Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Н.О. Сыдыгалиев тарабынан демилгеленген «Аскер кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусу) тескемеси

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН ТӨРАГАСЫНЫН ТЕСКЕМЕСИ

2026-жылдын 17-апрели № 315

«Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө» Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 18, 27-беренелерине ылайык:

1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Н.О. Сыдыгалиев тарабынан демилгеленген «Аскер кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин тиркелген корутундусу жактырылсын.

2. Бул тескеме Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жиберилсин.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы

А.А. Касымалиев

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын 2026-жылдын «17» апрели № 315 тескемеси менен жактырылган

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты

Н.О. Сыдыгалиев тарабынан демилгеленген «Аскер кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусу

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Н.О. Сыдыгалиев тарабынан демилгеленген «Аскер кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун (мындан ары – мыйзамдын долбоору) карап чыгып, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети төмөнкүдөй корутундуга келди.

1. Мыйзамдын долбоорунда «Аскер кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 49-беренесине 1800 метр жана андан ашык бийиктикте жайгашкан бийик тоолуу жерлерде он календардык жылдан ашык аскер кызматын өтөгөн аскер кызматчыларына пенсияларды эсептөөдө райондук коэффициентти колдонууну караган өзгөртүү киргизүү сунушталат.

Көрсөтүлгөн Мыйзамдын колдонуудагы 49-беренесинин редакциясына ылайык райондук коэффициент жумушчулардын эмгек акысына райондук коэффициенттер белгиленген райондордо пенсионер жашаган мезгилде колдонулат. Ошентип, райондук коэффициентти колдонуу компенсациялык мүнөзгө ээ жана татаал табигый-климаттык шарттардагы райондордо жашаган жарандардын кошумча чыгымдарын жабууга багытталган. Сунушталган редакция райондук коэффициенттин укуктук табиятын дээрлик өзгөртөт, анын колдонулушун пенсионердин жашаган жери боюнча эмес, кийинки жашаган жерине карабастан аскер кызматын бийик тоолуу жерлерде өтөө фактысы боюнча карайт. Натыйжада райондук коэффициент жашоо шарттары менен байланышкан компенсациялык механизмден пенсионердин иш жүзүндө жашоо шарттарына көз каранды болбогон туруктуу пенсиялык кошумчага трансформацияланат.

2. Мындан тышкары, сунушталган редакция бийик тоолуу райондордо кызмат өтөө фактысы менен пенсионердин райондук коэффициенттер колдонулган жерлерде жашоо фактысынын ортосундагы так укуктук өз ара байланышты белгилебейт, бул ар түрдүү чечмелөөгө жана укуктук колдонууга алып келиши мүмкүн.

Ошондой эле бийик тоолуу жана жетүүгө кыйын алыскы зоналарда жашаган жана иштеген адамдар үчүн мамлекеттик кепилдиктердин жана компенсациялардын колдонуудагы системасы мурда кызмат өтөө фактысына эмес, тиешелүү аймактарда жашоо же иштөө фактысына негизделгенин эске алуу керек. Ошол эле учурда Кыргыз Республикасынын бийик тоолуу жана алыскы жерлеринде аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчылары мыйзамдарда каралган үстөктөрдү жана компенсациялык төлөмдөрдү алып жатат, ошондой эле иштеген жылдарды эсептөөнүн жеңилдетилген тартибин пайдаланат, бул пенсия дайындоодо эске алынат.

3. Мыйзамдын долбоорун ишке ашыруу республикалык бюджеттен кошумча чыгымдарды да алып келиши мүмкүн, анткени пенсияны эсептөөдө райондук коэффициентти колдонууга укугу бар адамдардын чөйрөсү кеңеет.

Ошону менен бирге мыйзамдын долбоорунун берилген материалдарында зарыл болгон бюджеттик каражаттардын көлөмүн аныктаган финансылык-экономикалык эсептөөлөр жок. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 86-беренесинин 3-бөлүгүнө ылайык мамлекеттик бюджеттин эсебинен каржылануучу чыгымдарды көбөйтүү каралган мыйзамдын долбоорлору Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети каржылоо булагын аныктагандан кийин Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан кабыл алынарын эске алуу керек. Мындан тышкары, «Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 26-беренесине ылайык жүзөгө ашуусу мамлекеттик бюджеттен каржылоого алып келүүчү ченемдик укуктук актылар алар боюнча каржылоо булагы аныкталганга чейин кабыл алынбоого жатат.

4. Ошондой эле сунушталган өзгөртүү күч блогунун аскер кызматчыларын жана кызматкерлердин башка категорияларын пенсия менен камсыз кылуу системасынын иштөөсүнүн базалык принциптерин камтыйт.

Азыркы учурда аскер кызматчыларын, укук коргоо органдарынын жана башка күч түзүмдөрүнүн кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында бекитилген бирдиктүү укуктук принциптердин негизинде жүзөгө ашырылат. Аскер кызматчыларынын бир категориясы үчүн пенсиялык төлөмдөрдү жогорулатуунун өзүнчө механизмин белгилөө күч түзүмдөрүн пенсия менен камсыз кылуу системасынын биримдиги жана тең салмактуулугу принцибин бузууга алып келиши мүмкүн, ошондой эле аскер кызматчыларынын жана укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин башка категориялары тарабынан ушундай талаптардын пайда болушу үчүн өбөлгөлөрдү түзүшү мүмкүн. Мындан тышкары, аталган өзгөртүүнү кабыл алуу кошумча социалдык кепилдиктердин андан ары кеңейишине алып келиши мүмкүн, бул келечекте мамлекеттин бюджеттик милдеттенмелеринин олуттуу көбөйүшүнө алып келиши мүмкүн.

5. Ошону менен бирге азыркы учурда аскер кызматчыларын жана укук коргоо органдарынын кызматкерлерин пенсия менен камсыз кылуу системасын өркүндөтүү маселелери пенсия менен камсыз кылууну жогорулатуунун системалык механизмин түзүүгө багытталган комплекстүү ведомстволор аралык иштин алкагында каралат.

Комплекстүү мамилени эске албастан колдонуудагы мыйзамдарга так өзгөртүүлөрдү киргизүү күч блогун пенсиялык камсыздоону укуктук жөнгө салуунун фрагментациясына алып келиши мүмкүн. Жогоруда баяндалгандардын негизинде Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети мыйзамдын долбоорун сунушталган редакцияда кабыл алууну максатка ылайыксыз деп эсептейт.