# Эмерек, фанера жана жыгач-стружка плиталарын өндүрүүдө булгоочу заттарды эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна) - Толук аталышы: Эмерек, фанера жана жыгач-стружка плиталарын өндүрүүдө булгоочу заттарды эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна) - Актынын түрү: Методика - Номери: 01-01/50 - Кабыл алынган күнү: 25.02.2026 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 25.02.2026 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 25.02.2026 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Эмерек, фанера жана жыгач-стружка плиталарын өндүрүүдө булгоочу заттарды эсептөө методикасы (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна) (25.02.2026 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230043271 --- Тиркеме 9 (Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин 2026-жылдын 25-февралындагы № 01-01/50 буйругуна) ЭМЕРЕК, ФАНЕРА ЖАНА ЖЫГАЧ-СТРУЖКА ПЛИТАЛАРЫН ӨНДҮРҮҮДӨ БУЛГООЧУ ЗАТТАРДЫ ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫ Эмерек, фанераны жана жыгач-чипа такталарын өндүрүү учурунда мүнөздүү булгануучу заттар төмөнкүлөр болуп саналат: - жыгачты жана жыгач-чипа такталарын механикалык иштетүүдө – жаңычалар, чаң, формальдегид; - жыгач плиталарды фанер менен каптоодо – формальдегид, фенол, аммиак; - пенополиуретан буюмдарын жасоодо – гексаметилендиамин, этилен оксиди, көмүртек оксиди; - пленканы даярдоо жана бүтүрүүдө – формальдегид, ароматтык углеводороддор, эфирлер, спирттер; - ысык басуу учурунда – формальдегид, фенол, аммиак; - негизги плиталарды өндүрүүдө – формальдегид, аммиак, чаң. Жыгачты жыгач иштетүүчү жана жылмалоочу станоктордо иштетүү учурунда пайда болгон чаңдын көлөмү (т/жылына) төмөнкү формула боюнча эсептелет: , (1) мында: Ко – жергиликтүү соргучтардын эффективдүүлүк коэффициенти; Кп – 200 мкмден кичине бөлүкчөлөрү бар чаңдын калдыктардагы курамы (%) (1-таблицаданкараңыз); Q – ар түрдүү станоктордо жыгачты иштетүү учурунда алынган жыгач калдыктарынын саны (кг/саат) (2-таблицадан караңыз); τ – жабдуулардын иштөө убактысы (саат). 1-таблица Жыгачты иштетүүнүн ар кандай технологиялык процесстеринде калдыктардагы чаңдын курамы (Кп %) Процесс Кп (%) Процесс Кп (%) Тилүү 36,0 Жылмалоо 90,0 Фрезерлөө 12,5 Технологиялык жипчелерди алуу 10,0 Тешүү 18,0 Кургак жаңычаларды алуу 25,0 Жонуу 12,5 2-таблица Ар түрдүү станоктордо жыгачты иштетүү учурунда пайда болгон калдыктардын көлөмү Жабдуу Орточо таштандылардын саны, кг/саат Анын ичинде бөлүкчөлөрүнүн көлөмү 200 мкмден аз болгон чаң (%) Тегерек араа станоктору Кесүүчү ПДК-4 78 38 Бөлүктүк-рейкалуу ЦА-2 110 36 Жаратылыштык көп араалуу ЦМР-1 170 36 Учтуу ЦМЭ-2 44 36 Формативдүү төрт араалуу фрезердик баштар менен ЦФ-2 35 34 СР-6 245 25 СР-12 335 25 СР-18 500 25 Эки тараптуу рейсмустар: С2Р8 445 25 С2Р12 490 25 С2Р16 555 25 Төрт тараптуу жонуучу: СК-15, С16-4, С16-5 310 25 СП-30, С-26 600 25 Фрезердик Ф-4, Ф-5, Ф-6 26 20 Автоматтык берүүсү бар