186-берене. Телекоммуникациялардын операторлорунун санариптик технологиялык тутумда алдамчылыкка каршы күрөшүү боюнча өз ара аракеттенүүсү

1. Жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын телекоммуникациялык тарамдарды жана сервистерди, санарип финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү пайдалануу менен жасалуучу алдамчылык иш-аракеттерден коргоо максатында телекоммуникациялардын операторлорунун, укук коргоо органдарынын, коммерциялык банктардын, микрофинансылык уюмдардын (микрокредиттик жана микрофинансылык компаниялардын), башка төлөм кызматтарын көрсөтүүлөрдү берүүчүлөрдүн (мындан ары - өз ара аракеттенүүнүн катышуучулары) ортосунда өз ара аракеттенүү тутуму белгиленет.

2. Алдамчылыкка каршы аракеттенүү боюнча санариптик технологиялык тутум төмөнкүлөр менен байланышкан алдамчылык учурларын ыкчам аныктоого, алдын алууга, болтурбоого жана иликтөөгө багытталган:

а) аралыктан банктык тейлөө тутумдарына же электрондук капчыктарга санкцияланбаган жетүү;

б) телефондук алдамчылык (вишинг);

в) телекоммуникация тарамдары аркылуу (СМС-фишинг, смишинг) фишингдик же залал келтирүүчү кабарламаларды туш-тушка жиберүү;

г) финансылык жана башка уюмдардын жасалма (фишингдик) веб-ресурстарын түзүү;

д) финансылык мүнөздөгү укукка каршы иш-аракеттерди жасоо же жасоого көмөктөшүү үчүн телекоммуникация каражаттарын пайдалануу менен алдамчылыктын башка төрлөрү.

3. Телекоммуникациялардын операторлору төмөнкүлөргө милдеттүү:

а) алдамчылык трафикти, анын ичинде фальсификацияланган номерлерден чалууларды жана кабарламаларды, санкцияланбаган жапырт таратууларды, ошондой эле белгисиз фишинг ресурстарга алып баруучу трафикти аныктоо жана бөгөттөө үчүн Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген жол-жоболорго ылайык техникалык каражаттарды жана программалык камсыздоону киргизүүгө жана пайдаланууга;

б) укук коргоо органдарынын мыйзамдуу жана негиздүү суроо-талабы боюнча алдамчылыкты аныктоо, алдын алуу, тыюу салуу жана териштирүү үчүн зарыл болгон маалыматты, анын ичинде шектүү иш-аракеттерди жасоо учурундагы кошулуулар, абоненттик номерлер, жабдуулардын турган жерлери жөнүндө дайындарды Кыргыз Республикасынын жеке дайындарды коргоо жөнүндө мыйзамдарын бекем сактоо менен токтоосуз берүүгө;

в) өз ара аракеттенүүнүн башка катышуучулар менен аныкталган алдамчылык номерлер, зыян келтирүүчү шилтемелер, алдамчылыктын белгилери жана схемалары жөнүндө автоматташтырылган маалымат алмашууга Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте жана форматтарда катышууга;

г) пайдалануучуларга алдамчылык тобокелдиктери жана сак болуу чаралары жөнүндө маалымдоого.

4. Коммерциялык банктар, микрофинансылык уюмдар жана башка төлөм кызматтарын берүүчүлөр төмөнкүлөргө милдеттүү:

а) телекоммуникацияларды пайдалануу менен жасалган алдамчылыкка байланыштуу белгилери бар кардарлардын шектүү жана санкцияланбаган операцияларын аныктоо үчүн алдамчылыкка каршы аракеттенүү боюнча санариптик технологиялык тутумду киргизүүгө жана пайдаланууга;

б) укук коргоо органдарынын мыйзамдуу жана негиздүү суроо-талабы боюнча болжол менен алдамчылык максаттарда пайдаланылуучу шектүү операциялар, эсептер жана электрондук капчыктар жөнүндө маалыматты Кыргыз Республикасынын банктар жана банк иштери, коммерциялык купуя сыр жана жеке дайындарды коргоо жөнүндө мыйзамдарын бекем сактоо менен токтоосуз берүүгө;

в) аныкталган алдамчылык операциялар, эсептер, пайдаланылган усулдар жана алдамчылык белгилери жөнүндө өз ара аракеттенүүнүн башка катышуучулары менен автоматташтырылган маалымат алмашууга Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы менен макулдашуу боюнча Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте жана форматтарда катышууга;

г) кардарларды алдамчылык тобокелдиктери, аралыктан финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү коопсуз пайдалануу чаралары жана алдамчылыкка шектенүүдөгү иш-аракеттер жөнүндө маалымдоого;

д) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ченемдик актыларына ылайык шектүү операцияларды токтотуу жана бөгөттөө боюнча чараларды колдонууга.

5. Ушул берененин алкагында маалымат алмашуу жана иштеп чыгуу боюнча бардык иш-аракеттер Кыргыз Республикасынын жеке дайындарды коргоо, банктар жана банк иштери, телекоммуникациялардын купуя сыры жана мыйзам менен корголуучу башка купуя сыр жөнүндө мыйзамдарынын талаптарын бекем сактоо менен жүзөгө ашырылышы керек.