орган. Аэродромдо учууларды метеорологиялык камсыздоо үчүн дайындалган орган. Учуп-конуу тилкеси (УКТ). Аба кемелеринин конуусчуна жана учуп кетүүсүнө дайындалганжер бетинин тик бурчтуу участогу. Көрүнүүсү. Авиациялык максаттар үчүн көрүнүүнүн төмөнкү чоңдуктарынын эң чоңун билдирет:

а) жарык фондо байкалганда, жерге жакын жайгашкан алгылыктуу өлчөмдөгү кара нерсени айырмалоого жана аныктоого мүмкүн болгон эң чоң аралык;

б) жарыксыз фондо болжол менен 1000 кд жарык күчү менен жарыктарды айырмалай жана аныктай турган эң чоң аралык.

Эскертүү. Бул эки аралык берилген абсорбция коэффициенти менен абада ар кандай мааниге ээ, экинчиси (б) фондун жарыктыгынан көз каранды, ал эми биринчиси (а) метеорологиялык оптикалык көрүү диапазону менен мүнөздөлөт (MOR). Аба кемеси. Жер бетинен чагылдырылган аба менен өз ара аракеттенүүнү кошпогондо, атмосферада анын аба менен өз ара аракеттенүүсүнүн эсебинен кармалуучу ар кандай аппарат. Зоналдык божомолдордун дүйнөлүк системасы (ЗБДС). Зоналык божомолдордун дүйнөлүк борборлору тарабынан маршрут боюнча авиациялык метеорологиялык болжолдоолорду бирдей стандартташтырылган формада берүүнү камсыз кылган дүйнөлүк система. Зоналдык божомолдордун дүйнөлүк борбору (ЗБДБ). Авиациялык бекитилген кызматынын чегинде Интернетти колодонууга негизделген кызматтарды пайдалануу менен дүйнөлүк масштабта санарип формасында аба-ырайынын өзгөчө кубулуштарын жана бюийик божомолдорду мамлекеттерге тузмө-түз даярдоого жана жиберүүгө дайындалган метеорологиялык борбор (AFS). Тоолуу аймак. 20 км (10.0 м. миль) аралыкта рельефтин өзгөрүшү 900 мден (3000 фут) ашкан рельефтин профили өзгөргөн аймак. УКТ көрүү аралыгы (RVR). Учуу-конуу тилкесинин борбордук сызыгында турган аба кемесинин учкучу учуу-конуу тилкесинин бетиндеги белгилерди же учуу-конуу тилкесин чектеген же анын борбордук сызыгын белгилеген жарыктарды көрө алган аралык. Санариптик формадагы үзгүлтүксүз сетка түйүндөрүндөгү маалыматтар. Автоматташтырылган системаларда колдонуу үчүн жарактуу бир метеорологиялык ЭЭМ экинчисине код түрүндө берүү үчүн арналган, картада бирдей жайгашкан чекиттердин тобу үчүн компьютерде ЭЭМ иштелип чыккан метеорологиялык маалыматтар. Эскертүү. Көбүнчө учурда мындай маалыматтар электрбайланышынын орточо ылдамдыктагы же жогорку ылдамдыктагы каналдары аркылуу берилет. Диспетчердик кирүү пункту (ДКП). Бир же бир нече аэродромдорго келген же андан учкан аба кемелеринин көзөмөлдөгү учууларын диспетчердик тейлөөнү камсыз кылууга арналган орган. Диспетчердик район. Чектин жер үстүндөгү бекитилген бетинен өйдө карай созулган көзөмөлдөнүүчү аба мейкиндиги. Борттон жеткирүү (аба кемесинин). Учуунун аткарылышынын жүрүшү жана/же метеорологиялык шарттар тууралуу орду тууралуу маалыматтарды билдирүү талаптарына ылайык түзүлгөн учуудагы аба кемесинин бортунан жеткирүү. Эскертүү. AIREP формасы тууралуу кененирээк маалыматты «Кыргыз Республикасындагы аба кыймылын уюштуруунун жол-жоболору» деген документтен караңыз. Запастагы аэродром. Эгерде белгиленген конуу аэродромуна чейин баруу мүмкүн болбосо же максатка ылайык келбеген учурда аба кемеси бара турган Аэродром же ага конуу аба кемесинин техникалык мүнөздөмөлөрүнө ылайык тейлөөнүн зарыл түрлөрү жана каражаттары болгон жана пайдалануунун күтүлгөн убагында иштөө абалында турган аэродром. Запастарга төмөнкү аэродромдор кирет: Учуудагы запастык аэродром – жаңы учкандан кийин конууга зарыл болгон жана кайра учуп чыккан аэродромго кайрылууга мүмкун болбогон запастык аэродром. Багыттагы запастык аэродром – эгерде маршрут боюнча учуп бара жатканда запастык аэродромго баруу керек болуп калса, аба кемеси коно турган запастык аэродром. Дайындалган пункттагы запастык аэродром – эгерде белгиленген конуу аэродромуна конууга мүмкүн болбосо же максатка ылайык келбеген учурда аба кемеси коно ала турган запастык аэродром. Эскертүү. Аба кемеси учуп жаткан Аэродром ошондой эле маршруттагы запастык аэродром же ошол аба кемеси үчүн бара турган жердин запастык аэродрому болушу мүмкүн. GAMET зоналдык/аймактык божомолу. Райондун же анын субрайонунун учуу маалыматына тиешелүү, төмөнкү бийиктиктеги учуулар үчүн кыскартуулар менен ачык текст менен түзүлүүчү зоналык божомолу. GAMET аэродромдук метеорологиялык органы же метеорологиялык көзөмөлдөө органы тарабынан даярдалат жана тиешелүү метеорологиялык кызмат көрсөтүүчүлөрдүн ортосундагы макулдашуу боюнча коңшу райондордун учуу маалыматын аэродромдук метеорологиялык органдарга же метеорологиялык көзөмөл кызматтарына жиберилет. Конуу зонасы/аймагы. Учуп-конуу башталышынан конуп жаткан учактын УКТ биринчи тийишине дайындалган УКТ усатогу аталат. Нускамалоо. Факт түрүндөгү жана күтүлүп жаткан метеорологиялык шарттар боюнча ооз эки кеңешме. AIRMET маалыматы. Төмөнкү бийиктикте аба кемелеринин учуу коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон жана учуу маалыматынын тиешелүү районунда же анын кичи районунда төмөн бийиктикте учуу үчүн түзүлгөн божомолго киргизилбеген учуу маршруту боюнча аба ырайынын белгилүү бир кубулуштарынын иш жүзүндө же күтүлүп жаткандыгы жөнүндө метеорологиялык байкоо органы тарабынан чыгарылган маалымат. SIGMET маалыматы. Аба кемелеринин учуу коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон учуу маршруту боюнча аба ырайынын белгилүү бир кубулуштарынын иш жүзүндө же күтүлүп жаткандыгы жөнүндө метеорологиялык байкоо органы тарабынан чыгарылган маалымат. Аба кемесинин командири. Эксплуатант тарабынан дайындалган учкуч же жалпы авиацияда аба кемесинин ээси командирдин милдетин аткарат жана учуунун коопсуз аткарылышы үчүн жооп берет. Консультация. Метеоролог же башка адис менен учууну аткарууга байланыштуу иш жүзүндөгү жана/же күтүлүп жаткан метеорологиялык шарттарды талкуулоо. Талкуу суроолорго жоопторду камтыйт. Жанар тоо күлү боюнча кеңеш берүү борбору (VAAC). Метеорологиялык байкоо органдарына, райондук диспетчердик борборлорго, учуу маалымат борборлоруна, бүткүл дүйнөлүк зоналык болжолдоо борборлоруна жана эл аралык OPMET маалымат банктарына горизонталдык жана контракттык көрсөткүчтөр боюнча консультациялык маалымат берүү үчүн аймактык аэронавигациялык Макулдашууга ылайык дайындалган метеорологиялык борбор тик кубаттуулуктун жана атмосферадагы жанар тоо күлүнүн болжолдонгон кыймылын байкоочу, метеорологиялык борбор. Тропикалык циклондор боюнча консультативдик борбор (TCAC). Аймактык аэронавигациялык Макулдашууга ылайык дайындалган метеорологиялык байкоо органдарына, бүткүл дүйнөлүк зоналык болжолдоо борборлоруна жана эл аралык ОРМЕТ маалымат банктарына жайгашкан жери, болжолдонгон багыты жана жүрүү ылдамдыгы, борбордогу басым жана тропикалык Циклондун жер үстүндөгү максималдуу шамалы боюнча консультациялык маалымат берүү үчүн дайындалган, метеорологиялык борбор. Сапатты контролдоо. Сапаттын талаптарын аткарууга багытталган сапатты башкаруунун бир бөлүгү (ISO 9000). Аэродромдун көзөмөлдүк чекити. Аэродромдун географиялык ордун аныктоочу чекити. Издөө жана куткаруу борбору. Издөө - куткаруу кызматынын ишинин натыйжалуу уюштурулушун камсыз кылуу жана издөө жана куткаруу районунун чегинде издөө-куткаруу иштеринин жүргүзүлүшүн координациялоо үчүн жооптуу органы. Крейсердик эшелон. Эшелон, выдерживаемый в течение значительной части полета. Сапатты башкару. Сапатка карата уюмду жетектөө жана башкаруу боюнча координацияланган иш-чаралар (ISO 9000). Метеорологиялык маалымат. Метеорологиялык корутунду, анализ, болжолдоо жана чыныгы же күтүлгөн метеорологиялык шарттарга байланыштуу башка билдирүүлөр. Метеорологиялык жыйынтык. Белгилүү бир убакытка жана жерге байланыштуу метеорологиялык шарттарга байкоо жүргүзүүнүн натыйжалары жөнүндө кабарлоо. Метеорологиялык бюллетень. Тиешелүү аталыштагы метеорологиялык маалыматты камтыган текст. Метеорологиялык орган. Учууларды метеорологиялык камсыздоо үчүн арналган орган. Метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган. Мамлекеттин атынан учууларды метеорологиялык камсыздоону уюштурган жана метеорологиялык камсыздоону жөнгө салууну жана контролдоону жүзөгө ашыруучу орган. Сектордогу минималдуу абсолюттук бийиктик (MSA). Колдонула турган жана 300 м (1000 фут) минималдуу бийиктик чегин камсыз кыла турган эң кичинекей абсолюттук бийиктик радиусу 46 км (25 м) тегерек секторунда жайгашкан бардык объектилерден жогору турган, анын борборунда негизги чекит, аэродромдун башкаруу чекити (ARP) же вертодромдун башкаруу чекити (HRP). Метерологиялык маалымат менен алмашуу үчүн ИКАОнун модели (IWXXM). Авиациялык метеорологиялык маалыматты көрсөтүү үчүн маалымат модели. Байкоо (метеорологиялык). Бир же бир канча метерологиялык элементтерди баалоо. Борттон байкоо (аба кемесинин). Учуп бара жаткан аба кемесинин бортунан бир же бир нече метерологиялык элементтерди баалоо. Сапатты камсыздоо. Сапат менеджментинин бир бөлүгү, ал сапатка болгон талаптардын аткарылышына ишенимди жаратууга багытталган (ISO 9000). Учууларга маанилүү болгон булуттар. 1500 м (5000 фут) бийиктиктен төмөн же сектордогу эң чоң минималдуу абсолюттук бийиктиктен төмөн булут, же каалаган бийиктикте кумулус булуту же мунара сымал кумулус булуту. Метеорологиялык көзөмөлдөө органы. – учуу багыты боюнча аба ырайынын айрым кубулуштарынын чыныгы пайда болуусу же күтүлүп жаткандыгы тууралуу, ошондой эле өзүнүн жоопкерчилик аймагында аба кемелеринин учуу коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон атмосферадагы башка кубулуштар жөнүндө маалыматты даярдаган жана берген орган. Аба кыймылын тейлөөчү орган (АТО). Тийиштүү учурларда аба кыймылын диспетчердик тейлөө органын, учуу маалыматтарынын борборун же аба кыймылын тейлөөгө тиешелүү билдирүүлөрдү чогултуу пунктун билдирген жалпы термин. Издөө-куткаруу кызматынын органы. Ар кандай шарттарда издөө-куткаруу борбору, издөө-куткаруу көмөкчү борбору же шашылыш эскертүү постун билдирген жалпы термин. Бошотуу. Учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээлин камсыз кылуу үчүн чараларды көрүү шарты менен талапты колдонуу мүмкүн болбогон учурда чектелген мөөнөткө берилүүчү Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринин конкреттүү талаптарын колдонбоого уруксат. Четөө. Учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээлин камсыз кылуу үчүн чараларды көрүү шарты менен талаптарды толук колдонууга мүмкүн болбогон учурда чектелген мөөнөткө берилүүчү Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринин конкреттүү талаптарын жарым-жартылай же өзгөртүлгөн шарттарда колдонууга уруксат. Учуу документтери. Учуу үчүн метеорологиялык маалымат камтылган Кол менен жазылган же терилген документтер. УКТ башталышы. Конуу үчүн пайдаланылуучу УКТ участогунун башталышы. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү. Мамлекеттин атынан учууларды метеорологиялык жактан камсыздоону ишке ашыруу үчүн дайындалган тиешелүү уюм. Аэродромдон ашып кетүү. Конуу аянтынын эң бийик жеринен ашып кетүү. Ашып кетүү. Деңиз деңгээлинин орточо деңгээлинен жер бетинин же ага байланыштуу нерсенин чекитине же деңгээлине чейинки вертикалдык аралык. Көрүнүү басымдуулук кылган жер. Горизонт сызыгынын кеминде жарымында же аэродромдун бетинин кеминде жарымында жетишилген "көрүнүү" термининин аныктамасына ылайык байкалган көрүнүүнүн эң чоң мааниси. Белгиленген мейкиндик чектеш же чектеш эмес секторлорду камтышы мүмкүн. Эскертүү. Бул маанини байкоо жүргүзгөн адамдар жана/же инструменталдык тутумдар аркылуу аныктоого болот. Приборлор орнотулган учурларда, алар басымдуу көрүнүштү мыкты баалоо үчүн колдонулат. Божомол (аба ырайы). Аба мейкиндигинин белгилүү бир зонасында же бөлүгүндө белгилүү бир учурда же убакыт аралыгында күтүлгөн метеорологиялык шарттардын сүрөттөлүшү. Болжолдуу карта. Аба мейкиндигинин белгилүү бир бети же бөлүгү үчүн белгилүү бир учурда же убакыт аралыгында белгилүү бир метеорологиялык элементтин(тердин) болжолдуу картасында графикалык чагылдыруу. Учуунун жумушчу планы. Аба кемесинин эксплуатанты тарабынан учактын учуу-техникалык мүнөздөмөлөрүн, эксплуатациялык чектөөлөрдү жана берилген маршрутта жана тиешелүү аэродромдордо күтүлгөн шарттарды эске алуу менен учууну коопсуз аткаруу үчүн түзүлгөн план. Учуу маалымат району (УМР). Белгиленген өлчөмдөгү аба мейкиндиги, анын чектеринде учуу-маалыматтык тейлөө жана авариялык кабарлоо камсыз кылынат. Райондук диспетчердик борбор (РДБ). Анын карамагындагы диспетчердик аймактарда контролдонуучу учууларды диспетчердик тейлөөнү камсыз кылууга арналган Орган.. Аймактык аэронавигация келишими. ИКАО Кеңеши тарабынан жактырылган келишим; бул жалпысынан регионалдык аэронавигациялык кеңешменин сунушу боюнча жүргүзүлөт. Учуу жетекчилиги. Учуунун башталышы, улантылышы же аякташы, ошондой эле аба кемесинин коопсуздугу, учуунун үзгүлтүксүздүгү жана натыйжалуулугу үчүн маршруттун өзгөрүшү боюнча ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу. Авиациялык туруктуу электр байланыш тармагы (AFTN). Авиациялык туруктуу кызматтын бир бөлүгү болгон жана окшош же шайкеш туташуу мүнөздөмөлөрү бар авиациялык туруктуу станциялардын ортосунда билдирүүлөрдү жана/же санариптик маалыматтарды алмашууну камсыз кылган бүткүл дүйнөлүк авиациялык туруктуу чынжыр системасы. Аэродром аймагында автоматтык маалымат берүү кызматы (ATIS). Келип жаткан жана учуп жаткан аба кемелери үчүн белгиленген учурдагы маалыматты сутка бою же күндүн белгилүү бир мезгилинде автоматтык түрдө берүү. Мында:

а) D-ATIS — маалыматтарды берүү линиясына негизделген ATIS кызматы;

б) үн ATIS — радиотелефондук байланыш аркылуу үзгүлтүксүз жана кайталап берилип туруучу берүү формасында ишке ашырылган ATIS кызматы.

