Мунайды жана мунай продуктуларын эсепке алуунун жана контролдоонун электрондук системасына карата техникалык талаптар (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 220 токтомуна)

3-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 14-апрелиндеги № 220 токтомуна)

Мунайды жана мунай продуктуларын эсепке алуунун жана контролдоонун электрондук системасына карата техникалык талаптар (КР Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 3-сентябрындагы № 355 токтомунун редакциясына ылайык)

1. Ушул Техникалык талаптар мунайды жана мунай продуктуларын эсепке алуунун жана контролдоонун электрондук системасына карата жалпы талаптарды аныктайт.

2. Ушул Техникалык талаптарда төмөнкүдөй түшүнүктөр жана терминдер пайдаланылат:

1) автомай куюучу станцияны башкаруунун автоматташтырылган системасы - комплексинде станциялардын функцияларын башкарууну, анын ичинде фискалдык чек чыгарылгандан кийин гана мунай продуктуларын берүү бөлүгүндө отун таратуучу колонкалардын жана контролдук-кассалык машиналардын ишин синхрондоштурууну камсыз кылган чакан системаларды жана тийиштүү жабдууларды пайдалануучу, автотранспорт каражаттарына мунай продуктуларын куюучу станцияларды автоматташтыруу милдетин чечүү;

2) отун таратуучу колонка (мындан ары – ОТК)- автомай куюучу станциядагы, автомобилдик газ куюучу станциядагы жана автомобилдик газ толтуруучу компрессордук станциядагы автомашиналарга мунай продуктуларын куюучу колонка;

3) деңгээл ченегич - резервуарлардагы мунай продуктуларынын параметрлерин (деңгээлин, көлөмүн, температурасын жана тыгыздыгын) үзгүлтүксүз өлчөөчү прибор.

Ушул Техникалык талаптардагы башка түшүнүктөр жана терминдер Кыргыз Республикасынын тиешелүү мыйзамдарында аныкталган мааниде чечмеленет.

(КР Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 3-сентябрындагы № 355 токтомунун редакциясына ылайык)

3. Мунай продуктуларын сатуу чөйрөсү үчүн отун таратуучу колонкадан мунай продуктуларын берүү процессин башкаруу жана берүүнүн жыйынтыктарын каттоо отун таратуучу колонканын жана контролдук-кассалык машинанын комплекстүү иштешин камсыз кылуучу автомай куюучу станцияны (мындан ары - АМС) башкаруунун автоматташтырылган системасы менен жүргүзүлүүгө тийиш. Комплекстүү өз ара аракеттенүүнүн башкы шарты болуп контролдук-кассалык машинанын чеги таризделгенге чейин мунай продуктуларын берүүгө бөгөт коюу мүмкүндүгү саналат.

4. АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасынын ишине негизги талап Кыргыз Республикасынын аймагында пайдаланууга уруксат берилген Контролдук-кассалык машиналардын реестрине киргизилген контролдук-кассалык машиналарды пайдалануу болуп саналат.

5. АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасынын башкаруусу реалдуу убакыт режиминде отун таратуучу колонкалардын абалына байкоо жүргүзүүнү камсыз кылуучу маалыматтарды берүүнүн тиешелүү протоколу боюнча иштеген отун таратуучу колонка аркылуу жүргүзүлүшү керек.

6. АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасына коюлуучу жалпы техникалык талаптар:

1) системанын түзүмүнө жана иштешине карата талаптар:

- тандалган системанын жана анын чакан системаларынын иштеши регламенттик иштерге каралган пландуу тыныгуулар менен узак мөөнөттүү, күнү-түнү жана үзгүлтүксүз режимде ишке ашырылууга тийиш;

- система модулдук архитектурага ээ болууга жана зарыл болгон учурда бирдиктүү технологиялык жана архитектуралык платформанын базасында өз чакан системаларынын функционалдуулугун өстүрүүгө мүмкүндүк берүүгө тийиш;

2) ишенимдүүлүгүнө жана маалыматтык коопсуздугуна карата талаптар:

- маалыматтарга кирүүгө кызматтык ыйгарым укуктарын эске алуу менен авторизацияланган колдонуучуларга гана уруксат берилүүгө тийиш. Системанын ар бир колдонуучусуна системанын функционалдуулугунун жол берилген көлөмү аныкталууга тийиш;

- системага тартылган субъекттердин жана процесстердин иш-аракети системанын адистештирилген интерфейстери аркылуу жүргүзүлүшү керек;

