Мамлекеттик органдын ченем жарактуу ишин баалонун формасы (Кыргыз Республикасынын юстиция министрлигинин буйругуна 3-тиркеме)

3-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын юстиция министрлигинин 2026-жылдын 7-апрелиндеги № 3-д буйругу менен бекитилди)

Мамлекеттик органдын ченем жарактуу ишин баалонун формасы _____________________________________ (Баа берүүчү МО)

№

Балоонун жалпы критерийлери

Көрсөткүчтөр

Мамлекеттик органды баалоо үчүн максималдуу балл

Жумушчу органдын баллдары-нын салмак-тык мааниси

ЮМ комментарийи Ооба/жок системасы боюнча Ооба - 1 балл Жок - 0 балл

Жалпы критерийлер

1.

Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкеш келүүсү.

1. Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкештиги жөнүндө укуктук корутундунун болушу.

2. Колдонуудагы мыйзамдар жана мыйзам алдындагы актылар менен карама-каршылыктардын жоктугу.

3. Ченемдик укуктук актыны же анын бөлүгүн Кыргыз Республикасынын Конституциясынын ченемдерине каршы келет деп таануу жөнүндө Конституциялык соттун чечимдеринин жоктугу.

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоорунун Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкештигин ырастоочу расмий укуктук корутундунун бар экендигин текшерүү:

- ООБА (1 балл) - эгерде ченемдик укуктук актынын (ЧУА) долбоору анын Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкештигин ырастоочу расмий укуктук корутунду алса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде Конституцияга жана мыйзамдарга шайкештиги жөнүндө укуктук корутунду жок болсо же анын шайкештиги ырасталбаса.

2. Колдонуудагы мыйзамдар жана мыйзам алдындагы актылар менен карама-каршылыктардын жоктугуна карата ЧУАнын долбоорун талдоо:

- ООБА (1 балл) - эгерде колдонуудагы мыйзамдарга жана мыйзам алдындагы актыларга талдоо жүргүзүлсө жана ЧУА долбоорунда алар менен карама-каршылыктар жок экендиги аныкталса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде ЧУАнын долбоорунда колдонуудагы ченемдик актылар менен укуктук келишпестиктер же карама-каршылыктар аныкталган болсо.

3. ЧУАнын долбоорун же анын бир бөлүгүн Конституцияга карама-каршы келет деп тааныган Конституциялык соттун чечимдеринин бар же жок экендигин текшерүү.:

- ООБА (1 балл) - эгерде ушул ЧУАга же анын бөлүктөрүнө карата аларды конституциялык эмес деп табуу жөнүндө Конституциялык соттун чечими болбосо.

- ЖОК (0 балл) - эгерде ЧУАны же анын бир бөлүгүн Кыргыз Республикасынын Конституциясына карама-каршы келген Конституциялык соттун чечими болсо.

Бардыгы:

3 балл

2.

Ченем жаратуу техникасына жана ченемдик укуктук актынын тилине, мөөнөттөрүнө ылайык келиши

1. ЧУАны тариздөөдө ченем жаратуу техникасын сактоо

2. Юридикалык тил менен терминологиянын шайкештиги

3. Актынын иштеп чыгуу жана макулдашуу мөөнөттөрүн сактоо

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоору ченем жаратуу техникасынын талаптарына ылайык таризделген: түзүмдүн тактыгы, баяндоонун логикалык ырааттуулугу, бөлүмдөрдүн туура аталыштары, ченемдик булактарга жана актыларга шилтемелердин болушу:

- ООБА (1 балл) – эгерде документтин түзүмү жана таризделиши ченем жаратуу стандарттарына ылайык келсе;

- ЖОК (0 балл) – эгерде ченем жаратуу техникасын колдонууда эреже бузуулар болсо (туура эмес түзүлүшү, шилтемелердин жоктугу, жоболордун кайталанышы ж.б.).

2. ЧУА долбоорунун тексти юридикалык терминологияны колдонуу менен жазылат: адабий тил колдонулат, түшүнүксүз сөздөр жок, жаңы же конкреттүү терминдер үчүн так (туура) терминдер жана алардын аныктамалары бар:

- ООБА (1 балл) - эгерде документте юридикалык терминология жана тил талаптары аткарылса;

- ЖОК (0 балл) – эгерде текстте туура эмес, түшүнүксүз же так эмес чечмелөөлө табылса, эскирген жана көп маанилүү сөздөр жана сөз айкаштары, метафоралар, кыскартылган сөздөр колдонулат.

3. ЧУАнын долбоору иштелип чыкты, макулдашылды жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Регламентине ылайык белгиленген мөөнөттө киргизилди:

- ООБА (1 балл) - эгерде документти иштеп чыгуунун жана макулдашуунун бардык этаптары белгиленген мөөнөттөргө ылайык аткарылса;

- ЖОК (0 балл) - эгерде иштеп чыгуу, макулдашуу же кароого киргизүү этаптарынын кайсы болбосун мөөнөттөрү бузулса.

Бардыгы:

3 балл

3.

Жөнгө салуунун негиздүүлүгү жана зарылдыгы

1. Ченемдик актыны кабыл алуу зарылчылыгынын так негиздемесинин болушу.