фрезерлөөчү ФА-4 44 20 Карусель-фрезерлөө Ф1К 22 20 Шипорез станоктору Бир тараптуу рамкалуу ШО-10: араа 4,6 16 тикенек кесүүчү фрезалар 73 16 Бир тараптуу рамкалуу ШО-6: араа 3,7 16 тикенек кесүүчү баштар 54 16 көзөнөк диски 15,3 16 фрезердик баштар 68 20 Универсалдуу тегерек араалуу УП 21 30 Лента араа станоктору Лента араа бөлүүчү ЛД-140 245 34 Лента араа жыгач устачылык ЛС-80 29 34 Жонуучу станоктор Кол менен жылмалоочу станоктор: СФ-3, СФ-4 СФ-6 33 73 25 25 Механикалык жылмалоочу станоктор: 97 25 СФА-4 СФА-6 190 25 Бир тараптуу рейсмус СР-3 Т 97 25 икенек кесүүчү рамкалуу МД-100: араа 9,2 16 тикенек кесүүчү фрезалар 145 16 көзөнөк кесүүчү фрезалар 48 16 Бургулоочу жана оюу станоктору Горизонталдык бургулоочу 22 18 СвПА Автоматтык берүүсү бар вертикалдык бургулоочу СВА-2 14 18 Чынжырлуу оюучу ДЦА-2 27 18 Жылмалоочу станоктор Эркин тасмалуу ШлСЛ 1,8 95 Кыймылсыз столдуу тасмалуу ШЛНС 2,8 95 Диск жана катушкалуу ШлДБ 3,2 95 Эки дисктүү Шл2Д 4 95 Үч цилиндрлүү Шл3Ц-3 27 95 Үч цилиндрлүү Шл3ЦВ-3 48 95 Курулуш материалдарын өндүрүүдө атмосферага бөлүнүп чыккан булгоочу заттын көлөмү (Пк, т/жыл) төмөнкү формула боюнча аныкталат: , (2) мында G – сарпталуучу материалдын көлөмү (т/жыл); Кк – сарпталуучу материалдын учуучу бөлүгүндөгү компоненттин курамы (%). Эмерек, фанера жана жыгач-стружка плиталарын өндүрүүдө атмосферага бөлүнүп чыккан формальдегиддин же фенолдун (Пф, т/жыл) көлөмү төмөнкү формула боюнча аныкталат: , (3) мында G – сарпталуучу чайырдын көлөмү (т/жыл); φ – чайырдын курамындагы эркин формальдегиддин же фенолдун (%) мазмуну (3 – 6 таблицалар); β – технологиялык операция менен аныкталуучу коэффициент. β маанилери төмөнкүдөй кабыл алынат: сыйпау процесстеринде 0,25; табигый жана синтетикалык шпон менен каптоодо 0,05; кагазды сиңирүүдө (ламинациялоодо) 0,5; жыгач-үрмө плиталарды өндүрүүдө (үрмөнү чайыр менен сиңирүү, ысык пресстөө, плиталарды муздатуу) 0,4; фанера өндүрүүдө 0,5. Формальдегид менен аммиактын (Пф, Па, т/жыл) бул компоненттерди камтыган чайырларды колдонууда атмосферага бөлүнүп чыгуучу көлөмүн атайын көрсөткүчтөр боюнча да аныктоого болот: , (4) бул жерде qф, qа - формальдегиддин жана аммиактын үлүштүк чыгарылышы (чыгып жаткан чайырдын г/кг) (табл. 7). 3.–6-таблицаларда эмерек, фанера жана жыгач-үрүндү плиталарын өндүрүүдө эң көп колдонулган чайырлар менен лактардын курамдары келтирилген. 3-таблица Эмеректерди өндүрүү үчүн колдонулган чайырлардын курамы Компонент Бирдик Чайыр маркасы МФ М-60 М-70 М-19-62 Ичеги-карын б.а. 100 100 100 100 Формалин (37%) б.а. 270,2 216 266 266 Аммиак суусу (25%) б.а. 10 1,4 – 2,8 \- 1,5 – 3,0 Жегич натрий (42%) б.а. \- 0,2 – 0,5 До 0,7 0,2 – 0,7 Хлордуу аммоний (20%) б.а. \- 0,1 – 0,2 До 0,3 0,1 – 0,3 Эркин формальдегид % 3 – 4 1 – 1,5 1,5 – 3 1,0 – 1,2 Кургак калдык % 65 57 – 63 67 – 70 65 – 70 Таблица 4 Синтетикалык пленкаларды өндүрүүдө колдонулуучу сиңирүүчү чайырлар менен лактардын курамы Компонент Бирдик НЦ-2101 МФПС-1 МВПС-2 МЛ-21111-ПМ ММПК-25 ММПК-50 МФП СПМФ-4 Карбамид (100%) б.