# 144-берене. Ырастоочу борбор - Документ: [Кыргыз Республикасынын](https://aqlex.ai/kg/doc/230029914) - Документтеги орду: 17-глава - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 31-июлундагы № 178 Кыргыз Республикасынын Санарип Кодекси - Актынын түрү: Кодекс - Номери: 178 - Кабыл алынган күнү: 31.07.2025 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 31.07.2025 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 31.07.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Кыргыз Республикасынын, 144-берене (31.07.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230029914/st-144 --- 1. Ырастоочу борбор: 1) санарип кол тамга ачкычын текшерүү сертификатын түзөт жана аны мындай серификатты алуу үчүн кайрылган адамга (мындан ары - арыз ээси) берет; 2) санарип кол тамга ачкычын текшерүү сертификатынын колдонуу мөөнөтүн белгилейт; 3) өзү берген санарип кол тамга ачкычын текшерүү сертификатын жокко чыгарат; 4) арыз ээсинин кайрылуусу боюнча санарип кол тамга ачкычын жана санарип кол тамгасын текшерүү ачкычын камтыган (анын ичинде ырастоочу борбор тарабынан түзүлгөн) же болбосо арыз ээси тарабынан санарип кол тамга ачкычын жана санарип кол тамгасын текшерүү ачкычын түзүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу санарип кол тамга каражаттарын берет; 5) өзү берген жана жокко чыгарган кол тамгаларды текшерүү ачкычынын сертификаттарынын реестрин (мындан ары - сертификаттар реестри), анын ичинде ал берген санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификаттарында камтылган маалыматтарды, ошондой эле санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификатынын колдонулушу токтотулган (жокко чыгарылган) дата жана анын негизи жөнүндө маалыматтарды камтыган реестрин жүргүзөт; 6) квалификацияланган болуп саналбаган сертификаттардын реестрин жүргүзүүнүн жана ага жетүүнүн тартибин белгилейт, сертификаттардын реестринде камтылган маалыматка жактардын жетүүсүн, анын ичинде Интернет тармагын колдонуу менен жетүүсүн камсыз кылат; 7) арыз ээлеринин кайрылуусу боюнча санарип кол тамга ачкычтарын жана санарип кол тамгасын текшерүү ачкычтарын түзөт; 8) санарип кол тамга ачкычтарынын купуялуулугун камсыз кылат (мындай ачкычтар түзүлгөн учурда); 9) ушул ырастоочу борбордун сертификаттар реестринде санарип кол тамгасын текшерүү ачкычтарынын кайталангыстыгын текшерет; 10) санариптик өз ара аракеттенүүнүн катышуучуларынын кайрылуулары боюнча санарип кол тамгасын текшерүүнү жүзөгө ашырат; 11) санарип кол тамгасын пайдалануу менен байланышкан башка иштерди жүзөгө ашырат. 2. Ырастоочу борбор төмөнкүлөргө милдеттүү: 1) арыз ээлерине санарип кол тамгасын жана санарип кол тамга каражаттарын пайдалануунун шарттары жана тартиби тууралуу, санарип кол тамгасын пайдалануу менен байланышкан тобокелдиктер жана санарип кол тамгаларынын коопсуздугун жана аларды текшерүүнү камсыз кылуу үчүн зарыл болгон чаралар жөнүндө маалымдоого; 2) сертификаттардын реестринде камтылган санарип дайындарынын актуалдуулугун жана аларды мыйзамсыз жетүүдөн, жок кылуудан, модификациялоодон, бөгөттөөдөн, ошондой эле мындай маалыматка карата башка мыйзамсыз иш-аракеттерден коргоону камсыз кылууга; 3) сертификаттар реестрине жетүүнүн белгиленген тартибине ылайык ар кандай жактын кайрылуусу боюнча ага ырастоочу борбордун сертификаттар реестринде камтылган санарип дайындарын, анын ичинде санарип кол тамгаларын текшерүү ачкычынын сертификатын жокко чыгаруу жөнүндө дайындарды акысыз берүүгө. 