Космостук аба ырайы маалымат кызматы. Космостук аба ырайы борборлору иштеп, байланыш, навигация жана байкоо тутумдарына таасир эте турган жана учуу экипажынын мүчөлөрү жана жүргүнчүлөр үчүн радиациялык коркунуч туудурган космостук аба ырайы кубулуштары жөнүндө маалымат берген глобалдык координацияланган кызмат. Эл аралык аба жолдорундагы жанар тоо ишине байкоо жүргүзүү кызматы (IAVW). Жанар тоо ишине контролдук кылуу жана аба кемелерине атмосферадагы жанар тоо күлү жөнүндө билдирмелерди, божомолдорду жана эскертүүлөрдү берүү боюнча эл аралык макулдашуулар. Эскертүү. IAVW мамлекеттер тарабынан берилген байкоо жүргүзүү булактарынан жана тармактарынан алынган маалыматты пайдалануучу авиациялык жана авиациялык эмес ыкчам бөлүнүштөрдүн кызматташтыгына негизделген. Көзөмөлдөө ИКАО тарабынан башка тиешелүү эл аралык уюмдар менен кызматташтыкта координацияланат. ИИБ тиешелүү ыйгарым укуктуу органы. Мамлекет тарабынан дайындалган тиешелүү ыйгарым укуктуу орган, ага ошол аба мейкиндигинин чегинде аба кыймылын тейлөөнү камсыз кылуу жоопкерчилиги жүктөлөт. Авиациялык электр байланыш станциясы. Авиациялык электр байланыш кызматынын станциясы. Тропикалык циклон. Жер үстүндөгү шамалдын конвективдүү жана өнүккөн циклондук циркуляциясы менен тропикалык же субтропикалык зонанын океанында пайда болгон синоптикалык масштабдагы фронталдык эмес циклонду белгилөө үчүн жалпы термин. Дееңгээл. Учуп бара жаткан аба кемесинин вертикалдык тегиздиктеги абалын билдирген жана тиешелүү учурларда салыштырмалуу бийиктикти, абсолюттук бийиктикти же учуу эшелонун билдирген жалпы термин. Космостук аба ырайынын борбору (SWXC). Космостук аба ырайынын кубулуштары тууралуу консультативдик маалымат берип жана космотук аба ырайы тууралуу кароолорду жүргүзүү менен GNSS негизделген навигация жана байкоо системасына спутниктик байланышка, жогорку сапаттагы радио байланышка терс таасирин тийгизет жана/же аба кемесинин бортундагы адамдарга радиациялык коркунуч жаратат деп күтүлгөн космостук аба ырайы тууралуу маалымат кызматынын чегинде ИКАО тарабынан дайындалган глобалдык жана аймактык борбор. Эскертүү. ИКАО тарабынан дайындалган региондук борбор, глобалдык борборлорго өздөрүнүн милдеттерин аткарууда колдоо көрсөтөт. Учуу маалыматынын борбору (УМБ). Учуу-маалыматтык тейлөөлөр жана авариялык билдирүүлөр үчүн дайындалган орган. Учуу экипажынын мүчөсү. Кызматтык сучуу убагында аба кемесин башкарууга байланышкан милдеттер жүктөлгөн, күбөлүгү бар экипаждын мүчөсү. Эксплуатант. Аба кемелерин эксплуатациялоо менен алектенген же ушул чөйрөдө өзүнүн кызматын көрсөткөн жак, уюм же ишкана. Учуу эшелону. 1013,2 гектопаскаль (гПа) басымынын көлөмүндө карата бекитилген жана белгиленген басым интервалдарынын өлчөмүнө башка мындай беттерден көз каранды болгон туруктуу атмосфералык басымдагы мейкиндик. 1-эскертүү. Стандарттык атмосферага ылайык бүтүрүлгөн барометрдик бийиктик өлчөгүч:

a) QNH орнотулуганда абсолюттук бийиктикти көрсөтөт;

б) QFE орнотулган учурда QFE таянуу чекитинде тиешелүү бийиктикти корсөтөт;

в) басымга коюлганда, 1013,2 (гПа) учуунун эшелондорун көрсөтүү үчүн колдонулушу мүмкүн.

2-эскертүү: 1-тиркемеде пайдаланылуучу “тиешелүү бийиктик” жана “абсолюттук бийиктик” терминдери, геометриялык жана абсолюттук бийиктик эмес прибордук бийиктикти билдирет. VOLMET. Учуп бара жаткан аба кемелерине метеорологиялык маалымат. VOLMET (D-VOLMET) маалымат берүү линиялары – аэродром боюнча учурдагы үзгүлтүксүз метеорологиялык жыйынтыктарды (METAR) жана атайын метеорологиялык жыйынтыктарды (SPECI), аэродром боюнча божомолдорду (TAF), SIGMET маалыматтарын, борттон атайын жеткирүүлөрдү жана AIRMET билдирүүлөрү болгон учурда маалымат берүү линиялары аркылуу жеткирүү. VOLMET радио уктуруусу – тиешелүү учурларда METAR, SPECI жыйынтыктарын, TAF божомолдорун жана SIGMET маалыматтарын үзгүлтүксүз жана кайталануучу кептик рабио берүү аркылуу жеткирүү.

§ 2. Чектелүүчү маанидеги терминдер

2. Бул Эрежелердин максаттары үчүн төмөнкү терминдер бул берилген чектелүүчү мааниде колдонулат:

а) “камсыз кылуу” кызмат көрсөтүүгө байланыштуу гана колдонулат;

б) “чыгаруу” керектөөчүгө маалымат жөнөтүүгө карата милдеттенме өзгөчө белгиленген учурларда гана колдонулат;

в) “жеткиликтүүлүктү (бар болууну) камсыз кылуу” милдеттенмеси керектөөчүнүн маалыматка жетүүсүн камсыз кылуу менен чектелген учурларда гана колдонулат;

г) “жабдуу” б) же в) пунктчаларынын жоболору колдонулган учурларда гана колдонулат.

1 - Эскертүү. Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 28-беренесине ылайык метеорологиялык маалыматты берүү милдети мамлекетке, ал эми аны пайдалануу үчүн жоопкерчилик колдонуучуга жүктөлөт. 2-Эскертүү. Бул Эрежелердин талаптары «Кыргыз Республикасындагы авиациясынын метеорологиялык тейлөөнүн жол-жоболору» деген документтин жоболору менен биргеликте колдонулат.

3. Кыргыз Республикасынын жарандык авиация органы өзгөчө учурларда кызыкдар жактын жазуу жүзүндөгү арызы боюнча, учуулардын коопсуздугунун алгылыктуу деңгээли камсыз кылынган шартта, ушул Эрежелердин айрым талаптарын аткаруудан бошотууну же четтөөнү берүүгө укуктуу. Бошотуу же четтөө белгилүү бир мөөнөткө, бирок 1 (бир) жылдан ашпаган мөөнөткө берилет. Арызды кароонун тартиби, бошотууну же четтөөнү берүүнүн, тариздөөнүн, узартуунун, берүүдөн баш тартуунун жана кайра чакыртып алуунун шарттары Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринин белгиленген талаптарын аткаруудан бошотууларды/четтөөлөрдү берүүгө тиешелүү бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттардын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама менен белгиленет.

§ 1. Метеорологиялык тейлөө максаты, аныктамасы жана камсыздалышы

4. Кыргыз Республикасында учууларды метеорологиялык жактан камсыздоонун максаты — коопсуз, үзгүлтүксүз жана натыйжалуу аэронавигациялык ишмердүүлүккө көмөктөшүү болуп саналат.

5. Бул максаттарга жетүү үчүн аба кемелеринин эксплуатанттары, учуу экипажынын мүчөлөрү, аба кыймылын тейлөө органдары, издеп-куткаруу кызматы, аэропорттордун администрациялары жана башка органдар эл аралык аэронавигацияны жүзөгө ашырууга же өнүктүрүүгө байланыштуу, алардын функцияларын аткаруу үчүн зарыл болгон метеорологиялык маалымат менен жабдылган.

6. Кыргыз Республикасы тарабынан берилүүчү учууларды метеорологиялык тейлөөлөр ушул Эрежелерге жана тиешелүү аэронавигациялык макулдашууларга ылайык аткарылат.

7. Кыргыз Республикасындагы метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган болуп Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттиги же Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан метеорологиялык ыйгарым укуктуу органдын функциялары жүктөлүшү мүмкүн болгон каалаган башка ишкана, орган же уюм саналат.

Дайындалган метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган жөнүндө маалымат Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 3-октябрындагы № 06 буйругу менен бекитилген Кыргыз Республикасынын «15-КРАЭ. Учууларды аэронавигациялык камсыздоо» Авиациялык эрежелеринин талаптарына ылайык аэронавигациялык маалыматтын мамлекеттик жыйнагына киргизилет.

8. Кыргыз Республикасында метеорологиялык тейлөөнү камсыздоочу болуп Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигине караштуу «Кыргызаэронавигация» мамлекеттик ишканасы эсептелет.

9. Метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган дайындаган метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм тарабынан Кыргыз Республикасынын аймагындагы учууларды тейлөөчү метеорологиялык персоналдын квалификациясына, компетенттүүлүгүнө, билимине жана даярдыгына карата Бүткүл дүйнөлүк метеорологиялык уюмдун (БМУ) талаптарынын сакталышын камсыз кылат.

Эскертүү. Авиациялык метеорология тармагындагы метеорологиялык персоналдын квалификациясына, компетенттүүлүгүнө, билимине жана даярдыгына карата талаптар «Кыргыз Республикасынын авиациялык метеорологиялык персоналы жөнүндө жободо» келтирилген.

§ 2. Метеорологиялык маалымат менен камсыз кылуу, анын сапатын башкаруу, пайдалануу жана чечмелөө

10. Учууларды метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм менен камсыз кылууга тиешелүү маселелер боюнча метеорологиялык маалыматты берүүчү жана пайдалануучу тараптардын ортосунда тыгыз кызматташтык сакталат.

11. Метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм 5-пунктта саналган пайдалануучуларга берилүүчү метеорологиялык маалыматтын сапатына жалпы жетекчиликти жүзөгө ашыруу үчүн зарыл болгон эрежелерди, иш аракеттерди жана булактарды камтыган талаптагыдай уюштурулган сапат системасын иштеп чыгууну жана ишке киргизүүнү камсыз кылат.

12. 11-пункт боюнча киргизилген сапатты камсыздоо тутуму Эл аралык стандартташтыруу уюмунун (ИСО) 9000 сериясынын сапатты камсыздоо стандарттарына ылайык болушу жана ИСО 9001 стандарты боюнча тастыктамалануусу керек.

Эскертүү. Сапат системасын иштеп чыгуу жана киргизүү Дүйнөлүк метеорология уюмунун (ВМО) № 1100 «Сапатты башкаруу тутумун улуттук метеорология жана гидрология кызматтарына жана башка тиешелүү тейлөө камсыздоочуларга киргизүү боюнча колдонмо» аттуу документинде берилген.

13. Сапат системасы пайдалануучуларга берилүүчү метеорологиялык маалымат анын колдонулушунун географиялык жана мейкиндик зонасына, форматына жана мазмунуна, маалыматты чыгаруунун убактысына жана жыштыгына жана колдонуу мөөнөтүнө, ошондой эле өлчөөлөрдүн, байкоолордун жана божомолдордун тактыгына тиешелүү белгиленген талаптарга жооп берээрине кепилдик берүүгө тийиш. Сапат системасы колдонуучуларга берилүүчү метеорологиялык маалымат белгиленген талаптарга жооп бербестигин жана каталарды оңдоонун тиешелүү автоматтык жол-жоболору жок экенин көрсөткөн учурда, эгерде Жөнөтүүчү тарабынан уруксат берилбесе, мындай маалымат колдонуучуларга берилбеши керек.

Эскертүү. Авиациялык пайдалануучуларга метеорологиялык маалыматтын иш аракеттеги аймагын, форматын жана мазмунун, убактысын жана чыгуу жыштыгын жана мөөнөтү бул Эрежелердин 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10 бөлүмдөрүндө, ошондой эле тиешелүү аймактык аэронавигациялык пландарда баяндалган.

14. Метеорологиялык маалыматтарды эксплуатациялык максатта алмашуу үчүн сапатты камсыздоо тутуму текшерүү жана тастыктоо жол жоболорун, ошондой эле алмашууга милдеттүү болгон конкреттүү билдирүүлөрдүн жана/же бюллетендердин берилиш графиктеринин сакталуусун көзөмөлдөөнүн каражаттарын камсыздашы керек. Сапатты камсыздоо тутуму алынган билдирүүлөрдүн жана бюллетендердин өтүү убактысы ашыкча болгондо аны аныктоого жөндөмдүү болушу керек.

15. Колдонулуп жаткан сапатты камсыздоо тутумунун талаптарга шайкештигин көрсөтүү текшерүү аркылуу камсыздалуусу керек. Эрежелердин талаптарына жооп бербеген учурларда себептерин аныктоо жана жоюу боюнча чаралар көрүлүшү зарыл. Бардык текшерүү натыйжалары тиешелүү тастыктоочу маалыматтар менен коштолуп, белгиленген тартипте сакталууга тийиш.

16. Мейкиндиктеги жана убакыттагы метеорологиялык элементтердин турусуздугуна байланыштуу байкоо ыкмаларынын чектөөлөрүнө жана кайсы бир мындай элементтердин аныктмалары менен чакырылган бул же тигил метеорологиялык жыйнакта көрсөтүлгөн мындай элементтердин биринин конкреттүү мааниси алуучу тарабынан байкоо учурундагы факт түрүндөгү шарттарга жакынырак деп кабыл алынат.

17. Метеорологиялык элементтердин мейкиндикте жана убакытта өзгөрүлмөлүүлүгүнө, болжолдоо методдорунун чектөөлөрүнө жана кээ бир ушундай элементтердин аныктамаларынан келип чыккан чектөөлөргө байланыштуу, алуучу тигил же бул божомолдо көрсөтүлгөн элементтердин кайсынысынын болбосун конкреттүү маанисин болжолдонуучу мезгил ичинде белгилүү бир элементтин болушу мүмкүн болгон мааниси катары түшүнөт. Ошо сыяктуу эле, болжолдоодо кандайдыр бир элементтин пайда болуу же өзгөрүү убактысы көрсөтүлсө, анда ал мүмкүн болуучу убакыт катары түшүнүлөт.