а. \- 110+30\* 100+50\* \- 100 100 100 25,5 Формалин (37 %) б.а. \- 270 270 \- 275 230 156 496 Суу б.а. \- 100 \- \- \- \- \- 115 Уротропин б.а. \- 5 \- \- 11,25 9,5 12,5 \- Меламин б.а. \- \- \- \- 50 25 \- 332 Капролактам % \- \- \- \- \- \- \- 27,2 Бутилацетат % 8,4 \- \- \- \- \- \- \- Ксилол % 8,4 \- \- 23,79 \- \- \- \- Бутанол % \- \- \- 17,7 \- \- \- \- Изобутанол % 10,5 \- \- \- \- \- \- \- Акмос % \- \- \- \- \- \- \- 1,36 Триэтаноламин % \- \- \- \- \- \- \- 1,01 ОП-7 % \- \- \- \- \- \- \- 0,6 Этилацетат % 33,6 \- \- \- \- \- \- \- Толуол % 9,1 \- \- \- \- \- \- \- Эркин формальдегид % \- 2 1 \- 1,4 1,4 0,5 –0,1 0,5 Кургак калдык 28-33 40±1 51±1 50 – 54 48 – 52 48 – 50 45 – 50 56 Таблица 5 Аяктоочу материалдардын (эриткичтер, лактар, боёктор, эмалдар, шпаклевка) курамы (%) Компонент Эриткичтер № 646 № 647 № 648 № 649 РМЛ-218 РМЛ РМЛ-315 РВД РКБ-1 РКБ-2 М Р-4 Р-219 АМР-3 РЛ-277 РЛ-278 РЛ-251 Ацетон 7 \- \- \- \- \- \- 3 \- \- \- 12 23 \- \- \- \- Метилизобутилкетон \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- 40 Бутил спирти 10 7,7 20 20 19 10 15 10 50 95 5 \- \- 22 \- 20, \- Бутилацетат 10 29,8 50 \- \- \- 18 18 \- \- 30 12 \- 25 \- \- \- Ксилол \- \- \- 50 23,5 \- 25 \- 50 5 \- \- \- \- \- 30 \- Толуол 50 41,3 20 \- 32,5 10 25 50 \- \- \- 62 33 30 \- 25 \- Этил спирти 15 \- 10 \- 16 64 \- 10 \- \- 60 \- \- 23 \- 15 \- Этилцеллозольв 8 \- \- 30 3 16 17 \- \- \- \- \- \- \- \- 10 \- Этилацетат \- 21,2 \- \- 16 \- \- 9 \- \- 5 \- \- \- \- \- \- Циклогексанон \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- 33 \- 50 \- 60 Этилгликольацетат \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- 50 \- \- Учуучу бөлүгү, % 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Табл. 5. уландысы Компонент Негиздөөчү курамдар Лактар Тегиздөөчү суюктук РМЕ Бөлүштүрүүчү суюктук НЦ-313 Нитрополитература НЦ-314 Жылтыратуучу суу № 18 НЦ-0140 ВНК НЦ-221 НЦ-222 НЦ-223 НЦ-224 НЦ-218 НЦ-243 НЦ-52 Ацетон \- 2,3 3,4 \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- Бутанол 12 5,3 16,6 7,4 10,05 8 6,3 11,1 33 4 2 \- 5 Бутилацетат 16 3,5 12,5 7,2 12,06 10,2 6,3 7,4 \- 15 6,4 8,1 1 Этилацетат 12 9,4 8,3 12,4 3,35 10,5 11,2 5,18 \- 20 5,2 \- 2 Этил спирти 8 9,4 8,3 12,2 \- 34,05 11,2 7,4 1 54 76,7 55,64 69 Ксилол \- 17,8 \- \- 16,75 10,3 16,45 \- \- \- \- \- \- Толуол 16 20,6 33,2 36,6 16,75 \- 16,45 37 \- \- 3,6 8,7 \- Этилцеллозольв 12 17,7 \- 2,5 8,04 \- 2,1 5,92 \- \- 3 13,6 \- Циклогексанон 4 \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- Окситерпен эриткич \- \- \- \- \- 1,95 \- \- \- 1 \- \- \- Сольвентнафта \- \- \- \- \- \- \- \- 4 \- \- \- \- Формальдегид \- \- \- \- \- \- \- \- 0,76 \- \- \- \- "Галоша" бензини \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- \- 20 Учуучу бөлүгү, % 80 70 83,3 78 68 75 70 74 38,76 94 96,9 86 97 Кургак калдык, % 20 30 16,9 22 32 