2-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр жана аныктамалар

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат:

1) ыкчам-иликтөө ишмердиги - ушул Мыйзам менен ыйгарым укук берилген мамлекеттик органдар тарабынан ыкчам-иликтөө иш-чараларын жүргүзүү, атайын күчтөрдү, каражаттарды жана усулдарды пайдалануу аркылуу ачык же жашыруун жүзөгө ашырылуучу иштин түрү;

2) жарандарды сурамжылоо - ыкчам кызматкер тарабынан изилденүүчү окуя же ага катышы бар адамдар тууралуу иш жүзүндөгү маалыматтар белгилүү болушу мүмкүн болгон жаранды жекече сурамжылоо;

3) сураштырып билүү - ыкчам кызматкердин ыкчам-иликтөө ишинин милдеттерин чечүү үчүн маанилүү болгон иш жүзүндөгү маалыматты ыкчам, криминалисттик жана башка маалыматтар базасынан расмий алуусу;

4) инсанды окшоштуруу - шектүүнүн (текшерилүүчүнүн) өздүгүн дактилоскопиялык картотека, окуя болгон жерде калган издер, кандын, шилекейдин курамы, жыттын изи боюнча жана башка усулдар менен аныктоо;

5) атайын техникалык каражаттар - ыкчам-иликтөө иш-чараларын жүргүзүүнүн жүрүшүндө, анын ичинде телекоммуникациялык тарамдарда маалыматтарды табуу жана документтештирүү үчүн атайын функциялары, программалык камсыз кылуусу жана конструктивдүү өзгөчөлүктөрү бар түзүлүштөр, аппаратура, шаймандар, жабдуу;

6) телекоммуникациялык тарамдарда ыкчам издөө - телекоммуникациялык тарамдарда, анын ичинде Интернет тармагында атайын техникалык каражаттардын жардамы менен укукка каршы иштин белгилерин, ошондой эле издөөдө жүргөн адамдарды аныктоо боюнча конспиративдүү аракеттер;

7) ыкчам эксперимент - кылмыштуу ишти документтештирүү жана аларга бөгөт коюу максатында контролдо турган, ошондой эле белгисиз адамдардын укукка каршы аракеттерин тажрыйбалуу жол менен табууга мүмкүндүк берүүчү ыкчам-иликтөө кырдаалын моделдөө;

8) ыкчам аныктоо - жарандардан, кызмат адамдарынан шифрленген сурамжылоо жүргүзүү жана маалымдамаларды жашыруун сураштыруу, документтер менен таанышуу жолу аркылуу текшерилүүчү адамдын кылмыштуу иши жөнүндө маалыматтарды конспиративдүү чогултуу, анын байланыштарын аныктоо жана башка маалыматты алуу;

9) конфидент - ыкчам-иликтөө ишмердиги жөнүндө мыйзамдарда каралган негиздерде жана тартипте ыкчам-иликтөө органы (анын өкүлү катары - ыкчам кызматкер) менен конспиративдүү кызматташуу мамилесин түзгөн, жашы жеткен, аракетке жөндөмдүү жеке жак;

10) жашыруун ишканаларды жана уюмдарды түзүү - түзүлүүсүн (пайдаланууну) сыр сактоо менен ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин аткаруу үчүн ишканаларды же уюмдарды (коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдарды, жеке компанияларды, өкүлчүлүктөрдү, филиалдарды, кызматтык жайларды ж.б.) түзүү (пайдалануу);

11) маалыматты мыйзамсыз алуунун техникалык каражаттарын издөө - мыйзамсыз пайдаланылуучу аудио, видео белгилөө, телекоммуникациялык тарамдардан, компьютерлерден, санарип технологиялык тутумдардан ж.б. маалыматтарды алуу каражаттарын табуу;

12) объекттерди санариптик таануу - ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин ишке ашыруу максатында болгон маалыматтар базасынын негизинде адамды автоматтык түрдө идентификациялоого же верификациялоого, транспорт каражатынын мамлекеттик каттоо номердик белгисин таанууга жөндөмдүү атайын программалык камсыз кылуунун жардамы менен жүргүзүлүүчү ыкчам-иликтөө иш-чарасы;

13) сүйлөшүүлөрдү жашыруун тыңшоо жана жаздыруу - видео, аудиотехниканы жана (же) атайын техникалык каражаттарды пайдалануу менен видеону жана кептик маалыматты конспиративдүү контролдоо жана анын мазмунун материалдык сактагычта белгилөө;