- колдонуучуларга ролдор системанын администратору тарабынан ыйгарылууга тийиш;

3) эргономикага карата талаптар:

- система интерфейсти кабыл алуу үчүн интуициялык түшүнүктүү жана жөнөкөй болууга тийиш. Системанын колдонуучу менен диалогду уюштуруу үчүн графикалык колдонуучулук интерфейсти пайдалануу керек;

- колдонуучулар менен өзгөчө өз ара аракеттенүүнү уюштуруу үчүн (мамлекеттик жана расмий тилде) локалдаштырылган интерфейстин болушу камсыздалууга тийиш;

4) авария учурунда маалыматтын сакталышына карата талаптар:

- системанын программалык камсыздоосу аппараттык каражаттарды туура кайра иштетүүдө өзүнүн иштөөсүн автоматтык түрдө калыбына келтирүүгө тийиш;

- резервдик көчүрүү мүмкүндүгү каралууга тийиш;

- электр энергиясы өчкөн учурда акыркы киргизилген маалыматтарды автоматтык түрдө (жоготуусуз) сактоосу керек;

5) система тарабынан аткарылуучу функцияларга карата талаптар:

- эгерде мунай продуктуларын берүү литр менен (көлөмү), акча менен (суммада) же "бак толгонго чейин" деп берилген учурда мунай продуктуларын отун таратуучу колонка аркылуу сатуу;

- зарыл болгон учурда коштоочу товарларды сатуу жана кызматтарды көрсөтүү;

- ар кандай төлөм каражаттарынын (накталай, банктын жана башка төлөм системаларынын пластикалык карталарынын) жардамы менен мунай продуктулары, коштоочу товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөө;

- кассалык операцияларды аткаруу (товарды кайтарып берүү, чектин көчүрмөсүн басып чыгаруу, чек боюнча маалыматты карап чыгуу, кассага салуу, инкассация, Х-отчетунун жана Z-отчетунун мөөрү);

- АМСте нөөмөттөрдү ачуу/жабуу;

- мунай продуктуларын жана коштоочу товарларды кабыл алуу (зарыл учурда);

- АМСтин ишинин жыйынтыгы боюнча нөөмөттүк жана башка отчетторду генерациялоо жана бул маалыматтарды башка системаларга берүү;

- резервуарлардагы мунай продуктуларынан параметрлерин өлчөөчү түзүлүштөр (деңгээл өлчөгүчтөр) менен байланышын камсыз кылуу, ченөө, белгилөө жана башка системаларга маалыматтарды берүү;

- ар түрдүү кошумча жабдуулар менен иштөөнү камсыздоо (штрих-коддордун сканерлери, терминалдык түзүлүштөр, смарт-сейфтер ж.б.);

- маалыматтарды алмашуу стандарты аркылуу же адистештирилген чечимдерди колдонуу менен башка өндүрүүчүлөрдүн программалык продуктуларына интеграциялоону камсыздоо.

– убактысын жана ОТКнын номерин көрсөтүү менен ар бир транзакция боюнча деталдаштырууга ээ болуу;

– ОТКнын ар бир түтүгү боюнча эсептөө механизмдеринин көрсөткүчтөрүн сактоо;

– бардык операцияларды чагылдыруу менен мунайдын жана мунай продуктуларынын калдыктарынын маалыматтарынын ар бир өзгөрүүсүн жана оңдоп-түзөөнү сактоо жана берүү.

Бардык функциялар түздөн-түз АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасынын менюсунан алынууга тийиш. Чоң АМСтерде АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасынын бир нече жумуш орундарын пайдаланууга жол берилет;

6) АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасы менен контролдук-кассалык машинанын өз ара аракеттенүүсүнө карата талаптар:

- АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасы аркылуу отун таратуучу колонкадан мунай продуктуларын берүү контролдук-кассалык машинадан фискалдык чек чыгарып берилгенден кийин гана жүргүзүлүүгө тийиш;

- АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасы маалыматтарды оңдоо мүмкүндүгүн болтурбаган контролдук-кассалык машина менен үзгүлтүксүз автоматташтырылган байланышты камсыздоого тийиш;

- АМСти башкаруунун автоматташтырылган системасы контролдук-кассалык машинадан фискалдык чек чыгарылбаганда мунай продуктуларын берүүгө бөгөт коюусу тийиш.

(КР Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 3-сентябрындагы № 355 токтомунун редакциясына ылайык)