2. ЧУАны кабыл алуунун социалдык-экономикалык кесепеттерин баалоо. Чыгымдарды жана пайдаларды талдоо.

3. Мүмкүн болгон альтернативалар менен жөнгө салуу максаттарын салыштыруу.

1 балл

1 балл

1 балл

1. Жөнгө салууну талап кылган көйгөйдүн болушу. ЧУАнын долбоорунда жаңы актыны кабыл алуу же иштеп жаткан актыга өзгөртүүлөрдү киргизүү аркылуу чечүүнү талап кылган укуктук проблеманы чечүү так баяндалган:

- ООБА (1 балл) - эгерде көйгөй баяндалса жана жөнгө салуу зарылдыгын документтештирсе.

- ЖОК (0 балл) - эгерде көйгөй көрсөтүлбөсө же жетиштүү негизделбесе.

2. Статистикалык жана аналитикалык маалыматтарды колдонуу.

ЧУАнын долбоорунда жөнгө салуунун зарылдыгын негиздөө үчүн көйгөйдүн масштабын жана анын коомго же экономикага тийгизген таасирин көрсөткөн актуалдуу статистикалык маалыматтар же аналитикалык изилдөөлөрдүн натыйжалары пайдаланылды:

- ООБА (1 балл) - эгерде релеванттык маалыматтар жана изилдөөлөр жөнгө салуу зарылдыгын негиздөө үчүн пайдаланылса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде маалыматтар жок болсо же зарылчылыкты негиздөө үчүн жетишсиз болсо.

3. Көйгөйдү чечүүнүн альтернативдүү жолдору. Жаңы ЧУАны кабыл албастан же колдонуудагы актыларга өзгөртүүлөрдү киргизбестен көйгөйдү чечүүнүн альтернативдүү жолдору каралды жана сунушталды (мисалы, укук колдонууну жакшыртуу, башкаруу жол-жоболорун өзгөртүү ж. б. аркылуу):

- ООБА (1 балл) - эгерде альтернатива каралып, сунушталса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде альтернатива каралбаса же жок болсо.

Бардыгы:

3 балл

4.

Натыйжалуулук жана жыйынтык (колдонуудагы мыйзамдарга киргизилген өзгөртүүлөр үчүн колдонулат)

1. Өзгөртүүнүн зарылдыгын негиздөө

2. Укук колдонууга болжолдонгон таасир этүү

3. Өзгөртүүлөр киргизилгенден кийин жетишилген натыйжаларды баалоо

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоорунда колдонуудагы мыйзамдардын конкреттүү көйгөйлөрү же кемчиликтери көрсөтүлгөн, алар киргизилген түзөтүүлөр менен четтетилет:

- ООБА (1 балл) - эгерде долбоордо чечилип жаткан көйгөйлөр жана өзгөртүүлөрдүн зарылдыгын негиздөө так көрсөтүлсө.

- ЖОК (0 балл) - эгерде чечиле турган көйгөйлөрдүн так негиздемеси же сүрөттөлүшү болбосо.

2. ЧУАнын долбоорунда укук колдонууга жана практикага оңдоолордун күтүлгөн таасирине баа берүү, анын ичинде натыйжалуулукту жакшыртуу жана укук колдонуудагы келишпестикти азайтуу камтылган:

- ООБА (1 балл) - эгерде укук колдонууга таасир этүүнү талдоо берилсе жана жакшыртуу күтүлсө.

- ЖОК (0 балл) - эгерде талдоо жок болсо же таасир этүүнүн так божомолу жок болсо.

3. Максаттардын жетишкендиктерин талдоону жана аныкталган проблемаларды четтетүүнү кошкондо, киргизилген түзөтүүлөр күчүнө киргенден кийин аларды колдонуунун натыйжаларына мониторинг жана баалоо жүргүзүлөт:

- ООБА (1 балл) - эгерде өзгөртүүлөр киргизилгенден кийин аларды колдонуунун натыйжаларына дайыма текшерүү жана талдоо жүргүзүлсө.

- ЖОК (0 балл) - эгерде мониторинг жана баалоо жүргүзүлбөсө.

Бардыгы:

3 балл

5.

Социалдык жана экономикалык негиздүүлүк

1. Социалдык топторго тийгизген таасирин талдоо

2. Узак мөөнөттүү социалдык-экономикалык таасир этүүнү талдоо

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоору анын ар кандай социалдык топторго (мисалы, аз камсыз болгондор, пенсионерлер, жаштар)тийгизген таасирин баалоону камтыйт:

- ООБА (1 балл) – эгерде социалдык топторго таасир этүүнүн деталдаштырылган анализи жүргүзүлсө.

- ЖОК (0 балл) – эгерде мындай талдоо жок болсо же ал толук эмес болсо.

2. ЧУАнын долбоору экономикалык өнүгүүгө жана социалдык бакубат жашоонун узак мөөнөттүү таасирлерин, анын ичинде бир нече жылга болжолдоолорду талдоону карайт:

- ООБА (1 балл) – эгерде узак мөөнөттүү таасир этүүнүталдоонун божомолдору камтылса.

