# 25-берене. Камсыздандыруу келишимин түзүү жана токтотуу - Документ: [Камсыздандыруу жана камсыздандыруу иши жөнүндө](https://aqlex.ai/kg/doc/230026520) - Документтеги орду: 3-глава - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 89 "Камсыздандыруу жана камсыздандыруу иши жөнүндө" Мыйзамы - Актынын түрү: Закон - Номери: 89 - Кабыл алынган күнү: 29.04.2025 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 29.04.2025 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 29.04.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Камсыздандыруу жана камсыздандыруу иши жөнүндө, 25-берене (29.04.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230026520/st-25 --- 1. Камсыздандыруу келишими камсыздандырылуучунун белгиленген формадагы жазуу жүзүндөгү же электрондук түрдөгү арызынын негизинде түзүлөт. Мында арыз берүү камсыздандырылуучуну жана камсыздандыруучуну камсыздандыруу келишимин түзүүгө милдеттендирбейт, бирок камсыздандыруу келишими түзүлгөндөн кийин камсыздандырылуучунун жазуу жүзүндөгү арызы камсыздандыруу келишиминин ажырагыс бөлүгү болуп калат. 2. Эгерде бул жагдайлар камсыздандыруучуга белгилүү болбосо жана белгилүү болууга тийиш эмес болсо, камсыздандыруу келишимин түзүүдө камсыздандырылуучу камсыздандыруучуга камсыздандыруу учурунун болуу ыктымалдыгын жана анын болушунан (камсыздандыруу тобокелдиги) мүмкүн болуучу чыгымдардын өлчөмүн аныктоо үчүн олуттуу мааниге ээ болгон ага белгилүү бардык жагдайлар жөнүндө камсыздандыруучуга билдирүүгө милдеттүү. Камсыздандыруу келишиминин стандарттуу формасында, камсыздандыруучу тарабынан камсыздандырууга берген арызы же анын жазуу жүзүндөгү суроо-талабында анык айтылган жагдайлар олуттуу деп таанылат. 3. Камсыздандырылуучунун жазуу жүзүндөгү арызы камсыздандыруучу тарабынан кабыл алынган формада анын ичинде электрондук түрдө толтурулган арыз-сурамжылоо (анкета) түрүндө, же башка эркин жазуу жүзүндө берилүүгө тийиш. Эгерде камсыздандырылуучу өзүнүн мөөрү бар юридикалык жак же жеке ишкер болсо, камсыздандырылуучунун жазуу жүзүндөгү арызына камсыздандырылуучу тарабынан кол коюлат жана мөөрү менен күбөлөндүрүлөт. 4. Камсыздандыруу келишимин түзүү, камсыздандыруу келишимин түзүүдө камсыздандырылуучу тарабынан билдирилген маалыматтардын аныктыгын тастыктоо үчүн, ошондой эле камсыздандырылуучуну жана камсыздандырылган адамдарды идентификациялоо максатында камсыздандырылуучу камсыздандыруучуга анын суроо-талабы боюнча тиешелүү документтерди берүүгө милдеттүү. Камсыздандырылуучу суралган документтерди жана маалыматтарды берүүдөн баш тарткан учурда, же болбосо камсыздандыруу келишимин түзүү учурунда аларды берүү мүмкүн болбосо, камсыздандыруучу камсыздандырылуучуга камсыздандыруу келишимин түзүүдөн баш тартууга укуктуу. 