ИздөөПрограмма

Токмок шаарынын 2025-2030-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы (Токмок шаардык кеңешинин токтомуна)

Программа2025-жылдын 24-декабры, № 97/17-6Күчүндөред.: 2025-жылдын 24-декабры

Бул документ боюнча сурооңуз барбы?Чат-боттун жообун документ менен салыштырыңыз

ЖИ мыйзамдын тексти боюнча жооп беретЖИ колдонуудагы редакция боюнча жооп берет · акысыз

Айына ЖИнин 40 жообу - акысыз. Банк картасы керек эмес.

Токмок шаардык кеңешинин

2025-жылдын 24-декабрындагы

№97/17-6 токтомуна

№1 тиркеме

Токмок шаарынын 2025-2030-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүү программасы

1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

Географиялык абал

Географиялык абалы. Токмок шаары 1867-жылы негизделген. Анын аянты 4131,5 гектарды түзөт. Бишкек шаарынан чыгыш тарапка 60 километр аралыкта, деңиз деңгээлинен 800–850 метр бийиктикте жайгашкан. Эл аралык “Манас” аэропорту 90 км аралыкта жайгашкан. Азыркы учурда Токмок шаары облустук маанидеги шаар статусуна ээ. Шаарда 64 улуттун өкүлдөрүн камтыган 76 138 адам жашайт. 2024-жылдын март айынан баштап болгон АТРдин негизинде “Строитель” дача конушу Токмок шаарына кошулуп, географиялык өзгөрүүлөр болду. Шаарда өнүккөн коммуникация тармагы бар- асфальт жабылган жолдор, жылуулук борбору, энергетикалык жана суу түтүктөрү, ошондой эле узак мөөнөткө курулуш же ижарага берүү үчүн коммуникациялары көрсөтүлгөн бош жер тилкелер бар. Географиялык өзгөчөлүгү: Шаар Европа, Кичи жана Борбор Азияны Азия континентинин чыгыш тарабындагы өлкөлөр менен туташтырган Улуу Жибек жолунун боюнда жайгашкан. Токмок аркылуу Казакстан Республикасы менен Түндүк Кыргызстанды Ысык-Көл курорттук аймагы жана Кытай Эл Республикасы менен байланыштырган эл аралык маанидеги эки автомагистраль өтөт. Ошондой эле Бишкек–Ысык-Көл темир жолу бар. Шаардын түштүгүндө, 15 километр аралыкта Тянь-Шань тоо кырка тоолору бар, ал жерде түбөлүк карлар жана мөңгүлөр, эндемикалык флора жана фауна сакталган. Токмоктон түштүккө карай 100 километр аралыкта Ысык-Көлдүн курорттук аймагы жайгашкан.

Жалпы аянты (Га)

4131,5

Ландшафт жана жаратылыш шарттары

Токмок шаары Кыргызстандагы Чүй өрөөнүндө жайгашкан. Анын климаты континенталдык болуп, кышы суук, жазы жана жайы жылуу өтөт. Кышында температура көп учурда -5°Сден -15°Сге чейин түшүп, кээде муздак шамалдар болушу мүмкүн. Жайында күн жылуу болуп, температура 25°Сден 35°Сге чейин жетет. Жыл бою жаан-чачын орточо көлөмдө болуп, негизинен апрельден июнь айларына чейин көп жаайт. Кышында кар көп жаап, айланадагы тоолордо кар көп сакталып калат.

АА калкы (адам) анын ичинде (айылдарда):

76172 адам анын ичинен 39511 аял

СЭӨПнын максаты

Өнүгүү программа аймагыбыздын келечектеги өнүгүүсүнүн ачкычы катары кызмат кылат. Программа Токмок шаарынын жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын шаардыктарды колдоо, түрдүү чөйрөлөрдөгү демилгелерин ишке ашыруу үчүн шарттарды камсыз кылууга болгон каалоосун чагылдырат. Жарандар үчүн тийиштүү шарттарды жаратуу менен шаар өнүгүүгө багыт алат, жаңы иш орундар пайда болот, калктын, анын ичинде аярлуу катмарлардын кирешеси өсөт, экономиканын туруктуу өсүүсү камсыз болот. Экономикалык өнүгүү менен бирге жолдорду оңдоого, ичүүчү суу менен камсыз кылууга, канализация системасын курууга, инфраструктураны өнүктүрүүгө, эс алуу жайларыбызды замандын талабына ылайык келтирүүгө каражаттар тартылат. Шаарыбыз “өнүгүү чекити” катары экономикада, билим берүүдө, маданиятта жана спорт тармагында сапаттуу кызмат көрсөткөн регионалдык борборго айланат. Шаардын социалдык-экономикалык өнүгүүсү, азыркы муундун жана келечек муундун жыргалчылыгы шайкеш келип, курчап турган чөйрөнү сактоо менен мыйзам талаптарына ылайык коопсуз коомдук мамиле орнотулат, ар бир тургундун, анын ичинен аялдарга, жаштарга, балдарга жана мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга бакубат жашоосуна шарт түзүлөт.

2-БӨЛҮМ. КАЛК

2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары

Категория

факт

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Жыл башындагы туруктуу калктын саны (адам)

73337

74288

75167

76172

76933

77702

78479

79263

80055

Өсүш темпи %

2,6%

3,4%

1,16%

1,31%

1,0%

анын ичинде аялдар

38358

38443

38948

39511

39906

40294

40686

41082

41478

Жыл башындагы эмгекке жарамдуу курактагы туруктуу калктын саны, (адам)

41339

41690

42439

43487

44357

45244

46149

47072

48013

Өсүш темпи (%)

7,9

0,8%

1,8%

2,4%

2,0%

анын ичинде аялдар

19730

20690

21105

21721

22151

22591

23041

23501

23972

Экономикалык ишмердиктин түрлөрү боюнча иштеген калктын саны (адам):

26048

26311

26576

27112

27654

28206

28770

29344

Айыл чарба

558

563

568

578

588

598

610

622

Өнөр жай

3671

3708

3745

3919

3995

4071

4149

4229

Иштетүүчү

2835

2864

2892

2948

3006

3066

3126

3188

Электр энергиясы

507

512

517

527

537

547

557

568

Курулуш

1794

1813

1831

1867

1905

1943

1981

2021

Соода

8354

8438

8524

8694

8866

9042

9222

9406

Транспорт жана байланыш

1543

1558

1574

1604

1644

1684

1726

1763

Башка кызматтар

6786

6855

6925

6975

7113

7255

7399

7547

Калдыктарды кайра иштетүү

Жумушсуздардын саны (адам):

256

191

183

145

170

175

178

180

182

Өсүш темпи

анын ичинде аялдар

Жакырчылыктын эң төмөнкү чегинде турган калктын саны (адам)

Өсүш темпи

Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны (эл аралык миграция боюнча кеткендер, адам)

Өсүш темпи (%)

2.2. Эмгекке жарамдуу калктын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу жана эмгек миграциясы маселелерин талдоо

2025-жылы Токмок шаарынын жалпы калкы 76172 адамды түздү , анын ичинен 36661 эркектер, аялдардын саны 39511 киши. 2024-жылга салыштырмалуу 1005 адамга көбөйгөн. Калктын өсүшүнүн болжолу жылына 1,3 % түзөт. Негизинен калктын саны стабилдүү, кичине айырмасы менен кармалып турат. Божомолдо 2030-жылга чейин калктын табигый өсүшү 4-5 % ге өсөөрү күтүлүүдө. Жумушсуздардын саны 2024-жылы 145 адамды, анын ичинен аялдар 108 адамды түздү. Бул көрсөткүч 2023-жылга салыштырмалуу 38 адамга азайган. Себеби, чакан бизнестер, 2 кийим тигүү кичи цех, сезон убагында кулпунай,дан куурай (малина)отоо жана терүү соода тармагы да өнүгүүдө цехтер ачылды, логистикалык борбор ачылып, соода тармагы да өнүгүүдө тез татым “Эки дос” кафе “Кекеев”. Жай айларында өнөр жай продукцияларын өндүрүүчү кичи цехтер иштейт. (пескоблок, кам кирпич, газблок ж.б).

2029-жылга карата божомол менен жумушсуздардын санын 38 адамга азайтуу пландалууда. Калктын жашоо деңгээли боюнча 2024-жылды 2023-жылга карата социалдык паспорт боюнча салыштырмалуу төмөндөгүдөй:

1. Өтө жакыр: 2023 – жылы (0 - 1000) - 74 үй-бүлө

2024 – жылы (0 - 1000) - 53 үй-бүлө

2. Орто жакыр : 2023 – жылы (1001 – 1475,5) - 302 үй-бүлө

2024 – жылы (1001 – 1475,5) - 175 үй-бүлө

3. Жакыр: 2023 – жылга (1476 – 2748,4) - 676 үй-бүлө

2024 – жылга (1476 – 2748,4) - 585 үй-бүлө

Жалпысынан алганда жакырчылыктын деңгээли 2023-жылга карата 1052 үй-бүлө 4,9 %, 2024-жылга 813 үй-бүлө 3,8%, салыштырмалуу 239 үй-бүлөгө азайган. Токмок шаарында жакырчылык жалпысынан 1,1 % кыскарган. Калктын эмгек миграциясы тууралуу маселе ачык бойдон калууда. Мигранттардын болжол менен 80% орто жалпы билимге ээ, бул алардын квалификациясы төмөн позицияларда иштөөсүн шарттайт. Мекендештерибиз барган негизги өлкөлөр болуп Россия Федерациясы болуп эсептелет. Акыркы жылдары рублдун курсу төмөн болуп, документ жасоо жагы да оор болуп калгандыгы менен байланыштуу миграцияга кеткендердин саны быйыл азыраак. Негизинен көпчүлүк мигранттар Европа, Америка, Корея, Германия өлкөлөрүнө барып иштеп келүү жагына кызыккандар көп. Көйгөйлөр:

ü Жумушсуздук ü Жакырчылык ü Эмгек акынын аздыгы ü Жаштардын кесипке ээ болууга кызыгуусунун азаюсу ü Финансылык сабаттуулуктун жетишсиздиги

СЭӨПтун жаштарды жумуш менен кылуу жана миграцияны азайтуу максатында:

- Жаштарга заманбап кесипчилик окууларды уюштуруу (тил курстары, тигүүчүлүк, IT-тармагы, электрик-сварщик ж.б.)