18. 5-пунктта көрсөтүлгөн колдонуучуларга берилүүчү метеорологиялык маалымат адам факторунун аспектилерин эсепке алат жана колдонуучу аны чечмелөө (интерпретациялоо) үчүн минималдуу күч жумшай тургандай түрдө түзүлөт.

Эскертүү. Адам факторлоруна мтиешелүү нускамалык материал ИКАО Doc 9683 документинин “Адам факторлору чөйрөсүндөгү окутуу боюнча Колдонмодо” камтылган.

§ 3. Эксплуатанттан талап кылынуучу маалыматтар

19. Метеорологиялык тейлөөгө же метеорологиялык тейлөө шарттарын өзгөртүүгө муктаж болгон эксплуатант бул тууралуу метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюмга алдын ала билдирет. Алдын ала билдирүүнүн минималдуу мөөнөтү метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм же аэродромдук метеорологиялык орган менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашуу боюнча белгиленет.

20. Метеорологиялык тейлөөнү камсыздоочу эксплуатант тарабынан төмөнкү учурларда билдирилет:

а) жаңы багыттардын ачылышы тууралуу же учуулардын жаңы түрүнүн аткарылышы тууралуу;

б) үзгүлтүксүз каттамдардын аткарылышынын графигине узак мүнөздөгү өзгөртүүлөр киргизилүүдө;

в) метерологиялык тейлөөлөө көрсөтүүгө таасир тийгизүүчү башка бир өзгөртүүлөр пландалыа жаткандыгы тууралуу.

Мындай маалымат метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм тарабынан тиешелүү өзгөртүүлөрдү пландаштыруу үчүн зарыл болгон бардык маалыматтарды камтыйт.

21. Эксплуатант же учуу экипажынын мүчөсү пайдалануучулар менен консультациядан кийин метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү талап кылган учурда тиешелүү аэродромдун метеорологиялык органды билдирүүгө милдеттүү:

а) учуулардын күн тартиби тууралуу;

б) туруктуу эмес каттамдар пландалып жаткан учурда;

в) рейстер кечигип жатканда, убагынан эрте аткарылып же рейстер аткарылбай калган учурда.

22. Аэродромдук метеорологиялык органга жиберилген айрым рейстер жөнүндө кабарлоодо төмөнкүдөй маалыматтар камтылат (үзгүлтүксүз рейстер болгон учурда, аэродромдук метеорологиялык орган менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашуу боюнча бул маалыматтын бардыгы же анын бир бөлүгү көрсөтүлбөшү мүмкүн):

а) учуу аэропроту жана учуунун эсептелген убактысы;

б) көздөгөн Жер жана болжолдуу келүү убактысы;

в) учуунун белгиленген маршруту жана аралыктагы аэродромго (аэродромдорго) келүү менен андан (алардан) учуп чыгуунун болжолдуу убактысы;

г) учуунун иш планында көрсөтүү үчүн зарыл болгон запастык аэродромдор;

д) крейсердик эшелон;

е) учуунун тиби (көрүү аркылуу учуу эрежелери же аспаптар боюнча учуу эрежелери боюнча);

ж) учуу экипажынын мүчөсүнө берүү үчүн талап кылынган метеорологиялык маалыматтын түрү (учуу документтери жана / же брифинг же консультация);

з) брифинг, консультация жана/же учуу документтерин берүү убактысы.

метеорологиялык органдар

§ 1. Бүткүл дүйнөлүк аймактык божомолдоо тутумунун алкагындагы бүткүл дүйнөлүк аймактык болжолдоо борборлору

Эскертүү. Бүткүл дүйнөлүк зоналык божомолдоо тутуму (БДЗБТ) метеорологиялык ыйгарым укуктарды жана башка керектөөчүлөрдү глобалдык авиациялык аба ырайынын божомолун санарип түрүндө берет. Бул комплекстүү, өз ара байланышкан, дүйнөлүк жана мүмкүн болушунча бирдей система аркылуу ишке ашырылып жаткан технологиялардын артыкчылыктарын пайдалануу менен үнөмдүү түрдө жетишилет.

23. Метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм ушул Эрежелерге ылайык авиацияны метеорологиялык тейлөө менен камсыз кылуу үчүн зарыл болгон көлөмдө тиешелүү Дүйнөлүк аймактык болжолдоо борборлору (ДАББ) тарабынан даярдалган Аймактык болжолдоолордун дүйнөлүк тутумунун (АБДТ) продукцияларын алууну жана колдонууну камсыз кылат.

§ 2. Аэродромдук метеорологиялык органдар

24. Учууларды метеорологиялык камсыздоо аэродромдук метерологиялык органдар тарабынан ишке ашарылат.

25. Аэродромдук метеорологиялык орган учууларды жүзөгө ашырууга байланыштуу муктаждыктарды канааттандыруу үчүн төмөнкү функциялардын баарын же айрымдарын аткарат:

а) өзү камсыздоочу учуулар үчүн божомолдорду жана башка тиешелүү маалыматты түзөт жана/же алат;

б) жергиликтүү метеорологиялык шарттарда божомолдорду түзөт жана/ же берет;

в) божомолдорду ким үчүн түзсө ошол аэродромдордун аймагында дайыма метеорологиялык шарттарды байкоо жүргүзөт;

г) учууларды аткаруучулар менен байланышкан учуу экипажынын жана/же башка персоналга нускоо, консультация жана башка учуу документациясын жүргүзөт;

д) авиация колдонуучуларыфн башка метерологиялык маалыматтар менен камыздайт;

е) колундагы метерологиялык маалыматты көрсөтөт;

ж) метеорологиялык маалыматы башка метерологиялык органдар менен бөлүшөт;

з) ага байланыштуу аба кыймылын тейлөө органын, аэронавигациялык маалымат кызматын жана метеорологиялык байкоо органын жарылуудан, жанар тоонун атылуусунан атылуудан же жанар тоо күлү булутунан мурунку жанар тоонун иш-аракеттери жөнүндө алынган маалыматтар менен камсыз кылат;

и) аны менен байланышкан аба кыймылын тейлөө органын жана метеорологиялык байкоо органын космостук аба ырайынын кубулуштарынын узундугу, интенсивдүүлүгү жана узактыгы жөнүндө алынган маалымат менен камсыздайт.

26. Конуу жана учуу үчүн болжолдоолорду берүү талап кылынган аэродромдор аэронавигациялык келишимге ылайык аныкталат.

27. Аэродромдун өзүндө жайгашкан метеорологиялык органы жок аэродромдор үчүн, метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм талап кылынган метеорологиялык маалымат менен камсыз кылуу үчүн аэродромдук метеорологиялык органды дайындайт жана мындай маалыматты берүүнүн жолдорун аныктайт.

28. Ар бир аэродромдук метеорологиялык органдын метеорологиялык тейлөөнү камсыздоочу жетекчиси тарабынан бекитилген жана метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган менен макулдашылган нускамасы же ушул Эрежелердин талаптарына ылайык ошол аэродромдо (аэродромдордо) жана учуу районунда (райондорунда) метеорологиялык тейлөөнү камсыз кылуучунун башка тиешелүү документи болууга тийиш.

§ 3. Метеорологиялык көзөмөл органдар

29. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү учуу маалыматы районунун же диспетчердик райондун чектеринде регионалдык аэронавигациялык макулдашуунун негизинде бир же бир нече метеорологиялык байкоо органдарын түзөт же аэродромдук метеорологиялык органга милдеттерди жүктөйт.

30. Метеорологиялык көзөмөл орган:

а) ал жооптуу болгон аймактын чегинде учуулардын аткарылышына таасир этүүчү метеорологиялык шарттарды дайыма көзөмөлдөп туруу;

б) өзү жооптуу болгон аймак боюнча SIGMET жана башка подготавливает информацию и другую информацию по району, за который она несет ответственность;

в) снабжает информацией SIGMET и, по мере необходимости, прочей метеорологической информацией соответствующие органы обслуживания воздушного движения;

г) распространяет информацию SIGMET;

д) бул Эрежелердин 7-бөлүмүнүн 136-138-пункттарына ылайык бул регионалдык аэронавигациялык макулдашуу менен талап кылынганда:

1) AIRMET маалыматы менен аба кыймылынын тиешелүү тейлөө органы камсыздайт;

2) AIRMET маалыматын таркатат;

е) өзү менен байланышкан учуу маалымат борборун (УМБ)/райондук диспетчердик борборду (РДБ) жана аэронавигациялык маалымат кызматын (АМК) (метеорологиялык органдар менен тиешелүү аба кыймылын тейлөө (АКТ) жана АМК органдарынын ортосундагы макулдашуу боюнча) өзү көзөмөлдөгөн райондо же чектеш райондордо атмосферага радиоактивдүү материалдардын бөлүнүп чыгышы жөнүндө алынган маалымат менен камсыз кылат. Бул маалымат бөлүнүп чыгуунун жайгашкан орду, күнү жана убактысы, ошондой эле радиоактивдүү материалдардын кыймылынын болжолдуу траекториясы жөнүндөгү маалыматтарды камтыйт.

31. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү анын чектеринде метеорологиялык байкоо жүргүзүү органы көз салууга тийиш болгон райондун чек аралары учуу маалыматынын районунун же диспетчердик райондун же учуу маалыматынын райондорунун жана/же диспетчердик райондордун айкалыштарынын чек аралары менен дал келишин камсыз кылат.

32. Метеорологиялык көзөмөл органы SIGMET маалыматын бир түрдө берүүнү камсыз кылуу максатында, SIGMET билдирүүсүнүн мазмунун чектеш райондордун метеорологиялык көзөмөл органдары менен координациялайт, өзгөчө учуу маршрутундагы аба ырайы кубулушу жоопкерчилик аймагынын белгиленген чектеринен чыгып кеткен же чыгып кетиши күтүлүп жаткан учурларда.

§ 4. Консультативные центры по вулканическому пеплу / Жанар тоо күлү боюнча консультациялык (кеңеш берүү) борборлор

33. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү тиешелүү жанар тоо күлү боюнча консультациялык/кеңеш берүүчү борборлордон жанар тоо күлү жөнүндө маалыматтын эл аралык каттамдардын коопсуздугун жана үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу үчүн зарыл болгон көлөмдө алынышын жана пайдаланылышын камсыз кылат.

§ 5. Космостук аба ырайы борбору

34. Метеорологиялык тейлөөнү камсыздоочу эл аралык учуулардын коопсуздугу жана үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу үчүн зарыл болгон көлөмдө космостук аба ырайы жөнүндө маалыматты тиешелүү космостук аба ырайы борборлорунан алуу жана колдонуу менен камсыз кылат.

Эскертүү. Бул бөлүмдүн жоболору «Кыргыз Республикасынын авиациясын метеорологиялык тейлөө жол-жоболору» документиндеги 2‑бөлүмдүн жоболору менен бирге колдонулат.

§ 1. Авиациялык метерологиялык станциялар жана байкоолор

35. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү аэродромдордо өзү зарыл деп эсептеген авиациялык метеорологиялык станцияларды түзөт. Авиациялык метеорологиялык станция өзүнчө станция болушу мүмкүн же синоптикалык станция менен бирге жайгаштырылышы мүмкүн.

36. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү зарыл болгон учурда тоолуу райондордо вертолеттордун учушун камсыз кылууда өзгөчө мааниге ээ пункттарда авиациялык метеорологиялык станцияларды түзөт.

37. Авиациялык метеорологиялык станциялар белгиленген аралыкта үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүп турушат. Жер үстүндөгү шамал, учуу-конуу тилкесинин көрүнүшү, көрүү диапазону, учурдагы аба ырайы, булуттуулук жана/же абанын температурасы белгилүү бир өзгөргөн учурларда аэродромдордо үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү атайын байкоолор менен толукталат.

38. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү байкоолордун жогорку ёсапатын жана приборлордун жана алардын индикаторлорунун туура иштешин камсыз кылуу, ошондой эле приборлорду орнотууда олуттуу өзгөрүүлөрдүн жоктугун текшерүү үчүн авиациялык метеорологиялык станцияларды жетиштүү тез-тез инспекциялоону уюштурат.

Эскертүү. Авиациялык метеорологиялык станцияларды текшерүүгө тиешелүү нускамалык материал, анын ичинде текшерүүлөрдүн мезгилдүүлүгү ИКАО Doc 9837 “Аэродромдордо метеорологиялык байкоонун автоматтык системалары боюнча колдонмо” документинде келтирилет.

39. I, II жана III, категориялары боюнча конууга жана конууга жакындоолорду аткаруу үчүн арналган учуп-конуу тилкеси бар аэродромдордо зарылдыгына жараша автоматташтырылган контролдук-өлчөөчү жабдуулар, жер үстүндөгү шамалдын көрүнүүсүнүн, учуп-конуу тилкесинде көрүнүүнүн алыстыгынын, булуттардын төмөнкү чегинин бийиктигинин, абанын температурасынын жана шүүдүрүм чекитинин жана атмосфералык басымдын көрсөткүчтөрүнүн дистанциялык индикаторлору орнотулат. Бул аппараттар конууга жана учууга таасир этүүчү метеорологиялык параметрлерди кабыл алуу, иштетүү жана жайылтуу жана реалдуу убакытта көрсөтүүнүн комплекстүү автоматтык системасы болуп саналат.

Эскертүү. Конууга жана конуулар так келүүлөрдүн категорияларын аныктоо 6-КРАЭ “Аба кемелерин эксплуатациялоо” Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринде келтирилет».

40. Комплекстүү автоматтык системаларды иштеп чыгууда адам факторлорунун аспектилери эске алынат жана резервдөө жол-жоболору каралат.

41. Метеорологиялык маалыматты жайылтуу/көрсөтүү үчүн комплекстүү жарым автоматтык система колдонулган учурларда, автоматтык каражаттардын жардамы менен байкоого мүмкүн болбогон метеорологиялык элементтердин байкоо маалыматтарын кол менен киргизүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу зарыл.

42. Байкоолор кыскача маалыматтарды түзүү үчүн негиз болуп саналат, алар аэродромдо жана анын чегинен сырткары таркатылууга тийиш.

43. Аэродромдо колдонулган метеорологиялык приборлор өлчөө талап кылынган аймактын өкүлү болгон маалыматтарды чагылдырууну камсыз кылгандай жайгаштырылат.

Эскертүү. Аба кемелерине зыян келтирүү коркунучун минималдаштырууга багытталган ыкчам аймактарда жабдууларды жана орнотмолорду жайгаштыруу боюнча талаптар 14-КРАЭ «Аэродромдор» документинде камтылган.

44. Авиациялык метеорологиялык станцияларда метеорологиялык приборлор бүткүл дүйнөлүк метеорологиялык уюмдун тажырыйбасына, жол-жоболоруна жана талаптарына ылайык орнотулат, иштетилет жана тейленет (ДМУ).

Эскертүү. ДМУнун (Дүйнөлүк метеорологиялык уюм) практикалык ыкмалары, жол-жоболору жана спецификациялары «Метеорологиялык приборлор жана байкоо жүргүзүү ыкмалары боюнча колдонмонун» (ДМУ № 8) I томунда «Метеорологиялык өзгөрмөлөрдү өлчөө», III томунда «Байкоо системалары» жана V томунда «Сапатты камсыздоо жана байкоо системаларын башкаруу» бөлүмдөрүндө камтылган.

45. Байкоочулар аэродромдо, мүмкүн болушунча, байкоо жүргүзүү талап кылынган аймактын өкүлү болгон маалыматтарды берүү үчүн ушундай эсептөө менен жайгаштырылат.