3. Ырастоочу борбор Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык төмөнкүлөрдөн улам башка жактарга келтирилген зыян үчүн жоопкерчилик тартат: 1) ырастоочу борбор тарабынан сервисти берүү келишиминен келип чыгуучу милдеттенмелердин аткарылбагандыгынан же талаптагыдай аткарылбагандыгынан; 2) ушул берененин 1-бөлүгүнүн 10-пунктунда, 2-бөлүгүнүн 2 жана 3-пункттарында каралган милдеттенмелердин аткарылбагандыгынан же талаптагыдай аткарылбагандыгынан. 4. Ырастоочу борбор башка жактарга (мындан ары - ишенимдүү адамдар), мындай ишенимдүү адамга ушул ырастоочу борбор тарабынан берилген санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификатына негизделген санарип кол тамгасы коюлуучу, ырастоочу борбордун атынан санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификаттарын түзүү жана берүү боюнча ыйгарым укуктарды берүүгө укуктуу. 5. Ишенимдүү адамдарга ыйгарым укуктарды берген ырастоочу борбор мындай ишенимдүү адамдарга карата түпкү ырастоочу борбор болуп саналат жана аларга карата төмөнкүдөй иш-милдеттерди аткарат: 1) ишенимдүү адамдар тарабынан берилген санарип кол тамгаларын текшерүү сертификаттарында санарип кол тамгаларын текшерүү ачкычтары көрсөтүлгөн санарип кол тамгаларын текшерүүнү жүзөгө ашырат; 2) ишенимдүү адамдардын ортосундагы жана ишенимдүү адамдардын ырастоочу борбор менен санариптик өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылат. 6. Эгерде ченемдик укуктук актыларда андан да кыска мөөнөт белгиленбесе, сертификаттардын реестрине киргизилген санарип жазмалары ырастоочу борбордун ишинин бүткүл мөөнөтүнүн ичинде сакталууга тийиш. Ырастоочу борбордун иши анын иш-милдеттерин башка жактарга өткөрбөстөн токтотулган учурда ал күн мурунтан, бирок иши токтотулган датага чейин 1 айдан кечиктирбестен бул тууралуу колдонуу мөөнөтү бүтө элек, өзү берген санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификаттарынын ээлерине билдирүүгө тийиш. Көрсөтүлгөн учурда ырастоочу борбордун иши аяктагандан кийин сертификаттардын реестрине киргизилген санарип жазмалары алып салынышы керек. Ырастоочу борбордун иши анын иш-милдеттерин башка жактарга өткөрүү менен токтотулган учурда, ал күн мурунтан, бирок өзүнүн иш-милдеттерин өткөрүп берген датага чейин кеминде бир ай мурда бул тууралуу колдонуу мөөнөтү бүтө элек, өзү берген санарип кол тамгасын текшерүү ачкычынын сертификаттарынын ээлерине билдириши керек. Көрсөтүлгөн учурда ырастоочу борбордун иши аяктагандан кийин сертификаттардын реестрине киргизилген санарип жазмалары өз ишин токтоткон ырастоочу борбордун иш-милдеттери өткөн жакка өткөрүлүп берилиши керек. 7. Эгерде санарип чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актыда же укуктук мамилелердин субъекттеринин макулдашуусунда башкача белгиленбесе, ырастоочу борбордун иш-милдеттерин ишке ашыруунун, ушул беренеде белгиленген анын укуктарын жана милдеттерин жүзөгө ашыруунун тартиби ырастоочу борбор тарабынан өз алдынча аныкталат. 8. Жактардын чектелбеген чөйрөсүнө карата өзүнүн ишин жүзөгө ашырган ырастоочу борбордун сервисти берүүсүнө келишим жалпы айкын келишим болуп саналат. --- Мурунку берене: [143-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230029914/st-143) Кийинки берене: [145-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230029914/st-145)