4-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат:

1) аффилирленген жак - башка жеке же юридикалык жак тарабынан кабыл алынган чечимдерге төмөнкүлөрдөн улам тике же кыйыр түрдө таасир эте алган кандай болбосун жеке же юридикалык жак:

- түзүлгөн келишимден;

- акциялардын ири пакетине (үлүшкө) ээ болуудан;

- юридикалык жактын кызмат адамы болуп саналуусунан;

- жогоруда аталган негиздер боюнча башка жеке же юридикалык жак контролду жүзөгө ашырышы мүмкүн болгон жеке же юридикалык жак;

2) вертикалдуу макулдашуу - бирөө товарды сатып алган же аны потенциалдуу сатып алуучу болгон, ал эми экинчиси товарды берген же аны потенциалдуу сатуучу болгон чарба жүргүзүүчү субъекттердин ортосундагы макулдашуу;

3) өз ара алмаштырылуучу товарлар - алардын функциялык багыты, колдонулушу, сапаттык жана техникалык мүнөздөмөлөрү, баасы жана башка параметрлери боюнча сатып алуучу керектөө (өндүрүү) процессинде бир товарды башкага алмаштыргандай же алмаштыра алгандай салыштырылуучу товарлардын тобу;

4) горизонталдык макулдашуулар - товарларды бир товардык рынокто сатуучу же болбосо товарларды бир товардык рынокто сатып алуучу чарба жүргүзүүчү субъекттердин ортосундагы макулдашуу;

5) мамлекеттик же муниципалдык преференциялар - Министрлер Кабинети же жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдары тарабынан айрым чарба жүргүзүүчү субъекттерге артыкчылыктарды берүү, бул аларга мамлекеттик же муниципалдык мүлктү, жарандык укуктун башка объекттерин берүү же болбосо мүлктүк жеңилдиктерди, мамлекеттик же муниципалдык кепилдиктерди берүү аркылуу иштин бир кыйла пайдалуу шарттарын камсыз кылат;

6) басмырлоочу же өзгөчө шарттар - рынокко жетүүнүн шарттары, товарды өндүрүүнүн, алмашуунун, керектөөнүн, сатып алуунун, сатуунун, башкача берүүнүн шарттары, мында чарба жүргүзүүчү субъект же чарба жүргүзүүчү бир нече субъект чарба жүргүзүүчү башка субъектке (субъекттерге) салыштырмалуу тең абалга коюлбайт;

7) картель - бардык катышуучулар үчүн өндүрүштүн көлөмү, баалары, сатуу рыногундагы үлүшү жана башкалар боюнча милдеттүү шарттар белгиленүүчү, бир тармактагы чарба жүргүзүүчү субъекттердин бирикмеси. Картелдик макулдашууга кирген чарба жүргүзүүчү субъекттер өздөрүнүн юридикалык жана чарбалык өз алдынчалыгын сактап калат;

8) сатып алуучунун компенсациялоочу күчү - сатып алуучунун товарлардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн бааларына жана сатуу шарттарына таасир этүү жөндөмдүүлүгү, тактап айтканда, баасы жана сапаты боюнча бир кыйла пайдалуу товар же кызмат көрсөтүүлөр бар болгондо, сатып алуучуда атаандаштарга өтүү мүмкүнчүлүгүнүн болуусу;

9) атаандаштык - чарба жүргүзүүчү субъекттердин рынокто эркин жарышуусу, анда алардын өз алдынча иш-аракеттери тиешелүү рынокто товарларды жүгүртүүнүн жалпы шарттарына алардын ар биринин бир тараптуу таасир тийгизүү боюнча мүмкүнчүлүгүн чектейт жана керектөөчү талап кылган товарларды өндүрүүгө дем берет;

10) контрагент - келишимдин катышуучусу, өнөктөш, ал бүтүмдүн башка катышуучусуна каршы турат;

11) экономикалык ишти координациялоо - мындай чарба жүргүзүүчү субъекттердин бир дагы тобуна кирбеген жана чарба жүргүзүүчү субъекттердин иш-аракеттери макулдашылуучу товардык рынокто (товардык рыноктордо) иш жүргүзбөгөн үчүнчү адам тарабынан чарба жүргүзүүчү субъекттердин иш-аракеттерин макулдашуу. Чарба жүргүзүүчү субъекттердин вертикалдуу макулдашуулардын алкагында жүргүзүлүүчү иш-аракеттери экономикалык ишти координациялоо болуп саналбайт;

12) монополия - бир адамга, адамдардын тобуна же мамлекетке таандык болгон өндүрүштүн, сатып алуунун, сатуунун, алмашуунун өзгөчө укугу (мүмкүнчүлүгү) менен аныкталган рыноктун абалы;