46. Автоматтык жабдуулар комплекстүү жарым автоматтык байкоо системасынын курамына кирген учурларда, алардын көрсөтмөлөрү жергиликтүү аба кыймылын тейлөө органдарына берилген маалыматтар жергиликтүү метеорологиялык органда бар маалыматтардын ажырагыс бөлүгү болууга жана алар менен параллелдүү түрдө чагылдырылууга тийиш. Көрсөтүү учурунда ар бир метеорологиялык элемент тиешелүү белгилер менен коштолуп, ал кайсы пункттар үчүн репрезентативдүү экендиги көрсөтүлүшү зарыл.

§ 2. Метеорологиялык тейлөө көрсөтүүчү менен аба кыймылын тейлөөчү орган ортосундагы макулдашуу

47. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү менен ИИБнун тиешелүү ыйгарым укуктуу органынын ортосундагы макулдашуу, баарынан мурда, төмөнкүлөрдү кароого тийиш:

а) комплекстүү автоматтык тутумдардын маалыматын көрсөтүү үчүн аба кыймылын тейлөө органдарында дисплейлердин болушун камсыз кылуу;

б) бул дисплейлердин техникалык тейлөөсү;

в) аба кыймылын тейлөө (АКТ) органдарынын кызматкерлери тарабынан бул дисплейлерди колдонуу тартиби;

г) зарылчылыкка жараша жана муктаждык болгон учурда, эгерде (жана качан) метеорологиялык станция тарабынан берилген маалыматтарды жаңылоо же толуктоо үчүн АКТ (аба кыймылын тейлөө) органдарынын кызматкерлери тарабынан кошумча визуалдык байкоолор жүргүзүлсө, анда ошол байкоолордун маалыматтарын (мисалы, баштапкы бийиктикке көтөрүлүү жана конууга кирүү аймактарында учуунун аткарылышына таасир этүүчү метеорологиялык кубулуштарга байкоо жүргүзүү) берүү;

д) учуп же конуп жаткан аба кемелеринин бортунан алынган метеорологиялык маалыматты берүү (мисалы, шамалдын жылышы);

е) жердеги метеорологиялык радиолокатордун жардамы менен алынуучу метеорологиялык маалыматты берүү (бар болсо).

Эскертүү: Аба кыймылын тейлөө (АКТ) органдары менен авиациялык метеорологиялык кызматтардын ортосундагы координациялоо боюнча нускамалык материал ИКАОнун Doc 9377 «Аба кыймылын тейлөө органдары, аэронавигациялык маалымат кызматтары жана авиациялык метеорологиялык кызматтардын ортосундагы координациялоо боюнча колдонмо» документинде камтылган.

§ 3. Үзгүлтүксүз байкоолор жана корутундулар

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 2-главасында камтылган.

48. Аэродромдордогу үзгүлтүксүз байкоолор күн сайын күнү-түнү жүргүзүлөт, метеорологиялык тейлөө берүүчү, тиешелүү ыйгарым укуктуу АКТ органы жана эксплуатанттын ортосунда башкача макулдашуу жок болгон учурларда гана өзгөртүлүшү мүмкүн. Мындай байкоолор 30 мүнөттүк интервал менен же эгерде регионалдык аэронавигациялык макулдашууда каралган болсо, бир сааттык интервал менен жүргүзүлөт. Башка авиациялык метеорологиялык станцияларда байкоолор метеорологиялык тейлөө берүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык жана АКТ органдары менен учууларды аткаруу тарабынан коюлган талаптарды эске алуу менен жүргүзүлөт.

49. Үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн натыйжалары жөнүндө отчеттор төмөнкүдөй берилет:

а) жергиликтүү утурумдук конспекттердин, алар конспект түзүү аэродромунда гана таратылат (аба кемелеринин учуп келүүсү жана учуп чыгуусу үчүн арналган);

б) METAR жыйынтыктары, аэродпромдон тышкары таркатылган жыйынтыктарды түзүү (негизинен VOLMET жана D-VOLMET радио берүү маалыматтары үчүн учууларды пландоого дайындалган).

Эскертүү. ATISте пайдаланылуучу метеорологиялык маалымат (кептик ATIS жана D-ATIS) жергиликтүү үзгүлтүксүз же атайын жыйынтыктардан алынат.

50. 48-пунктта каралгандай, күнү-түнү иштебеген аэродромдордо, аэронавигациялык Макулдашууга ылайык, аэродромдо учуу башталганга чейин 1 саат калганда METAR маалымкаттарын чыгаруу башталат.

§ 4. Атайын байкоолор жана атайын корутундулар

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 2-главасында камтылган.

51. Атайын байкоолорду жүргүзүү үчүн критерийлердин тизмеси тиешелүү АКТ органы, эксплуатанттар жана башка кызыкдар тараптар менен кеңешүүлөрдүн негизинде метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм тарабынан түзүлөт.

52. Атайын байкоолордун жыйынтыктары жөнүндө кыскача маалыматтар:

а) аэродромдо маалыматтарды түзүү үчүн гана жергиликтүү атайын конспекттерди түзүү (келген жана учкан аба кемелери үчүн арналган),

б) SPECIаэродромдон тышкары жайылтуу үчүн (негизинен учууларды, VOLMET радиоуктуруу берүүлөрүн жана D-VOLMET кабарларын пландаштыруу үчүн арналган), METAR корутундулары 30 мүнөттүк интервал менен чыгарылган учурлардан тышкары.

53. 48-пунктта каралгандай сутка бою иштебей турган аэродромдордо зарыл болгон учурда жыйынтыкты чыгаруу SPECI кийин METAR корутундусун чыгарышат.

§ 5. Метеорологиялык мүнөздөмөнүн жыйынтыгы

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 2-главасында камтылган.

54. Жергиликтүү үзгүлтүксүз жыйнактарга, жергиликтүү атайын жыйнактар жана төмөнкү метеорологиялдык жыйнактарды камтый турган METAR, SPECI жыйнактары төмөнкү метерологиялык элементтерди камтыйт:

а) жердеги шамалдын багыты жана ылдамдыгы;

б) көрүнүү;

в) зарыл болгон учурда УКТ көрүнүүнүн узактыгы;

г) учурдагы аба-ырайы;

д) булуттардын саны, булуттун көрүнүшү (кумулонимбус жана мунара кумулус булуттары үчүн гана) жана булуттун төмөнкү чек арасынын бийиктиги же вертикалдуу көрүнүшү;

е) абанын температурасы жана шүүдүрүм температурасы;

ж) QNH жана зарыл учурда QFE (QFE жергиликтүү регулярдуу жана жергиликтүү атайын жыйнактарга гана киргизилет).

55. 54-пункттун а) - ж) пунктчаларында саналып өткөн элементтерден тышкары, зарылчылыкка жараша жергиликтүү үзгүлтүксүз, жергиликтүү атайын маалыматтарга (сводкаларга), ошондой эле METAR жана SPECI маалыматтарына кошумча маалыматтар киргизилүүгө тийиш.

56. Кошумча маалымат түрүндөгү милдеттүү эмес элементтер METAR жана SPECI жыйынтыктарына аэронавигациялык макулдашууга ылайык киргизилет.

§ 6. Жердеги шамаал: байкоо жана корутундулардагы маалыматтарды билдирүү

57. Шамалдын орточо багыты жана орточо ылдамдыгы, ошондой эле шамалдын багытынын жана ылдамдыгынын олуттуу өзгөрүүлөрү өлчөнөт; маалыматтар секундасына чыныгы градус жана метр (же түйүндөр) боюнча билдирилет.

58. Жергиликтүү регулярдуу жана жергиликтүү атайын кыскача маалыматтар учуп бара жаткан аба кемелери үчүн пайдаланылган учурларда, жер үстүндөгү шамалдын байкоолору бул кыскача маалыматтарды түзүү үчүн учуу – конуу тилкесинин боюндагы шарттар үчүн, ал эми келген аба кемелери үчүн-конуу зонасынын бүтүндөй бөлүгү үчүн репрезентативдүү болууга тийиш.

59. METAR жана SPECI жыйынтыктары үчүн, жер үстүндөгү шамалга байкоо жүргүзүү бир гана учуу-конуу тилкеси болгон учурда бүткүл учуу-конуу тилкеси үчүн жана бир нече учуу-конуу тилкеси болгон учурда бүт учуу-конуу тилкеси үчүн репрезентативдүү болушу керек.

§ 7. Көрүнүмдүүлүк: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү

60. Көрүнүмдүүлүк ченелет жана байкалат, ал эми ал жөнүндө маалыматтар метр же километрде билдирилет.

61. Учуп бара жаткан аба кемелери үчүн жергиликтүү регулярдуу жана жергиликтүү атайын кыскача маалыматтар колдонулган учурларда, бул кыскача маалыматтарды түзүү үчүн көрүнөө байкоо жүргүзүү учуу – конуу тилкесинин боюндагы шарттардын өкүлү болууга тийиш; ал эми учуп келе жаткан аба кемелери үчүн жергиликтүү регулярдуу жана атайын кыскача маалыматтар конуу зонасы үчүн колдонулат.

62. Корутундуларды түзүү үчүн METAR жана көрүнүүнү байкоо SPECI аэродромдун өкүлү болушу керек.

§ 8. УКТдеги көрүнүү алыстыгы (RVR): байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү

Эскертүү. Учуу-конуу тилкесин көрүү диапазону жөнүндө маселе боюнча нускамалык материал ИКАО, Doc 9328 “учуу-конуу тилкесинде көрүү диапазонун байкоо практикасы жөнүндө колдонмо жана ал жөнүндө маалыматтарды билдирүү” документинде камтылган.

63. Учуу-конуу тилкесин көрүү диапазонун баалоо II жана III категориясы боюнча приборлорго конууга жана конууларга арналган бардык учуу-конуу тилкелеринде ишке ашырылат.

64. УКТ көрүү диапазонун баалоо көрүү азайган мезгилдердин ичинде пайдалануу үчүн арналган бардык УКТ ишке ашырылат, анын ичинде:

а) Учуу-конуу тилкеси, так жакындоо үчүн жабдылган жана I категориясы боюнча приборлорго жакындоо жана конуу үчүн иштелип чыккан жана;

б) учуу жана конуу жарыктары бар жана/же жогорку жыштыктагы багыттоочу жарыктары бар учуу үчүн пайдаланылуучу УКТ.

65. 63 жана 64-пункттарга ылайык аткарылуучу УКТ көрүү диапазонун баалоонун натыйжалары (метр менен) 1500 метрден аз болгон мезгилдин ичинде билдирилет.

66. УКТ көрүү диапазонун баалоо маалыматтары үчүн репрезентативдүү болуп саналат:

а) учуу-конуу зоналары так жакындоо жана конуу каражаттары менен жабдылбаган же I-категория боюнча приборлорго жакындоо жана конуу үчүн жабдылган;

б) конуу зоналары жана учуу-конуу тилкесинин ортосу үчүн, II категория боюнча приборлорго жакындоо жана конуу үчүн арналган;

в) конуу зоналары, учуу-конуу тилкесинин ортоңку чекити жана алыскы учу, III категория боюнча приборлорго жакындоо жана конуу үчүн арналган.

67. Орган обслуживания воздушного движения в районе аэродрома и служба аэронавигационной информации незамедлительно ставятся в известность об изменении эксплуатационной надежности автоматизированного оборудования, используемого для оценки дальности видимости на ВПП,

§ 9. Учурдагы аба ырайы: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү

68. Аэродромдо жана/же анын тегерегиндеги аба ырайына байкоо жүргүзүлүп турат жана зарыл болгон учурда ал тууралуу маалымат берилет. Жок дегенде аба ырайы тууралуу төмөнкү кубулуштарды көрсөтүшөт:

а) жаан-чачын: жаан, тоңдуруу, кар жана жаан-чачындын тоңушу (алардын интенсивдүүлүгү менен бирге);

б) көрүнүүнүн начарлашы: туман, туман жана тоңуучу туман;

в) бороон (аэродромдун тегерегиндеги бороондор менен бирге).

69. Жергиликтүү үзгүлтүксүз жана жергиликтүү атайын корутундулар үчүн учурдагы аба ырайы маалыматы аэродромдогу шарттардын өкүлү болушу керек.

70. METAR жана SPECI жыйынтыктары үчүн учурдагы аба-ырайы жөнүндө маалымат аэродромдогу шарттар үчүн, ал эми учурдагы аба - ырайынын айрым эскертилген кубулуштары үчүн-анын тегереги үчүн (аэродромдун контролдук чекитинен болжол менен 8 жана 16 км аралыкта) репрезентативдүү болушу керек.

§ 10. Булуттулук: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү

71. Байкоо жүргүзүлүп, булуттардын саны, түрү жана бийиктиги жөнүндө маалыматтар учуу үчүн маанилүү болгон булутту сүрөттөө үчүн берилет. Асмандын абалын аныктоо кыйын болгон учурларда, булуттардын төмөнкү чек арасынын санын, түрүн жана бийиктигин байкоонун ордуна, байкоолор жүргүзүлүп, вертикалдык көрүнүү маалыматтары билдирилет. Булуттун төмөнкү чек арасынын бийиктиги жана вертикалдуу көрүнүү маалыматтары фут (же метр) менен берилет.

72. Жергиликтүү үзгүлтүксүз жана жергиликтүү атайын маалыматтарда (сводкаларда) колдонуу үчүн багытталган булуттуулукка байкоо жүргүзүү, колдонулуп жаткан УКТнын (учуп-конуу тилкесинин) босогосу үчүн репрезентативдүү (мүнөздүү) болууга тийиш.

73. METAR жана SPECI участоктун жыйындысында колдонууга арналган булут байкоолору аэродромдун жана анын айланасындагы аймактын өкүлү болушу керек.

§ 11. Абанын температурасы жана шүүдүрүм чекитинин температурасы: байкоо жана корутундулардагы маалыматтарды билдирүү

74. Абанын температурасын жана шүүдүрүм температурасын градус Цельсияда ченейт жана билдирет.

75. Жергиликтүү туруктуу жана жергиликтүү атайын кыскача баяндамалар жана METAR жана SPECI кыскача маалыматтар үчүн арналган абанын температурасына жана шүүдүрүм чекитинин температурасына байкоо жүргүзүү УКТ бүткүл комплекси үчүн репрезентативдүү болууга тийиш.

§ 12. Атмосфералык басым: байкоо жүргүзүү жана маалыматтарда (сводка) билдирүү

76. Атмосфералык басым, ал эми QNH жана QFE чоңдугу гектопаскаль менен өлчөнөт жана маалымат берилет.

§ 13. Кошумча маалымат

77. Аэродромдук байкоолордун жыйынтыктары боюнча корутундуларда өзгөчө метеорологиялык шарттар, өзгөчө жакындоо жана бийиктикке чыгуу зоналарында болгон кошумча маалыматтар зарыл болсо камтылат. Бул иш жүзүндө мүмкүн болгон жерде бул маалыматка бул метеорологиялык шарттардын жайгашкан жери жөнүндө маалыматтар киргизилет.

§ 14. Автоматтык байкоо тутумдарынан келген метеорологиялык маалыматты берүү

78. Автоматтык байкоо тутумдарынан алынган METAR жана SPECI маалыматтарын (сводкаларын) тийиштүү мүмкүнчүлүктөр болгон учурларда, аэродром иштебеген мезгилде, ошондой эле метеорологиялык тейлөө берүүчү тарабынан пайдалануучулар менен кеңешүүнүн негизинде жана кызматкерлердин болушун жана натыйжалуу пайдаланылышын эске алуу менен аныкталган аэродромдун иштөө сааттарында колдонуу керек.

