9-берене. Министрлер Кабинетинин ыйгарым укуктары

1. Ушул Мыйзамдын максаттарына жетүү үчүн Министрлер Кабинети төмөнкүдөй ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат:

1) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча:

а) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу үчүн мыйзам чыгаруу негизин өркүндөтөт, климаттын өзгөрүүсүнө митигациялоо жана адаптациялоо багыттарын тармактык жана аймактык стратегияларга, пландарга, программаларга жана долбоорлорго, ошондой эле тиешелүү мамлекеттик органдардын функцияларына интеграциялайт;

б) кызыкдар тараптарды, анын ичинде аярлуу топторду тартуу менен климаттын өзгөрүүсүнө митигациялоо жана адаптациялоо боюнча тармактык саясатты жана чараларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;

в) тоо экотутумдарын, суу ресурстарын, мөңгүлөрдү жана биологиялык ар түрдүүлүктү сактоого, ошондой эле тоолук коомдоштуктардын адаптациялык потенциалын жогорулатууга багытталган чараларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;

г) көмүртекти секвестрациялоо аркылуу парник газдарынын сиңирүүлөрүн күчөтүүгө багытталган чараларды иштеп чыгат жана ишке ашырат;

д) парник газдарынын чыгындыларын кыскартуу жапа климаттын өзгөрүүсүнө адаптациялоо боюнча мамлекеттик, регионалдык жана тармактык программаларды беш жылда бирден кем эмес жолу жаңылайт жана алардын ишке ашырылышын уюштурат;

е) Улуттук деңгээлде аныкталуучу салымга ылайык парник газдарынын чыгындыларын кыскартуу боюнча чараларды ишке ашырат;

ж) климаттын өзгөрүүсүнө митигациялоо жана адаптациялоо боюнча саясаттарды жана чараларды ишке ашырууга мониторинг жүргүзүүнүн жана контролдоонун тармактык тутумдарын уюштурат, белгиленген форматтар боюнча иш тууралуу маалыматтарды чогултат жана системалаштырат;

з) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты ишке ашырууга байланышуу мониторинг жүргүзүү, маалыматтарды чогултуу процесстерине жана башка процесстерге санариптик технологияларды киргизет;

и) климаттык тобокелдиктерге жана аярлуулукка, анын ичинде тоолуу аймактар үчүн баа берүүнү жүргүзөт, климаттын өзгөрүүсүнө адаптациялоо боюнча чараларды иштеп чыгат;

к) климаттык өзгөрүүлөрдү жана потенциалдуу тобокелдиктерди эске алуу менен инфратүзүмдү долбоорлоону жана курууну кошо, шаарлардын жана айыл аймактарынын туруктуу өнүгүүсү үчүн шарттарды түзөт, ошондой эле абанын булгануусун азайтуу, транспорттон жана жылытуудан чыккан чыгындыларды кыскартуу, жашыл өсүмдүктөрдүн аянттарын көбөйтүү, шаарлардагы жылуулук аралынын натыйжасын төмөндөтүү боюнча чараларды иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылат;

л) климаттык технологияларды жана ESG-принциптерин киргизүү боюнча чакан жана орто ишкердикти колдоо программаларын иштеп чыгат;

м) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты ишке ашырууга өбөлгө түзүүчү экономикалык, фискалдык жана башка инструменттерди, анын ичинде көмүртекти секвестрациялоо жана ESG-принциптерин киргизүүчү экономикалык иштин субъектилерине дем берүү боюнча иштин багыттарын киргизет;

н) аз көмүртектүү өнүгүүгө адилеттүү өтүү принциптерин ишке ашырууну, анын ичинде иш менен камсыз кылууну колдоо жана кызматкерлерди кайра квалификациялоо боюнча чараларды иштеп чыгууну жана киргизүүнү камсыз кылат;

о) Парник газдарынын чыгындыларынын жана сиңирүүлөрүнүн мамлекеттик кадастрын түзүү жана жүргүзүү тартибин белгилейт;

п) парник газдарынын чыгындыларына жана сиңирүүлөрүнө мониторинг жүргүзүүгө жана аларды жөнгө салууга контролду жүзөгө ашырат;

2) Көмүртек бирдиктерин жүгүртүүнүн улуттук тутумун түзүү жана иштетүү боюнча:

а) Көмүртек бирдиктерин жүгүртүүнүн улуттук тутумунун туруктуу, ачык-айкын жана натыйжалуу иштөөсү үчүн укуктук негизди түзүүнү, анын ичинде көмүртек бирдиктерин чыгаруу, эсепке алуу, өткөрүп берүү, жокко чыгаруу жана тындыруу тартибин камсыз кылат;