- Жаш келин-кыздарга тигүүчү жана кол өнөрчүлүк окууларды уюштуруу

- Татыктуу айлыгы бар жумуш орундарын көбөйтүү

- Жеке ишкерлерди окутуу

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура

Категория

факт

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028ж

2029ж

2030ж

Ичүүчү сууга жеткиликтүүлүк (%)

85%

90%

95%

Кожолуктарды катуу тиричилик калдыктары (КТК) ташып чыгаруу менен камтуу (%)

100%

Ички жолдордун жалпы узундугунан канааттандырарлык абалдагы асфальтталган ички жолдордун үлүшү (%)

55,0%

56,0%

58,0%

59,9%

60%

65%

70%

75%

76%

Көчөлөрдүн жалпы санынан жарыктандырылган көчөлөрдүн үлүшү (%)

71,8%

73%

74,6%

76%

76,8%

77,9%

78,9%

79,6%

80,5%

Спорттук секцияларга тартылган жарандардын саны (адам)

2180

2250

2500

2716

2900

3100

3300

3500

3700

Маданият чөйрөсүндөгү ийримге катышкан жарандардын саны (адам)

1150

1188

1235

1283

1350

1380

1400

1420

1450

Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%)

10%

35%

37%

41%

50%

55%

60%

65 %

70%

Балдарды мектептик билим менен камтуу (%)

100

100%

Медициналык персонал менен камсыздоо деңгээли (адам)

256

247

254

268

272

274

276

Калктын турак жай менен камсыз болушу (бир тургунга жалпы аянттын кв. м)

19 чарчы метр

21 чарчы метр

23 чарчы метр

25 чарчы метр

28 чарчы метр

(башка көрсөткүчтөр)

3.2. Учурдагы кырдаалды анализдөө

Ичүүчү суу. Шаардын суу жана канализация тармактары «Токмок Водоканал» муниципалдык ишканасынын балансында турат. Иштегендердин саны 156 адам, суу түтүктөр тармагынын узундугу 198 километрди жана саркынды сууларынын коллекторлору менен тармагынын узундугу 118 километрди түзөт, 1 саркынды сууларды тазалоо объекти, 4 водозабор (31 скважина – 17 иштейт, 14 – резервте), 3 насостук станция бар. Шаардын калкынын таза суу берүү жана саркынды суу кызматтарына болгон пайдалануучуларынын саны 2025-жылдын ноябрына карата суу- 32 307 адамды түздү, жеке абоненттердин саны 16519 түздү, саркынды суу боюнча – 18507 адам же 11168 абонент, суу эсептегичтерди колдонгон абоненттердин саны 3108 түзөт. Өнөр жай жана башка уюмдар 709 абонент, анын ичинен 33ү бюджеттик уюмдар.

1. Ичүүчү таза сууну жеткирүүгө, саркынды сууларды кабыл алып тазалоого бүгүнкү күндөгү тарифтер.

№

Аталышы

Ченем бирдиги

Ичүүчү таза сууга тариф

Агынды сууларды тазалоого тариф

Калк

1кубометри

13 сом 24 т

6 сом 79 т

Өнөр жай, бюджеттик жана башка уюмдар

1кубометри

43 сом 85 т

23сом 65 т

Токмок шаарын суу менен камсыздоону жана канализацияны жакшыртуу долбоорун ишке ашыруунун алкагында 2015-жылдын 26-январында Кыргыз Республикасы менен Европа реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкынын ортосунда долбоорду каржылоо үчүн Кредиттик жана гранттык макулдашууга кол коюлган. Кыргыз Республикасынын 2015-жылдын 14-июлундагы № 165 Мыйзамына ылайык ратификацияланган. Токмок шаарынын суу менен камсыздоо жана канализация тутумдарын реабилитациялоо үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 17-майындагы № 213-р буйругуна ылайык, Токмок шаарынын мэриясы тарабынан «Токмок шаарынын суу менен камсыздоо жана канализация тутумдарын реабилитациялоо» долбооруна, 5,1 млн евро суммасында каражаттар каралган, анын ичинен 2,0 млн евро өлчөмүндө кредиттик каражаттар, 3,1 млн евро өлчөмүндө гранттык каражаттар. Бул долбоор боюнча иштер 2015 жылы башталып 2024-жылдын декабрь айында аяктады Долбоордун алкагында- 10 атайын техникалар алынган, үйлөрдү ичүүчү сууга туташтыруу жана 60 тармактык жапкычтарды алмаштыруу боюнча иштер жүргүзүлдү, 2000 даана суу эсептегичтер, насостук жабдуулар жана лабороториялык жабдыктар сатылып алынган. Таза суу түтүктөрү, жалпы узундугу 30,75 км, жана 2 км саркынды суу түтүктөрү реабилитациаланды. Долбоордун жүрүшүндө 1086292,16 евро өлчөмүндө каражат үнөмдөлгөн, анын ичинен: 284370,42 евро – кредит, 801921,74 евро – грант. Үнөмдөлгөн каражаттын эсебинен төмөндөгү көргөзүлгөн шаардын 14 көчөсүнө же 10,73 км суу түтүктөрүн төшөө иштери жүргүзүлдү.

Көйгөйлөр:

Ичүүчү сууга болгон тарифтин төмөндүгү; Суу түтүктөрүнүн жана канализациялык тармактардын эскириши; Адистештирилген техниканын эскилиги; Жаңы саркынды тазалоо курулмасынын эскилиги.

Катуу тиричилик калдыктарды (КТК) ташып чыгару кызматын уюштуруу – 2024-жылдын 1-февралынан Токмок шаарынын аймагынан таштандыларды чогултуу жана ташып чыгаруу функциялары "Эко Логист" ЖЧКна өткөрүлүп берилген. Өткөрүп берүүнүн бирден бир себеби шаар ичиндеги жана 1-З кичи райондорундагы тиричилик таштанды калдыктарын чыгарууда болгон иштерин жогорулатуу. Ишкананын балансында 5 даана атайын техникалар (таштанды чыгаруучу) бар. "Эко Логист" ЖЧКсы Токмок шаарынын ичинде жана 1-З кичи райондорунда тиричилик таштанды калдыктарын чыгаруу, аларды Чүй районунун Искра айылында жайгашкан таштанды полигонуна төгүп көмүү иштерин жүргүзөт. Полигондун жалпы аянты 2,8 га түзөт. Азыркы учурда, жеке абоненттердин жалпы саны 50,6 миң адам, юридикалык абоненттер 840. Азыркы учурда таштанды таштоочу жайда жалпысынан 2.5га жер аянтындагы таштанды түртүлүп, таштандыны бөлүп төгүүгө 3 жер тилкеси дайындалды жана 2024-жылы июнь айындагы жолдорду оңдоп түздөө иш-чараларынан чыккан 700 куб метр эски асфальт калдыктары аянтчага төшөлдү. Таштанды полигонуна белгисиз адамдар тарабынан коркунучтуу калдыктарды (өлгөн мал-жандыктар, медициналык калдыктар) киргизүүнү алдын алуу максатында 24/7 кароолчу карап иштейт жана 4 видео-көзөмөл, жашоого шарты бар 40 тонналык контейнер коюлуп, кире беришке шлагбаум орнотулду. Таштанды чогултуу жана чыгаруу үчүн бекилген тариф: 31 сом калктан, 390 сом юридикалык жактар. Таштанды чыгаруу көп кабаттуу үйлөрдөн күн сайын жыйналат, ал эми жеке сектордон график менен айына 2 жолу чогултулат. Таштандыларды шаар ичин аралап жыйнап кетүү каралган. Тарифтер бекитилип, техникаларды жаңылоо иштери пландалууда.Таштандыларды жыйноонун пайыздык көрсөткүчтөрүнүн өсүүсүнө АТРдин жыйынтыгы менен “Строитель” дача конушунун кошулуусу. Биллинг системасы орнотула баштады. Көйгөйлөр :

-Чыгарылган таштандылар сорттолбойт, полегонго алып барып ыргытылат; -Техникалардын жетишсиздиги; -Таштандыларды кайра иштетүүчү мүмкүнчүлүк жок; -Тарифти өз убагында төлөшпөйт, жашай турган адамдын санын азайтышат.

Жол маселеси. Токмок шаарындагы жалпы жолдун узундугу 222 чакырымды түзөт. Республикалык маанидеги жолдун узундугу — 19 чакырым. Жергиликтүү маанидеги жолдор — 203 чакырым. Асфальт төшөлгөн жолдордун узундугу — 133 чакырым. Асфальт төшөлгөн ички жолдор 2025-жылга 59,9 % түзөт.

2024-жылы төмөнкү жолдордо капиталдык ондоолор жүргүзүлдү: Киргизский көчөсүндө узундугу 535 м. туурасы 7 м түзгөн жол куруу үчүн, 16,5 млн сом, Слободка көчөсүн (узундугу 1175 м. туурасы 6 м),17,0 млн сом, Ленина жана Ибраимова көчөлөрүн (С.Ибраимов көч. узундугу 2265 м туурасы 9-14 м., жана Ленин көч. 1200 м. жолдун туурасы 10-14 м.) 103,0 млн сом, Казахстанский көчөсүн (узундугу 360 м. туурасы 8 м.) 5,4 сом, Дунларова, Киргизский, Узбекский көчөлөрүн 41,1 млн сом, Советский көчөсүн (узундуг 1055 м. туурасы 10-12 м.) 33,5 млн сом. Баардыгы 9 көчөдө 8150 м. жол катмары жасалды.

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2025-жылдын 29-сентябрындагы № 325-т тескемесинин негизинде Кыргыз Республикасынын Турукташтыруу фондунан Токмок шаарынын ички автомобиль жолдорун капиталдык оңдоо жана куруу, коммуналдык техниканы, коомдук транспортту жаңылоо, ошондой эле жугуштуу оорулар бөлүмүнүн жаңы имаратын курууга 2055,5 млн сом бөлүндү. Азыркы учурда Токмок шаарынын ички жолдорун долбоорлоо жана курулуш иштерин жүргүзүү үчүн техникалык тапшырма даярдалып, долбоордук -сметалык документацияны (ДСД) иштеп чыгуу жана жолдорун капиталдык ондоо жана куруу иштерин жүргүзүү үчүн келишимдерди түзүү иштери жүргүзүлүүдө.

2025-жылы жолдорду ондоого каралган акча каражаттар 1,8 млн сом, болжол менен 45-47 км жол жасалат.

2029-жылга 80 % ички жолдорду асфальттоо пландалып жатат.

Көйгөйлөр:

-Ички жолдорду жана тротуарларды куруу үчүн жетиштүү бюджеттин жоктугу;

-Шаардын ички жолдорун жана тротуарларын куруу үчүн жеке инвесторлорду тартуу кыйынчылык жаратат, анткени мындай долбоорлор коммерциялык пайда бербейт. Натыйжада каржылык булактар чектелүү бойдон калат. -Бардык жолдор убагында оңдолбойт же сапаттуу материалдар менен курулбайт. Бул жолдордун тез бузулушуна алып келет, айрыкча кышында же жаан-чачындуу мезгилде абал ого бетер начарлайт.

Көчөлөрдү жарыктандыруу. Токмок шаарында көчөлөрдүн жарыктандыруусун жакшыртуу боюнча иш-чаралар активдүү жүрүүдө, бул жарандардын коопсуздугун жана жашоо шарттарын жакшыртууга багытталган. Токмок шаарынын аймагында 2024-жылга көчөлөрдү жарыктандыруу 76 % түзөт. Жылда жергиликтүү бюджеттен каражат каралып, ошондой эле жеке демөөрчүлөр тарабынан да жарыктандыруу иштерине акча бөлүнүп, жумуш жүрүп турат. Токмок шаарынын коммуналдык ишканалар комбинаты тарабынан 74 көчөдө 2160 көчө чырагы тейленет. 2030-жылга чейин 80,5 % көчөлөрдү жарыктандыруу жана 260 көчө чырагын орнотуу пландалууда.