Эскертүү. Метеорологиялык байкоолордун автоматтык системаларды пайдалануу тууралуу багыттар ИКАОнун Doc 9837 “Аэродромдордогу метеорологиялык байкоолордун автоматтык системасы боюнча Колдонмо” келтирилет.

79. Автоматтык байкоо системаларынан алынган жергиликтүү үзгүлтүксүз жана жергиликтүү атайын маалыматтар, аэродром иштеп турган мезгелинде, пайдалануучулар менен макулдашуу боюнча жана персоналдын болушун жана натыйжалуу пайдалануу факторлорун эске алуу менен метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү тарабынан тийиштүү учурларда пайдаланылат.

80. Автоматтык байкоо системасынан алынган байкоолор, жергиликетүү үзгүлтүксүз жана жергиликтүү атайын корутундулар METAR жана SPECI жыйнтыктар AUTO деген сөз менен белгиленет.

§ 15. METAR жана SPECI метеорологиялык кыскача маалыматтарды жайылтуу

81. METAR жана SPECI маалыматтары (сводкалары) аэронавигациялык макулдашууга ылайык, авиациялык туруктуу кызматтын алкагында Интернетке негизделген кызматтарды эксплуатациялоо үчүн регионалдык аэронавигациялык макулдашуу менен дайындалган борборлорго жана ОРМЕТ эл аралык маалымат банктарына жөнөтүлөт.

82. METAR жана SPECI жыйынтык маалыматтары (сводкалары) регионалдык аэронавигациялык макулдашууга ылайык башка аэродромдорго таркатылат.

83. Аба ырайынын бузулушу тууралуу SPECI кыскача маалыматтарды байкалгандан кийин дароо билдирилет. об ухудшении условий погоды распространяется немедленно после наблюдения. Бир элементтин начарлашы жана экинчисин бир убакта жакшыруусу жөнүндөгү SPECI кыскача маалыматтарды байкалгандан кийин дароо жайылтылат.

84. Аба ырайынын ачылышы тууралуу SPECI кыскача маалыматтарды 10 минут сакталгандан кийин жайылтылат. Зарыл болгон учурда мындай корутундуга анын таркатылышына чейин 10 мүнөттүк мезгилдин аягында үстөмдүк кылган аба ырайынын шарттарын чагылдыруу үчүн оңдоолор киргизилет.

§ 16. Жергиликтүү үзгүлтүксүз жана атайын кыскача жыйынтык маалыматтарды жайылтуу

85. Жергиликтүү үзгүлтүксүз маалыматтар (сводкалар) тиешелүү АКТ (аба кыймылын тейлөө) пункттарына берилет, ошондой эле эксплуатанттарга жана башка аэродромдук пайдалануучуларга берилет.

86. Жергиликтүү атайын маалыматтар (сводкалар) белгилүү бир шарттар келип чыкканда токтоосуз түрдө тиешелүү АКТ (аба кыймылын тейлөө) пункттарына берилет. Метеорологиялык тейлөө берүүчү менен тиешелүү ыйгарым укуктуу АКТ органынын ортосундагы макулдашуу боюнча жергиликтүү атайын маалыматтар төмөнкүлөргө карата чыгарылбашы мүмкүн:

а) каттоо үчүн ИИБнун тиешелүү пунктунда метеорологиялык станцияда орнотулганга окшош дисплей бар, жана бул дисплей жергиликтүү үзгүлтүксүз жана жергиликтүү атайын кыскача маалыматтарга киргизилген маалыматты жаңыртуу үчүн колдонулушу керек;

б) колдонулган эсептөө шкаласы боюнча бир же бир нече бөлүнүштөрдүн чегиндеги бардык өзгөрүүлөр байкоочу тарабынан аэродромдо ИИБнун тиешелүү пунктуна билдирилгенде учуу-конуу тилкесин көрүү аралыгы.

87. Жергиликтүү атайын жыйынтык маалыматтар (сводкалар) ошондой эле эксплуатанттарга жана башка аэродром колдонуучуларына жеткиликтүү болот.

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 3-главасынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Мамлекеттик милдети

88. Метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган, бул главанын жоболоруна ылайык, Кыргыз Республикасында катталган жана эл аралык жана ички авиакаттамдарда учууларды аткарган аба кемелеринин бортунан байкоолорду жүргүзүүнү, ошондой эле бул байкоолорду каттоодон өткөрүүнү жана аэродромдук метеорологиялык органдарга берүүнү уюштурат.

§ 2. Аба кемелеринин бортундагы байкоолордун түрлөрү

89. Төмөнкү байкоолор борттон жүргүзүлөт:

а) маршрут боюнча көтөрүлүү жана учуу этаптарында үзгүлтүксүз борттук байкоолор;

б) учуунун каалаган этабында атайын жана башка эрежесиз байкоолор.

§ 3. Аба кемелеринен үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү: максаты

90. “Аба-жер” маалымат берүү линиясын колдонууда жана автоматтык көз каранды байкоону (АDS) же экинчи радар радарын (ВОРЛ) S режимин колдонууда автоматташтырылган үзгүлтүксүз байкоолор маршрут боюнча учуу этабында ар бир 15 мүнөт сайын жана ар бир 30 секундда учуунун алгачкы 10 мүнөтүндө көтөрүлүү баскычында жүргүзүлүшү керек.

91. Тик учактар тоолуу райондордо жайгашкан аэродромдорго учууларды аткарганда, борттон жүргүзүлүүчү үзгүлтүксүз байкоолор метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм менен тик учактардын кызыкдар эксплуатантынын ортосундагы макулдашууда каралган пункттарда жана убакыт аралыктарында жүргүзүлөт.

92. Аба кыймылынын тыгыздыгы жогору болгон каттамдарда (мисалы, уюштурулган трассаларда) учуунун ар бир эшелонунда жайгашкан аба кемелеринин ичинен бир аба кемеси 90-пунктка ылайык болжол менен 1 саат аралыкта үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү үчүн дайындалат. Мындай дайындоону аныктоочу эрежелер аэронавигациялык келишимде каралган.

93. Бийиктикке чыгуу этабында билдирүүлөрдү берүү талап кылынган учурда, ар бир аэродромдо болжол менен 1 сааттык үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү үчүн 90-пунктка ылайык аба кемеси дайындалат.

§ 4. Учак бортунда үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүү: өзгөчө учурлар

94. “Аба-жер” маалымат берүү линиясынын жабдуулары менен жабдылбаган аба кемелеринин экипаждары аба кемесинин бортунан үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүдөн бошотулат.

§ 5. Аба кемелеринин бортундагы атайын байкоолор

95. Төмөнкү шарттар орун алган же байкалган учурларда бардык аба кемелеринин бортунан атайын байкоолор жүргүзүлөт:

а) орточо жана катуу турбуленттүүлүк; же

б) умеренное или сильное обледенение; или

в) сильная горная волна; или

г) грозы без града, скрытые, маскированные, обложные или по линии шквала; или

д) грозы с градом, скрытые, маскированные, обложные или по линии шквалов; или

е) катуу чаң бороон же катуу кум бороон; же

ж) вулкан күлүнүн булуту; же

з) вулкандык активдүүлүк; же

и) учуу-конуу тилкесиндеги тормоздун иш жүзүндөгү натыйжалуулугу.

§ 6. Башка иретсиз байкоолор жана аба кемелеринин кыскача баяндамалары

96. 95-пунктта көрсөтүлбөгөн метеорологиялык шарттар (мисалы, шамалдын жылышы) учуулардын коопсуздугуна таасир этиши же башка аба кемелеринин учууларынын натыйжалуулугуна олуттуу таасир этиши мүмкүн болгон учурларда аба кемесинин командири Бул тууралуу мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө ИИОнун тиешелүү ыйгарым укуктуу органына билдирет.

§ 7. Аба кемелеринин бортунан байкоо маалыматтарын берүү

97. Байкоо маалыматтары аба кемелеринин бортунан “аба – жер” маалымат берүү линиясы боюнча берилет. “Аба – жер” маалымат берүү линиясы камсыз кылынбаган же аны колдонуу максатка ылайык келбеген учурларда, учуу учурунда аба кемелеринин бортунан атайын жана башка байма-бай байкоо жүргүзүүлөрдүн маалыматтары сүйлөө байланышынын каражаттарынын жардамы менен билдирилет.

98. Борттогу байкоо маалыматтары учуу учурунда байкоо жүргүзүлүп жаткан учурда же мүмкүн болсо, байкоо жүргүзүлгөндөн кийин дароо берилет.

99. Аба кемелеринин бортунан такай жана атайын байкоолордун маалыматтары тиешелүү түрдө бортунан такай жана атайын кабарлоолор түрүндө берилет. “Аба-жер” маалымат линиясы аркылуу берилүүчү үзгүлтүксүз жана атайын борттук билдирүүлөр жок дегенде төмөнкү метеорологиялык маалыматты камтыйт:

а) шамалдын багыты;

б) шамалдын ылдамдыгы;

в) абанын температурасы;

г) борттон жеткирүүнү берүүнү талап кылган шарттар (борттон атайын жеткирүүлөргө гана тиешелүү).

§ 8. ИИБ органдары тарабынан аба кемелеринин бортунан билдирүүлөрдү кийин таратуу

100. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү ИИБнун тиешелүү ыйгарым укуктуу органы менен аба кыймылын тейлөөнүн органдары аба кыймылын:

а) сүйлөө байланыш каражаттарын пайдалануу менен борттон атайын билдирүүлөрдү токтоосуз өзүнүн метеорологиялык көзөмөлдөө органына жөнөтүшөт;

б) маалыматтарды берүү линиясы боюнча байланышты пайдалануу менен борттон үзгүлтүксүз жана атайын жөнөтүүлөрдү дароо өзүнүн метеорологиялык көзөмөлдөө органына жөнөтүшөт.

101. Метеорологиялык тейлөө берүүчү тиешелүү ыйгарым укуктуу АКТ (аба кыймылын тейлөө) органы менен борттон берилүүчү атайын билдирмелер алар чыгарылгандан кийин 60 мүнөттүн ичинде «өйдө» (uplink) байланыш линиясы боюнча берилиши жөнүндө макулдашат.

§ 9. Борттук билдирүүлөрдү жайылтуу

102. Метеорологиялык көзөмөлдөө органы кеп байланыш каражаттарын пайдалануу менен алынган атайын билдирүүлөрдү токтоосуз регионалдык аэронавигациялык макулдашууга ылайык авиациялык туруктуу кызматтын алкагында интернетти пайдаланууга негизделген кызматтарды пайдалануу үчүн дайындалган борборлорго токтоосуз жөнөтөт.

103. Метеорологиялык көзөмөлдөө органы борттон атайын SIGМЕТ билдирүүнү кабыл алган учурда, бирок, синоптиктин пикири боюнча, бул билдирүүгө себеп болгон кубулуш туруктуу болбойт жана ошондуктан SIGМЕТ билдирүүсүн чыгарууну талап кылбайт, бул атайын билдирүү борттон 133-пунктта баяндалган тюмет маалыматын жөнөтүү эрежелерине ылайык, Б. А. учуу маалыматынын жанаша турган райондорунун метеорологиялык көзөмөлдөө органдарына, ЗБДБ жана регионалдык аэронавигациялык Макулдашууга ылайык башка аэродромдук метеорологиялык органдарга жөнөтүлөт.

104. Өзгөчө аэронавигациялык же метеорологиялык талаптарды канааттандыруу үчүн борттон билдирүүлөрдү кошумча таратуу талап кылынган учурларда, аларды таратуунун тартиби тиешелүү метеорологиялык органдардын ортосунда макулдашылышы керек.

105. Борттон билдирүүлөрдү алмашуу алар алынган форматта жүргүзүлөт.

божолдоолор

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 4 жана 5-главаларынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Божомолдорду пайдалануу

106. Аэродромдун Метеорологиялык органы тарабынан жаңы божомолдун чыгарылышы (мисалы, аэродром боюнча үзгүлтүксүз божомол) ошол эле жер жана ошол эле мезгил үчүн (же анын бир бөлүгү) мурда чыгарылган ар бир окшош божомол автоматтык түрдө жокко чыгарылат дегенди билдирет.

§ 2. Аэродром боюнча божомолдор (TAF)

107. Аэродром боюнча болжолдоо регионалдык аэронавигациялык макулдашуунун негизинде метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюм тарабынан дайындалган аэродромдук метеорологиялык орган тарабынан түзүлөт.

108. Аэродромдун божомолу белгиленген убакытта чыгарылат жана белгилүү бир убакыт аралыгында аэродромдун аймагында күтүлгөн метеорологиялык шарттар жөнүндө кыскача билдирүүдөн турат.

109. Аэродром боюнча божомол жана ага болгон оңдоолор TAF божомолдору түрүндө чыгарылат жана төмөнкү метеорологиялык элементтерди камтыйт:

1) жердеги шамал;

2) көрүнүү;

3) аба ырайы кубулуштары;

4) булуттулук;

5) иш аракеттеги мөөнөттүн ичинде бир же бир канча күтүлгөн манилүү өзгөрүүлөр.

110. Милдеттүү эмес элементтер аэронавигациялык макулдашууга ылайык TAF божомолдоруна киргизилет.

1- эскертүү. Аэродром боюнча болжолдоолорду чыгарууга карата техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» (жол-жоболору) документинин 4-главасында келтирилген. 2-эскертүү. Көрсөтүлгөн көрүнүү TAF болжолдонгон басымдуу көрүнүшкө дал келет.

111. TAF божомолун түзгөн аэродромдук метеорологиялык органдар болжолдоолорго туруктуу көзөмөл жүргүзүшөт жана зарылчылыкка жараша аларга тез арада тиешелүү түзөтүүлөрдү киргизишет. Болжолдоолордун узундугу жана аларда көрсөтүлгөн өзгөрүүлөрдүн саны минималдаштырылат.

Эскертүү. TAF божомолдорун туруктуу көзөмөлдөө ыкмаларынын нускоочу материалдары ИКАО Doc 8896 “Авиациялык метеорология боюнча Колдонмо” документинде камтылган.

112. Туруктуу түрдө жаңыланып турууга мүмкүн болбогон TAF болжолдоолору күчүн жоготту деп эсептелет.

113. TAF аэродрому боюнча үзгүлтүксүз болжолдоолордун колдонуу мөөнөтү 6 сааттан кем эмес жана 30 сааттан ашык эмес убакытты түзөт; бул мөөнөт аэронавигациялык макулдашууга ылайык аныкталат. Колдонуу мөөнөтү 12 сааттан кем болгон үзгүлтүксүз TAF болжолдоолору ар бир 3 саат сайын, ал эми колдонуу мөөнөтү 12 сааттан 30 саатка чейинкилери – ар бир 6 саат сайын чыгарылат.

114. TAF чыгарылышында аэродромдук метеорологиялык органдар аэродпромдогу ар убакта бирден көп эмес TAF божомолунун болушун камсыздайт.

115. TAF божомолдору жана ага болгон түзөтүүлөр аэронавигациялык келишимге ылайык авиациялык туруктуу кызматтын алкагында Интернетти колдонууга негизделген кызматтарды иштетүү үчүн дайындалган аэронавигациялык келишим ОРМЕТ эл аралык маалымат банктары жана борборлор аркылуу жайылтылат.

§ 3. Конуу үчүн божомолдор (TREND)

Эскертүү. Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол жоболору» документинин 4-главасында камтылган.

116. Конуу үчүн божомол региондук аэронавигациялык Макулдашууга ылайык аэродромдун метеорологиялык органы тарабынан түзүлөт. Мындай болжолдоолор жергиликтүү керектөөчүлөрдүн талаптарын канааттандырууга, ошондой эле аэродромдон учуу убактысынын 1 саатынын чегинде турган аба кемелери үчүн арналган.