- ЖОК (0 балл) – эгерде мындай анализ жок болсо.

Бардыгы:

2 балл

6.

Коррупцияга каршы туруктуулук

1. ЧУАныын долбоорунда коррупциогендик факторлордун жоктугу

2. ЧУАда каралган ченемдердин жана жол-жоболордун ачык-айкындыгы

3. Контролдоо жана жоопкерчилик механизмдери

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоору аныкталбаган ыйгарым укуктарды, ашыкча талаптар же мыйзамдарды бузууга же андан четтөөгө жол берген боштуктар сыяктуу коррупциогендик ченемдерди камтыбайт:

- ООБА (1 балл) - эгерде коррупцияга каршы экспертизада коррупциогендик факторлор аныкталбаса.

– ЖОК (0 балл) - эгерде коррупциогендик факторлор табылса.

2. ЧУА тарабынан белгиленген ченемдер жана жол-жоболор так жазылган, эки жактуу чечмелөөгө жол бербейт жана өзү билүү менен колдонуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарат:

- ООБА (1 балл) – эгерде бардык жол-жоболор ачык-айкын болсо жана өзү билүүнү жокко чыгаруунц деталдуу баяндаса.

- ЖОК (0 балл) – эгерде эки башка мааниде же жетиштүү так жазылбаган жол-жоболор болсо.

3. ЧУАда анын аткарылышын контролдоонун конкреттүү механизмдери каралган эл аралык стандарттарга жана эл аралык уюмдар (мисалы, БУУ, ДСУ, ДСУ ж.б.) тарабынан белгиленген милдеттенмелерге ылайык келүүсүнө талдоо жүргүзүү:

- ООБА (1 балл) - эгерде эл аралык стандарттарга шайкештиги тастыкталса жана эске алынса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде долбоор эл аралык стандарттарга жооп бербесе же талдоо жүргүзүлбөсө.

Бардыгы:

3 балл

7.

Эл аралык милдеттенмелерге шайкештик

1. Эл аралык келишимдерди жана конвенцияларды эсепке алуу

2. Эл аралык стандарттарга жана талаптарга шайкештигин талдоо

3. Эл аралык ченемдерди улуттук мыйзамдарга имплементациялоо

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоору мамлекет тарабынан ратификацияланган эл аралык келишимдердин, конвенциялардын жана макулдашуулардын ченемдерин эске алат:

- ООБА (1 балл) - эгерде ЧУАнын долбоору ратификацияланган эл аралык келишимдер боюнча милдеттенмелерге ылайык келсе.

- ЖОК (0 балл) - эгерде долбоор ратификацияланган эл аралык документтердин ченемдерине каршы келсе.

2. ЧУАнын долбоорунда эл аралык уюмдар (мисалы, БУУ, ДСУ, ДСУ ж.б.) тарабынан белгиленген эл аралык стандарттарга жана милдеттенмелерге шайкештигине талдоо жүргүзүлгөн:

- ООБА (1 балл) - эгерде эл аралык стандарттарга шайкештиги тастыкталса жана эске алынса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде долбоор эл аралык стандарттарга жооп бербесе же талдоо жүргүзүлбөсө.

3. ЧУАнын долбоору эл аралык милдеттенмелерди улуттук мыйзамдарга имплементациялоо үчүн механизмдерди жана жол-жоболорду камтыйт, бул алардын натыйжалуу аткарылышына өбөлгө түзөт:

- ООБА (1 балл) - эгерде долбоор эл аралык ченемдерди имплементациялоонун так механизмдерин камтыса.

- ЖОК (0 балл) - эгерде мындай механизмдер жок болсо же долбоордо жазылбаса.

Бардыгы:

3 балл

8.

Ченем жаратуу процессинин ачыктыгы жана айкындуулугу

1. Коомдук талкуулоо үчүн ЧУАнын долбоорун жарыялоо (Кыргыз Республикасынын Ченемдик укуктук актыларынын долбоорлорун коомдук талкуулоонун бирдиктүү порталы)

2. Коомдук угууларды жана консультацияларды өткөрүү

3. ЧУАнын долбоору боюнча отчеттордун жана корутундулардын жеткиликтүүлүгү

1 балл

1 балл

1 балл

1. ЧУАнын долбоору кызыкдар тараптар, анын ичинде жарандар жана уюмдар менен таанышуу жана талкуулоо үчүн расмий ресурстарда жарыяланган:

- ООБА (1 балл) - эгерде долбоор коомдук талкуу үчүн расмий аянтчаларда ачык жарыяланган болсо.

- ЖОК (0 балл) - эгерде жарыялоо жок болсо же жетүү чектелген болсо.

2. Бизнес, же эксперттик коомчулук кызыкдар тараптар, анын ичинде коомдук уюмдардын өкүлдөрү менен коомдук угуулар же консультациялар болдубу?

- ООБА (1 балл) - эгерде консультациялар же угуулар өткөрүлүп, натыйжалары документтештирилсе.

- ЖОК (0 балл) - эгерде коомдук угуулар жана консультациялар өткөрүлбөсө.