Көйгөйлөр:

-Көчө жарыктандыруу системаларын орнотуу жана тейлөө чоң финансылык чыгымдарды талап кылат. Шаардын бюджеттери көбүнчө чектелүү, андыктан бул иш-чаралар жетиштүү деңгээлде каржыланбай калат. -Көбүнчө борбордук же көп колдонулган көчөлөр жарыктандырылып, четки же алыскы аймактар жарыктандырылбай калат. Бул тургундардын, анын ичинде аялдардын, жаштардын жана балдардын коопсуздугуна жана түн ичинде кыймылдоо мүмкүнчүлүгүнө терс таасирин тийгизет. -Жарык берүүчү фонарлар орнотулгандан кийин аларды үзгүлтүксүз тейлөө жана оңдоо талап кылынат. Азыркы учурда кесипкөй адистердин (электриктердин) жетишсиздиги байкалууда.

Көчөлөрдү жашылдандыруу. Токмок шаарында шаар экологиясын жакшыртуу жана калктын жашоо сапатын жогорулатуу максатында бак-дарактарды отургузуу жана жашылдандыруу долбоорлору активдүү жүзөгө ашырылууда.

2025-жылдын 10-айында жалпысынан Токмок шаарынын аймагында 7469 даана бак-дарактардын көчөттөрү, 420 түп бадал тосмо, 2130 түп роза, 26000 гул отургузулду. Токмок шаарынын питомнигинин аймагында 2025-жылы 9000 түп көчөттөр отургузулду.

2025-2026-жылдары Токмок шаарынын коммуналдык комбинат ишканасы тарабынан Шамшы, Ленин (Сарбагышев көчөсүнөн Шамсинская көчөсүнө чейин, эки тараптан), С.Ибраимов, көчөлөрүн жана 1-3 мкрн. жашылдандыруу иштери жүргүзүлөт. 2030-жылга чейин 20,0 мин-дарактарды, 100,0 мин гүл отургузуу пландалууда.

Ирригация тармагын ондоо. Токмок шаарынын ирригациялык каналдардын жалпы узундугу 17 300 км, анын ичинен лотоктук каналдар 15 170 км түзөт. 2025-жылга чейин сугат суусу боюнча Чүй суу чарба райондук башкармалыгы менен түзүлгөн келишимге ылайык 2,2 млн м³ көлөмүндө, 66,0 миң сом суммасында алынган. 2025-жылдан тартып сугат аянты эске алынуу менен 204,0 миң сом суммасында жаңы келишим түзүлгөн.

Сугат каналдарынын узундугу: Чыгыш чон Чүй каналы (ВБЧК) аркылуу сугарылуучу канал – 3 500 м, сугаруу аймагы: 1 жана 3 кичирайондор; Айланма Чүй каналы (ОЧК) аркылуу сугарылуучу канал – 3 200 м, сугаруу аймагы: шаардын борбору, анын ичинде:Гагарин көчөсү – 1 200 м,Ленин көчөсү – 1 600 м, Шамшы көчөсү – 5 670 м, Дунларов, Пушкин, Дубовицкий ж.б. көчөлөр – 2 130 м. Туруктуу түрдө Коммуналдык комбинат ишканасы (ККИ) шаардагы ирригациялык тармактагы каналдарды оңдоо, тазалоо иштерин жүргүзүп турат. Лотоктордун алмаштырылышы зарылчылыкка жараша ишке ашырылат. 2024-жылы шаардагы ирригациялык системаны кармоого кеткен жалпы чыгым — 809,2 миң сом түздү. 2025-жылдын 5-айынын ичинде бул максатта 482,6 миң сом каражат жумшалган. 2024-жылы сугат системасы орнотулган аянт 5,2 га түзгөн. Жумшалган каражаттар 2226,4 мин сомду түзгөн. 2025-жылы сугат системасы орнотулган аянт 6,1 га түзгөн. Жумшалган каражаттар 553,4 мин сомду түзгөн

Коммуналдык комбинат ишканасы тарабынан калыбына келтирилген скважиналар төмөнкү көчөлөрдө жайгашкан жашыл зоналарды жана участокторду сугат суу менен камсыздайт: Дубовицкий, Токтогул, Гагарин, Жеңиш, Трясин жана Пушкин көчөлөрү.

Тамчылатып сугаруу, микросугаруу, автоматтык жамгырлатма сугаруу (спринклерлер) сыяктуу заманбап сугаруу технологияларын киргизүү, ошондой эле бар каналдарды модернизациялоо, скважиналарды калыбына келтирүү, жаңы скважина казуу суу пайдалануунун эффективдүүлүгүн жогорулатат. 2025-жылы Кыргыз Республикасынын Турукташтыруу фондунан 2 бургулоочу атайын техника алууга акча каражат бөлүнүп, Токмок шаарынын Коммуналдык комбинат ишканасы тарабынан сатып алуу иштери жүргүзүлүүдө.

Шаарды сугат суусу менен толук камсыз кылуу үчүн мүмкүн болгон варианттардын бири — 8 даана терең скважина казуу жана узундугу 40 км болгон арык системасын төмөнкү багыттар боюнча куруу болуп эсептелет.

-шаардын борбордук бөлүгүндө – 2 скважина; -чыгыш бөлүгүндө (Жантаева көчөсү) – 1 скважина; -түндүк-батыш бөлүгүндө – 1 скважина; -Сахзавод району – 1 скважина; -түштүк-батыш бөлүгүндө – 1 скважина; -Гагарина жана Тарарская көчөлөрүндө – 1 скважина; -Кыргыз көчөсүндө – 1 скважина. Скважиналарды казуу жана лоток түрүндөгү каналдарды тартуу чыгымдарын 1 метрине 2100 сом деп эсептегенде, жалпы чыгымдардын суммасы болжол менен 84,0 миллион сомду түзөт.

Турак жай. Калктын турак жай менен камсыз болушу: Бир тургунга жалпы аянттын кв.м статистика боюнча 19 чарчы метрди түзөт. Турак-жай менен камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн саны 76,8%ды түзөт. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 31-майындагы № 291 токтомун аткаруу максатында жана Жерге мунапыс берүүнүн тартиби жөнүндө жобого ылайык, Токмок шаарынын мэриясынын 2023-жылдын 13-мартындагы № 53-т тескемесинин негизинде 2023-2025-жылдары Токмок шаарынын мэриясына жер мунапысы боюнча жер тилкелерин бекитүү боюнча жарандардан 165 арыз түшүп, комиссиянын кароосунан 152 арыз өткөн. Анын ичинен 11 мамлекеттик актысы берилип, 6 мамлекеттик актысын даярдоо иштери жүрүүдө, 135 арыз боюнча баш тартылган (Жобонун талаптарына дал келбегендигине байланыштуу), ал эми 13 арыз комиссиянын кароосунда. Бүгүнкү күндө Токмок шаарынын Муниципалдык менчик башкармалыгында турак жай алуу үчүн кезекте турган жарандардын саны – 527 (2003-жылдан бери), анын ичинен жеңилдетилген категория боюнча – 76 жаран. 2021-жылдан бери Токмок шаарынын мэриясы тарабынан муктаж, аз камсыз болгон жарандарга жана жетимдерге 6 батир берилген. Кайрымдуулук фонддор тарабынан 104 үй жана 39 батир берилген. Жалпысынан акыркы 5 жыл ичинде 104 үй жана 45 батир берилди. Шаардын тургундарынын турак жай шарттарын жакшыртуу максатында, Кыргыз Республикасынын "Менин үйүм 2021-2026" турак жай программасын ишке ашыруунун алкагында Токмок шаарынын мэриясы тарабынан аянты 45,7 га, шаардын 3 мкр жогорку бөлүгүндө жайгашкан жер тилкеси жана Ленин көчөсү №368, №368а дарегинде жайгашкан 11 га жер тилкелери мөөнөтсүз пайдаланууга берилген. Бүгүнкү күндө Мамлекеттик ипотекалык компания тарабынан Токмок шаары, Ленин көчөсү №368, №368а дарегинде Токмок шаарынын тургундары үчүн көп кабаттуу үйлөр курулуп жатат. Мындан тышкары, жеке инвесторлор тарабынан Дубовицкий көчөсүндөгү "Француз кварталы" боюнча 9 кабаттуу 88 батирлүү турак жай жана 9 кабаттуу 90 батирлүү комплекстеринин курулушу ("Ахмад Билдинг" СК подрядчысы тарабынан) жүргүзүлүүдө. "Гринхаус" курулуш компаниясынын тарабынан Дубовицкий көч.86 көч.5 кабаттуу 40 батирлүү турак үйдүн курушу бүттү. Комсомольская көчөсү, 3а дареги боюнча автовокзал районунда "Бурана-Люкс" ЖЧК жеке инвесторлору тарабынан 5 кабаттуу, 80 батирлүү 2 турак үйлөрү курулуп жатат.

Спорт.Токмок шаары облуста жана республикада спортсмендердин шаары катары таанымал. Токмок шаардык Балдардын жана өспүрүмдөрдүн спорт мектеби (БӨСМ) – дене тарбия жана спорт тармагында иш алып барган республикалык бюджеттен каржыланган мекеме. Мектеп 1976-жылы негизделип, учурда шаардагы өспүрүмдөрдү спортко тарбиялоодо маанилүү ролду ойнойт. Мекеменин ишмердүүлүгү мектептен тышкаркы кошумча билим берүү системасынын алкагында уюштурулган. Балдарга жана өспүрүмдөргө окуу-машыктыруу иштери акысыз жүргүзүлөт. Бүгүнкү күндө мектепте 981 өспүрүм спорт менен машыгып, ден соолугун чыңдап, ар кандай деңгээлдеги мелдештерге активдүү катышууда. Токмок шаардык Балдардын жана өспүрүмдөрдүн спорттук мектебинде спорттун 12 түрү боюнча машыгуулар жүргүзүлөт. Алар үч топко бөлүнөт: олимпиадалык спорттун түрлөрү, олимпиадалык эмес спорттун түрлөрү жана улуттук спорттун түрлөрү. Олимпиадалык спорттун түрлөрү: Эркин күрөш, Дзюдо, Бокс, Баскетбол, Волейбол, Жеңил атлетика, Футбол, Стол тенниси, Таэквондо, олимпиадалык эмес спорттун түрү: бул олимпиадалык программага азырынча кирбеген, бирок өлкөбүздө жана анын чегинен тышкары жерлерде популярдуу болгон спорттун түрү - шахмат кирет. Улуттук спорттун түрлөрү: Спорт мектебинде жаштарды улуттук спорттун түрлөрү аркылуу тарбиялоого өзгөчө орун берилет, бул маданий мурасты сактоого жана патриотизмди калыптандырууга жардам берет: кулатуу (кыргыз улуттук күрөшү) -күчтү жана рухту өнүктүрүүчү кыргыз улуттук күрөшү, тогуз коргоол -логиканы жана стратегиялык ой жүгүртүүнү өнүктүрүүчү салттуу интеллектуалдык оюн. Жогоруда айтылган спорттун 12 түрү боюнча 30 машыктыруучу эмгектенет. Алардын баары жогорку деңгээлдеги кесиптик квалификацияга ээ, жогорку жана орто билими бар спорт чеберлери жана эмгек сиңирген машыктыруучу-окутуучулар. Машыктыруучулардын сапаттык курамына карасак 7 машыктыруучу — «Эмгек сиңирген машыктыруучу» наамына ээ, 10 машыктыруучу — «Дене тарбия жана спорттун отличниги» наамы менен сыйланган, 4 спорт ардагери мектептин өнүгүшүнө салым кошууда, 1 кызматкер Жогорку Кеңештин Ардак грамотасы менен, 10 кызматкер Кыргыз Республикасынын дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттигинин Ардак грамоталары менен сыйланган. Бул көрсөткүчтөр машыктыруучулардын жогорку кесипкөйлүгүн жана жаштарды спорт аркылуу тарбиялоо ишине берилгендигин далилдейт. Шаардын аймагында спорттук курулмалардан 10 футбол аянтчасы, 3 спорт зал бар, Мындан тышкары шаарда спорттун ар кандай түрлөрү боюнча 13 жеке спорттук клубдар иштейт, аларда 960 бала машыгат жана ар кандай деңгээлдеги спорттук мелдештерге катышып, шаарда спорттун өнүгүүсүнө өз салымдарын кошууда. Токмок шаарынын тургундарында, анын ичинде жаштардын арасында дене тарбия жана спортко болгон кызыгуу жана муктаждык абдан чон. Шаардан спорттун бир канча түрү боюнча атактуу чемпиондор чыккан. Жаштар өздөрүнүн күчү менен, активдүүлүгү менен спорт тармагында чон ийгиликтерге жетишип жатышат. Бул спорт тармагын андан ары өнүктүрүүгө жана колдоого түрткү болот. Спорт жана дене тарбиясы менен машыгууга шарттарды жаратуу иш-чаралары камтылган. Бүгүнкү учурда спорт менен машыккан негизги калктын катмары – бул жаштар. Ошондуктан шаар бийлиги жаштарды жана ар түрдүү спорттук иш-чараларды жана анын ичинде спорттук акы төлөнүүчү кызматтарды өнүктүрүүнү колдойт. Жаштар эле эмес, улуу муундагы шаардыктардын, мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын дагы спорт жана дене-тарбия менен машыгууга шарттар түзүлөт. Спорт курулмаларынын материалдык-техникалык базасын чыңдоого, ар түрдүү спорттук иш-чараларды, конкурстарды өткөрүүгө өзгөчө көңүл бөлүнөт. Спортту өнүктүрүү багытында коюлган максаттарга жетүү үчүн төмөндөгү долбоорлор ишке ашырылат: 2025-жылдын 2 кварталында 2 мектептин чуркоо жолдору оңдолуп берилди, №7 мектебинин спортзалынын терезелери алмаштырылып окуучуларга ыңгайлуу шартаар түзүлүүдө.

