# 102-берене. Айыл чарба багытындагы жер тилкелерин которуунун (трансформациялоонун) өзгөчөлүктөрү - Документ: [Кыргыз Республикасынын Жер кодекси](https://aqlex.ai/kg/doc/230029465) - Документтеги орду: 18-глава - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 18-июлундагы № 149 "Кыргыз Республикасынын Жер кодекси" Кодекси - Актынын түрү: Кодекс - Номери: 149 - Кабыл алынган күнү: 18.07.2025 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 18.07.2025 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 18.07.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Кыргыз Республикасынын Жер кодекси, 102-берене (18.07.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230029465/st-102 --- 1. Айыл чарба багытындагы жерлерди башка категорияга которууга (трансформациялоого) объекттерди жайгаштыруунун башка варианттары жок болгон төмөнкүдөй өзгөчө учурларда жол берилет, атап айтканда: 1) жерлерди консервациялоо; 2) өзгөчө корголуучу жаратылыш жана тарыхый-маданий аймактарды түзүү; 3) айыл чарба өндүрүшүн жүзөгө ашыруу үчүн жараксыз жерлерди мамлекеттик токой фондунун жерлеринин, суу фондунун жерлеринин же запастагы жерлердин курамына киргизүү; 4) жерлерди рекультивациялоонун бекитилген долбоору бар болгон учурда пайдалуу кендерди казып алуу; 5) шаар куруу документтеринин негизинде калктуу конуштардын аймактарын түзүү, өзгөртүп түзүү жана кеңейтүү; 6) социалдык, коммуналдык-тиричилик багытындагы объекттерди, дене тарбия-ден соолукту чыңдоо комплекстерин, саламаттык сактоо, билим берүү объекттерин жайгаштыруу; 7) өлкөнү коргоону жана мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуу; 8) аскердик, өнөр жай объекттерин, балык чарба объекттерин жайгаштыруу; 9) жолдорду, электр берүү линияларын, энергетикалык курулмаларды, анын ичинде энергиянын кайра жаралуучу булактарын пайдалануу менен, байланыш линияларын, мунай түтүктөрүн, газ түтүктөрүн жана башка түтүк өткөргүчтөрдү, темир жол линияларын куруу; 10) аэропортту куруу жана аэропорттун аймагын кеңейтүү; 11) гидроэлектр станцияларды, энергиянын кайра жаралуучу булактарынын объекттерин куруу; 12) рекреация объекттерин, логистикалык борборлорду куруу; 13) бирдиктүү мамлекеттик инвестициялык саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын реестрине киргизилген инвестициялык лотту түзүү; 14) Министрлер Кабинетинин чечими менен бекитилүүчү улуттук жана/же мамлекеттик инвестициялык долбоорлордун тизмегине киргизилген улуттук жана/же мамлекеттик инвестициялык долбоорлорду жана мамлекеттик-жеке өнөктөштүк жөнүндө макулдашууларды ишке ашыруу; 15) Кыргыз Республикасынын эл аралык милдеттенмелерин аткаруу. 2. Кыйла баалуу айыл чарба жерлерин анча баалуу эмес же бирдей баага которуу (трансформациялоо) үчүн негиздер болуп төмөнкүлөр саналат: 1) сугат айдоо жерлерин кайрак жерлерге - жерлердин агромелиорациялык, кыртыштык мүнөздөмөлөрүнүн аларды иш жүзүндө пайдаланууга ылайык келбегендиги, сугат булагы менен байланышынын жоктугу; 2) көп жылдык бак-дарактарды сугат айдоо жерлерине - бак-дарактардын курагынын чеги, алардын сейректиги, бак-дарактардын канааттандырарлык эмес породалык жана сорттук курамы; 3) чөп чабындыларын жана жайыттарды башка түрлөргө - жердин чөлгө айланышы, шалбаа өсүмдүктөрүнүн бузулушу, сейректелиши. Айыл чарба жерлеринин кыйла баалуу түрлөрүн анча баалуу эмес түрлөргө которууда (трансформациялоодо) айыл чарба жерлеринин сапаттык абалына таасир этүүчү айыл чарба жерлеринин минималдуу түшүмдүүлүгү, анын туздуулугу, шордуулугу, булгануусу, эрозияланышы, шагылдардын жайгашуу даражасы, механикалык курамы боюнча кыртыштын абалы да эске алынат. 3. Айыл чарба жерлери түшүмдүүлүгү боюнча теңдеш баалуулугун эске алуу менен төмөнкүдөй топторго бөлүнөт: 1) сугат айдоо жерлери көп жылдык бак-дарактарга баалуулугу теңдеш айыл чарба жерлери болуп саналат жана тескерисинче; 2) кайрак айдоо жери кысыр аңызга баалуулугу теңдеш айыл чарба жери болуп саналат жана тескерисинче; 3) жайыт чөп чабыкка баалуулугу теңдеш айыл чарба жери болуп саналат жана тескерисинче. Айыл чарба жерлерин жердин бир түрүнөн башкасына которуу (трансформациялоо) ыйгарым укуктуу орган тарабынан анын компетенциясынын алкагында жер тилкеси, жер тилкелердин тобу, сугат массиви боюнча жүргүзүлүшү мүмкүн. 4. Мамлекеттик жана муниципалдык каражаттардын эсебинен сатылуучу объекттерди кошпогондо, сугат айдоо жерлерин башка категорияга которуу (трансформациялоо), жерди пайдалануучу 3 жылдын ичинде өзүнүн зайымдык каражаттарынын жана инвестициянын эсебинен жерлердин башка түрлөрүн, сугат айдоого айыл чарба жерлеринин мамлекеттик фондуна киргизүү менен өздөштүрүүгө милдеттенген шартта жүргүзүлүшү мүмкүн. 5. Жер мунапысынын объекттерине туура келген сугат айдоо жерлеринин жер тилкелерин которуу (трансформациялоо) жер мунапысы жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат. 6. Сугат айдоо жерлерин которууну (трансформациялоону) токтото туруу, мораторий жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат (киргизилет). 7. Жер тилкелерин жерлердин башка категориясына же жердин башка түрүнө которуу (трансформациялоо) жер тилкесин пайдалануу жана/же менчик укугун токтотпойт. --- Мурунку берене: [101-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230029465/st-101) Кийинки берене: [103-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230029465/st-103)