# 1-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр

- Документ: [Уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүү жөнүндө](https://aqlex.ai/kg/doc/230029357)
- Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 23-июнундагы № 125 "Уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүү жөнүндө" Мыйзамы
- Актынын түрү: Закон
- Номери: 125
- Кабыл алынган күнү: 23.06.2025
- Статусу: Күчүндө
- Редакциянын күнү: 23.06.2025
- Тексттин тили: кыргыз тили
- aqlex'теги барагы: <https://aqlex.ai/kg/doc/230029357/st-1>
- Расмий булак: <https://cbd.minjust.gov.kg/4-5575/edition/34614/ru>
- Башка тилдеги тексти (Markdown): <https://aqlex.ai/doc/230029357/st-1.md>

> Текст расмий булактын маалыматы боюнча 23.06.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз.
>
> Кантип шилтеме берүү керек: Уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүү жөнүндө, 1-берене (23.06.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230029357/st-1

---

Ушул Мыйзамда төмөнкү негизги түшүнүктөр колдонулат:

1) криминалдык идеология - кылмыштуу жашоо образын жана кылмыштарды жасоону актаган жана кубаттаган криминалдык субмаданияттын өкүлдөрүнүн көз караштарынын жана түшүнүктөрүнүн тарыхый жактан калыптанган тутуму;

2) криминалдык иерархия - уюшкан топтордогу, кылмыштуу коомдоштуктагы адамдардын абалы (статусу же ролу) жөнүндө көз караштардын жана баалардын тутуму;

3) криминалдык субмаданият - жалпы жашоонун жалпыга таанылган баалуулуктарына жана ченемдерине карама-каршы турууга негизделген жана жашоону уюштуруунун кылмыштуу формаларында чагылдырылган, коомдо болгон салыштырмалуу өз алдынча псевдомаданий чөйрө;

4) криминалдык статус - кылмышкерлер дүйнөсүндө белгиленген эрежелер менен аныкталган жана таанылган криминалдык иерархиядагы адамдын абалы;

5) уюшкан топтун же кылмыштуу коомдоштуктун лидери - криминалдык иерархияда таанылган аброюн пайдаланган, уюшкан топтун же кылмыштуу коомдоштуктун ишин координациялоодо жана уюштурууда кыйла жогорку абалга жана инсандык таасирге ээ болгон, ушундай топторду же коомдоштуктарды түзүүнү жана түзүмдү курууну уюштурууну камсыз кылган адам;

6) криминалдык иерархиядагы абалды ээлөө - адамда уюшкан кылмыштуулук ишин уюштуруу, координациялоо, кеңеш берүү, аткаруу жана ага катышуу боюнча криминалдык статустун бар болушу;

7) уюшкан топтун же кылмыштуу коомдоштуктун мүчөсү - уюшкан топтун, кылмыштуу коомдоштуктун ишине атайлап катышкан же аларды колдоо, өнүктүрүү же каржылоо үчүн шарттарды түзүүгө көмөк көрсөткөн адам, ошондой эле уюшкан топтун же кылмыштуу коомдоштуктун атынан же анын тапшырмасы боюнча, же анын кызыкчылыгында тике же кыйыр түрдө, же болбосо үчүнчү жактар аркылуу аракеттенген адам;

8) кылмыштуу чогулуш (криминалдык жыйын) - уюшкан топтордун же кылмыштуу коомдоштуктардын лидерлеринин жана мүчөлөрүнүн алардын кылмыштуу иши менен байланышкан маселелерин талкуулоо (кылмыштарды пландоо, кирешелерди, таасир этүү чөйрөлөрүн бөлүштүрүү, каржылоо, өз ара туруктуу байланыштарды түзүү ж.б.) максатындагы чогулуш;

9) уюшкан кылмыштуулук - Кыргыз Республикасынын кылмыш-жаза мыйзамдарында аныкталган белгилер менен мүнөздөлүүчү уюшкан топ же кылмыштуу коомдоштук (лидерлери жана (же) мүчөлөрү) тарабынан жүзөгө ашырылуучу кылмыштуулуктун формасы;

10) уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүү - Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары тарабынан башка субъекттер менен өз ара аракеттенүүдө ишке ашырылуучу макулдашылган жана төмөнкүлөргө багытталган укуктук, социалдык-экономикалык, маалыматтык, уюштуруучулук жана башка мүнөздөгү чаралардын тутуму:

а) уюшкан кылмыштуулуктун келип чыгышына, өнүгүшүнө жана анын каржыланышына өбөлгө түзүүчү себептерди жана шарттарды аныктоо, алдын алуу жана жоюу (уюшкан кылмыштуулуктун алдын алуу);