- “Спорттук ден-соолукту чыңдоо көп функционалдуу комплексин куруу” долбоору. Долбоордун алкагында шаардын аймагында спорттук ден-соолукту чыңдоо комплекси жана Заманбап футбол талаасын куруу ишке ашырылат. Спорт комплексте спортчулар үчүн бардык шарттар жаратылып, тийиштүү эмеректер орнотулат. Бул иш-чаранын жыйынтыгында спорт менен профессионалдуу машыккандардын саны көбөйүп, спорт багытындагы акы төлөнүүчү кызматтар өнүгөт.

Маданият: Токмок шаарында Насирдин Байтемиров атындагы Маданият ордосу, Токмок шаарынын Тарыхый-мекен таануу музейи, 9 китепкана филиалдарын бириктирген Борборлоштурулган китепканалар тармагы, Балдар музыкалык мектеби, 9 парк бар, анын ичинен 2 парктын курулушу аяктай элек. Бул парктар шаардыктар үчүн эле эмес, райондун бардык тургундары үчүн эс алуучу жайга айланып баратат. Шаардын жана райондун жалпы калкында жана жаштар арасында үй-бүлөсү жана достору менен сейил багында эс алуу маданияты калыптанып жатканын белгилөөгө болот. Токмок шаарынын тургундарында шаардык маданиятты өнүктүрүү менен шаарды райондогу маданият борборуна айландыруу мүмкүнчүлүгү чон.

Билим берүү: Шаардын билим берүү тармагында 13 муниципалдык жана 3 жеке мектеп кызмат көрсөтөт. Мектептерде USAID уюмунун колдоосу менен «Келгиле, окуйбуз» долбоору ийгиликтүү ишке ашырылды. Долбоордун алкагында бардык орто мектептерде инновациялык окутуу методикалары колдонулуп, мугалимдер атайын окутуулардан жана тренингдерден өтүштү. Алар керектүү окуу материалдары жана модулдар менен камсыздалышты. Бул методика балдардын окуу жөндөмүн өнүктүрүүүгө багытталган. Башкача айтканда балдардын логикалык ой жүгүртүү, анализ жасоо жөндөмдүүлүгүн жогорулатат. Жаны методиканын өзгөчөлүгү ата-энелер менен мектептин байланышын күчөтүп, ата-энелер сабактарга балдары менен бирге активдүү катышышат. Жаны методикаларды пайдалануу менен мектептерде балдардын билиминин сапатын жогорулатууга өзгөчө көнүл бөлүнүүдө. Башталгыч класстардын мугалимдери атайын даярдалган окутуулардан, тренингдерден өтүп, керектүү материалдар, модулдар менен камсыз болушууда. Мектепке чейинки билим берүү: Токмок шаарынын аймагында жалпы 18 бала бакча бар, 9-муниципалдык, 8-менчик жана 2-үй тибиндеги бала бакча. Бала бакчалардын тамак-ашы жана коммуналдык кызмат көрсөтүүлөрү жергиликтүү бюджеттен каржыланат, Бала бакчага барган балдардын саны-3655, кезекте тургандардын саны-505.

3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Саркындуу сууну тазалоо курулмаларын реконструкциялоо жана модернизациялоо

- Эски жабдууларды алмаштыруу

- Технологиялык процесстерди оптималдаштыруу

- Башкаруу тутумдарын автоматташтыруу талап кылынат

Экологиялык коопсуздукту сактоо жана шаар тургундары үчүн санитардык шарттарды камсыздоо

Ички жолдорду кенейтүү жана асфальттоо

Долбоорлорду жазып, жол оңдоого инвестиция тартуу

Шаардын ички жолдору стандартка ылайык жасалып, байланыш жакшырат.

“Таза шаар” долбоорун ишке ашыруу

-атайын техникалар (суу чачуучу, таштанды ташуучу, таштанды сүрүүчү) техникалар менен камсыз кылуу, -шаардын көчөлөрүнө, коомдук жайларга таштанды салуучу контейнерлерди орнотуу

Таштандыларды өз убагында сапаттуу тазалоо кызматы жакшырат

“Таза суу” долбоорун ишке ашыруу

“Таза суу” долбоорун

Шаардын аймагын көрктөндүрүү жана кооздоо максатында гүл өстүрүү үчүн күнөскана куруу

Долбоорлорду жазып, күнөскана курууга инвестиция тартуу

Шаарды жашылдандыруу

3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга керектөөлөргө анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Бала бакча куруу

Жаңы заманбап, талапка жооп берүүчү 280 орундуу бала бакча

Мектепке чейинки балдарга билим жана тарбия алуу үчүн жаны орундар түзүлөт 2025-2030-жж.

170,0

«Ас-Сафа Центр» коомдук бирикмеси тарабынан мектеп куруу

Жаңы заманбап, талапка жооп берүүчү 500 орундуу мектеп

Мектеп жашына чейинки балдарга билим жана тарбия алуу үчүн жаны орундар түзүлөт 2025-2030-жж.

26,0

Көп функциялуу стадион куруу

Жаңы заманбап, талапка жооп берүүчү 3000 орундуу стадион куруу

Спортчулардын машыгуулары, түрдүү спорттук мелдештерди жана шаардык иш-чараларды өткөрүү үчүн шарттар түзүлөт. Шаардык инфраструктуранын өнүгүүсү камсыздалат.

229,8

Жугуштуу оорулар бөлүмүнүн имаратын куруу (кабыл алуу)

Имарат куруу боюнча иштерди жүргүзүү

Шаар тургундары үчүн шарттарды түзүү

6,2

Жалпы дарыгердик практика борборунун жугуштуу оорулар бөлүмүнүн жаңы имаратын куруу

Долбоорлоо жана долбоордук-сметалык документацияны (ДСД) иштеп чыгуу жана имаратын куруу иштерин жүргүзүү

Шаар тургундары үчүн шарттарды түзүү

134,6

Токмок шаарынын шаардык стадионун реконструкциялоо

Долбоордук-сметалык документтерди иштеп чыгуу Сатып алууларды өткөрүү Стадионду реконструкциялоо 2025-жыл

Жарандардын жашоосу жана спортчулардын машыгуулары үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү 2025-жыл

38,0

БАРДЫГЫ

604,6

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028.

2029 ж.

2030 ж.

Негизги фонддор (юридикалык жактар боюнча, үй чарба секторун эсепке албаганда)- (жылдын аягына карата толук наркы боюнча)

Экономиканын негизги секторлору боюнча товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүү көлөмү:

Айыл чарба

Өсүмдүк өстүрүү

Мал чарбачылыгы

Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү

6664,0

7200,0

9069,0

9975

10972

12069

13275

13938

Өнөр жай кызматтары

Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү

Курулуш - негизги капиталга колдонулган инвестициялар - ар кандай объектилер боюнча жалпы суммада

1180,1

1079,2

1578,2

1656

1738

1824,9

1916,1

Экономикалык иштин түрлөрү боюнча көрсөтүлгөн рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү

653,1

1108,9

1660,6

1826,6

2008,6

2208,0

2428

2670

2937

Дүң жана чекене соода, автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо

10687,5

15749,0

19220,7

21142,7

23256,9

25582,5

28140,7

Мейманканалардын жана ресторандардын иши

245,1

387,1

154,6

157,6

160,7

163,9

167,1

170,4

173,8

Транспорттук иш-чаралар жана жүктөрдү сактоо

167,3

163,4

174,1

182,8

191,9

201,4

211,4

Маалымат жана байланыш

34,4

33,3

37,9

40,9

42,9

44,9

Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу

73,2

386,6

637,7

669,5

702,9

738,0

774,9

813,6

854,2

Кыймылсыз мүлк операциялары

68,3

100,4

238,0

249,9

262,4

275,5

289,2

303,6

318,7

Кесиптик, илимий жана техникалык ишмердүүлүк

3,2

2,5

21,2

22,2

23,3

24,4

25,6

26,8

Административдик жана көмөкчү иш-чаралар

11,1

21,3

96,5

101,3

106,3

111,6

117,1

122,9

129,0

Билим берүү

192,4

233,4

361,4

379,4

398,3

418,2

439,1

461,0

484,0

Саламаттыкты сактоо жана социалдык кызматтар

32,4

30,2

43,0

45,1

47,3

49,6

52,0

54,6

57,3

Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу

9,7

10,5

11,2

12,0

12,5

13,0

13,5

14,0

15,0

Башка тейлөө кызмат көрсөтүүлөрү

15,7

14,8

21,1

212,7

223,3

234,4

246,1

258,4

271,3

Түз инвестициялар

213,2

Айыл чарба

Өнөр жай

7356,1

8701,8

10069,6

10169,6

11085,6

12193,6

13412,6

14753,6

Курулуш

873,4

1516,0

1578,3

1657,2

1740,0

1827,0

Соода

10933,9

16138,0

19796,6

21775,6

23952,6

26347,6

27664,9

Транспорт жана байланыш

656,1

725,4

730,2

732,0

734,1

735,2

736,3

737,4

739,0

Башка кызматтар

Калдыктарды кайра иштетүү

Калктын кирешеси:

Орточо номиналдык эмгек акы

19664,0

22380,0

25799

26704,5

29677,7

Эмгек мигранттарынын которуулары

Пенсиялардын орточо өлчөмү

7967

8555

10262

10281

11103

11992

12951

13987

15106

Жөлөкпулдардын орточо өлчөмү

800

1200

1300

1450

1670

2000

2500

Чакан жана орто бизнестен түшкөн кирешенин орточо өлчөмү

2218,3

4949,3

6480,6

6804,6

7144,8

7502,0

7877,1

8270,9

8684,4

4.2. Учурдагы кырдаалды жана экономикалык адистешүүнү талдоо

Өнөр жай өндүрүшү динамикалуу өнүгүп жатат. Өнөр жай продукциясынын көлөмү акыркы жылдары олуттуу өсүшкө жетишкен (2024-жылы 10069,6 миң сомдон 2030-жылы 14753,6 миң сомго чейин болушу күтүлүүдө). Курулуш: Негизги капиталга инвестициялар 2024-жылы 1578,3 миң сомду түзсө, 2030-жылга чейин бул көрсөткүч 1827,0 миң сомго жетиши күтүлүүдө. Бул курулуш тармагынын туруктуу өсүп жаткандыгын жана инфратүзүмгө багытталган инвестициялардын көбөйгөнүн көрсөтөт. Дүң жана чекене соода туруктуу өсүүдө. 2024-жылы 19796,6 миң сом болсо, 2030-жылы 27664,9 миң сомго жетет. Токмок шаарынын экономикалык ресурсу иштеп жаткан өнөр жай ишканаларынын кубаттуулуктарынын бар экендиги менен мүнөздөлөт. Шаарда 5 ири, 10 орто, 31 чакан ишканалар жана 150 өзгөчө чакан ишканалар иштейт.

- курулуш индустриясы 4 ишкана,

- жеңил өнөр жайы 4 ишкана,

- тамак-аш өнөр жайы 4 ишкана,

- жылуулук-суу-энергетика тармагы 6 ишкана.

Эң ири өнөр жай ишканасы булар “Интергласс” ЖЧКсы, “Вива-Текс” ЖЧКсы, “Кыргыз Тоо-Таш”, “Золотой поток” ЖЧКсы, “Компания Молпродукт” ЖЧКсы, “Чуй Гласс” ЖЧКсы. Шаардын өнөр жайы негизинен экспортко багытталган продукция өндүрөт. Негизги экспорттук товарлар терезе айнектери, күзгү такталары, жеңил жана тамак-аш өнөр жай продукциялары менен кен байлыктары жок гранит, мрамор ж.б. курулуш материалдары. Токмок шаарынын экономикалык өсүүсүнүн негизги фактору чакан бизнес объектилеринин бар экендиги болуп эсептелет. Мындан тышкары жеке ишкерлердин саны 9314 адамды түзгөн. Шаарда иштеп жатат: -4 базар; -6 көп бөлүмдөрү бар ири соода борборлору; -550 дүкөндөр менен павильондор, 51 кафе. Шаарда өндүрүштүк ишмердүүлүк чөйрөсүндө иштеп жатат: -46 тигүү цехи; -5 токардык цехи; -3 мал союучу цех; -6 кондитердик цех; -24 наабайкана жана 15 тандыр мештери.

Калктын кирешеси жана социалдык абал: Орточо номиналдык эмгек акы: 2021-жылы 16407,3 сом болсо, 2029-жылы 29677,7 сомго жетиши болжолдонууда. Пенсиялар жана жөлөкпулдар: Орточо пенсиялардын өлчөмү 2022-жылы 7967 сом болсо, 2030-жылы 15 000 сомго жетет. Жөлөкпулдар дагы өсүүдө, бул социалдык камсыздоону жакшыртууга багытталган чаралардын натыйжалуулугун көрсөтөт. Чакан жана орто бизнес: Бул сектордон түшкөн киреше 2021-жылы 10933,9 мин сомдон 2029-жылы 27664,9 мин сомго чейин өсөт. Шаар бийлиги 2025-2030 жылдар ичинде өнөр-жай тармагын өнүктүрүүгө өзгөчө басым жасайт жана бул жергиликтүү экономиканы өнүктүрүүнүн негизги фактору болуп эсептелет.

- «Бурана-Текстил» ЖЧКсынын текстиль фабрикасын, 5,0 млн АКШ доллары суммасында россиялык инвесторлордун инвестициялык каражаттары;

- ЖАК (ЗАО) “КумторГолдКомпани” (Дөңгөлөктөрдү кайра иштетип чыгаруучу завод), түз инвестициялар 22 млн АКШ долларын түзөт;

- “ИП Айдаралиев” текстиль фабрикасын куруу, өздүк каражаттар 2,0 млн АКШ долл.;

- Асфальт-бетон заводунун курулушу, 60,0 млн сом, республикалык каражаттар;

- Бетон заводунун курулушу, 25,0 млн сом, республикалык каражаттар;

- Таш майдалоочу цехтин курулушу, 20,0 млн сом, республикалык каражаттар;

- ЖЧК “Алдос Текстиль”, текстиль фабрикасын куруу, 1,7 млрд сом өздүк каражаттар;

- “Центр Азия Табак» ЖЧКсы, тамеки, стик чыгаруучу фабрика, 100 млн АКШ долл;

- республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жергиликтүү маанидеги жолдорду оңдоо.

4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар).

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Токмок шаарына тигүүчү фабрика куруу

-Бурана-Текстил» ЖЧКсынын байпак буюмдарын чыгаруучу текстиль фабрикасы (1,0 млн АКШ доллары), -“ИП Айдаралиев” текстиль фабрикасы (2,0 млн АКШ доллары), -“Алдос Текстиль” ЖЧКсынын текстиль фабрикасы (1,7 млрд сом)

1050 жаны жумуш оруну түзүлөт 2025-2027 жылдары ишке берилет

1962,5

«Кумтөр Голд Компани» жабык акционердик коомунун филиалы «Дөңгөлөктөрдү кайра иштетүүчү завод»

Дөңгөлөктөрдү кайра иштетүү, калыбына келтирүү

180 жаны жумуш оруну түзүлөт 2027-жылы толук ишке берилет

251,5

Асфальт-бетон заводун, бетон заводун, таш майдалоочу цехтин курулушу

Бетон плиталарын, ирригация лотокторун чыгаруу өндүрүш түзүлөт

53 жаңы жумуш оруну түзүлөт 2025-жыл

105,0

“Центр Азия Табак» ЖЧКсы, тамеки буюмдарын, стик чыгаруучу фабрика,

Тамеки буюмдарын чыгаруучу ишканасын куруу жана ишке киргизүү

200 жаны жумуш оруну түзүлөт 2025-2026 жылы ишке берилет

8750,0

Инвестиция тартуу

- ишкерлер жана инвесторлор менен жолугушуулар, талкуулар,

-депутаттык туруктуу комиссиялардын заседаниесинде, жергиликтүү кеңештин сессиясында кароо, талкуулоо

-өнөр жай зонасында уюштурулуучу бизнестин түрлөрү аныкталат, -тийиштүү депутатык комиссиялардын корутундулары, жергиликтүү кеңештин токтомдору кабыл алынат

Жергиликтүү ишкерлердин потенциалын көтөрүү, бизнес идеяларын ишке ашырууга түрткү берүү

тажрыйба алмашууларды, окутууларды уюштуруу, -маалыматтык, консультациялык жардам көрсөтүү, -бизнес форумдарды, ярмаркаларды уюштуруу

өзүнүн бизнес идеяларын ишке ашыра алган жергиликтүү ишкерлердин саны көбөйөт жана активдүүлүгү жогорулайт

Логистикалык борборлорду уюштуруу

-логистикалык борбор үчүн керектүү документтерди даярдоо, -курулуш иштерин жүргүзүү, -Логистикалык борборду ишке киргизүү

-одукцияларын кайра иштетүү жана сактоочу жайлар уюштурулат. -транспорт кызматы уюштурулат.

"Жаңы кичи жана орто бизнес объектилерин түзүү – кеминде 50 долбоор (соода борбору, дүкөн, кафе, кеңсе имараты).

-документтердин таризделишин тездетүүгө жардам берүү жана башка жардам; -бош объектерди жана жер участокторун ижарага берүү.

1000 дөн ашык жаңы жумуш орундарын түзүү.

100,0

БАРДЫГЫ республикалык бюджеттин каражаттары

105,0

БАРДЫГЫ биргелешкен катышуу каражаттары

БАРДЫГЫ тике инвестициялар

11169,0

4.4. Экономикалык өнүгүүгө тиешелүү бюджеттик инвестицияларга болгон муктаждыктарга анализ жүргүзүү

Инвестициялык артыкчылыктар

Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Бааланган наркы (миң сом)

Кичи жана орто бизнести өнүктүрүү

Токмок шаарынын мэриясы тарабынан муниципалдык жерлердин багыттары аныкталып, конкурстук негизде ижарага берилет

2025-2030-жылдар Жеке ишкерлер соода-сатык түйүндөрүн, кызмат көрсөтүү жайларын ача алышат.

50,0

Токтоп турган ишканаларды жандандыруу

Инвестиция тартуу менен экономикалык долбоорлорду ишке ашыруу

2025-2030-жж. Токтоп турган ишканалар жандандырылат, жумуш орундары түзүлөт.

БАРДЫГЫ бюджеттик инвестициялар

50,0

5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ

5.1. (таблица) Инклюзивдүү өнүгүү (адам)

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Иштей ала турган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар (адам)

533

587

600

555

603

638

681

693

710

Иштей албаган оор майыптыгы бар адамдар (адам)

108

109

114

107

115

117

119

121

124

Өтө жакыр адамдар (адам)

506

493

398

222

204

181

179

173

170

Турмуштук оор кырдаалдагы балдар (адам)

177

220

192

209

180

150

140

120

115

Турмуштук оор кырдаалдагы үй-бүлөлөр (бир.)

Алыскы калктуу конуштардын калкы (адам)-

Эмгек мигранттарынын жашы 18ге жете элек балдары (адам)

280

265

240

265

200

180

160

140

130

Этникалык азчылыктар (адам):

аялдар (адам)

Аялдар (калктын жалпы санынан% )

Улгайган (жалгыз) (адам)

101

Калктын жалпы санындагы калктын аялуу топторунун бардык категорияларынын (аялдардан тышкары) жалпы үлүшү (%)

Гендердик зомбулук учурлары (бир.)

103

307

Кризистик борборлордун болушу (бир.)