117. Конуу үчүн божомолдор “тренд” божомолунун түрүндө түзүлөт.

118. “Тренд” божомолу бул аэродромдогу жергиликтүү үзгултүксүз, же жеригилктүү атайы корутундуга же METAR же SPECI метеорологиялык шарттардын маанилүү өзгөрүшү тууралуу кыскача баяндайт. “Тренд” конуусу үчүн божомолдун мөөнөтү конуу үчүн божомолдун бир бөлүгү болгон корутунду түзүлгөн убакыт 2 саатты түзөт.

119. “Тренд” божомолунда колдонулган бирдиктер жана масштабдар алар тиркелген корутундулардын тиешелүү компоненттерине окшош.

§ 4. Төмөнкү бийиктикте учуу үчүн зоналык/аймактык божомолдор (GAMET, карта түрүндөгү божомолдор)

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 5-главасында камтылган.

120. 150 учуу эшелонунан төмөн (же зарыл болгон учурда жогору) аба кыймылынын жыштыгы мындай учуулар үчүн аймактык болжолдоолорду үзгүлтүксүз чыгарууну жана таркатууну талап кылган учурларда, мындай болжолдоолорду чыгаруу жыштыгын, форматын жана белгиленген убактысын же колдонуу мөөнөтүн, аларды таркатуу тартибин жана аларга түзөтүүлөрдү чыгаруу критерийлерин метеорологиялык тейлөө уюму колдонуучулар менен кеңешкенден кийин аныктайт.

121. 150 учуу эшелонунан төмөн (же зарыл болгон учурда жогору) аба кыймылынын жыштыгы 136-138-пункттардын жоболоруна ылайык AIRMET маалыматын чыгаруу зарылчылыгын жараткан учурларда, мындай учуулар үчүн аймактык болжолдоолор белгиленген форматта түзүлөт:

1) кыскартуулары бар ачык текстти колдонгондо, болжолдоо GAMET аймактык болжолдоо формасында түзүлөт;

2) карта форматын колдонгондо, болжолдоо бийиктиктеги шамалдын жана абанын температурасынын болжолдоолорунун жана SIGWX кубулуштардын болжолдоосунун айкалышы түрүндө түзүлөт.

122. Аймактык болжолдоолор жердин бетинен 150 учуу эшелонуна чейинки (же зарыл болгон учурда жогору) катмар үчүн чыгарылат жана алар AIRMET маалыматын чыгаруу үчүн колдонулуучу, төмөн бийиктиктердеги учуулар үчүн коркунуч туудурган маршруттагы аба ырайы кубулуштары жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле төмөн бийиктиктердеги учуулар үчүн талап кылынган кошумча маалыматтарды камтыйт.

123. AIRMET маалыматы үчүн дайындалуучу төмөнкү бийиктиктеги учуулар үчүн зоналык божомолдор 6 сааттык мөөнөткө ар бир 6 саат сайын даярдалат жана метерологиялык көзөмөлдөө жүргүзүү органына жиберилет жана /же аэродромдук метерологиялык органдарга алардын иштөөсүнө 1 саат убакыт калганга чейин беришет.

124. Төмөнкү бийиктикте аткарылуучу учуулар үчүн маалыматтарды чыгаруу үчүн даярдалган зоналык болжолдоолор менен алмашуу аэродромдук метеорологиялык органдардын жана/же учуу маалыматынын тиешелүү райондорунда төмөн бийиктикте учуу үчүн учуу документтерин чыгарууга жооптуу метеорологиялык көзөмөлдөө органдарынын ортосунда ишке ашырылат.

125. Маалыматты колдоо үчүн даярдалган, төмөнкү бийиктикте аткарылган учуулар үчүн AIRMET зоналык божомолдор авиациялык туруктуу кызматтын алкагында интернетти колдонууга негизделген кызматтарга жөнөтүлүшү керек.

Эскертүү. 124 жана 125-пункттарда корсөтүлгөн төмөнкү бийиктиктеги учуулар үчүн зоналдык божомолдор AIRMET маалыматына ылайык келүүчү аймактык аэронавигациялык макулдашууга ылайык даярдалат.

билдирүүлөрдү жана эскертмелерди камтыган метеорологиялык маалымат

§ 1. SIGMET маалыматы

126. SIGMET маалыматы метеорологиялык көзөмөлдөө органы тарабынан чыгарылат.

127. Учуу маршруту боюнча аба ырайынын анык же күтүлгөн айрым кубулуштарынын жана аба кемелеринин учуу коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон атмосферадагы башка кубулуштардын, ошондой эле убакыт жана мейкиндик боюнча бул кубулуштардын болжолдуу эволюциясынын кыскача баяндамасы болуп саналат.

128. Төмөнкү кубулуштардын бири SIGМЕТ маалыматына киргизилет:

1) жаан-чачын,

2) тропикалык циклон,

3) турбуленттүүлүк,

4) музга айлануу,

5) тоо толкуну,

6) кумдуу бороон,

7) чаңдуу бороон,

8) жанар тоо күлү,

9) радиоактивдүү булут.

129. SIGMET маалыматы качан кубулуштар байкалбай калганда же белгилүү бир аймакта болушу күтүлбөгөндө гана жокко чыгарылат.

130. SIGMET маалыматынын аракеттеги мөөнөтү 4 сааттан ашпайт. Жанар тоо күлүнүн булутуна тиешелүү өзгөчө учурларда чыгарылган SIGМЕТ билдирүүлөрүнүн аракет мөөнөтү 6 саатка чейин узартылат.

131. Метеорологиялык көзөмөлдөө органы менен тиешелүү райондук диспетчердик борбордун/учуу маалымат борборунун ортосунда SIGMET жана NOTAM билдирүүлөрүнө киргизилүүчү маалыматтардын шайкештигин камсыз кылуу максатында тыгыз координация жүргүзүлөт.

132. SIGMET маалыматы аракеттенүү мөөнөтүнүн башталышына 4 саат калгандан эрте эмес чыгарылат. Жанар тоо күлүнүн булутуна тиешелүү SIGMET атайын маалыматы иш жүзүндө мүмкүн болору менен, бирок колдонуу мөөнөтү башталганга чейин 12 сааттан кечиктирилбестен чыгарылат. Жанар тоо күлүнүн булуту жөнүндө SIGMET маалыматы кеминде ар бир 6 саат сайын такталып турат.

133. Аба мейкиндиги РПИ жана учуу маалыматынын жогорку районуна (ВРП) бөлүнгөн учурларда SIGMET билдирүүнү ошол учуу аймагынын маалыматы тейлеген аба кыймылын тейлөө органынын жайгашкан ордун көрсөткүчү боюнча идентификациялоосу керек.

Эскертүү. SIGMET маалыматы бул учуу районунун маалыматынын (УРМ) каптал чегиндеги бардык аба мейкиндигине т.а. УРМ жана учуу маалыматынын жогорку аймагына тиешелүү. SIGMET маалыматына конкреттүү аймактар көрсөтүлөт жана маалыматты чыгаруунун себеби катары кызмат кылган метеорологиялык кубулуштардын таасирине дуушар болгон учуунун конкреттүү райондору жана/же эшелондору көрсөтүлөт.

134. SIGMET маалыматы регионалдык аэронавигациялык Макулдашууга ылайык учуу маалыматы чектеш райондордун метеорологиялык көзөмөлдөө органдарына жана башка метеорологиялык органдарга жөнөтүлөт.

135. SIGMET маалыматы регионалдык аэронавигациялык Макулдашууга ылайык авиациялык фиксациялык кызматтын алкагында интернетти колдонууга негизделген кызматтарды пайдалануу үчүн аэронавигациялык келишим менен дайындалган ОРМЕТ эл аралык маалымат банктарына жана борборлоруна жөнөтүлөт.

§ 2. AIRMET маалыматы

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 6-главасында камтылган.

136. AIRMET маалыматы 150 учуу эшелонунан төмөн (же зарыл болсо, жогору) аба кыймылынын жыштыгын эске алуу менен, регионалдык аэронавигациялык макулдашууга ылайык метеорологиялык көзөмөлдөө органы тарабынан чыгарылат.

137. AIRMET маалыматы — бул ушул Эрежелердин 6-главасынын 5-параграфына ылайык түзүлгөн, төмөн бийиктиктердеги учуулар үчүн аймактык болжолдоолорго кирбей калган жана төмөн бийиктиктердеги учуулардын коопсуздугуна таасир этиши мүмкүн болгон учуу маршрутундагы иш жүзүндөгү жана/же күтүлүп жаткан белгилүү бир аба ырайы кубулуштарынын, ошондой эле бул кубулуштардын убакыт жана мейкиндиктеги өнүгүүсүнүн кыскача сүрөттөлүшү.

138. AIRMET маалыматына төмөнкү кубулуштардын бири киргизилет:

1) жердеги шамалдын ылдамдыгы;

2) жер бетиндеги корүнүүсү;

3) жаан-чачын;

4) тоолорду жабуу;

5) булуттуулук;

6) тоңуу;

7) турбуленттүүлүк;

8) тоолуу толкун.

139. AIRMET маалыматы кубулуштар байкалбай калганда же белгилүү бир аймакта болушу күтүлбөгөндө жокко чыгарылат.

140. AIRMET маалыматынын жарактуулук мөөнөтү 4 сааттан ашпайт.

141. AIRMET маалыматы OPMET эл аралык маалымат банкы жана регионалдык аэронавигациялык макулдашууга ылайык авиациялык туруктуу кызматтын алкагында интернетти колдонууга негизделген кызматтарды иштетүү үчүн регионалдык аэронавигациялык келишим тарабынан дайындалган борборлорго жөнөтүлөт.

§ 3. Аэродром боюнча эскертүү

Эскертүү: Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 6-главасында камтылган.

142. Аэродром боюнча эскертүүлөр аэродромдук метеорологиялык орган тарабынан чыгарылат.

143. Аэродром боюнча эскертүүлөр жердеги аба кемелерине, анын ичинде токтоп турган жерлердеги аба кемелерине, ошондой эле аэродромдук жабдууларга, каражаттарга жана кызматтарга терс таасирин тийгизиши мүмкүн болгон метеорологиялык шарттар жөнүндө кыскача маалыматты камтыйт.

144. Аэродром боюнча эскертүүлөрдү төмөндөгү бир же бир нече көрүнүштөрдүн иш жүзүндө же күтүлүп жатканына байланыштуу берүү керек:

– жаан-чачын;

– мөндүр;

– кар (күтүлүүчү же кардын чогулушунун байкоосу менен бирге);

– жаан чачындын тоңушу;

– кумдуу бороон;

– чаңдуу бороон;

– жердеги катуу шамал жана ыкчам күчөөсү;

– шуу;/ шквал (катуу, кыска мөөнөттүү уюлгуган шамалдын кескин күчөшү)

– уулуу химиялык заттарды чыгаруу;

– тиешелүү макулдашуу боюнча башка көрүнүштөрдүн.

145. Аэродромдун эскертүүсү шарттар байкалбай калганда жана/же аэродромдо болушу күтүлбөгөндө жокко чыгарылат.

146. Аэродромдун эскертүүлөрү кызыкдар тараптарга жергиликтүү келишимге ылайык жөнөтүлөт.

147. Аэродром боюнча эскертүүлөрдү чыгаруу үчүн сандык критерийлер зарыл болгон учурларда (мисалы, шамалдын күтүлгөн максималдуу ылдамдыгына же кар катмарынын күтүлгөн жалпы бийиктигине карата) бул критерийлер аэродромдун метеорологиялык органы менен тиешелүү пайдалануучулардын ортосундагы макулдашуу боюнча белгиленет.

§ 4. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр жана эскертүүлөр

1-эскертүү. Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 6-главасында камтылган. 2-эскертүү. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөрдү толуктап турушу керек жана жалпысынан кырдаалдык шамалдын жылышы жөнүндө маалымдуулукту жогорулатуу максатында иштелип чыккан.

148. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр аэродромдун метеорологиялык органы тарабынан шамалдын жылышы көйгөй болуп саналган аэродромдор үчүн тиешелүү ИИО органы жана кызыкчылыгы бар эксплуататорлор менен жергиликтүү деңгээлде макулдашылган шарттарга ылайык чыгарылат.

149. Шамалдын кескин өзгөрүшү жөнүндө эскертүүлөр — конууга кирүү же учуп чыгуу траекториясындагы, же учуп-конуу тилкесинин (УКТ) деңгээли менен бул деңгээлден 500 м (1600 фут) бийиктиктин ортосундагы чектерде айлана боюнча конууга кирүү учурундагы, же болбосо конгондон кийинки чуркоо же учуп чыгуудагы күүлөнүү учурундагы аба кемесине терс таасирин тийгизиши мүмкүн болгон байкалган же күтүлгөн шамалдын жылышуусу жөнүндө кыскача маалыматты камтыйт. Жергиликтүү топографиялык шарттар УКТ деңгээлинен 500 м (1600 фут) ашык бийиктиктерде шамалдын кескин өзгөрүшүн пайда кылары белгилүү болгон учурларда, 500 м (1600 фут) бийиктиги чектүү деп эсептелбейт.

150. Келген жана/же учуп жаткан аба кемелери үчүн шамалдын жылышы жөнүндө эскертүү аба кемелеринен келген билдирүүлөрдө шамалдын жылышынын жоктугу белгиленген учурларда же макулдашылган убакыт өткөндөн кийин жокко чыгарылат. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүнү жокко чыгаруу критерийлери метеорологиялык тейлөө көрсөтүүчү уюм, ИИОнун тиешелүү органынын жана кызыкдар эксплуатанттардын ортосундагы макулдашуу боюнча ар бир аэродром үчүн жеринде белгиленет.

151. Шамалдын жылышын аныктоо үчүн аралыктан зонддоо же шамалдын жылышын аныктоо үчүн автоматташтырылган жер үстүндөгү жабдуулар колдонулган аэродромдор мындай шамалдын жылышын эскертүү тутумдары тарабынан чыгарылат. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөрдө байкалган шамалдын жылышы жөнүндө кыскача, жаңыланып туруучу маалыматтар камтылган, бул учуу жолунун акыркы этабында же учуу жолунун баштапкы этабында же конуу тилкесиндеги аба кемесине конуу же учуу учурунда учуп кетүү учурунда терс таасирин тийгизиши мүмкүн.

152. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр колдонуучунун келишимине ылайык колдонуучуларга жөнөтүлөт.

153. Шамалдын жылышы жөнүндө эскертүүлөр автоматташтырылган жер үстүндөгү аралыктан өлчөө же шамалдын жылышын аныктоочу жабдуулар менен макулдашылгандай кызыкчылыгы бар тараптарга жөнөтүлөт.

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 7-главасынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Жалпы жоболор

Эскертүү. Авиациялык Климатологиялык маалыматка карата талаптарды аткаруу мүмкүн болбогон учурларда байкоо маалыматтарын чогултуу, иштеп чыгуу жана сактоо эл аралык пайдалануу үчүн берилген эсептөө каражаттарынын жардамы менен ишке ашырылышы мүмкүн жана зарыл авиациялык климатологиялык маалыматты даярдоо үчүн жоопкерчилик кызыкдар метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюмдарынын ортосундагы макулдашууга ылайык өткөрүлүп берилиши мүмкүн.

154. Учууларды пландаштыруу үчүн талап кылынган авиациялык Климатологиялык маалымат аэродромдук Климатологиялык таблицалар жана аэродромдук Климатологиялык кыскача маалыматтар түрүндө даярдалат. Авиациялык пайдалануучулар мындай маалымат менен алар менен метеорологиялык тейлөө көрсөтүүчү тараптын ортосундагы макулдашууга ылайык камсыздалат.