5. Камсыздандырылуучу арызда жана камсыздандыруучунун жазуу жүзүндөгү суроо-талаптарына жооптордо берилген маалыматтардын аныктыгы жана толуктугу үчүн камсыздандыруу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат. Эгерде камсыздандыруу келишими камсыздандырылуучу тарабынан алдамчылыктын таасири астында түзүлгөндүгү жана/же камсыздандыруу келишими түзүлгөндөн кийин камсыздандырылуучу камсыздандыруу учурунун болуу ыктымалдыгын жана анын болушунан мүмкүн болуучу чыгымдардын өлчөмүн аныктоо үчүн олуттуу мааниге ээ болгон жагдайлар жөнүндө камсыздандыруучуга атайын жалган маалыматтарды билдиргендиги аныкталса, же алар тууралуу билдирбесе, анда камсыздандыруучу мындай учурлар жоголгон учурдан тышкары, Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык камсыздандыруу келишимин жараксыз деп таанууну талап кылууга укуктуу. 6. Эгерде анда башкача каралбаса, камсыздандыруу келишими камсыздандыруу сыйлыгы же биринчи төгүм төлөнгөн учурдан тартып, бирок камсыздандыруу келишиминде камсыздандыруу мөөнөтү (мезгили) башталган дата катары көрсөтүлгөн датадан эрте эмес күчүнө кирет жана камсыздандырып коргоонун колдонулушу башталат. Камсыздандыруу сыйлыгын төлөө накталай же накталай эмес формада жүргүзүлөт. Электрондук ресурстарды пайдалануу менен камсыздандыруу келишимин түзүүдө камсыздандырылуучу камсыздандыруу келишиминин шарттары жана Камсыздандыруу эрежелери менен таанышкандан кийин, муну менен ага сунушталган шарттарда бул келишимди түзүүгө макулдугун ырастоо менен камсыздандыруу сыйлыгын же анын биринчи төгүмүн төлөйт. 7. Камсыздандыруу эрежелери электрондук байланыш, мобилдик каналдар, мессенджерлер, камсыздандыруучунун (же анын өнөктөштөрүнүн - мындай тутумдарынын операторлорунун) автоматташтырылган тутумдары аркылуу камсыздандырылуучунун расмий сайтына жайгаштыруу, электрондук соода каражаттарын жана ыкмаларын пайдалануу же электрондук бүтүмдөрдү жасоо аркылуу кагаз жүзүндө же электрондук түрдө жөнөтүлүшү мүмкүн. Камсыздандыруу келишими кагаз жүзүндө түзүлгөн учурда камсыздандырылуучуга Камсыздандыруу эрежелерин тапшыруу же жөнөтүү камсыздандыруу келишиминдеги жазуу менен күбөлөндүрүлөт. 8. Эгерде анда башкача каралбаса, камсыздандыруу келишими төмөнкүдөй учурларда токтотулат жана камсыздандырып коргоонун колдонулушу төмөнкү учурларда аяктайт: 1) камсыздандыруу мөөнөтү (мезгили) аяктаган учурда - камсыздандыруу келишиминде камсыздандыруу мөөнөтү (мезгили) аяктаган күн катары көрсөтүлгөн күндөн кийинки күнү саат 00:00дөн баштап; 2) камсыздандыруучу камсыздандырылуучунун (пайда табуучунун) алдындагы милдеттенмелерин толук көлөмдө аткарган учурда - камсыздандырып ордун толтурууну төлөгөн күндөн тартып. Камсыздандырып ордун толтуруу же анын акыркы бөлүгү төлөнгөн күн болуп камсыздандыруучунун алыш-бериш эсебинен акча эсептен чыгарылган же ал тарабынан камсыздандырылуучуга (пайда табуучуга) же ыйгарым укуктуу адамына кассадан акча каражаттары берилген күн саналат; 3) камсыздандырылуучу тарабынан камсыздандыруу сыйлыгынын экинчи жана андан кийинки бөлүктөрү камсыздандыруу келишиминде белгиленген мөөнөттө төлөнбөгөн (толук төлөнбөгөн) учурда - камсыздандыруу келишиминде төлөө мөөнөтү катары көрсөтүлгөн күндөн кийинки күнү саат 00:00дөн баштап; 4) камсыздандырылуучу камсыздандырылган ишти жүзөгө ашыруу укугун жоготкон учурда - тиешелүү укукту жоготкон учурдан тартып; 5) Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында жана ушул Мыйзамда белгиленген тартипте камсыздандыруучу жоюлган учурда - юридикалык жактардын