13) монополиялык иш - чарба жүргүзүүчү субъекттин, адамдардын тобунун өзүнүн үстөмдүк абалын кыянаттык менен пайдалануусу, монополияга каршы мыйзамдарга каршы келген макулдашуулар же макулдашылган иш-аракеттер, чарба жүргүзүүчү субъекттердин (адамдардын тобунун), мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын атаандаштыкты болтурбоого, чектөөгө же жоюуга багытталган аракеттери (аракетсиздиги);

14) монополиялык жогорку баа - эгерде бул баа мындай товарды өндүрүү жана сатуу үчүн зарыл болгон чыгашалардын жана пайданын суммасынан, ошондой эле товарды сатып алуучулардын же сатуучулардын курамы, товарды жүгүртүү шарттары, товардык рынокко чыгуу шарттары, мамлекеттик жөнгө салуу, анын ичинде Кыргыз Республикасынын аймагында жана анын чегинен тышкары мындай рынок болгондо салык салуу, бажы-тарифтик, тарифтик жана тарифтик эмес жөнгө салуу боюнча салыштырылуучу товардык рынокто (мындан ары - салыштырылуучу товардык рынок) атаандаштык шартында түзүлгөн баадан ашса, үстөмдүк кылуучу абалды ээлеген чарба жүргүзүүчү субъект тарабынан белгиленген товардын баасы. Табигый монополиялар жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аныкталган мындай товарга тарифтин чегинде табигый монополиянын субъекти тарабынан белгиленген баа монополиялык жогорку баа деп таанылбайт;

15) монополиялык төмөн баа - эгерде бул баа мындай товарды өндүрүү жана сатуу үчүн зарыл болгон чыгашалардын жана пайданын суммасынан төмөн, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аймагында же анын чегинен тышкары мындай рынок болгондо салыштырылуучу товардык рыноктогу атаандаштык шарттарында түзүлгөн баадан төмөн болсо, үстөмдүк абалды ээлеген чарба жүргүзүүчү субъект тарабынан белгиленген товардын баасы;

16) ак ниеттүү эмес атаандаштык - чарба жүргүзүүчү субъекттердин ишкердик иште артыкчылыктарды алууга багытталган, ушул Мыйзамдын жоболоруна, иш жүргүзүүнүн салттарына, ак ниеттиктин, аң-сезимдүүлүктүн, адилеттүүлүктүн талаптарына каршы келген жана чарба жүргүзүүчү башка субъекттерге-атаандаштарга чыгым же болбосо алардын ишкердик беделине зыян келтириши мүмкүн болгон же келтирген кандай болбосун иш-аракеттери;

17) атаандаштыкты чектөөнүн белгилери - рынокто адамдардын бир тобуна кирбеген чарба жүргүзүүчү субъекттердин санын кыскартуу; рынокто товарды жүгүртүүнүн башка жалпы шарттарынын тиешелүү өзгөрүүлөрүнө байланышпаган товардын баасынын өсүшү же төмөндөшү; адамдардын бир тобуна кирбеген чарба жүргүзүүчү субъекттердин рынокто өз алдынча иш-аракеттерден баш тартуусу; чарба жүргүзүүчү субъекттердин ортосундагы макулдашуу же алар аткарууга милдеттүү болгон башка адамдын көрсөтмөсү менен же болбосо адамдардын бир тобуна кирбеген чарба жүргүзүүчү субъекттердин өзүнүн иш-аракеттерин макулдашуусунун натыйжасында рынокто товарды жүгүртүүнүн жалпы шарттарын аныктоо; ошондой эле чарба жүргүзүүчү субъект же чарба жүргүзүүчү бир нече субъект үчүн рынокто товар жүгүртүүнүн жалпы шарттарына бир тараптуу тартипте таасир этүүгө мүмкүндүк түзүүчү башка жагдайлар;

18) региондук (локалдык) товар рыногу - тиешелүү аймакта же анын бөлүгүндө товарды сатып алууга сатып алуучунун экономикалык мүмкүнчүлүгүнө жараша аныкталуучу, региондун аймагында же анын бөлүгүндө товарды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) жүгүртүү чөйрөсү жана анын чегинен тышкары мындай мүмкүнчүлүктүн жоктугу;

19) республикалык товар рыногу - Кыргыз Республикасынын аймагында товарды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) жүгүртүү чөйрөсү;

20) рынок (товар рыногу) - башка товар менен алмаштырууга мүмкүн болбогон товарды же бирине-бирин алмаштырылуучу товарларды жүгүртүү чөйрөсү, анын чегинде (анын ичинде географиялык) экономикалык, техникалык же башка мүмкүнчүлүктөн же болбосо максатка ылайыктуулуктан улам сатып алуучу товарды сатып ала алат жана анын чегинен тышкары мындай мүмкүнчүлүк же болбосо максатка ылайыктуулук жок;