155. Авиациялык климатологиялык маалымат акыркы беш жылдан кем эмес мезгилдин ичинде жүргүзүлгөн байкоолорго негизделет; маалымат менен камсыз кылууда байкоо жүргүзүү мөөнөтү көрсөтүлүүгө тийиш.

156. Жаңы аэродромдорго жана иштеп жаткан аэродромдордогу кошумча учуу-конуу тилкелерине тиешелүү климатологиялык маалыматтарды чогултуу бул аэродромдор же учуу-конуу тилкеси пайдаланууга берилгенге чейин мүмкүн болушунча эртерээк башталат.

§ 2. Аэродромдук климатологиялык таблицасы

157. Метеорологиялык тейлөө көрсөткөн уюму байкоолордун зарыл болгон маалыматтарын чогултууну жана сактоону уюштуруу менен бирге:

а) Кыргыз Республикасынын бардык аэродромдору үчүн аэродромдук климатологиялык таблицаларды түзөт;

б) метеорологиялык тейлөө уюму менен авиациялык колдонуучунун ортосундагы макулдашуу аркылуу аныкталган убакыттын ичинде мындай климатологиялык таблицаларды ошол колдонуучуга берет.

§ 3. Аэродромдук климотологиялык корутундулар

158. Аэродромдук Климатологиялык маалыматтар Дүйнөлүк метеорологиялык уюм (ДСУ) тарабынан белгиленген жол-жоболорго ылайык келүүгө тийиш. Маалыматты сактоо, иштеп чыгуу жана алуу үчүн эсептөө каражаттары болгон учурларда, бул кыскача маалыматтар авиациялык колдонуучулардын суроо-талабы боюнча жарыяланууга же башкача түрдө берилүүгө тийиш. Мындай эсептөө каражаттары жок болгон учурларда, корутундулар ДСУ тарабынан орнотулган моделдерди колдонуу менен даярдалышы керек, жарыяланат жана зарылчылыкка жараша жаңыртылат.

§ 4. Метеорологиялык байкоолордун маалыматтарынын көчүрмолөрү

159. Метеорологиялык тейлөө уюму суроо-талап боюнча жана мүмкүнчүлүгүнө жараша изилдөөлөр, техникалык иликтөөлөр же эксплуатациялык талдоо үчүн зарыл болгон метеорологиялык байкоо маалыматтарын каалаган башка метеорологиялык ыйгарым укуктуу органга, эксплуатанттарга жана эл аралык аэронавигациянын кызыкчылыгында метеорологияны колдонууга байланышкан башка жактарга берет.

§ 5. Авиациялык климотологиядык маалымат менен бөлүшүү

160. Метеорологиялык ыйгарым укуктуу органдар суроо-талап боюнча авиациялык Климатологиялык маалымат менен алмашышы керек. Мындай маалыматты алууга муктаж эксплуатанттар жана башка пайдалануучулар ушул максатта маалыматты даярдоого жооптуу метеорологиялык кызмат көрсөтүүчуга кайрылышы керек.

метеорологиялык тейлөө

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 8-главасынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Жалпы жоболор

161. Эксплуатанттар жана учуу экипажынын мүчөлөрү төмөнкүлөр үчүн метеорологиялык маалыматтары менен камсыздалат:

а) эксплуатанттар тарабынан ишке ашырылуучу учуу алдындагы пландаштыруу;

б) учууларды борборлоштуруп жетектөө системасын пайдалануу менен учууда эксплуатанттар тарабынан кайра пландаштыруу;

в) учуу алдында учуу экипажынын мүчөлөрү тарабынан;

г) учуудагы аба кемелеринин.

162. Эксплуатант менен консультациялардын негизинде аэродромдун метеорологиялык органы төмөнкүлөрдү аныктайт:

а) берилүүгө тийиш болгон маалыматтын түрү жана форматы;

б) методдору жана бул маалымат менен камсыз кылуу каражаттары.

163. Эксплуатанттар жана учуу экипажынын мүчөлөрү камсыз кылынган метеорологиялык маалымат учуунун убактысына жана бийиктигине жана каттамдын географиялык узундугуна карата учуу талаптарына жооп берүүгө тийиш. Мындай маалымат белгилүү бир убакыт учуруна же мезгилине тиешелүү болуп жана аба кемесинин белгиленген конуу аэродромуна чейин коопсуз жетүүсүн камсыз кылууга жетиштүү болушу керек; Анда белгиленген конуу аэродрому менен эксплуатант тарабынан дайындалган запас аэродромдорунун ортосундагы маршрут тилкесинде күтүлүп жаткан метеорологиялык шарттар жөнүндө маалымат камтылат.

164. Эксплуатанттарга жана учуу экипажынын мүчөлөрүнө берилүүчү метеорологиялык маалымат акыркы маалыматтарды камтыйт жана төмөнкүлөрдү өзүнө камтыйт:

а) аэродромдогу жана маршруттагы байкоолор жөнүндө маалыматты;

б) аэродром боюнча жана маршруттагы божомолдор жөнүндө маалыматты.

Эскертүү: Эксплуатанттарга жана учуу экипажынын мүчөлөрүнө берилүүчү метеорологиялык маалыматтардын тизмеси «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 8-главасында берилген.

165. Маршрут боюнча болжолдуу маалымат ЗБДБ тарабынан берилген санариптик божомолдордон түзүлөт, мында бул болжолдоолор убакыт, абсолюттук бийиктик жана географиялык аймак боюнча болжолдонгон учуу жолун камтыйт.

166. Эгер божомол ЗБДБ тарабынан түзүлдү деп көрсөтүлсө анда андагы метерологиялык маалыматка өгөртүүлөр киргизилбейт.

167. Эксплуатант тарабынан учуу алдындагы пландоону жана учуунун жүрүшүндө кайра пландоону ишке ашыруу үчүн талап кылынган 100 эшелондон жогору бийиктиктердеги шамалдын жана SIGWX аба ырайынын кубулуштарын болжолдоолорун аларды алгандан кийин жана учууга чейин 3 сааттан кечиктирбей беришет. Эксплуатанттар тарабынан учуу алдындагы пландоону жана учуунун жүрүшүндө кайра пландоону ишке ашыруу үчүн зарыл болгон башка метеорологиялык маалымат мүмкүн болушунча эртерээк берилет.

168. Тоолуу аймактарга учууларды аткаруучу эксплуатанттар тик учак менен учкан учурдагы учуу алдындагы пландоого жана кайра пландоого дайындалган метеорологиялык маалыматка деңиз деңгээлинен жана эшелондон 150 м (150 же зарыл болгон учурда андан жогору) катмар боюнча маалыматты дагы кошуу кажет.

169. Зарыл болгон учурда метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү эксплуатанттарды жана учуу экипажынын мүчөлөрүн тейлөө максатында башка мамлекеттердин метеорологиялык органдары менен кызматташат жана аба ырайы тууралуу акыркы корутундулар жана маалымат менен камсыздайт.

170. Эксплуатанттар жана учуу экипажынын мүчөлөрү метеорологиялык маалымат менен метеорологиялык тейлөө уюму тарабынан эксплуатанттар менен консультациялардын негизинде белгиленген жерде, ошондой эле аэродромдук метеорологиялык орган менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашуу боюнча белгиленген убакытта камсыз кылынат.

171. Аэродромдук метеорологиялык органдар Кыргыз Республикасынын аймагында башталган учууларды гана учуу алдындагы тейлөөнү камсыздайт.

172. Аэродромдук метеорологиялык органы Жок аэродромду метеорологиялык маалымат менен жабдуунун тартиби метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашуу боюнча белгиленет.

§ 2. Нускоо, консультациялар жана маалыматты көрсөтүү

173. Нускама (брифинг) жана/же консультациялар учуу экипажынын мүчөлөрүнүн жана/же башка учуу-эксплуатациялык персоналдын суроо-талабы боюнча берилет. Мындай нускамалардын жана/же консультациялардын максаты — учуу документтеринде камтылган маалыматты түшүндүрүү жана толуктоо үчүн, же болбосо, эгерде метеорологиялык тейлөө уюму менен эксплуатанттын ортосунда макулдашылган болсо, учуу документтеринин ордуна, алдыдагы учуу маршруту боюнча, болжолдонгон конуу аэродромундагы, кошумча жана башка тиешелүү аэродромдордогу учурдагы жана күтүлүүчү метеошарттар жөнүндө эң акыркы маалыматтарды берүү болуп саналат.

174. Нускоо жүргүзүү, консультация жана маалыматты көрсөтүү 164 пунктта берилген маалыматтардын кайсы бирин же бардыгын камтыйт.

175. Эгерде аэродромдун метеорологиялык органы учуу документтерине киргизилген аэродром боюнча болжолдоодон олуттуу айырмаланган аэродромдун аймагындагы метеорологиялык шарттардын өзгөргөндүгү жөнүндө билдирсе, учуу экипажынын мүчөлөрүнө мындай айырмачылыктар жөнүндө маалымат берилет. Брифинг учурунда анын дал келбестикке тиешелүү бөлүгү жазылат жана эксплуатантка ошол жазууга мүмкүнчүлүк берилет.

176. Талап кылынган нускама, кеңеш (консультация) берүү, учуу документтерин көрсөтүү жана/же тариздөө учуп чыгуу аэродромун тейлеген аэродромдук метеорологиялык орган тарабынан камсыз кылынат. Аэродромдо мындай тейлөө жүргүзүлбөгөн учурларда, метеорологиялык тейлөө уюму менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашуунун негизинде учуу экипажынын мүчөлөрүнүн талаптарын канааттандыруу үчүн зарыл болгон чаралар көрүлөт. Учуу ашыкча кечиктирилген учурда же башка ушул сыяктуу учурларда, аэродромдук метеорологиялык орган зарылчылыкка жараша кайрадан нускама берүүнү, консультация берүүнү жана/же учуу документтерин тариздөөнү камсыз кылат.

177. Учуу экипажынын мүчөсү же учууларды жүргүзүү менен байланышкан, ага карата инструктаж, консультация өткөрүү жана/же документтерди тариздөө жөнүндө суроо келип түшкөн башка адам аэродромдук метеорологиялык органга аэродромдук метеорологиялык орган менен тиешелүү эксплуатанттын ортосунда макулдашылган убакытта келет. Бул аэродромдогу шарттар жеке инструктаж же консультация өткөрүүгө мүмкүндүк бербеген учурларда аэродромдун метеорологиялык органы мындай тейлөөнү телефон боюнча же электр байланышынын башка тиешелүү каражаттарынын жардамы менен көрсөтөт.

178. Көрсөтүлгөн материал учуу экипажынын мүчөлөрү жана учуу өндүрүшү менен байланышкан башка персонал үчүн оңой жеткиликтүү формада берилиши керек.

§ 3. Учуу документациясы

1-Эскертүү. Бул параграфка тиешелүү жол-жоболор жана техникалык талаптар «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 8-главасынын 8.2-бөлүмүндө камтылган. 2-Эскертүү. Учуу документациясын берүү үчүн учуу алдындагы автоматташтырылган системаны пайдаланууга болгон талаптар бул бөлүмдүн 4- параграфында келтирилген.

179. Берилүүгө тийиш болгон учуу документтери 164-пунктта саналып өткөн маалыматтарды өзүнө камтыйт.

180. Учуу документтерине киргизүү үчүн арналган метеорологиялык маалымат учуу алдындагы пландоо жана учуу учурунда кайра пландоо үчүн берилген маалыматтан олуттуу түрдө айырмаланган учурларда, бул тууралуу эксплуатантка токтоосуз кабар берилет жана мүмкүнчүлүккө жараша, эксплуатант менен аэродромдук метеорологиялык органдын ортосундагы макулдашуу боюнча ага такталган маалымат берилет.

181. Түзөтүүлөрдү киргизүү зарылдыгы аба кемеси учуп чыгаардын алдында, документтер тапшырылган учурда пайда болгон учурда, аэродромдун метеорологиялык органы аба кемесинин бортуна берүү үчүн эксплуатантка же аба кыймылын тейлөөнүн тиешелүү органына зарыл болгон түзөтүүлөрдү же жаңыртылган маалыматты жиберет.

182. Башка аэродромдук метеорологиялык органдардан алынган метеорологиялык маалымат учуу документтерине өзгөртүүсүз киргизилет.

183. Учуу документтерине киргизилүүчү карталар так жана окула тургандай болууга тийиш.

184. Аэродромдук аба ырайы органы учуу экипажынын мүчөлөрүнө берилген маалыматты ал чыгарылган учурдан тартып 30 күндөн кем эмес убакытта басма формада же компьютердик файл түрүндө сактайт. Бул маалымат учак кырсыктарын иликтөө же техникалык иликтөө үчүн суроо-талап боюнча берилет жана алар аяктаганга чейин ушул максаттар үчүн сакталат.

§ 4. Автоматташтырылган учуу алдындагы маалымат системалары

185. Эгерде метеорологиялык ыйгарым укуктуу орган өз алдынча нускама берүү, учууларды пландаштыруу жана учуу документтерин түзүү максатында эксплуатанттарга жана учуу экипажынын мүчөлөрүнө метеорологиялык маалыматты берүү жана көрсөтүү үчүн учуу алдындагы маалыматтын автоматташтырылган системасын пайдаланса, берилүүчү жана көрсөтүлүүчү маалымат ушул главанын 1-3-параграфтарынын жоболоруна шайкеш келет.

186. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү ушул Эрежелердин 4-пунктуна ылайык автоматташтырылган системалардын жардамы менен берилүүчү метеорологиялык маалыматтын сапатын башкаруу жана сапатына жалпы жетекчилик кылуу жоопкерчилигин сактайт.

187. Өз алдынча нускама берүү үчүн каражат берүүчү учуу алдындагы маалыматтын автоматташтырылган системаларында эксплуатанттардын жана экипаждын мүчөлөрүнүн аэродромдук метеорологиялык органга телефон аркылуу же байланыштын башка алгылыктуу каражаттарын пайдалануу менен консультация алуу үчүн зарыл болгон учурда жетүүсү каралат.

§ 5. Учуудагы аба кемелери үчүн метеорологиялык маалымат

188. Аэродромдук метеорологиялык орган же метеорологиялык көзөмөлдөө органы учуудагы аба кемелери үчүн арналган метеорологиялык маалымат менен тиешелүү аба кыймылын тейлөө (АКТ) органын камсыз кылат. Учуудагы аба кемелеринин кызыкчылыгында эксплуатант тарабынан жүзөгө ашырылуучу пландоо үчүн метеорологиялык маалымат, метеорологиялык тейлөө уюму менен тиешелүү эксплуатанттын ортосундагы макулдашууга ылайык суроо-талап боюнча берилет.

189. Аба кыймылын тейлөө органдары ушул Эрежелердин 10-бөлүмүндө баяндалган талаптарга ылайык учуп бараткан аба кемелери үчүн арналган метеорологиялык маалымат менен жабдылат.

190. Эгерде учуудагы аба кемесинин экипажы метеорологиялык маалыматты сураса, суроо-талапты алган аэродромдук метеорологиялык орган же метеорологиялык көзөмөлдөө органы ошол аба кемесинин экипажын маалымат менен камсыз кылуу боюнча чараларды көрөт.