14) пайдалануучулардын жана (же) пайдалануучулук түзүлмөлөрдүн ортосундагы туташуулар же пайдалануучулук түзүлмөнүн жайгашкан жери жөнүндө маалыматтарды алуу - телекоммуникациялык сервистин пайдалануучусунун кириш жана чыгыш чалуулары (туташуулары) жөнүндө маалыматты, ошондой эле телекоммуникациялардын операторлорунан башка маалыматтарды алып коюу;

15) контролдонуучу берүүлөр (текшерүүчү берүүлөр) - кылмыштарды натыйжалуу аныктоо, бөгөт коюу жана тергөө максатында эркин сатууга тыюу салынган же болбосо жүгүртүлүшү чектелген товарларды же предметтерди, ошого тете кылмыштуу жол менен алынган же өзүнө кылмыштын издерин сактап калган предметтерди же болбосо кылмыш жасоо куралдарын же каражаттарын контролдонуучу ташууларды түзүү;

16) контролдук сатып алуу (текшерүүчү сатып алуулар) - финансылык, чарбалык, ишкердик же соода ишин жөнгө салуучу мыйзамдарды кылмыш-жаза жоопкерчилигине алып келүүчү бузуулар жөнүндө ыкчам маалымат болгондо ыкчам кызматкер (ыкчам бөлүм) тарабынан товарды (керектөө жана сатуу максатында эмес) сатып алуунун жасалма түзүлгөн кырдаалы;

17) жайларды, имараттарды, курулмаларды жана жергиликтүү участокторду текшерүү - кылмыштын издерин, кылмыш жасоо куралдарын, кылмыштуу ишке катышы бар башка предметтерди же документтерди табуу максатында объекттерди ачык же жашыруун кароо;

18) почта жөнөтүүлөрүн, телеграфтык жана башка билдирүүлөрдү контролдоо - кылмыштуу иш жөнүндө маалыматтарды табуу жана маалымат алуу максатында белгилүү бир кат-кабарларды конспиративдүү карап чыгуу;

19) телефон жана башка сүйлөшүү түзүлүштөрү боюнча жүргүзүлгөн сүйлөшүүлөрдү тыңшоо жана жаздыруу - кылмыштуу иш жөнүндө маалыматтарды табуу жана ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин ишке ашырууга өбөлгө түзүүчү башка маалыматтарды алуу максатында үн жазуучу жана (же) атайын техникалык каражаттардын жардамы менен телефон жана башка сүйлөшүү түзүлүштөрү боюнча жүргүзүлгөн сүйлөшүүлөрдү конспиративдүү угуп контролдоо, алардын мазмунун материалдык сактагычта белгилөө;

20) компьютерлерден, серверлерден жана башка түзүлмөлөрдөн, ошондой эле телекоммуникациялык тарамдардан маалыматтарды алуу - ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин чечүүгө өбөлгө түзүүчү маалыматты санарип дайындарын чогултууга, иштеп чыгууга, топтоого же сактоого багытталган телекоммуникациялык тарамдардан, компьютерлерден, серверлерден жана башка түзүлмөлөрдөн конспиративдүү алуу;

21) ыкчам байкоо жүргүзүү - ыкчам-техникалык каражаттардын жардамы менен конспиративдүү, такай, түздөн-түз көрүп же кыйыр кабыл алуу жана ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин ишке ашыруу үчүн маанилүү болгон кубулуштарды, окуяларды, жосундарды, фактыларды, процесстерди каттоо;

22) салыштырма изилдөө үчүн үлгүлөрдү чогултуу - кылмыштын же кылмыш жасаган адамдын изин сактап калган маалыматтын материалдык сактагычтарын, ошондой эле кылмыштуу кол салуулардын объекттери болгон же коомдук-коркунучтуу укукка каршы жосунду жана ага катышы бар адамдарды табуу каражаты болуп кызмат кылышы мүмкүн болгон башка предметтерди табуу жана алып коюу;

23) ыкчам киргизүү - ыкчам-иликтөө ишмердигинин милдеттерин ишке ашыруу үчүн ыкчам кызыкчылык объектинин чөйрөсүнө ыкчам кызматкердин же конфиденттин кирүүсү боюнча өз ара байланышкан аракеттердин жыйындысы же болбосо конспиративдүү уюмду (юридикалык жакты) түзүү;

24) жашыруун иш кагаздарын жүргүзүү - мамлекеттик сырлардын сакталышын камсыз кылуу максатында Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген иш кагаздарын жүргүзүүнүн бирдиктүү тартиби.

(Кыргыз Республикасынын 2026-жылдын 2-июлундагы № 101 Мыйзамынын редакциясына ылайык)