21) рыноктун күчү - чарба жүргүзүүчү субъекттин жана (же) адамдардын тобунун рынокко таасир этүү максатында атаандаштарынан көз карандысыз иш жүргүзүү жөндөмдүүлүгү;

22) тарамдык таасир - маалыматтык-телекоммуникациялык тарамдардагы, анын ичинде белгилүү бир товарларды сатуучулардын жана сатып алуучулардын ортосунда бүтүмдөрдү жасоону камсыз кылуучу Интернет тарамындагы электрондук эсептөө машиналары үчүн программанын (программалардын жыйындысынын) керектөө баалуулугу мындай сатуучулардын жана сатып алуучулардын санынын өзгөрүшүнө жараша өзгөргөн товардык рыноктун (товардык рыноктордун) өзгөчөлүгү. Тарамдык таасир түз (товардын керектөө баалуулугунун бир эле ошол топтогу керектөөчүлөрдүн санына көз карандылыгы) жана кыйыр (керектөөчүлөрдүн бир тобу үчүн товардын керектөө баалуулугунун башка топтогу керектөөчүлөрдүн санына көз карандылыгы) болушу мүмкүн;

23) монополияга каршы мыйзамдардын талаптарына шайкештикти ички камсыз кылуу тутуму (монополияга каршы комплаенс) - эгерде мындай ички акт бул чарба жүргүзүүчү субъектке колдонулса, чарба жүргүзүүчү субъекттин, мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын же ушул чарба жүргүзүүчү субъект менен адамдардын бир тобуна кирген адамдардын ичинен башка адамдын ички актысында каралган жана монополияга каршы мыйзамдардын талаптарын сактоого жана анын бузулушунун алдын алууга багытталган укуктук жана уюштуруу чараларынын жыйындысы;

24) монополисттик ишти системалуу жүргүзүү - чарба жүргүзүүчү субъект тарабынан Кыргыз Республикасынын монополияга каршы мыйзамдарында белгиленген тартипте аныкталган монополисттик иштин бир жылдын ичинде экиден ашык жолу жүргүзүлүшү;

25) макулдашуу - документте же бир нече документте камтылган жазуу жүзүндөгү келишим, ошондой эле оозеки формадагы келишим;

26) товар - жарандык укуктардын сатуу, алмашуу же башка жүгүртүүгө киргизүү үчүн багытталган объекти (анын ичинде жумуш, кызмат көрсөтүү финансылык кызмат көрсөтүү);

27) ыйгарым укуктуу орган - өзүнүн жобосуна ылайык монополияга каршы органдын функцияларын жүзөгө ашыруучу жана тиешелүү чөйрөдө атаандаштыкты коргоо жана өнүктүрүү үчүн монополияга каршы мыйзамдарда каралган чараларды кабыл алуучу мамлекеттик орган жана анын аймактык бөлүмдөрү;

28) финансылык уюм - финансылык кызматтарды көрсөтүүчү юридикалык жак;

29) финансылык кызмат көрсөтүү - банктык кызмат көрсөтүү, төлөм кызматын көрсөтүү, камсыздандыруу кызматын көрсөтүү, баалуу кагаздар рыногундагы кызмат көрсөтүү, лизинг келишими боюнча кызмат көрсөтүү, ошондой эле финансылык уюм тарабынан көрсөтүлүүчү жана юридикалык жана жеке жактардын акча каражаттарын тартууга жана (же) жайгаштырууга байланыштуу көрсөтүлүүчү кызмат;

30) чарба жүргүзүүчү субъект - юридикалык жактарды каттоо чөйрөсүндөгү жана лицензиялык-уруксат берүү тутуму чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык мамлекеттик каттоого жана (же) лицензияланууга тийиш болгон, ага киреше алып келүүчү ишти жүзөгө ашыруучу коммерциялык уюм жана коммерциялык эмес уюм, жана чет өлкөлүк юридикалык жактар, ошондой эле киреше алып келүүчү ишти жүргүзгөн, салык мыйзамдарына ылайык катталган жеке ишкер;

31) санарип платформалар - Интернет тарамы аркылуу бирдиктүү онлайн чөйрөдө товарларды, кызмат көрсөтүүлөрдү же маалыматты алмашуу процессинде товардык рыноктун ар кандай катышуучуларынын өз ара аракеттенүүсү үчүн багытталган маалымат тутумдары. Алардын алкагында Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын көзөмөлүндө турган уюмдардын кызмат көрсөтүүлөрү сунушталган санарип платформаларды түзүү, иштетүү жана монополияга каршы жөнгө салуу Кыргыз Республикасынын банктык мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат;

32) экономикалык концентрация - аларды жүзөгө ашыруу атаандаштыктын абалына таасирин тийгизүүчү чарба жүргүзүүчү субъекттин бүтүмдөрү, башка иш-аракеттери.