ЧУА долбоору боюнча отчеттордун жана корутундулардын жеткиликтүүлүгү

3. Коомдук талкуулоонун, экспертизалардын жыйынтыктары жөнүндө отчеттор, ошондой эле ченем жаратуу процессинин жыйынтыктары боюнча корутундулар жарыяланган жана коомчулук үчүн жеткиликтүү:

- ООБА (1 балл) - эгерде жыйынтыктоочу документтер жана отчеттор жарыяланып, таанышуу үчүн ачык болсо.

- ЖООК (0 балл) - эгерде талкуулардын жана экспертизалардын жыйынтыктары боюнча маалымат ачык жеткиликтүүлүк болбосо.

Бардыгы:

3 балл

Жалпы жыйынтык:

24 балл

Кошумча критерийлер

1.

Укук колдонуу практикасында маалыматтарды талдоо

1. Ченемдик укуктук актыларга укуктук мониторинг жүргүзүү

1 балл

2024-жылдын 19-июнундагы № 2215-VII Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин токтому менен бекитилген Укук колдонууга укуктук мониторинг жүргүзүүнүн жана мыйзамдардын эффективдүүлүгүнө (натыйжалуулугуна) баа берүүнүн тартиби жөнүндө жобого ылайык: ООБА (1 балл) - талдоо жүргүзүлсө

ЖОК (0 балл)- талдоо жүргүзүлбөсө.

Бардыгы:

1 балл

2.

Донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары каржылаган мамлекеттик бийлик органдарына жардам көрсөтүү үчүн биргелешкен долбоорлордо, программаларда иштелип чыккан ЧУА

1. Донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары тарабынан ченемдик укуктук актынын долбоорун иштеп чыгууну каржылоо жөнүндө түшүндүрмө катты Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги менен макулдашуу

2. Донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары тарабынан ченемдик укуктук актынын долбоорун иштеп чыгуу үчүн каржылоону пайдалануунун натыйжалуулугу

1 балл

1балл

ООБА (1 балл) - макулдашылган

ЖОК (0 балл) - макулдашылган эмес

ООБА (1 балл) - ченемдик укуктук акт кабыл алынды

ЖОК (0 балл)- ченемдик укуктук акт кабыл алынган жок

Бардыгы:

2 балл

Баалоо жүргүзгөн адамдын Аты-жөнү:

Байланыш: мобилдик: жумушчу: e-mail:

Датасы:

Эскертүү: төмөндө баллдын аныктамасынын баяндамасын караңыз.

Мамлекеттик органдын ченем жаратуу ишин баалоо формасына карата сыпаттама.

Жалпы критерийлер “Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкеш келүү” критерийинин индикаторлору ченемдик укуктук актынын долбоору негизги укуктук ченемдерге канчалык шайкеш келерин жана колдонуудагы мыйзамдарга жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына карама-каршы келбестигин баалайт. Аткарылган ар бир индикаторго “ооба” үчүн 1 балл, ал эми аткарылбаган индикаторго “жок” үчүн 0 балл берилет. Ар бир критерий боюнча Баллдардын жыйынтык суммасы “ооба/жок” системасынын алкагында ченем жаратуу ишине жалпы баа берет, мында максималдуу балл 3 түзөт. Мисалы, көрсөтүлгөн үчүн эсептөө төмөнкүдөй болушу мүмкүн: Укуктук корутунду: бар жана шайкештикти тастыктайт. (Ооба - 1 балл) Карама-каршылыктар: долбоор колдонуудагы мыйзамдарга жана мыйзамдарга карама-каршы келбейт. (Ооба - 1 балл) Конституциялык соттун чечимдери: долбоорду Конституцияга каршы келет деп тааныган чечимдер жок. (Ооба - 1 балл) “Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзамдарына шайкеш келүү” критерийи боюнча жыйынтыктоочу баа: баллдын суммасы: 3 ичинен 3 (100% ылайык келүү).

2. “Ченем жаратуу техникасына жана ченемдик укуктук актынын тилине, мөөнөттөрүнө шайкеш келүү” критерийинин индикаторлору “ооба/жок” системасы боюнча ченем жаратуу техникасынын талаптарына шайкеш келүү, юридикалык тилди пайдалануу жана ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгуу мөөнөттөрүн сактоо көз карашынан ченем жаратуу ишинин сапаты бааланат. Ар бир аткарылган көрсөткүч үчүн 1 балл (“ооба” үчүн), ал эми аткарылбаган көрсөткүч үчүн 0 балл (“жок” үчүн) берилет. Жыйынтыгында ар бир критерий боюнча баллдын суммасы бул “ооба/жок” системасы боюнча ченем жаратуу ишине жалпы баа берет - 3 балл. “Ченем жаратуу техникасына жана ченемдик укуктук актынын тилине, мөөнөттөрүнө шайкеш келүү” критерийи үчүн эсептөөнүн мисалы:

Актыны тариздөөдө ченем жаратуу техникасын сактоо-Ооба (1 балл) Юридикалык тил жана терминологияга ылайык келүү-жок (0 балл) Актыны иштеп чыгуу жана макулдашуу мөөнөттөрүн сактоо-Ооба (1 балл) Жыйынтыктоочу баа: Жалпы балл: мүмкүн болгон 3-түн ичинен 2.

