Сульфат жана сульфит-целлюлоза өндүрүшүндөгү булгоочу заттардын эмиссиясын эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин буйругуна)

Тиркеме 12

(Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна)

СУЛЬФАТ ЖАНА СУЛЬФИТ-ЦЕЛЛЮЛОЗА ӨНДҮРҮШҮНДӨГҮ БУЛГООЧУ ЗАТТАРДЫН ЭМИССИЯСЫН ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫ

Сульфат жана сульфит-целлюлоза өндүрүшүндө бөлүнүп чыгуучу негизги булгоочу заттар, алардын чыгуу булактары жана бул заттардын орточо салыштырмалуу чыгуу көрсөткүчтөрү 1, 2, 3-таблицаларда келтирилген. Мында төмөнкү белгилер кабыл алынган: ММ – метилмеркаптан, ДМС – диметилсульфид, ДМДС – диметилдисульфид. Келтирилген көрсөткүчтөр булгандыруучу заттардын жалпы чыгууларын болжолдуу эсептөөлөр үчүн гана кызмат кыла алат, алар инструменталдык өлчөөлөрдүн маалыматтары боюнча оңдолушу керек. Заттарды булгоочу заттардын чыгышынын көлөмү (г/саат) П = q x B формуласы боюнча эсептелет, мында q – булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгышынын көрсөткүчү (г/целлюлоза тоннасына), В – агрегаттын өндүрүмдүүлүгү (саатына целлюлоза тоннасы). Кайнатуу, жуу, бууландыруу жана изверстерегенерациялык цехтердин, содорегенерациялык цехтердин эритүүчү заттарынын булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөрү 1-таблицанын маалыматтары боюнча алынат. Содорегенерациялык цехтердин булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөрү казан агрегатынын конструкциясына жана кайнатуучу щелоктун сульфиддүүлүгүнө жараша 2-таблица боюнча алынат. Сульфиттик целлюлозаны кайнатууда булгоочу заттарды чыгаруу боюнча салыштырма көрсөткүчтөр 3-таблицадан алынат.

Таблица 1

. Сульфат целлюлозасын өндүрүүдөгү булгоочу заттардын салыштырмалуу чыгарылыш көрсөткүчтөрү (г/т целлюлоза)

Жабдуулар

Процесс

H2S

MM

ДМС

ДМЛС

SO2

Чаң

Терпентиндик конденсатор

Акыркы үйлөтүүсүз кайнатуу

4,7

443,7

300,4

120

-

-

«Розенблад» тибиндеги жылуулукту пайдалануу (утилизациялоо) орнотмо

Толук басымда үйлөө

19

900

100,2

240,4

-

-

Үйлөтүү резервуары

1

10

50

10

-

-

Бууланткыч станциянын конденсациялык орнотмосу

23

15,3

12

10

-

-

Сульфат самынды чиритүүчү орнотмосу

36

-

-

-

-

-

Ректификациялык колонка

Талл майын дистиляциялоо

2,04

1,0

0,1

0,2

-

-

Ректификациялык орнотмо

Скипидар майын атмосфералык басымда ректификациялоо

-

9,0

1,7

0,015

-

-

вакуумда

-

0,1

0,15

0,41

-

4500

Эритүүчү эритме

56,5

-

-

-

Акиташты регенерациялоо меши (АРМ)

240

-

-

-

864

12000

Эскертүү. Газ чыгаруунун мүнөздөмөсү ийне жалбырактуу жыгачтарды жана ийне жалбырактууларга жалбырактууларды кошуп кайнатуу шарттары үчүн берилген; кайнатуу боюнча целлюлозанын чыгышы 46 – 52 % чегинде, кайнатуучу щелоктун сульфиддүүлүгү 22 – 33 %.

Таблица 2

Сода регенерациялоочу казан агрегаттарынын (СРК) түтүн газдарындагы булгоочу заттардын салыштырмалуу курамы (г/т целлюлоза).