25 30 26 61,24 6 3,1 14 3 Табл. 5. уландысы Компонент Полиэфирдик, поли- жана нитроуретан боёктору ПЭ-246 ПЭ-265 ПЭ-232 ПЭ-220 ПЭ-250М УР-277М ПЭ-251Б УР-245М Ацетон 1 – 2 1 – 2 29 31 38 \- \- \- Битулацетат 5 5 \- \- \- \- \- 26 Стирол 1 – 2 1 – 2 \- \- \- \- 3 – 5 \- Ксилол \- \- 1 1,5 1 5 1 16 Толуол \- \- 5 2,5 4 \- 1 \- Метилизобутилкетон \- \- \- \- \- \- 8 – 11 \- Циклогексанон \- \- \- \- \- 34 8 – 11 14 Этилгликольацетат \- \- \- \- \- 26 \- 15 Учуучу бөлүгү, % 8 8 35 35 43 65 21 – 29 71 Кургак калдык, % 92 92 65 65 57 35 79 – 71 29 Табл. 5. уландысы Компонент Эмальдар ПЭ-276 НЦ-25 НЦ-132П НЦ-1125 НЦ-257 НЦ-258 КВ-518 ПФ-115 ПФ-133 МС-17 Бутилацетат 6 6,6 6,4 6 6,2 6,5 7 \- \- \- Этилцеллозольв \- 5,28 6,4 4,8 4,96 \- \- \- \- \- Ацетон 2 – 4 4,62 6,4 4,2 4,34 \- 19,6 \- \- \- Бутанол \- 9,9 12 6 9,3 10,4 \- \- \- \- Этанол \- 9,9 16 9 6,2 5,85 \- \- \- \- Толуол \- 29,7 32,8 30 31 13 \- \- \- \- Этилацетат \- \- \- \- \- 0,75 \- \- \- \- Стирол 2 – 1 \- \- \- \- \- \- \- \- \- Ксилол \- \- \- \- \- 16,25 \- 22,5 25 60 Сольвент \- \- \- \- \- \- 43,4 \- \- \- Уайт-спирит \- \- \- \- \- \- \- 22,5 \- \- Циклогексанон \- \- \- \- \- 3,25 \- \- \- \- Учуучу бөлүгү, % 9 – 10 66 80 60 62 65 70 45 50 60 Кургак калдык 91 – 90 34 20 40 38 35 30 55 50 40 Табл. 5. уландысы Компонент Шпаклёвкалар, грунтовкалар ПФ-002 НЦ-008 ХВ-005 ГФ-032, ГС, ГФ-0163 ГФ-031 ГФ-032 ФЛ-03К ФЛ-03Ж ХС-010 АК-070 Клей ХВК-2А Ацетон \- 4,5 8,5 \- \- \- \- 17,4 \- 17,5 Бутилацетат \- 9 4 \- \- \- \- 8 43,5 8,8 Толуол \- 9 20,5 \- \- \- \- 41,6 17,4 35 Этил спирти \- \- \- \- \- \- \- \- 8,7 \- Бутанол \- 1,5 \- \- \- \- \- \- 17,4 \- Ксилол \- \- \- \- 51 61 15 \- \- \- Сольвент 25 \- \- 32 \- \- \- \- \- \- Этилацетат \- 6 \- \- \- \- \- \- 8,7 \- Уайт-спирит \- \- \- \- \- \- 15 \- \- \- Учма бөлүгү, % 25 30 33 32 51 61 30 67 87 70 Кургак калдык, % 75 70 67 68 49 39 70 37 13 30 Таблица 6. Состав смол для производства фанеры и древесно-стружечных плит Компонент Бирдик Карбамидформальдегиддик Фенолформальдегиддик КФ-МТ (КС-68М) КФ-5 (КС-68Б) КФ-Ж (М9-62Б) СФЖ-3014 СФЖ-3013 СФЖ-3011 С-50 Карбамид (100 %) в.ч. 100 100 100 \- \- \- \- Формалин (37%) в.ч. 180 225 216,26 120 182 126,9 162,5 Кристаллдык фенол (98 – 99,9 %) в.ч. \- \- \- 100 100 100 100 Натр гидроксиди (100 %) в.ч. 0,5 – 0,14 \- \- 31 21,6 23,9 16,9 Аммиак суусу (25 %) в.ч. \- \- 2,43 \- \- \- \- Аммоний хлориди (20 %) в.ч. 0,2 – 0,4 0,226 \- \- \- \- \- Суу в.ч. 190 \- \- 25,1 82 \- \- Эркин формальдегид % 0,3 0,9 1,0 0,15 0,18 1,0 \- Эркин фенол % \- \- \- 0,1 0,18 1,0 \- Кургак калдык % 66±1 67±2 67±2 49 41 45 \- Эскертүү: Кашаанын ичинде жокко чыгарылган нормативдик-техникалык документ боюнча марка берилген. Таблица 7. Заттарды булгоочу заттардын салыштырмалуу бөлүнүшү (г/кг) Чайырдагы формальдегиддин (же аммиактын) курамы, % Формальдегид Аммиак 0,3 1,2 \- 0,5 2,0 \- 1,0 4,0 1,88 1,2 4,81 2,1 \* Деконденсация учурунда карбамид кошуу