3. “Жөнгө салуунун негиздүүлүгү жана зарылдыгы” критерийинин индикаторлору сунушталган жөнгө салуунун чындыгында эле зарыл жана негиздүү экендигин, ошондой эле көйгөйдү чечүүнүн радикалдуу эмес альтернативалары каралгандыгын аныктайт.

Сунушталган индикаторлорду пайдалануу менен “негиздүүлүк жана жөнгө салуу зарылдыгы” критерийи боюнча баа берүүнүн мисалы, мында “Ооба” — 1 балл, “жок” — 0 балл: Кырдаал: мамлекеттик орган шаардык аймактарда учкучсуз учуучу аппараттарды (дрондорду) колдонууну жөнгө салуу боюнча жаңы мыйзам долбоорун сунуштап жатат.

Индикаторлор боюнча баалоо:

1. Жөнгө салууну талап кылган көйгөйдүн болушу

- Мыйзам долбоорунун түшүндүрмө катында акыркы убакта шаарларда дрондорду колдонуу учурлары көбөйгөнү, бул жарандардын жана транспорт каражаттарынын коопсуздугуна коркунуч жаратып жатканы, ошондой эле авиациялык кызматтар менен чыр-чатактарды жаратып жатканы көрсөтүлгөн. Мыйзам долбоору көйгөйдү тастыктаган конкреттүү окуяларды көрсотөт.

- Жооп: ооба (1 балл) — маселе так көрсотүлгөн жана документтештирилген.

2. Статистикалык жана аналитикалык маалыматтарды колдонуу

- Мыйзам долбоорунда акыркы үч жылда дрон менен болгон окуялардын статистикасы жок экени көрсөтүлгөн, бирок ММКларда көрсөтүлгөн айрым учурлардын негизинде инциденттердин саны көбөйөт деп болжолдонууда. Авиация жана укук коргоо органдары боюнча мамлекеттик агенттиктин маалыматтары келтирилген жок.

- Жооп :жок (0 балл) — жөнгө салуунун зарылдыгын негиздөө үчүн ишенимдүү статистикалык маалыматтар же изилдөөлөр жок.

3. Маселени чечүүнүн альтернативдүү жолдору

- Мыйзам долбоорунда көйгөйдү чечүүнүн альтернативдүү варианттары көрсөтүлгөн эмес. Мисалы, дрондорду каттоо же айып пулдарды көбөйтүү сыяктуу административдик чаралар аркылуу дрондорду колдонууну көзөмөлдөөнү күчөтүү чаралары каралган эмес.

- Жооп: жок (0 балл) — көйгөйдү чечүүнүн альтернативдүү жолдору каралган эмес.

Жыйынтыктоочу баа: мүмкүн болгон 3 баллдан 1. Корутунду: бул мисалдын негизинде, долбоор жетиштүү негизделген эмес деген тыянак чыгарууга болот. Маселе так көрсөтүлгөң, бирок жөнгө салуунун зарылдыгына статистикалык жана аналитикалык тастыктоо жок, ошондой эле көйгөйдү чечүүнүн альтернативдүү ыкмалары каралбай, жөнгө салуунун негиздүүлүгү жана зарылдыгы үчүн жалпы баллды төмөндөтөт.

4. Колдонуудагы мыйзамдарга түзөтүүлөрдү киргизүү үчүн ЧУАнын долбоорлору үчүн “натыйжалуулук жана жыйынтык” критерийи колдонуудагы мыйзамдарды жана укук колдонуу практикасын жакшыртуу контекстинде киргизилген түзөтүүлөр канчалык натыйжалуу жана жыйынтыктуу болорун баалоого мүмкүндүк берет.

“Ооба / Жок” тутумун жана баллдык шкаланы колдонуу менен колдонуудагы мыйзамдарга түзөтүүлөрдү киргизүү үчүн “натыйжалуулук жана жыйынтык” критерийи боюнча мамлекеттик органдын ченем жаратуу ишине баа берүүнүн мисалы:

1. Өзгөртүү зарылдыгын негиздөө

- Баасы: Ооба (1 балл)

Долбоордо колдонуудагы мыйзамдардын кемчиликтери ачык көрсөтүлгөн: укуктук боштуктар жана укук колдонуудагы практикалык кыйынчылыктар аныкталган, алар четтетүүнү талап кылат.

2. Укук колдонууга болжолдонгон таасир

- Баасы: жок (0 балл)

Долбоордо түзөтүүлөрдүн укук колдонуга тийгизген таасирин болжолдонгон талдоо жок. Күтүлгөн өзгөрүүлөр конкреттүү маалыматтар менен бекемделбейт, практикада мүмкүн болуучу жакшыртууларды баалоо жок.

3. Өзгөртүүлөрдү киргизгенден кийин жетишилген натыйжаларды баалоо

- Баасы: Ооба (1 балл)

Долбоорго түзөтүүлөр киргизилгенден кийин жыйынтыктарга мониторинг жүргүзүү жана контролдоо механизми, анын ичинде жетишилген натыйжалар жөнүндө үзгүлтүксүз отчеттор жана натыйжалуулукту баалоо каралган. Жыйынтыктоочу баа: балллардын жалпы суммасы: мүмкүн болгон 3 баллдан 1 + 0 + 1 = 2

- Аткаруу пайызы: (2 / 3) × 100% = 66,7%

Натыйжаларды талдоо:

- Түзөтүүлөрдүн зарылдыгын оң негиздөө (1 балл).