б) уюшкан же кылмыштуу топ тарабынан жасалган кылмыштарды, ошондой эле аларды материалдык, каржылык же башка жактан колдоо менен байланышкан кылмыштарды аныктоо, бөгөт коюу, ачуу жана иликтөө;

в) күнөөлүү адамдарды мыйзамда белгиленген жоопкерчиликке тартуу, ошондой эле уюшкан кылмыштуулуктан келип чыгуучу коркунучтардан инсанды, коомду жана мамлекетти коргоону камсыз кылуу;

11) кылмыштуу жашоо образы - коомдо кабыл алынган моралдык жана адеп-ахлактык ченемдерди тануу менен мүнөздөлүүчү уюшкан топторго, кылмыштуу коомдоштуктарга таандыктыгы жөнүндө тикелей күбөлөндүрүүчү адамдардын жашоосунун коомго каршы образы;

12) уюшкан кылмыштуулуктун алдын алуу - жарандардын корголуу деңгээлин жогорулатууга, кылмыштуулуктун деңгээлин төмөндөтүүгө, уюшкан топто же болбосо кылмыштуу коомдоштукта адамдарды түзүү же катышуу үчүн себептерди жана шарттарды аныктоого, четтетүүгө, ошондой эле уюшкан топтун же болбосо кылмыштуу коомдоштуктун курамында кылмыш жасаган адамга жекече таасир этүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга тике же кыйыр түрдө багытталган, алдын алуу субъекттери тарабынан көрүлүүчү укуктук, социалдык-экономикалык, психологиялык, маалыматтык, уюштуруучулук жана башка чаралардын тутуму;

13) таасир этүүнүн алдын алуучу чаралары - уюшкан кылмыштуулуктун көрүнүштөрүн алдын алуу, анын таралышына, каржыланышына өбөлгө түзүүчү себептерди жана шарттарды иликтөө, аныктоо, четтетүү, ошондой эле алдын алуучу каттоодо турган адамга жекече таасир этүүнү камсыз кылуу боюнча ыйгарым укуктуу органдардын иши;

14) алдын алуучу каттоого алуу - уюшкан кылмыштуулуктун алдын алуу жана ага каршы аракеттенүү максатында жекече таасир этүү чаралары колдонулган адамдар жөнүндө маалыматтар базасын түзүү;

15) алдын алуучу аңгемелешүү - ыйгарым укуктуу органдын кызмат адамынын таасир этүүнүн алдын алуучу чаралары колдонулуп жаткан адам менен жеке аңгемелешүүсү, ал адамга кылмыштарды, укук бузууларды даярдоонун жана жасоонун коомдук коркунучтуулугун, аларды жасоонун натыйжасында келип чыгуучу укуктук кесепеттерди түшүндүрүүдөн, ошондой эле аларды жасоого жол берилбестигине ишендирүүдөн турат;

16) мүлктүк абалды текшерүү - алдын алуучу каттоодо турган адамдын жана (же) анын жакын туугандарынын кирешелеринин жана мүлкүнүн дал келбөө фактыларын табуу, алардын келип чыгуу булактарын аныктоо, ошондой эле көрсөтүлгөн мүлккө ээлик кылуунун, пайдалануунун жана тескөөнүн укук ченемдүүлүгүн аныктоо максатында мүлктүк абалы жөнүндө маалыматтарды чогултууга, талдоого жана баалоого багытталган уюшкан кылмыштуулукка каршы аракеттенүүсүнүн алкагында жүзөгө ашырылуучу ыйгарым укуктуу органдын иши;

17) финансылык абалды текшерүү жана максаттуу финансылык санкцияларды колдонуу - ушул Мыйзамда каралган ыйгарым укуктуу органдын кирешелердин жана чыгымдардын, каражаттардын келип чыгуу булактарынын, активдердин жана милдеттенмелердин ортосундагы дал келбестикти табуу, ошондой эле уюшкан кылмыштуулуктан келип чыгуучу коркунучту нейтралдаштыруу максатында мындай адамга карата финансылык мүнөздөгү чектөө чараларын колдонуу үчүн негиздерди белгилөө максатында алдын алуучу каттоодо турган адамдын жана (же) анын жакын туугандарынын финансылык абалы жөнүндө маалыматтарды чогултууга, салыштырууга, талдоого жана баалоого багытталган иши;

18) максаттуу финансылык санкциялар - санкциялык тизмекке киргизилген жеке жана юридикалык жактардын, топтордун жана уюмдардын ар кандай операцияларын (бүтүмдөрүн) жана (же) каражаттарын тоңдуруу жана (же) мындай жактарга, топторго жана уюмдарга ар кандай каражаттарга же финансылык кызмат көрсөтүүлөргө жеткиликтүүлүктү (тике же кыйыр) берүүнү чектөө.

---

Кийинки берене: [2-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230029357/st-2)