реестрине маалымат киргизилген учурдан тартып; 6) юридикалык жак болуп саналган камсыздандырылуучу жоюлган же жеке жак болуп саналган камсыздандырылуучу каза болгон учурда - юридикалык жактардын реестрине маалыматтар киргизилген учурдан тартып же каза болгондугу жөнүндө күбөлүктө көрсөтүлгөн каза болгон датадан тартып. Адам дайынсыз жок же каза болду деп таанылган учурда - тиешелүү сот актысында көрсөтүлгөн учурдан тартып; 7) сот камсыздандыруу келишимин жараксыз деп таануу жөнүндө чечим кабыл алган учурда - камсыздандыруу келишими түзүлгөн учурдан тартып; 8) эгерде камсыздандыруу объекти ишин токтотсо - тиешелүү документтер менен тастыкталган көрсөтүлгөн учурдан тартып; 9) эгерде камсыздандыруу учурунун келип чыгуу мүмкүнчүлүгү болбой калса жана камсыздандыруу тобокелдигинин болушу камсыздандыруу учурунун башка жагдайлары боюнча токтотулса - тиешелүү документтер менен тастыкталган көрсөтүлгөн учурдан тартып; 10) тараптардын биринин өз ара макулдугу же демилгеси боюнча мөөнөтүнөн мурда токтотулганда - камсыздандыруу келишиминде, Камсыздандыруу эрежелеринде же Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында көрсөтүлгөн учурдан тартып. Камсыздандыруу келишиминде камсыздандыруу келишимин токтотуунун башка учурлары, шарттары жана тартиби каралышы мүмкүн. 9. Эгерде камсыздандыруу келишиминде башкача көрсөтүлбөсө, камсыздандыруу келишими мөөнөтүнөн мурда токтотулганда камсыздандыруучу камсыздандыруу колдонулган убакытка пропорционалдуу камсыздандыруу сыйлыгынын бир бөлүгүнө, ошондой эле иштерди жүргүзүү боюнча чыгымдарды төлөөгө укуктуу жана камсыздандыруу сыйлыгынын калган бөлүгүн камсыздандырылуучуга кайтарып берүүгө тийиш. Эгерде камсыздандыруу келишими колдонулган мезгилде камсыздандыруучу камсыздандыруу төлөмүн жүргүзгөн камсыздандыруу учуру болсо, камсыздандыруу келишими бузулган учурда камсыздандыруу сыйлыгын кайтарып берүү жүргүзүлбөйт. Камсыздандыруу келишими боюнча төлөнгөн салыктар камсыздандырылуучуга кайтарылып берилүүгө тийиш эмес. 10. Камсыздандырылуучу кезектеги камсыздандыруу төгүмүн төлөбөгөндүгүнүн кесепетинен өзүнүн колдонулушун токтоткон (токтотулуп турган) камсыздандыруу келишими камсыздандыруу келишиминде каралган камсыздандыруу сыйлыгынын калган бөлүгү төлөнгөн шартта камсыздандырылуучунун арызы боюнча кайра жаңыланышы мүмкүн. Мында камсыздандыруу келишиминин колдонуу мөөнөтү узартылбайт. Камсыздандыруучу камсыздандыруу келишими боюнча ал токтотулган (токтотулуп турган) учурдан тартып ал кайра жаңыланган учурга чейинки мезгилде жоопкерчилик тартпайт. 11. Камсыздандыруу келишими Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында жана ушул Мыйзамда каралган учурларда жараксыз болуп саналат. Бул учурда камсыздандыруу сыйлыгы камсыздандыруучунун иш жүргүзүүгө кеткен чыгымдарын эсептен чыгарып салуу менен камсыздандырылуучуга кайтарылып берилет, ал эми төлөнгөн камсыздандырып ордун толтуруу камсыздандыруучуга толук көлөмдө кайтарылып берилет. --- Мурунку берене: [24-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230026520/st-24) Кийинки берене: [26-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230026520/st-26)