- Укук колдонуу практикасына күтүлгөн таасирдин жетишсиз талдоосу (0 балл).

- Түзөтүүлөр киргизилгенден кийин натыйжалуулукка мониторинг жүргүзүү планы катышат (1 балл).

5. “Социалдык жана экономикалык максатка ылайыктуулук” критерийинин индикаторлору ЧУАнын долбоору анын натыйжалуулугун жана туруктуулугун камсыз кылуу үчүн маанилүү болгон социалдык жана экономикалык аспектилерге тийгизген таасири жагынан канчалык негиздүү экендигин аныктайт.

“Ооба/жок” тутумун пайдалануу менен көрсөтүлгөн индикаторлор боюнча мамлекеттик органдын ченем жаратуу ишине баа берүүнүн мисалы (“ооба” үчүн 1 балл, “жок” үчүн 0 балл):

1. Социалдык топторго тийгизген таасирин талдоо

- Долбоордун ар кандай социалдык топторго (мисалы, аз камсыз болгон үй-бүлөлөр, жаштар, пенсионерлер) тийгизген таасирине талдоо жүргүзүлдүбү?

- Жыйынтык: Ооба-талдоо жүргүзүлүп, калктын бардык маанилүү топтору үчүн социалдык кесепеттер деталдуу көрсөтүлгөн.

- Баасы: 1 балл

2. Экономикалык кесепеттерге баа берүү

- Экономикалык кесепеттери, анын ичинде мамлекет жана бизнес үчүн чыгымдар, ошондой эле мүмкүн болгон пайдалар бааландыбы?

- Жыйынтык: жок-экономикалык кесепеттерге баа берүү жок же толук эмес.

- Баасы: 0 балл

3. Узак мөөнөттүү таасир этүүлөрдү талдоо

- ЧУАны ишке ашыруудан узак мөөнөттүү таасир этүүлөргө талдоо жүргүзүлгөнбү (мисалы, 5-10 жылдан кийин)?

- Жыйынтык: Ооба-мүмкүн болгон узак мөөнөттүү социалдык жана экономикалык кесепеттер көрсөтүлгөн.

- Баасы: 1 балл

Жыйынтыктоочу балл: мүмкүн болгон 3-түн ичинен 2. “Коррупцияга каршы туруктуулук” критерийи ченемдик актынын долбоору мүмкүн болгон коррупциялык көрүнүштөргө канчалык туруктуу экендигин жана коррупциялык тобокелдиктерди канчалык натыйжалуу алдын ала тургандыгын баалайт. “Ооба / жок” системасы боюнча “коррупцияга каршы туруктуулук” критерийин эсептөөнүн мисалы үчүн, мында ар бир индикаторго “ооба” үчүн 1 балл жана “жок” үчүн 0 балл берилет: Көрсөткүчтөр:

1. Коррупциогендик факторлордун жоктугу: антикоррупциялык экспертизанын натыйжасында коррупциялык тобокелдиктерди түзүүчү ченемдер аныкталган эмес - Ооба (1 балл).

2. Ченемдердин жана жол-жоболордун ачыктыгы: документтин айрым жоболору түшүнүксүз бойдон калууда, бул өзү билүү менен колдонууга мүмкүндүк берет-жок (0 балл)

3. Контролдоо жана жоопкерчилик механизмдери: документте жоопкерчилик чаралары жана контролдоо механизмдери так жазылган-Ооба (1 балл)

Жыйынтык эсептөө:

- Коррупциогендик факторлордун жоктугу-1 балл

- Ченемдердин жана жол-жоболордун ачыктыгы-0 балл

- Контролдоо жана жоопкерчилик механизмдери-1 балл

Жалпы Жыйынтык: 3 баллдын ичинен 2 Аткаруу пайызы: 66.7%

“Эл аралык милдеттенмелерге ылайык келүү” критерийинин индикаторлору менен ЧУА долбоору өлкөнүн эл аралык милдеттенмелерин канчалык деңгээлде эске алаары жана аларды улуттук укуктук системага киргизери бааланат. “эл аралык милдеттенмелерге ылайык келүү” критерийи боюнча бааны эсептөөнүн мисалында, биз ченемдик укуктук актынын (ЧУА) конкреттүү долбоорун баалап жатабыз десек “Ооба” 1 балл, ал эми “жок” 0 балл берген “ооба / жок” тутумун пайдалануу менен аныкталат.

1. Эл аралык келишимдерди жана конвенцияларды эсепке алуу - ЧУАнын долбоорунда ал ратификацияланган эл аралык келишимдерге жана конвенцияларга ылайык келери көрсөтүлгөн. Жооп: “Ооба” - 1 балл.