СРК

Бышыруучу щелоктун сульфиддүүлүгү, %

H2S

MM

SO2

Чаң

Каскаддуу бууланткычсыз

30 – 33

72

0,0

10100

54720

25 – 28

72

0,0

5800

46800

20 – 23

72

0,0

3000

39600

Каскаддуу бууланткыч менен

30 – 33

5850

390

6900

48360

25 – 28

3600

255

3200

40560

20 – 23

900

0,0

1300

31200

Таблица 3

Сульфит целлюлозасын өндүрүүдөгү SO2 бөлүнүп чыгуусу

Процесс

Орнотуу

Салыштырма чыгаруу SO2

SO2нин чыгаруудагы концентрациясы, %

Эксертүү

м3/т

г/т

Күкүрт кислотасын даярдоо

Абсорбциялык орнотмону колдонуу:

500

-

NaOH менен

-

640

0,04

NH4OH менен

3200

0,2

Күкүрт кислотасын сактоо

Кислота сакталган идиштер (бак)

1,0

300

10,8

Аба желдеткичтери аркылуу чыгаруулар

Кайнатуучу казандарды түшүрүү

Үйлөө-сүзүп алуу[1] шахталары

кайноо бууларын тазалоосуз жана муздатуусуз

650

36000

1,9

Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 100оС

кайнатуу бууларын жарым-жартылай муздатуу менен тазалоосуз

500

16000

1,1

Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 85–90оС

кайноо бууларын тазалоо жана муздатуу менен

59

600

0,3

Үйлөтүү процесс учурунда чыгаруу температурасы 30оС

Сүзүү-жууп алуу шахталары

жабык сүзүү

250

1500

0,2

Жуу процессиндеги чыгаруу (выброс)

ачык сүзүү

85

50

0,02

Ошол эле

Суу бышыруучу казандан пайдаланылган шлактарды шлак бактарга тандап алуу:

кайноо бууларын бөлбөстөн

150

14000

3,2

кайноо бууларын бөлүп алуу менен

90

80

0,03

Ачытуу алдында щелоктордон SO2ни аба менен үйлөтүү

SO2үйлөтүү үчүн аба берилүүчү щелоктуу бактар

400

830

0,1

Салыштырма чыгаруу желдетүүгө келген абанын көлөмүнө жараша болот.

Целлюлозаны жуу

Вакуумдук-жуугуч орнотмо

400

600

0,05

Салыштырмалуу чыгаруу вентилятордун кубаттуулугуна жараша болот.

Эскертүү: 1. Атмосферага күкүрт ангидридинин бөлүнүп чыгуусунун келтирилген көрсөткүчтөрү ишканалардын 1981–1983-жылдардагы 2тп – аба формасы боюнча отчеттук маалыматтарына жана ЦНИИБ тарабынан сульфит-целлюлоза ишканаларында атмосферанын булгануу булактарын инвентаризациялоо мезгилинде жүргүзүлгөн инструменталдык өлчөөлөрдүн жыйынтыктарына негизделген. 2. Салыштырмалуу бөлүнүп чыгуу мааниси нм3/т технологиялык процесс менен гана эмес, газ өткөргүч жолундагы абанын сорулушунун көлөмү менен да аныкталат, ошондуктан ар кандай ишканаларда олуттуу айырмачылыктар болушу мүмкүн. 3. Кайнатуучу казандарды түшүрүүдө г/т күкүрт ангидридинин бөлүнүп чыгуусу температура менен эмес, щелоктун калдык титри менен да аныкталат; щелоктун калдык титри канчалык жогору болсо, кайнатуучу казандардан үйлөтүү же жууп чыгаруу учурунда кайноо буулары пайда болгон мезгилде суюк фазадан газ фазасына ошончолук көп күкүрт диоксиди өтөт (калдык титр 0,1ден 0,3%ке чейин өзгөрүшү мүмкүн).

Бардык түрдөгү СРК жана ИПР чаң чыгаруунун салыштырма көрсөткүчтөрү электрофильтрлердин жана чаң кармагыч скрубберлердин иштешин эске албастан келтирилген. Чаң кармагыч түзүлүштөрдүн иштешин эске алуу менен СРК жана ИПР түтүн газдары менен чаңдын чыгуу көлөмү (г/саат) төмөнкү формула боюнча эсептелет.:

, (1)

мында q - чаңдын чыгарылышынын үлүштүк көрсөткүчү (г/т целлюлоза), В - агрегаттын өндүрүмдүүлүгү (т целлулоза/саат), η - чаң кармоучу агрегаттын иштөө натыйжалуулугу (%).