б) улуттук тутумду башкаруунун институционалдык түзүмүн, мамлекеттик органдардын ортосундагы ыйгарым укуктарды бөлүштүрүүнү, ошондой эле алардын өз ара аракеттенүү тартибин аныктайт;

в) көмүртек бирдиктеринин мамлекеттик реестрин түзүүнү жана жүргүзүүнү, анын ичинде көмүртек бирдиктерине менчик укуктарын эсепке алууну жана алар менен жасалган бардык операцияларды белгилөөнү камсыз кылат;

г) парник газдарынын чыгындыларын кыскартуунун жана жок кылуунун мониторингинин, отчеттуулугунун жана верификациясынын методикаларын, ошондой эле көз карандысыз верификаторлорду аккредиттөөгө талаптарды бекитет;

д) климаттык долбоорлорду каттоонун, аларды ишке ашыруунун натыйжалары боюнча көмүртек бирдиктерин чыгаруунун жана эл аралык кызматташуу механизмдеринин алкагында алынган бирдиктерди таануунун тартибин белгилейт;

е) көмүртек бирдиктеринин жүгүртүлүшүндө экологиялык бүтүндүк, ачык-айкындык, маалыматтардын салыштырмалуулугу жана кош эсепке алууга жол бербөө принциптеринин сакталуусун камсыз кылат;

ж) Париж макулдашуусунун 6-беренесине ылайык көмүртек бирдиктерин трансчек аралык берүү жана эл аралык операцияларды жүзөгө ашыруу тартибин жөнгө салат;

з) Көмүртек бирдиктерин жүгүртүүнүн улуттук тутумун БУУнун КӨАКысынын алкагында колдонулуучу эл аралык реестрлер жана кызматташуу механизмдери менен интеграциялоону уюштурат;

и) тутумдун катышуучуларынын маалыматтарын жана отчеттуулугун ачыкка чыгарууга талаптарды белгилейт, ошондой эле көмүртек бирдиктерин жүгүртүү чөйрөсүндөгү мыйзамдардын сакталышына мамлекеттик контролду жүзөгө ашырат;

к) көмүртек бирдиктерин жүгүртүүнүн белгиленген тартибин бузгандыгы үчүн жоопкерчилик чараларын аныктайт;

3) климаттык каржылоо жаатында:

а) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты ишке ашырууга багытталган каржылык каражаттарды түзүүгө, бөлүштүрүүгө жана контролдоого туруктуу, комплекстүү жана системалуу мамиле үчүн укуктук негизди түзөт;

б) коомчулукту, анын ичинде аярлуу топторду жана тоолук коомдоштуктарды тартуу менен мамлекеттик климаттык программаларды жана долбоорлорду иштеп чыгат;

в) эл аралык булактардан ресурстарды мобилизациялоону уюштурат, тиешелүү стратегиялык документтерди иштеп чыгууга катышат;

г) долбоордук сунуштардын жана климаттык каржылоонун булактарынын портфелин түзөт;

д) климаттык максаттарга жетүүгө багытталган климаттык каржылоонун механизмдерин жана инструменттерин аныктайт;

е) климаттык каржылоонун ачык-айкындуулугун жана отчеттуулугун камсыз кылат, ар түрдүү булактардан түшкөн климаттык каржылоого мониторинг жүргүзүүнү уюштурат, БУУнун КӨАКысынын форматтары боюнча тиешелүү отчеттуулукту чогултууну жана даярдоону уюштурат;

4) илим, технологиялар жана инновациялар жаатында:

а) илимий жана изилдөө потенциалын, анын ичинде колдонмо жана фундаменталдык изилдөөлөрдүн тутумун, климатка, анын ичинде тоолуу аймактар үчүн байкоо жүргүзүү тутумдарын өнүктүрүүнү жана колдоону кошо өнүктүрөт жана чыңдайт;

б) аз көмүртектүү жана адаптациялык технологияларды жана инновацияларды киргизүүгө жана пайдаланууга өбөлгө түзүүчү экономикалык жана башка инструменттерди киргизет;

в) парник газдарынын сиңирилишинин алдыңкы технологияларын өндүрүүгө жана пайдаланууга, энергиянын кайра жаралуучу булактарын өнүктүрүүгө, биогаз орнотмолорун киргизүүгө, чарбалык жапа башка иштин объектилерин долбоорлоодо, жайгаштырууда, курууда, реконструкциялоодо жана эксплуатациялоодо, ошондой эле шаардык жана башка калктуу конуштарды курууда парник газдарынын түздөн-түз жана кыйыр чыгындыларын азайтууга алып келүүчү алдынкы техниканы жана технологияларды пайдаланууга өбөлгө түзөт;