2. Эл аралык стандарттарга жана талаптарга шайкештикти талдоо - талдоо жүргүзүлгөн, бирок, мисалы, Дүйнөлүк Соода Уюмунун (ДСУ) ж.б. стандарттарга шайкеш келбестиктер аныкталган жана бул шайкеш келбестиктер четтетилген эмес. Жооп: “жок” - 0 балл.

3. Эл аралык ченемдерди улуттук мыйзамдарга имплементациялоо - долбоор эл аралык ченемдерди имплементациялоо механизмдерин камтыйт, мисалы, БУУнун Адам укуктары жөнүндө Конвенциясында каралган жол-жоболор ж. б.. Жооп: “ооба” -1 балл.

Жыйынтык эсептөө:

- Эл аралык келишимдерди жана конвенцияларды эсепке алуу: 1 балл

- Эл аралык стандарттарга жана талаптарга шайкештигин талдоо: 0 балл

- Эл аралык ченемдерди улуттук мыйзамдарга киргизүү: 1 балл

Жалпы Жыйынтык: мүмкүн болгон 3 баллдан 2.

8. “Ченем жаратуу процессинин айкындуулугу жана ачыктыгы” критерийинин индикаторлору менен ченем жаратуу процессинин коомчулук үчүн ачыктыгынын жана жеткиликтүүлүгүнүн даражасы, ошондой эле коомчулуктун ЧУАны талкуулоого жана иштеп чыгууга катышуусу талданат.

“Ооба/жок” системасы боюнча ченем чыгаруу ишин баалоо системасында көрсөтүлгөн критерий үчүн төмөнкү индикаторлор колдонулат:

1. ЧУАнын долбоорун коомдук талкуулоо үчүн жарыялоо: ченемдик укуктук актынын (ЧУА) долбоору каралган мөөнөттө коомдук талкуулоо үчүн расмий сайттарда жарыяланган.

- Ооба (1 балл) - эгерде долбоор белгиленген мөөнөттө коомчулукка жарыяланган жана жеткиликтүү болсо.

- Жок (0 балл) - эгерде басылма жок болсо же мөөнөттөрүн бузуу менен ишке ашырылса.

2. Коомдук угууларды жана консультацияларды өткөрүү: кызыкдар тараптар (мисалы, жарандык уюмдар, бизнес-коомчулук, илимий мекемелер) менен коомдук угуулар же консультациялар өткөрүлдү.

- Ооба (1 балл) - эгерде угуулар же консультациялар кызыкдар тараптарды тартуу менен өткөрүлсө.

- Жок (0 балл) - эгерде угуулар же консультациялар өткөрүлбөсө.

3. ЧУАнын долбоору боюнча отчеттордун жана корутундулардын жеткиликтүүлүгү: коомдук талкуулоонун же консультациялардын жыйынтыктары жарыяланат жана ЧУАнын долбооруна киргизилген өзгөртүүлөр кабыл алынган сунуштарды же комментарийлерди көрсөтүү менен түшүндүрүлөт.

- Ооба (1 балл) - эгерде талкуулардын жыйынтыктары жарыяланса, ал эми сунуштар эске алынса жана ЧУАнын жыйынтыктоочу материалында чагылдырылса.

- Жок (0 балл) – талкуулардын жыйынтыгы жарыяланбаса же долбоордо эске алынбаса.

“Ченем жаратуу процессинин айкындыгы жана ачыктыгы” критерийин баалоонун мисалы катары:

- Ооба бардык индикаторлор боюнча (3 “Ооба” = 3 балл) - ченем жаратуу процессинин максималдуу ачыктыгы жана айкындуулугу.

- Бир же бир нече индикаторлор боюнча жок (мисалы, 2 “ооба” жана 1 “жок” = 2 балл) - ачыктык боюнча талаптын жарым-жартылай аткарылышы.

- Бардык индикаторлор боюнча жок (0 балл) – ченем жаратуу процесси коомчулук үчүн ачык жана ачык-айкын болбостон жабык.

Кошумча критерийлер

1. “ЧУАга укуктук мониторинг жүргүзүү” индикатору алар кабыл алган жана (же) иштеп чыгуучулары болуп саналган, же болбосо алардын компетенциясына түздөн-түз тиешелүү болгон ченемдик укуктук актыларга (конституциялык мыйзамдарга, кодекстерге жана мыйзамдарга) укуктук мониторинг жүргүзүүнүн тартибине ылайык ченемдик укуктук актыга (ЧУА) укуктук мониторинг жүргүзүлгөндүгүн укук колдонууга Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 2024-жылдын 19-июнундагы