5.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Токмок шаарынын аймагында калктын аялуу топторуна кирген жарандардын жалпы саны 3991 2024-жылдын аягына карата бул көрсөткүч жалпы калктын 5,2% түзөт. Бул өтө чоң көрсөткүч эмес жана жакынкы жылдарда олуттуу өспөйт. Калктын аялуу топторунун структурасында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар басымдуулук кылат - 714. Жыл сайын калкты социалдык жактан колдоо боюнча комплекстүү программанын алкагында аз камсыз болгон жарандарга жана калктын жан башына орточо кирешеси жашоо минимумунан төмөн болгон үй-бүлөлөргө мамлекет тарабынан жөлөк пул берилип келет. Жеке ишкердикти өнүктүрүү боюнча соцконтракттын негизинде 2022-жылы 26 адам, 2023-жылы 20 адам, 2024-жылы 33 адам 100 000 сомдон социалдык жардам алышты. 2025-жылга аз камсыз үй-бүлөлөрдөн 19 адам соцжардам алуу үчүн рыздарын тапшырышты. Учурда аз камсыз болгон калкты социалдык жактан колдоо үчүн Токмок шаарында түзүлгөн комиссия даректүү жардам алууга, субсидияларды, балдарга жөлөк пулдарды каттоого социалдык кантракт алууга документтерди даярдап жатат. Калк арасында аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн көпчүлүгү жөлөк пул алганга кызыкдар. Шаардык мэрияда калктын аярлуу катмарларына ар тараптуу жардамдарды көрсөтүп, жеке ишкерлик менен алектенүүгө шартарды түзүүгө аракет кылып келет. Көйгөйлөр:

ü Жумушсуздук, өзгөчө жаштар жана аялдар арасында кеңири таралган. ü Жеке ишкердикти баштоо үчүн финансылык жана билим берүү ресурстарынын жетишсиздиги. ü Кесиптик даярдоо жана кайра даярдоо программалары начар өнүккөн ü Кызмат алууда инфраструктуранын начардыгы жана аяр катмарлардын төлөмдөрдү төлөй албагандыгы

5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарына анализ жүргүзүү

Артыкчылык

Мүмкүн болуучу чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Калктын жакыр бөлүгүн колдоо

Кышкысын көмүр сатып алуу үчүн АК каражат бөлөт

Ар жылы

Кошумча киреше алуу үчүн үй кожойкелерин ишке орноштуруу

калктын аялуу катмарындагы аялдарды иш менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүктөрүн табуу үчүн ишкерлер жана өкмөттүк эмес уюмдар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт.

2025-2030-жж

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК

6.1. (таблица) Мейкиндик

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027 ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Аймактын жалпы аянты (га)

4132

Жер категориялары (га):

Айыл чарба жерлери (бардыгы):

анын ичинде айдоо аянттары

сугарылбаган

сугат айдоо жерлер

жайыттар

анын ичинде жеке

АЖМФ

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

489га

Иш жүзүндө колдонулган

489га

Колдонулбаган (баланс)

Калктуу конуштун жерлери (бардыгы)

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

анын ичинде турак жай курулушу

668,4га

Иш жүзүндө колдонулган

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

2724

га

Колдонулбаган (баланс)

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын (ӨКЖА) жерлери

Токой фондусунун жерлери

847га

Суу фондусунун жерлери

72га

Запастагы жерлер

Иш жүзүндө колдонулган

Колдонулбаган (баланс)

Аймактын айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылуучу айыл чарба жерлеринин үлүшү (%)

Инженердик инфраструктура менен камсыздалган турак жай куруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

Инженердик инфраструктура менен камсыз кылынган өндүрүштү жайгаштыруу үчүн арналган жер участокторунун аянтынын үлүшү (%)

Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгынын прогнозу (га):

Айыл чарба жерлери

Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жерлери жана башка багыттагы жерлер (бардыгы)

Калктуу конуштун жерлери (турак жай курулушу)

Токой фондусунун жерлери

Суу фондусунун жерлери

6.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Токмок шаарынын аймагында турак жай жана турак жай куруу үчүн жер тилкесин бөлүп берүү маселеси курч маселе болуп келүүдө. Бүгүнкү күндө 2500дөн ашуун адам турак жай алуу үчүн кезекте турат, бирок турак жай салуу үчүн бөлүп берүүгө ылайыктуу жер тилкелери жок болгондуктан, бул муктаждыкты канааттандыруу кыйынчылыктарды жаратууда. Мыйзамсыз курулган турак үйлөрдү мыйзамдаштыруу иштери жүргүзүлүп, жер мунапысын жүргүзүү боюнча мыйзамынын негизинде турак жай курулган же бүтпөй калган жер тилкелерди мыйзамдаштыруу боюнча 2025-жылдын 1-июлуна чейин арыздар кабыл алынып, учурда жобого ылайык иштер жүргүзүлүүдө. Акыркы төрт жыл аралыгында Токмок шаары боюнча жерлердин укуктук статусу (мейкиндик зоналары) олуттуу өзгөрүүгө дуушар болуп, жаңы сейил бактар курулуп, жолдор кеңейтилип, инфраструктуралык өзгөрүүлөр жүрүп жатат. Токмок шаарынын курулуш жана жерди пайдалануу боюнча жер комиссиясы жер багытындагы маселелерди жөнгө салуу менен ишмердүүлүгүн жүргүзүп келет. Ошону менен катар, Токмок шаарынын Генералдык планын иштеп чыгып, бекитүү боюнча чаралар көрүлүп, баштапкы иштер аткарылууда. Генаралдык план бекитилген соң, шаар аймагында жерлерди максаттуу пайдаланып, мыйзамсыз, башаламан курулуштарды алдын алган чара катары белгилеп, ирээттүү, эстетикалык инфраструктура уюштуруу менен өнүгүүгө болгон кадамдар күтүлүүдө жана зарылдыгы чоң. Ошондой эле, бүгүнкү күндө турак жайга болгон суроо-талапты канааттандыруу максатында, Мамлекеттик ипотекалык компаниясына жер тилкелери бөлүнүп берилип, аталган компания тарабынан 2200дөн ашык батирлүү турак үйлөрдүн курулушу жүрүп жатса, мындан тышкары алдыдагы жылдарда Токмок шаарынын 1-3-кичи райондорунун түштүк тарабында жайгашкан жер тилкесине көп сандаган батирлүү үйлөрдүн курулушу мерчемделип, каралууда. Көйгөйлөр:

Жаңы курулуш үчүн ылайыктуу жер тилкелеринин жетишсиздиги. Учурунда (мурда) архитектуралык талаптарды сактабай курулуп, мыйзамдашып калган турак жайлар шаардын инфраструктурасын жана коопсуздугун коркунучка салат.

6.3. Мейкиндик планынын элементтери

Мейкиндик планын өзгөртүүдөгү чаралар же ниеттер:

Күтүлгөн жыйынтыктар:

Токмок шаарынын 1-3-кичи районунда парк куруу

Калктын эс алуусу үчүн ыңгайлуу шарттар түзүлөт Шаар тургундары жана коноктору үчүн сейилдөө, ден соолукту чыңдоо жана маданий иш-чараларды өткөрүү үчүн ачык жана коопсуз мейкиндик пайда болот. Шаардын экологиялык абалы жакшыртат Жашыл зона көбөйүп, абанын тазаланышына, температуранын жөнгө салынышына жана ыңгайлуу климаттык шарттардын түзүлүшүнө өбөлгө түзөт. Жашыл инфраструктура өнүгөт Дарактар, бадалдар, гүлзарлар жана газондор отургузулуп, биологиялык ар түрдүүлүк көбөйөт.

А. Ибрагимов атындагы заманбап шаардык парк куруу

Токмок шаарынын башкы планын иштеп чыгуу

Шаардык өнүгүүнүн стратегиялык багыттарын аныктоо Башкы план Токмок шаарынын узак мөөнөттүү өнүгүүсүнүн негизги багыттарын (транспорт, турак жай, социалдык объектилер ж.б.) системалуу түрдө аныктап берет. Жер ресурстарын рационалдуу пайдалануу Жер участкаларынын функционалдык бөлүштүрүлүшү такталып, өнөр жай, турак жай, коомдук жана жашыл зоналар өз-өзүнчө пландалат. Транспорттук инфраструктуранын жакшыртылышы Жаңы жолдор, айланып өтүүчү каттамдар, велосипед жолдору жана жөө адамдар үчүн ыңгайлуу шарттар каралат. Экологиялык жана жашоо сапатынын жогорулашы Жашыл зоналарды кеңейтүү, таштанды башкаруу, таза суу менен камсыз кылуу жана абанын сапатын жакшыртуу боюнча иш-чаралар белгиленет. Инженердик инфраструктуранын өнүгүшү Электр, суу, жылуулук, канализация жана интернет тармактарын модернизациялоо жана кеңейтүү каралат.

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

7.1. (таблица) Айлана-чөйрө

Категория

факт

күтүлгөн.

прогноз

2022 ж.

2023 ж.

2024 ж.

2025 ж.

2026 ж.

2027ж.

2028 ж.

2029 ж.

2030 ж.

Жаратылышты коргоо зоналарынын, ӨКЖА, микрокоруктардын аянты (га)

Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га)

1239,3 га

1242 га

1250

1255,30

1260

1265

1270

1275

Токойлорду калыбына келтирүү (га)

1239,3 га

1242 га

1250

1255,30

1260

1265

1270

1275

Деградацияланган жайыттардын аянты (га)

Малдын жайытка болгон жүгү (1 айда 1 гектарга шарттуу малдын башынын саны)

Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтына карата үлүшү (%)

Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га)

Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%)

Энергияны үнөмдөө. Кожолуктардын жылытуу үлүшү (%):

20585

21333

борбордук жылытуу

48,7

49,5

49,0

51,6

электр энергиясы

0,1

0,3

0,2

газ

3,4

4,9

6,1

7,1

меш жылытуу

47,8

45,3

44,7

41,1

башка орнотуулар

башка кайра жаңылануучу булактар же энергияны үнөмдөөчү орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.)

КТК полигондорунун саны (даана)

КТКны кайра иштетүү боюнча ишканалар же коңшу аймактардагы мындай ишканалар менен макулдашуу (бир.)

Санкцияланбаган полигондордун саны (бир.)

Кен казып алуу тармагынын объекттери (бир.)

Экологиялык тобокелдиги жогору кен казып алуу тармагынын объекттери (даана)

Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%)

1943,4м. м3

1862,9м.м3

2030м. м3

2233м. м3

2456,3м .м3

2701,8м.м3

2791,8м.м3

3000,8м. м3

3209,8м. м3

7.2. Учурдагы кырдаалга анализ жүргүзүү

Муниципалдык ишкана «Токмок Водоканал» шаар калкын таза суу менен үзгүлтүксүз камсыздоону жана саркынды сууларды санитардык талаптарга ылайык тазалоону камсыз кылуу боюнча маанилүү милдетти аткарат. Бирок, учурдагы абал бир катар олуттуу көйгөйлөрдү жана тобокелдиктерди көрсөтүүдө.

1. Инфраструктуранын физикалык эскириши

Суу жана канализация тармактарынын басымдуу бөлүгү 30–40 жыл мурда курулган. Бүгүнкү күндө алардын эскирүүсү 70%дан ашты. Бул авариялардын, суу жоготууларынын, кыш мезгилинде тоңуп калуулар сыяктуу көйгөйлөрдүн өсүшүнө себеп болууда.