г) климаттын өзгөрүүсүнө аярлуулукту кыскартуу, экологиялык көрсөткүчтөрдү жакшыртуу жана туруктуу өнүктүрүү максатында парник газдарынын чыгындыларын азайтуу жана климаттын өзгөрүүсүнө адаптациялоо үчүн илим жана техника жаатындагы изилдөөлөрдү, ошондой эле технологияларды, жабдууларды жана процесстерди иштеп чыгууну, өткөрүп берүүнү жана пайдаланууну колдойт;

д) климаттын өзгөрүүсү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу боюнча консультацияларды жана сунуштамаларды алуу үчүн илимдин өкүлдөрүн тартат;

е) климаттык инновациялар чөйрөсүндөгү долбоорлорду жана изилдөөлөрдү ишке ашыруу үчүн жогорку окуу жайлары жана изилдөө институттары менен кызматташат;

5) билим берүү, потенциалды жогорулатуу жана маалымдоо чөйрөсүндө:

а) климаттын өзгөрүүсүнө митигациялоо жана адаптациялоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик жарандык жана муниципалдык кызматчылардын, билим берүүнүн бардык деңгээлдериндеги педагогикалык кызматкерлердин жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнүн потенциалын жогорулатат;

б) климаттык байкоо жүргүзүү тутуму үчүн билим берүү стандарттарын иштеп чыгат жана кадрларды даярдоону камсыз кылат;

в) метеорология, гидрология, климатология, агрометеорология багыттары боюнча адистештирилген кадрларды даярдоону камсыз кылат;

г) климаттын өзгөрүүсү жана туруктуу өнүгүү маселелерин билим берүүнүн бардык деңгээлдериндеги окуу пландарына киргизет;

д) терс социалдык кесепеттерди минималдаштыруу, бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылуу жана климаттын өзгөрүүсү менен шартталган тармактык кайра түзүүлөрдөн улам эмгек рыногунун жаңы талаптарына адаптациялоо максатында кызматкерлерди, ошондой эле аярлуу топторду кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу программаларын жана курстарын киргизет;

е) климаттын өзгөрүүсүнө митигациялоо жана адаптациялоо, туруктуу өнүгүү, ресурстарды башкаруу, туруктуу бизнес, жашыл технологияларды киргизүү жана экологиялык тобокелдиктерди башкаруу маселелери боюнча кыска мөөнөттүү жана узак мөөнөттүү курстарды уюштуруу жана киргизүү үчүн шарттарды түзүү аркылуу бардык тартылган тараптар үчүн туруктуу билим берүү чөйрөсүн калыптандырууга түрткү берет;

ж) чакан жана орто ишкердиктин субъектилери үчүн климаттык сабаттуулукту жогорулатуу, анын ичинде парник газдарынын чыгындыларын азайтуу боюнча компетенцияларды жогорулатуу, климаттык жана ресурстарды үнөмдөөчү технологияларды колдонуу, климаттык тобокелдиктерге адаптациялоо, ESG-принциптерин чарбалык ишке интеграциялоо, климатка туруктуу бизнес-моделдерди өнүктүрүү боюнча программаларды жана окутуу иш-чараларын уюштурат;

з) БУУнун КӨАКынын климаттык отчеттуулугун жарыялоо аркылуу коомчулукка климаттык иш-аракеттер жана алардын натыйжалары жөнүндө ачык-айкын маалымат берүүнү, анын ичинде парник газдарынын иш жүзүндөгү жана болжолдонгон чыгындылары жөнүндө маалымат берүүнү камсыз кылат;

6) гидрометеорологиялык байкоолор жаатында:

а) ачык-айкындуулукту камсыз кылуунун учурдагы эл аралык процесстеринин алкагында негизги климаттык факторлор боюнча ачык маалыматтардын узак убакыттагы катарларын түзөт жана берет;

б) глобалдуу жана регионалдык климаттык моделдерди пайдалануу менен Кыргыз Республикасынын аймагы үчүн климаттын келечектеги өзгөрүүсүнүн проекцияларын иштеп чыгат;

7) эл аралык кызматташтык жаатында:

а) БУУ КӨАК, климат жана экология чөйрөсүндөгү эл аралык жана башка фонддор, ошондой эле климат чөйрөсүндөгү башка эл аралык көп тараптуу макулдашуулар жана келишимдер үчүн жооптуу органды аныктайт;

б) климаттын өзгөрүүсү жаатындагы эл аралык милдеттенмелердин аткарылышын камсыз кылат.

8) климаттык иш жаатындагы мыйзамдардын аткарылышына көзөмөлдүн натыйжалуулугун жогорулатуу максатында мамлекеттик органдар менен Кыргыз Республикасынын прокуратура органдарынын өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылат;

9) ушул Мыйзамда каралган башка функцияларды жүзөгө ашырат.