№ 2215-VII токтому менен бекитилген Укуктук мониторинг жүргүзүү жана мыйзамдардын натыйжалуулугуна (жыйынтыгына) баа берүү тартиби жөнүндө жобонун негизинде баалайт, ал мыйзамдардын укук колдонулушун жана натыйжалуулугун баалоону камтыйт. Мониторинг практикалык иште ЧУАны колдонууга системалуу көз салууну жана талдоону камтууга тийиш: Ооба (1 балл) – эгерде ЧУАга укуктук мониторинг белгиленген тартипке ылайык, анын ичинде ЧУАны колдонуу жөнүндө маалыматтарды чогултуу жана талдоо, ошондой эле анын натыйжалуулугун жана жыйынтыгын баалоо менен толук жүргүзүлсө. Бардык керектүү жол-жоболор жана талаптар аткарылды. Жок (0 балл) – эгерде ЧУАга укуктук мониторинг белгиленген тартипке ылайык жүргүзүлбөсө, ЧУАны колдонууга талдоо жүргүзүлбөсө же мониторинг процесси мыйзамдардын натыйжалуулугун жана жыйынтыгын баалоо талаптарына ылайык келбесе. Эсептөө мисалы: Укуктук мониторинг жүргүзүү: ЧУАга Мониторинг белгиленген тартипке ылайык, анын ичинде укук колдонуу жөнүндө маалыматтарды талдоо жана натыйжалуулугун баалоо менен жүргүзүлдү. (Ооба - 1 балл) Жыйынтыктоочу баа: мүмкүн болгон 1 баллдан 1 балл.

“Ооба / жок” системасы боюнча” донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары каржылаган биргелешкен долбоорлордо, мамлекеттик бийлик органдарына жардам көрсөтүү үчүн программаларда иштелип чыккан ЧУА" кошумча критерийи боюнча баалоонун мисалы: “Донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары тарабынан ченемдик укуктук актынын долбоорун иштеп чыгууну каржылоо жөнүндө түшүндүрмө катты Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги менен макулдашуу” индикатору менен ЧУА долбоорун иштеп чыгууну каржылоо эл аралык институттардан каржылоо үчүн таризделген түшүндүрмө катты менен бирге, Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги менен макулдашылгандыгы текшерилет:

- Ооба (1 балл) – эгерде каржылоо жөнүндө түшүндүрмө кат Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги менен макулдашылса жана тиешелүү документтер бул Макулдашууну тастыктаса.

– Жок (0 балл) - эгерде Юстиция министрлиги менен макулдашуу өткөрүлбөсө же тастыктоочу документтер жок болсо.

"Донор өлкөлөрдүн эл аралык (финансылык) институттары тарабынан ченемдик укуктук актынын долбоорун иштеп чыгуу үчүн каржылоону пайдалануунун натыйжалуулугу" индикатору менен ЧУА долбоорун иштеп чыгуу үчүн эл аралык (финансылык) институттардан алынган каржылоону пайдалануунун натыйжалуулугу бааланат. Каражаттар белгиленген максаттарга жана талаптарга ылайык канчалык натыйжалуу пайдаланылгандыгы аныкталат.

- Ооба (1 балл) – эгерде каражаттар каржылоонун максаттарына ылайык натыйжалуу пайдаланылса жана каражаттардын максаттуу пайдаланылышын чагылдырган тастыктоочу отчеттор же документтер болсо.

- Жок (0 балл) – эгерде каржылоо натыйжалуу пайдаланылбаса же тастыктоочу отчеттор жана документтер жок болсо.

Эсептөө мисалы:

- Юстиция министрлиги менен макулдашуу: каржылоо жөнүндө түшүндүрмө кат Юстиция министрлиги менен макулдашылган жана тиешелүү ырастоо бар. (Ооба - 1 балл)

- Каржылоону пайдалануунун натыйжалуулугу: каржылоо натыйжалуу колдонулуп, каражаттардын максаттуу пайдаланылышын тастыктаган отчеттор берилди. (Ооба - 1 балл)

Жыйынтыктоочу баа: мүмкүн болгон 2 баллдын ичинен 2.

Бардык критерийлер боюнча акыркы балл Критерийлердин жалпы санын аныктоо: Баалоо жүргүзүлүп жаткан бардык критерийлердин санын эсептөө. Мисалы, бардыгы болуп 8 критерий, ар бир критерий 3 көрсөткүчтү камтыйт. Ар бир индикаторго балл берүү: Ар бир индикаторго “ооба” деп жооп берилсе 1 балл, “жок” деп жооп алса 0 балл берилет. Ар бир критерий боюнча жыйынтык баллды эсептөө: Ар бир критерий боюнча көрсөткүчтөр боюнча балллар кошулат. Мисалы, эгерде "негиздүүлүк жана жөнгө салуу зарылдыгы" критерийи боюнча 3 индикатордун ичинен экөө “ооба” деп жооп берсе, бул критерий үчүн жыйынтыктоочу балл 2/3 (же 67%) болот. Жалпы жыйынтыктоочу баллды эсептөө: Ар бир критерий боюнча алынган бардык баллларды кошуңуз. Мүмкүн болгон максималдуу балллардын акыркы пайызын эсептеңиз.

Формула:

Мисалы, эгерде бардыгы болуп 8 критерий болсо, алардын ар биринде 3 индикатор бар (бардыгы 24 индикатор), ал эми баалоо боюнча 18 балл болсо, жыйынтыктоочу балл болот:

Жыйынтыктоочу баллды чечмелөө: 80-100%: ченем жаратуу иш-аракетинин шайкештигинин жана негиздүүлүгүнүн жогорку даражасы. 60-79%: орточо шайкештик деңгээли, айрым кемчиликтер бар. 60% дан аз: шайкештик деңгээли төмөн, олуттуу тактоо талап кылынат.