2. Тазалоо курулмаларынын натыйжасыз иштеши

Саркынды сууларды тазалоочу учурдагы объект толук кубаттуулукта иштей албайт калууда. Эски жабдуулар жана эскирген технологиялар тазалоо сапатына түздөн-түз терс таасирин тийгизүүдө, бул экологиялык коопсуздукка коркунуч жаратып жатат. Айрым учурда саркынды суу жетишсиз тазаланып же такыр тазаланбастан жаратылышка чыгарылып калууда. Ошондуктан жабдууларды жаңыртуу жана иштеп жаткан тазалоо курулмаларын толук реконструкциялоо зарыл. Бул гана экологиялык талаптарга жооп берген сапаттуу тазалоону камсыз кылат жана калк үчүн санитардык коопсуздукту жогорулатат.

3. Адистештирилген техниканын жетишсиздиги жана эскилиги

Авариялык-калыбына келтирүү иштерине жана саркынды сууну ташууга колдонулуучу техниканын көбү эски. Запастык бөлүктөрдүн тартыштыгы, оңдоо иштеринин үзгүлтүккө учурашы иштин натыйжалуулугун төмөндөтөт.

4. Каржылоонун жетишсиздиги

Ишкананын тарифтик кирешеси инфраструктураны жаңылоого жана заманбап технологияларды киргизүүгө жетишсиз. Каржылоо булагы катары көбүнчө ички ресурстар жана чектелген бюджеттик каражаттар колдонулууда, бул өнүгүүгө тоскоол болууда.

5. Калктын өсүшү жана жүктөмдүн жогорулашы

Токмок шаарындагы калктын санынын өсүшү суу керектөөнүн жана саркынды суулардын көлөмүнүн көбөйүшүнө алып келди. Бул учурдагы системанын иштөө мүмкүнчүлүгүнө кошумча жүктөм болууда.

7.3. Экология маселелери

Артыкчылык

Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү

Күтүлгөн натыйжа жана мөөнөттөр

Таштандыларды тазалоону уюштуруу жана шаардын тазалыгын камсыз кылуу

Таштандылардан айлана-чөйрөнүн булганышын алдын алуу, коомдук жайларда атайын таштанды челектерин орнотуу

Экологияга жана жарандарга коопсуз, таза шаар куруу. Жугуштуу оорулардын алдын алуу

Катуу калдыктар полигонунун абалын жакшыртуу

Таштанды таштоочу жайлардын коруктарын коруу

Экологияга жана жарандарга коопсуз, таза шаар куруу. Жугуштуу оорулардын алдын алуу

Дренаждык каналдарда суунун деңгээлин жана көтөрүлүшүн үзгүлтүксүз көзөмөлдөө

Канал жана дренажды тазалоо жана казуу

Суу агымдарын туура башкарууга жана мүмкүн болгон суу каптоолордун алдын алуу

Талаптарга жооп берген беккари чуңкурун куруу

Көрсөтүлгөн стандарттарга жана талаптарга жооп берген беккари чуңкурдун долбоору иштелип чыгып, курулушу жүргүзүлөт

Аймактарда ветеринардык-санитардык талаптарды сактоо жана жугуштуу ооруларга каршы алдын алуу

Саркынды сууларды тазалоочу курулма куруу.

Тазалоо деңгээлин жогорулатуу үчүн жаңы, заманбап жана биологиялык негизде иштеген комплекстүү курулуш зарыл.

Экологиялык коопсуздукту сактоо жана шаар тургундары үчүн санитардык шарттарды камсыздоо

Иштеп жаткан тазалоо курулмаларын реконструкциялоо жана модернизациялоо

Жаңы объект курулганга чейин иштеп жаткан системаларды тез арада жаңылоо абзел. Атап айтканда:

- Эски жабдууларды алмаштыруу

- Технологиялык процесстерди оптималдаштыруу

- Башкаруу тутумдарын автоматташтыруу талап кылынат

Экологиялык коопсуздукту сактоо жана шаар тургундары үчүн санитардык шарттарды камсыздоо

Суу түтүктөрүнүн жана канализациялык тармактардын алмаштыруу

Этап-этабы менен түтүк линияларын алмаштыруу жана жаңы коммуникацияларды куруу зарыл.

Экологиялык коопсуздукту сактоо жана шаар тургундары үчүн санитардык шарттарды камсыздоо

Токмок шаары 2030-жылга карата: Өнүгүү анализи жана божомолу

1. Географиялык жана демографиялык трансформация

2030-жылга карата Токмок Чүй облусундагы стратегиялык мааниси чоң шаардык борбор катары өз позициясын бекемдейт. Калк саны болжол менен 80 000–82 000 адамга жетет (өсүш ≈ 4–5%). Көп улуттуу курамы сакталат жана калктын ар түрдүүлүгү көбөйөт. Генералдык планды бекитүү боюнча иштер активдүү жүрүп жатат, бул башаламан курулуштардын алдын алып, шаар куруунун туруктуулугун камсыздайт.

2. Экономикалык өнүгүү жана инвестициялар

Токмоктун экономикасы ар түрдүү багыттагы, экспортко багытталган болот. Өнөр жай, курулуш жана соода тармактарында туруктуу өсүш байкалат. Өнөр жай: 2024-жылы 10 млрд сомдон 2030-жылы 14,7 млрд сомго чейин өсөт. Соода: 19,7 млрд сомдон 27,6 млрд сомго чейин өсөт. Негизги каражаттарга инвестициялар көбөйөт, анын ичинде чет элдик салымдар да.

Ири долбоорлор:

«Центр Азия Табак» фабрикасы – $100 млн инвестиция. Бетон, асфальт жана майдалоочу заводдор. 1000ден ашык жумуш орундарын түзгөн жаңы тигүү цехтери. 2030-жылга карата Токмокто өнөр жай зонасы аныкталат, 10 000ден ашык ИП (жеке ишкерлер) менен туруктуу чакан бизнес базасы түзүлөт, логистика жана экспорт мүмкүнчүлүктөрү өнүгөт.

3. Инфраструктура жана коммуналдык кызматтар

2030-жылга карата Токмокто инженердик жана социалдык инфраструктура модернизацияланат:

Суу менен камсыздоо жана канализация системасы толук оңдолот. -Жаңы тазалоо курулмалары курулат же эскилери жаңыртылат. -Шаар ичиндеги жолдор, тротуарлар, көчө жарыктандыруусу жакшырат. -«Таза шаар» жана «Таза суу» долбоорлору ишке ашат. -Тиричилик калдыктарын сорттоо жана кайра иштетүү системасы киргизилет. -Шаар көрктөнөт: 20 000 дарак, 100 000 гүл отургузулат.

4. Турак жай фонду жана жер пайдалануу

-2200дөн ашык батир курулат, ипотекалык турак жай өнүгөт. -Шаардын генералдык планы кабыл алынып, бейбаш курулуш токтотулат. -Жаңы парктар пландалууда, анын ичинде А. Ибрагимов атындагы парк.

5. Социалдык чөйрө жана инклюзия

-Жакырчылык деңгээли 4,9%дан болжол менен 3%га төмөндөйт -Жакырчылык жоюлат. -Аялдарга, жаштарга жана аярлуу катмарларга колдоо көрсөтүлөт: Социалдык контракттар. Кесиптик курстар. ИП колдоо жана насыя жеткиликтүүлүгү. Инфекциондук бөлүм ишке киргизилет, бала бакча жана жаңы мектеп курулат.

6. Билим берүү жана кесиптик даярдоо

-Жаштар IT, тигүүчүлүк, ширетүү, электротехника боюнча окутулат. -Квалификацияны жогорулатуу жана финансылык сабаттуулук курстары. -Жеке билим берүү колдоого алынат (мисалы, «Ас-Сафа Центр» мектеби).

7. Экология

-Шаар экологиялык коопсуздукка багыт алат: -Беккари чуңкуру. -Замандуу дренаждык жана сугат каналдары. -Жаңы суу тазалоочу системалар. -Жашылдандыруу жана көрктөндүрүү иштерине активдүү катышуу.

Токмоктун 2030-жылдагы күтүлгөн келбети:

Багыт

Сүрөттөмө

Экономика

Экспортко жана өнөр жайга багытталган шаар, өнүккөн орто жана кичи бизнес жана ИИ

Инфраструктура

Замандуу жолдор, суу менен камсыздоо, жарыктандыруу, канализация

Социалдык чөйрө

Аярлуу катмарларды камтыган, билимге жана саламаттыкка жеткиликтүүлүк

Турак жай курулушу

Жаңы кварталдар, ипотека, мыйзамдуу жер пайдалануу

Экология

Таза аба, гүлдөгөн көчөлөр жана парктар менен жашыл шаар

Инновациялар жана кадрлар

Кесипке ээ жаштар, жумушка орноштуруу программалары

Жыйынтык: 2030-жылга чейин Токмок – жашоого, иштөөгө жана инвестиция салууга ыңгайлуу, заманбап, туруктуу өнүгүп жаткан шаарга айланат. Башкы багыттар — инфраструктура, өнөр жай, инклюзивдүүлүк жана экология. Мэриянын активдүү ишмердүүлүгү жана донорлор менен жеке инвесторлордун колдоосу менен шаар сапаттуу өнүгүү жасайт.

8.1. Бюджеттик каражаттар

Экономикалык классификация

Категория

2021 жыл факт

2022

факт

2023

факт

2024

факт

Айырма

2025

план

2026

болжолдоо

2027

болжолдоо

2028 болжолдоо

2029

болжол доо

2030

болжол доо

7 (6-5)

ЖӨБ БОЮНЧА КИРЕШЕ (БАРДЫГЫ)

280931,4

362009,4

406283,9

1292066,9

885783,0

401452,2

472942.9

532333,5

597077,9

621667,3

САЛЫКТЫК КИРЕШЕЛЕР

207754,2

269994,3

306288,7

342201,4

35912,7

327989,6

404877,9

457463,9

514960,9

534950,3

11111100

Салык агенти төлөөчү киреше салыгы

124155,8

166296,8

200895,9

247320,3

46424,4

248045,4

330727,0

383313,0

440810,0

460800,0

11111200

Бирдиктүү салык декларациясы боюнча киреше салыгы

1776,1

-95,9

6717,0

2082,4

-4634,6

0,0

40,0

11121100

Чакан ишкердик субьекттери үчүн бирдиктүү салык

3641,4

19143,8

0,0

11122100

Милдеттүү патенттин негизинде салык

4338,3

163,9

16,9

0,7

-16,2

0,0

11122200

Ыктыярдуу патенттин негизинде салык

4338,3

163,9

16,9

0,7

-16,2

0,0

11122200

Патенттин негизинде салык

0,0

28446,0

39029,7

20816,6

-18213,1

28000,0

11311100

Турак жайга же жайга мүлк салыгы

317,6

502,3

4276,9

9064,4

4787,5

6386,8

4400,0

11311200

Турак жай эмес имаратка жана жайга мүлк салыгы

12518,7

13609,6

14149,2

15856,3

1707,1

18460,0

15855,2

11311300

3-топтогу ишкердик иши үчүн пайдаланылган кыймылсыз мүлккө салык

159,8

266,3

45,3

27,4

-17,9

0,0

11312100

Юридикалык жактардын транспорттук каражаттарына мүлк салыгы

996,3

1183,2

1483,2

1301,1

-182,1

1433,4

0,0

11312200

Жеке адамдардан транспорт каражаттарынын ээлеринен алынуучу салык

11078,7

13152,5

16384,0

17830,6

1446,6

15655,4

0,0

11312

Кыймылдуу мүлккө салык

12075,0

14335,7

17867,2

19131,7

1264,5

17088,8

0,0

1132

Жер салыгы

17100,1

18288,0

21788,5

25599,1

3810,6

30233,1

23555,1

11321100

Жанаша, короо жай жана багбанчылык-огород жер участокторуна мүлк салыгы

3471,5

3603,6

4877,3

6417,8

1540,5

4728,3

4400,0

11321200

Айыл чарба жерлерине тиешелүү жерлерге мүлк салыгы

343,6

111,9

62,6

19,4

-43,2

343,6

0,0

11321300

Калктуу конуштардын жерлерине жана айыл чарба багытында болбогон жерлерге мүлк салыгы