жана аэронавигациялык маалымат кызматы үчүн метеорологиялык маалымат

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 9-главасынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Аба кыймылын тейлөө органдары үчүн маалымат

191. Метеорологиялык кызмат көрсөтүүчү аба кыймылын тейлөөнүн ар бир органы менен өз ара аракеттенүү үчүн аэродромдук метеорологиялык органды же метеорологиялык көзөмөлдөө органын дайындайт. Тиешелүү аэродромдук метеорологиялык орган же метеорологиялык көзөмөлдөө органы аба кыймылын тейлөө органы менен консультациялардын негизинде бул органды камсыз кылат же өзүнүн функцияларын аткаруу үчүн зарыл болгон акыркы метеорологиялык маалымат менен камсыз кылууну уюштурат.

192. Тиешелүү аэродром Метеорологиялык органы тиешелүү аэродром диспетчердик пунктун же жакындоо диспетчердик пунктун метеорологиялык маалымат менен камсыз кылат.

193. Тиешелүү метеорологиялык көзөмөлдөө органы же аэродромдук метеорологиялык орган аны метеорологиялык маалымат менен камсыз кылуу үчүн Учуу маалымат борбору (УМБ) же райондук диспетчердик борбор (РДБ) менен өз ара аракеттенет.

194. Тиешелүү аэродромдук метеорологиялык органдын же метеорологиялык көзөмөлдөө органынын милдеттерин эки же андан көп аэродромдук метеорологиялык органдарга же метеорологиялык көзөмөлдөө органдарына жүктөө максатка ылайык болгон учурларда, метеорологиялык тейлөө уюму тиешелүү АКТ (аба кыймылын тейлөө) органы менен консультациялардын негизинде мындай органдардын ортосунда жоопкерчиликти бөлүштүрөт.

195. Авариялык кырдаалга байланыштуу аба кыймылын тейлөө органы сураган ар кандай метеорологиялык маалымат максималдуу кыска мөөнөттө берилет.

196. Бул зарыл болгондо учуу маалыматы максатында дайындалган авиациялык электр байланыш станциялары учурдагы метеорологиялык маалымат жана божомолдор менен жабдылат. Зарыл болгон учурда мындай маалыматтын көчүрмөсү учуу маалымат борборуна ЦПИ же РДБ жөнөтүлөт.

197. Аба кыймылын тейлөө органдарынын ЭВМдеринде (электрондук эсептөө машиналарында) андан ары колдонуу максатында, үзгүлтүксүз торчонун түйүндөрүндөгү атмосферанын жогорку катмарлары жөнүндө санариптик формадагы ЭВМде иштелип чыккан маалыматтар менен камсыз кылынган учурларда, маалыматтарды берүү эрежелери метеорологиялык тейлөө уюму менен тиешелүү АКТ (аба кыймылын тейлөө) органынын ортосундагы макулдашууга ылайык аныкталат. Бул маалыматтар божомолдорду иштеп чыгуу аяктагандан кийин мүмкүн болушунча тезирээк берилүүгө тийиш.

§ 2. Издөө-куткаруу кызматтары үчүн маалымат

198. Аэродромдук метеорологиялык органдар издөө-куткаруу кызматтарын өз ара макулдашуунун негизинде белгиленген формадагы метеорологиялык маалымат менен камсыздайт. Ушул максатта, белгиленген аэродромдук аба ырайы органы же аба ырайын көзөмөлдөө органы издөө-куткаруу иштери учурунда издөө-куткаруу кызматы менен байланышта болот.

199. Издөө жана куткаруу координациялык борборлору жабдуучу маалымат дайынсыз жоголгон аба кемесинин акыркы турган жери белгилүү болгон учурда орун алган метеорологиялык шарттар жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле ушул аба кемесинин белгиленген маршруту боюнча метеорологиялык шарттар жөнүндө маалыматтарды көрсөтүү менен камтыйт:

а) учуу багыты боюнча өзгөчө кубулуштарды;

б) булуттардын саны жана түрлөрү (айрыкча кумулонимбус) жана булуттардын төмөнкү жана жогорку чектеринин бийиктиги;

в) көрүнүүнүн начарлашына алып келген көрүнүштөр жана кубулуштар;

г) жердеги жана бийиктиктеги шамаал;

д) жер үстүндөгү шарттар, айрыкча кар катмарынын же суунун болушу;

е) деңиз бетинин температурасы, деңиздин абалы, муз катмары бар болгон учурда жана океан агымдары (зарыл болгон учурда издөө аймагын көрсөтүүдө);

ж) деңиз деңгээлиндеги басым.

§ 3. Аэронавигациялык маалымат кызматтары үчүн маалымат

200. Метеорологиялык тейлөө уюму тиешелүү аэронавигациялык маалымат кызматтарын (AIS) өз функцияларын аткаруусу үчүн зарыл болгон акыркы метеорологиялык маалыматтар менен камсыз кылууну жүзөгө ашырат.

201. Зарылчылыкка жараша аэронавигациялык маалымат кызматына төмөнкү маалыматтар берилет:

а) тиешелүү аэронавигациялык маалымат жыйнагына киргизүүгө арналган метеорологиялык тейлөө маалыматы.

б) NОТАМ же ASHTAM даярдоого зарыл болгон маалымат тмнк маалыматтарды камтыйт:

1) NОТАМ киргизүү, токтотуу жана аба-ырайы кызматы менен камсыз кылуу боюнча олуттуу өзгөрүүлөр. Бул маалымат аэронавигациялык маалымат кызматына күчүнө кирген күнгө чейин, аны чыгаруу мүмкүнчүлүгүнө ээ болуу менен берилет;

2) радиоактивдүү материалдарды атмосферага чыгаруу боюнча (метеорологиялык тейлөө уюму менен жарандык авиация органынын ортосундагы макулдашуу боюнча);

Эскертүү: Конкреттүү зарыл болгон маалыматтарды берүүгө тийиштүү талаптар ушул Эрежелердин 30-пунктунда камтылган;

в) аэронавигациялык маалыматтын тегерекчелерин даярдоо үчүн зарыл болгон маалымат, анын ичинде төмөнкүлөр жөнүндө маалымат:

1) авиациялык метеорологиялык тейлөөдө, аны берүү эрежелеринде жана каражаттарында күтүлүүчү маанилүү өзгөрүүлөр;

2) айрым метеорологиялык кубулуштардын аба кемелеринин учуу өндүрүшүнө тийгизген таасири.

каражаттарын колдонуу

Эскертүү: Бул главанын жоболору «Кыргыз Республикасында авиацияга метеорологиялык тейлөө көрсөтүү жол-жоболору» документинин 10-главасынын жоболору менен бирдикте колдонулат.

§ 1. Байланышка болгон талаптар

202. Аэродромдук метеорологиялык органдар жана зарыл болгон учурда авиациялык метеорологиялык станциялар аэродромдордогу аба кыймылын тейлөө органдарын керектүү метеорологиялык маалымат менен камсыздоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу үчүн электр байланышынын тийиштүү каражаттарынын болушу камсыз кылынат, алар үчүн аэродромдук метеорологиялык органдар жана станциялар жоопкерчилик тартат (аэродромдук диспетчердик пункттар, мамиле диспетчердик пункттары жана аэродромдорду тейлеген авиациялык электр байланыш станциялары).

203. Метеорологиялык көзөмөлдөө органдары өздөрү жоопкерчилик тарткан учуу маалыматтык райондорунун, диспетчердик райондордун жана издөө-куткаруу райондорунун чегинде аба кыймылын тейлөө органдарын, издөө-куткаруу кызматтарын (УМБ, РДЦ, издөө жана куткарууну координациялоо борборлору, авиациялык электр байланыш станциялары) зарыл болгон метеорологиялык маалымат менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу үчүн тиешелүү электр байланыш каражаттарынын болушу камсыз кылынат.

204. Аймактык божомолдордун бүткүл дүйнөлүк борборлору аэродромдук метеорологиялык органдарды, метеорологиялык тейлөө уюмдарын жана башка колдонуучуларды Аймактык божомолдордун бүткүл дүйнөлүк системасынын зарыл болгон божомолдору менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу үчүн тиешелүү электр байланыш каражаттарынын болушу камсыз кылынат.

205. Аэродромдук метеорологиялык органдардын ортосундагы жана зарыл болгон учурда авиациялык метеорологиялык станциялар менен аэродромдук диспетчердик пункттардын же жакындоонун диспетчердик пунктунун ортосундагы электр байланыш каражаттары түз сүйлөө каналы боюнча байланыш мүмкүнчүлүгүн камсыз кылат, мында байланышты орнотуу ылдамдыгы керектүү чекиттер менен байланышты болжол менен 15 секундтун чегинде орнотууга мүмкүн болушу үчүн жетиштүү болуп саналат.

206. Аэродромдук метеорологиялык органдар менен учуу маалымат борборлорунун, райондук диспетчердик борборлордун, издөө жана куткаруу координациялык борборлорунун жана авиациялык электр байланыш станцияларынын ортосундагы электр байланышынын каражаттары аба электр байланышы төмөнкүлөрдү камсыздайт:

а) түз сүйлөө каналы аркылуу байланышуу, байланыш ылдамдыгы керектүү чекиттер менен байланышты болжол менен 15 сек чегинде орнотуу үчүн жетиштүү;

б) авиациялык белгиленген байланыш аркылуу билдирүүлөрдү берүү убактысы 5 мүнөттөн ашпоого тийиш.

Эскертүү. 205 жана 206-пункттарда көрсөтүлгөн «болжол менен 15 секунд» убактысы коммутацияны камтыган телефон байланышына, ал эми «5 мүнөт» — ретрансмиссияны (кайра берүүнү) камтыган авиациялык белгиленген байланышка тиешелүү.

207. Болушу 205 жана 206-пункттарда каралган электр байланыш каражаттары зарылчылыкка жараша жабык канал боюнча телевизиондук берүү же маалыматты иштеп чыгуунун айрым системалары сыяктуу визуалдык же үн байланышынын башка түрлөрү менен толукталат.

208. Метеорологиялык кызмат көрсөтөчүү менен эксплуатанттардын ортосундагы макулдашуу боюнча эксплуатанттарга аэродромдук метеорологиялык органдардан же башка тиешелүү булактардан метеорологиялык маалымат алуу үчүн электр байланышынын тиешелүү каражаттарын орнотуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу үчүн чаралар көрүлөт.

209. Аэродромдук метеорологиялык органдарга оперативдүү метеорологиялык маалыматты башка аэродромдук метеорологиялык органдар менен алмашууга мүмкүндүк берүү үчүн тийиштүү электр байланыш каражаттарынын болушу камсыз кылынат.

210. Оперативдүү метеорологиялык маалыматты алмашуу үчүн электр байланыш каражаты катары авиациялык белгиленген кызмат же убакыт боюнча критикалык эмес оперативдүү метеорологиялык маалыматты алмашуу үчүн, ал бар болгон, канааттандырарлык иштеген жана эки тараптуу/көп тараптуу жана/же регионалдык аэронавигациялык макулдашууларды түзгөн шартта ачык Интернет тармагы пайдаланылат.

1-эскертүү. Авиациялык белгиленген кызматтын алкагында ыкчам метеорологиялык маалыматтардын глобалдык алмашуусун камсыз кылуу үчүн, аймактык божомолдордун бүткүл дүйнөлүк борборлору тарабынан иштетилүүчү, Интернетти колдонууга негизделген жана глобалдык камтуу аймагын камсыз кылган кызматтар колдонулат. 2-эскертүү. Убакыт боюнча критикалык эмес ыкчам метеорологиялык маалымат жана коомдук Интернеттин тиешелүү аспектилери боюнча нускамалык материал ИКАО Осод 9855 документинде “коомдук интернетти авиациялык максаттарда колдонуу боюнча сунуштар” камтылган.

§ 2. Авиациялык туруктуу кызматтын байланыш каражаттарын жана коомдук Интернетти пайдалануу

211. Ыкчам метеорологиялык маалыматты камтыган жана авиациялык белгиленген кызматтын каражаттары же ачык Интернет аркылуу берилүүгө тийиш болгон метеорологиялык бюллетендерди тиешелүү аэродромдук метеорологиялык орган же авиациялык метеорологиялык станция түзөт.

Эскертүү. Авиациялык белгиленген кызматтын каражаттары аркылуу берүүгө уруксат берилген ыкчам метеорологиялык маалыматты камтыган метеорологиялык бюллетендер, ошондой эле алардын кезектешүү тартиби жана кезектешүү индекстери жөнүндө тиешелүү көрсөтмөлөр 10-КРАЭ «Авиациялык электр байланышы» эрежелеринде келтирилген.

212. Эгерде регионалдык аэронавигациялык макулдашууда башкасы айтылбаса, шашылыш метеорологиялык маалыматты жана бюллетендерди берүү убактысы 5 мүнөттөн аз убакытты түзөт.

213. ДЗБТ болжолдоолорун берүү үчүн электр байланыш каражаттары катары авиациялык туруктуу кызматты же коомдук Интернетти колдонуу керек.

214. Аймактык божомолдордун бүткүл дүйнөлүк системасынын (АПБДС) болжолдоолору санариптик маалыматтарды берүү каражаттарын колдонуу менен таркатылат. Болжолдоолорду таркатуу үчүн колдонулуучу ыкмалар жана каналдар аймактык аэронавигациялык макулдашуу менен аныкталат.

§ 3. Авиациялык көчмө кызматтын байланыш каражаттарын пайдалануу

215. Аба кемелеринин бортуна жана аба кемелеринин бортунан берилүүчү метеорологиялык маалыматтын мазмуну жана форматы ушул Эрежелердин жоболоруна ылайык келет.

§ 4. Аэродром аймагында маалыматты автоматтык түрдө берүү кызматын (ATIS, D-ATIS) колдонуу

216. ATIS жана/же D-ATIS үчүн метеорологиялык маалымат жергиликтүү метеорологиялык кезектеги же атайын билдирүүлөрдөн алынат..

217. Метеорологиялык шарттардын тез өзгөрүп жаткандыгына байланыштуу ATIS/D-ATIS уктуруусуна метеорологиялык билдирүүнү киргизүү максатка ылайыксыз болгон учурда, ATIS/D-ATIS билдирүүлөрүндө аба ырайы жөнүндө тиешелүү маалымат АКТ (аба кыймылын тейлөө) органы менен алгачкы байланыш орнотулганда бериле тургандыгы көрсөтүлөт.

218. ATIS/D-ATIS билдирүүлөрү метеорологиялык маалыматтын төмөнкү элементтерин камтыйт:

а) жер бетиндеги шамалдын багыты (магниттик меридианга карата градус менен) жана ылдамдыгы, анын ичиндеги олуттуу өзгөрүүлөр;

б) көрүнүү жана тиешелүү учурларда учуп-конуу тилкесиндеги көрүнүү алыстыгы (RVR);

в) учурдагы аба ырайы;

г) 1500 метрден (5000 фут) төмөн же сектордогу эң чоң минималдуу абсолюттук бийиктиктен төмөн булуттуулук (кайсы маани чоң болгонуна жараша); булуттуу-жаандуу (кучево-дождевая) булуттар; эгерде булуттуулук туташ болсо – мындай маалыматтар бар болгон учурда вертикалдык көрүнүү;

д) абанын температурасы;

е) шүүдүрүм чекитинин температурасы;

ж) бийиктикти ченегичти (альтиметрди) жөндөө үчүн маалыматтар;

з) конууга кирүү жана/же бийиктикти алуу зонасындагы өзгөчө метеорологиялык кубулуштар, анын ичинде шамалдын жылышуусу (сдвиг ветра) жөнүндө ар кандай колдо болгон маалыматтар жана учууларды аткарууга таасир этүүчү жакынкы убактагы аба ырайы кубулуштары жөнүндө маалыматтар;

и) «тренд» тибиндеги божомол.