18-берене. Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын атаандаштыкка жол бербөөгө, чектөөгө же четтетүүгө багытталган актылары жана аракеттери (аракетсиздиги)

1. Мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына чарба жүргүзүүчү субъекттердин өз алдынчалуулугун чектеген актыларды кабыл алууга жана (же) аракеттерди жасоого, айрым чарба жүргүзүүчү субъекттердин иши үчүн басмырлоочу же жагымдуу шарттарды түзгөн актыларды кабыл алууга жана (же) аракеттерди жасоого тыюу салынат, эгерде мындай актылар жана (же) аракеттер атаандаштыкка жол бербөөгө, чектөөгө же болбосо четтетүүгө жана (же) чарба жүргүзүүчү субъекттердин жана (же) жеке жактардын кызыкчылыктарын кысымга алууга алып келсе же алып келиши мүмкүн болсо, анын ичинде төмөнкүлөргө:

1) иштин кайсы бир чөйрөсүндө жаңы чарба жүргүзүүчү субъекттерди түзүүгө, ошондой эле иштин айрым түрлөрүн жүзөгө ашырууга тыюу салууну белгилөөгө, анын ичинде товарлардын айрым түрлөрүн соодалоого жана (же) сатып алууга же өндүрүүгө тыюу салууну же чектөөнү киргизүүгө;

2) чарба жүргүзүүчү субъекттердин иштин кайсы бир чөйрөсүндө ишин жүзөгө ашырылышына негизсиз тоскоолдук кылууга;

3) чарба жүргүзүүчү субъекттерге атаандаштыктын чектелишине алып келүүчү ыйгарым укуктарды берүүгө;

4) продукцияны Кыргыз Республикасынын региондорунун ортосунда ташууга карата негизсиз тыюу салууну же чектөөнү белгилөөгө;

5) азык-түлүк жана энергетикалык көз карандысыздыкты, калк үчүн азык-түлүктүн экономикалык жеткиликтүүлүгүн жана мамлекеттин улуттук коопсуздугун камсыз кылуу учурларын кошпогондо, рынокто үстөмдүк абалды ээлөөнү шарттаган чарба жүргүзүүчү субъекттерди түзүүгө;

6) айрым чарба жүргүзүүчү субъекттерге бир эле ошол рыноктогу башка субъекттерге карата аларды артыкчылыктуу абалга коюучу жеңилдиктерди, анын ичинде артыкчылыктуу тартипте маалымат алууну негизсиз берүүгө;

7) чарба жүргүзүүчү субъекттердин тышкы экономикалык иштерине негизсиз чектөөлөрдү белгилөөгө;

8) чарба жүргүзүүчү субъектке керектөөчүлөрдүн айрым чөйрөсүнө келишимдерди артыкчылыкта түзүү, товарларды биринчи кезекте берүү жөнүндө көрсөтмөлөрдү берүүгө;

9) эгерде мындай шарттар атаандаштыкты чектесе, айрым чарба жүргүзүүчү субъекттердин иштери үчүн артыкчылыктуу же басмырлоочу шарттарды белгилөөгө;

10) мамлекеттик же муниципалдык кызмат көрсөтүүдө, ошондой эле мамлекеттик же муниципалдык кызмат көрсөтүү үчүн зарыл жана милдеттүү болуп саналган кызматтарды көрсөтүүдө мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралбаган төлөмдөрдү белгилөөгө жана (же) алууга;

11) ушул Мыйзамдын 19-беренесинде белгиленген талаптарды бузуу менен мамлекеттик же муниципалдык преференцияларды, жардамды же субсидияларды берүүгө.

2. Мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, алардын функцияларын аткарган башка органдардын же уюмдардын ортосундагы, же болбосо алардын жана чарба жүргүзүүчү субъекттердин ортосундагы макулдашууларга, эгерде мындай макулдашуулар атаандаштыкты болтурбоого, чектөөгө же жоюуга алып келсе, тыюу салынат.

3. Мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына аларды жүзөгө ашыруунун натыйжасы атаандаштыкты болтурбоого, чектөөгө же жоюуга алып келүүчү же алып келүүсү мүмкүн болгон ыйгарым укуктарды берүүгө, ошондой эле мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан кызмат көрсөтүүлөрдү, өндүрүштү жана (же) товарларды сатууну монополиялаштыруу максатында түзүмдүк бөлүмчөлөрдү жана чарба жүргүзүүчү субъекттерди түзүүгө тыюу салынат.

4. Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын функцияларын чарба жүргүзүүчү субъекттердин функциялары менен айкалыштырууга, ошондой эле мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды кошпогондо, чарба жүргүзүүчү субъекттерге мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын функцияларын жана укуктарын берүүгө тыюу салынат.

5. Мамлекет атаандаштык рыногунда товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуу мамлекеттин (мамлекет/мамлекеттик органдар катышкан юридикалык жактардын) товарды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) өндүрүүгө жана (же) сатууга, сатып алууга же аны пайдаланууга өзгөчө укугун бекемдөө аркылуу мамлекеттик экономикалык кызыкчылыктарга, улуттук коопсуздукка жана калктын саламаттыгын сактоого терс таасир тийгизиши мүмкүн болгон иш чөйрөсүндө атаандаштыкты ченемдик укуктук актылар менен чектөөгө укуктуу.

Товарды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) өндүрүүгө, сатууга жана сатып алууга мамлекеттик монополияны киргизүү жөнүндө ченемдик укуктук акт, эгерде Кыргыз Республикасынын экономикалык жана азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу максатында кабыл алынган ченемдик укуктук актысында башкача каралбаса, ал кабыл алынган күндөн тартып бир жылдан эрте эмес күчүнө кирет.