13285,0

14572,5

16848,6

19161,9

2313,3

25161,2

19155,1

11412

Сатуудан салык

11412100

Сатуудан салык

11462440

Ичүүчү жана техникалык суулар

11442

Роялти

1381,5

1378,2

1502,1

2299,0

796,9

1375,5

2300,0

133

Трансферты

39923,7

53302,3

44867,0

888965,5

44867,0

0,0

13311200

Теңдөөчү трансферттери

0,0

13311300

Дем берүүчү трансферттер

39923,7

53302,3

44867,0

888965,5

44867,0

1332

Өз ара эсептешүү жолу менен которулган каражаттар

13321100

Республикалык бюджеттен өз ара эсептешүү жолу менен которулган каражаттар

Салыктык эмес кирешелер

31675,0

35571,4

55037,7

60900,0

5862,3

73462,6

68065,0

74869,6

82117,0

86717,0

1415

Ижара төлөмү

14151100

14151200

Жер казынасын пайдалануу укугуна лицензияны сактоо үчүн жыйым

0,0

212,9

117,1

-95,8

0,0

14152

Жаратылыш ресурстарын пайдалануу үчүн жыйымдар жана акылар

8024,9

9536,4

11711,2

10457,2

-1254,0

10000,0

11160,0

12200,0

13400,0

14400,0

14152100

Калктуу конуштарда жер ижарасы үчүн акы

8024,9

9536,4

11711,2

9746,7

46,7

10000,0

11160,0

12200,0

13400,0

14400,0

14152200

Жайыт жерлерди пайдалануу үчүн жыйым

14152400

Интенсивдүү пайдалануу зоналарындагы жайыттарды ижарага алуу

14152500

14152600

Айыл чарбасына жарактуу жерлердин мамлекеттик фондунун жерлерин иштетүү үчүн ижара акысы

14152700

Токой ресурстарын пайдалануу үчүн төлөм

14152800

Суу ресурстарын жана суу объекттерин пайдалануу үчүн төлөм

14152900

Жаратылыш активдерин пайдалануу үчүн дагы башка төлөмдөр

14153

14211

Мүлк ижара акысы

3613,7

3713,5

3540,9

5352,8

1811,9

20600,0

7680,0

8450,0

9300,0

9800,0

14153900

14211900

Башка мүлк ижара төлөмү

2,0

0,0

14221

14224

Төлөмдөр жана жыйымдар

2163,5

2045,9

2693,7

2175,7

-518,0

3386,5

2436,5

2571,5

2686,5

2786,5

14221100

Лицензиялык төлөм

14221200

Күбөлүктөрдү жана башка уруксаттарды берүү үчүн жыйым

14221300

Лотерея ишин жүргүзүү укугу үчүн төлөм

14221400

Транспорттук каражаттарды каттоо жана кайра каттоо үчүн төлөм

14221500

Талдоо акысы

14221600

Эсеп тейлөө акысы

14221700

14224200

Таштанды чогултуу акысы

443,0

580,9

592,6

549,0

-43,6

1086,5

14221800

14224300

Унаа токтотуучу жайдын акысы

750,5

720,0

1746,1

986,7

-759,4

1400,0

1350,0

1485,0

1600,0

14224410

Башка төлөмдөр жана жыйымдар (Алкоголдук продукцияны өндүрүү жана жүгүртүүгө)

970,0

745,0

355,0

640,0

285,0

900,0

0,0

14222

Мамлекеттик алым

14222100

Жарандардын паспортторун берүү үчүн мамлекеттик алым

14222200

Юстиция органдары тарабынан алынуучу мамлекеттик алым

14222300

Сот органдары тарабынан алынуучу мамлекеттик алым

14224400

Алкоголдук продукциялар

14211200

Мүлк ижарасы

1423

Акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүдөн түшкөн кирешелер атайын фонддорго түшүүчү салыктарсыз

17409,4

19021,3

36227,1

41406,4

5179,3

39474,0

46789,4

51646,0

56728,4

59728,4

143

Айыптар, санкциялар жана конфискациялар

14311400

Контролдук-козомол чараларын жургузуудон тушуулор

14412100

Учурдагы жардам

13,0

15,0

2,0

145

Башка салыктык эмес кирешелер

461,5

1234,4

638,9

1375,8

736,9

2,1

14511100

Мамлекеттин пайдасына айлантылган кирешелер

0,0

1229,0

634,6

1371,7

737,1

14511400

Жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүү жана тейлөө үчүн чегерүү

3,4

5,4

4,3

4,1

-0,1

2,1

Активдер жана милдеттенмелер

1578,5

3141,4

90,5

0,0

-90,5

0,0

Финансылык эмес активдер

1578,5

3141,4

90,5

0,0

-90,5

0,0

3111

Имараттар жана курулуштар

31111110

Батирлерди сатуу

311121

Турак-жай эмес имараттарды сатуу

311221

Өндүрүш шаймандарын жана механизмдерди сатуу

31412

Айыл чарбага караштуу эмес жерлер

1578,5

3141,4

90,5

0,0

-90,5

0,0

314121

Айыл чарбага караштуу эмес жерлерди сатуу

1578,5

3141,4

90,5

0,0

-90,5

0,0

Категория

2021 жыл факт

2022

факт

2023

факт

2024

факт

Айырма

2025

план

2026

болжолдоо

2027

болжолдоо

2028 болжолдоо

2029

Болжол доо

2030

болжол доо

6 (4-5)

ЖӨБ БОЮНЧА ЧЫГАША (бардыгы)

271560,4

359056,1

417169,9

1284571,2

-867401,3

401452,2

БЮДЖЕТТИК КАРАЖАТТАРДЫН ЭСЕБИНЕН

254117,8

339560,3

382518,3

1241612,7

-859094,4

361978,2

2111

Жумушчулардын жана кызматкерлердин негизги эмгек акысы

39414,6

50911,7

65111,0

72496,2

-7385,2

61703,5

2121

Социалдык фондго чегерүүлөр

5924,6

7861,6

9907,6

10825,2

-917,6

9210,8

2211

Өлкө ичинде кызматтык сапарлар чыгымдары

1316,5

1367,8

1380,0

1574,7

-194,7

1590,0

2212

Байланыш кызматтары

730,8

757,7

924,0

661,6

262,4

961,9

2213

Ижара акысы

76,0

93,3

48,0

240,0

2214

Транспорттук кызмат көрсөтүү

1108,8

1603,0

1765,4

1688,4

77,0

2214,0

2215

Башка товарларды жана кызматтарды сатып алуу

44212,8

46409,1

61182,8

88127,0

-26944,2

75617,3

2216

Саламаттык сактоо системасынын бир статьясы менен көрсөтүлгөн чыгашалар

2217

Дары-дармектерди жана медициналык буюмдарды сатып алуу

83,9

2218

Тамак-аш сатып алуу

4898,2

5993,0

6249,9

78,3

6171,6

60,0

2221

Учурдагы мүлктү оңдоого кеткен чыгымдар

4595,1

12756,2

12336,3

13241,7

-905,4

10680,0

2222

Учурдагы тиричилик муктаждыктары үчүн буюмдарды жана материалдарды сатып алуу

1854,6

4695,6

7619,9

4552,8

3067,1

5019,5

2223

Атайын кызматтык кийимдерди сатып алуу, тигүү жана оңдоо

149,0

100,0

-100,0

2224

Көмүр сатып алуу

2283,0

3881,1

3541,0

4066,2

-525,2

4667,0

2225

Коопсуздук кызматтарын сатып алуу

1327,5

999,7

4834,3

-3834,6

6000,0

2231

Сууга төлөм

1417,5

1843,3

1930,1

3281,7

-1351,6

4170,9

2232

Электрэнергиясына төлөм

5701,2

6986,5

7920,2

8356,1

-435,9

10873,4

2233

Жылуулук энергиясына төлөм

43210,7

31347,2

41866,4

49005,0

-7138,6

54723,0

2234

Газка төлөм

177,9

-177,9

500,0

2235

Башка коммуналдык кызматтарга төлөм

2431

Мамлекеттик башкаруу секторунун башка бирдиктеринин пайыздарын төлөө

2511

Каржылык эмес мамлекеттик ишканаларга субсидиялар

45772,2

64935,6

63811,2

113481,0

-49669,8

130,0

2512

Каржылык мамлекеттик ишканаларга субсидиялар

2621

ЖӨБ органдырынын ассоциациясынын союздарына салым

74,3

-74,3

272

Калкка жеңилдетүүлөр жана жеңилдетүүнүн ордуна компенсациялар

4000,0

3799,2

3588,7

3687,0

-98,3

4000,0

8002821

Стипендиялар

2823

Сот чечимдерин аткаруу

426,4

577,6

354,7

2824

Резервдик фонд

684,5

957,5

2258,2

3956,5

-1698,3

3000,0

АКТИВДЕР ЖАНА МИЛДЕТТЕНМЕЛЕР

3111

Имараттар жана куруулар

43293,7

79608,8

74441,3

709587,9

-635146,6

100033,8

3112

Машиналар жана жабдуулар

1819,1

11614,1

15281,9

145258,9

129977,0

6583,1

3141

Башка максаттар учун жер алуу

3214

Кредиттер, кредиттер жана аванстар

2500,0

-2500,0

АТАЙЫН КАРАЖАТТАР ЭСЕБИНЕН

17442,6

19495,8

34651,6

42958,5

-8306,9

39474,0

БАЛАНС

Жооптуу катчынын у.м.а. Ж.Т.Чечейбаев

ыкчам баскычтар:J / Kкийинки / мурунку берене[ / ]редакция артка / алдыгаTмазмунуCбайланыштар⌘K / Ctrl Kбуйруктар палитрасы/издөөгө фокус

Документ боюнча дагы суроолоруңуз барбы?

ЖИден сураңыз - ал мыйзамдын тексти боюнча жооп берип, керектүү беренелерди көрсөтөт.

Айына ЖИнин 40 жообу - акысыз. Банк картасы керек эмес.

Документтин байланыштары

шилтеме берет: 4 · цитата келтиргендер: 0 · байланышкандар: 0

1-БӨЛҮМ. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨЛӨРҮ

2-БӨЛҮМ. КАЛК

3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТТАР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА

4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ

5-БӨЛҮМ. ИНКЛЮЗИВДҮҮ ӨНҮГҮҮ

6-БӨЛҮМ. МЕЙКИНДИК

7-БӨЛҮМ. АЙЛАНА-ЧӨЙРӨ

Документтин байланыштары

Шилтеме берет (4)