Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары З.Д.Мамасадыков, Н.А.Нарматова, Н.К.Кадырбеков, Н.Я.Алимжанова, Б.К.Чойбеков, Р.Ш.Жакышов, Ч.И.Ажибаев, Н.А.Ражабалиев, Т.И.Икрамов, Ж.П.Нурбаев тарабынан демилгеленген «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына („Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө“, „Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө“ Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин корутундусун жактыруу тууралуу) тескемеси

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН төрагасыНЫН ТЕСКЕМЕСИ

2024-жылдын 19-марты № 164

"Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 17, 18, 27-беренелерине ылайык:

1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары З.Д.Мамасадыков, Н.А.Нарматова, Н.К.Кадырбеков, Н.Я.Алимжанова, Б.К.Чойбеков, Р.Ш.Жакышов, Ч.И.Ажибаев, Н.А.Ражабалиев, Т.И.Икрамов, Ж.П.Нурбаев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө", "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин тиркелген корутундусу жактырылсын.

2. Бул тескеме Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жиберилсин.

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы

А.Жапаров

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын 2024-жылдын 19-мартындагы № 164 тескемеси менен жактырылган

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары З.Д.Мамасадыков, Н.А.Нарматова, Н.К.Кадырбеков, Н.Я.Алимжанова, Б.К.Чойбеков, Р.Ш.Жакышов, Ч.И.Ажибаев, Н.А.Ражабалиев, Т.И.Икрамов, Ж.П.Нурбаев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө", "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбооруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин КОРУТУНДУСУ

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары З.Д.Мамасадыков, Н.А.Нарматова, Н.К.Кадырбеков, Н.Я.Алимжанова, Б.К.Чойбеков, Р.Ш.Жакышов, Ч.И.Ажибаев, Н.А.Ражабалиев, Т.И.Икрамов, Ж.П.Нурбаев тарабынан демилгеленген "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына ("Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө", "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына) өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын долбоорун (мындан ары - мыйзамдын долбоору) карап чыгып, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети төмөнкүдөй корутундуга келди. Мыйзамдын долбоорунун негиздеме-маалымкатына ылайык ал жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин уюштурууда алардын функцияларын так аткаруусун камсыз кылуу, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам актыларына ылайык келтирүү максатында иштелип чыккан.

1. Мыйзамдын долбоорунун 1-беренесинин 1-пункту менен "Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын ыйгарым укуктарынын мөөнөтүн 4 жылдан 5 жылга чейин узартуу бөлүгүндө өзгөртүүлөрдү киргизүү каралган.

Жалпысынан бул өзгөртүүнү колдоп, "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 47, 53-беренелерине ылайык Бишкек, Ош шаарларынын жана облустук маанидеги шаарлардын мэрлери Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан дайындалат, райондук маанидеги шаардын мэри жана айыл өкмөтүнүн башчысы аким тарабынан дайындалат. Ошол эле учурда шаарлардын мэрлеринин жана айыл өкмөт башчыларынын ыйгарым укуктары тиешелүү жергиликтүү кеңештин ыйгарым укуктарынын мөөнөтү менен эч кандай байланышкан эмес. Ушуга байланыштуу мыйзамдын долбоорунун негиздеме-маалымкатында баяндалган бул өзгөртүүнүн негиздемесин толуктоону же кайра карап чыгууну сунуштайбыз. Мындан тышкары, жергиликтүү кеңештердин иштеп жаткан депутаттары 4 жылдык мөөнөткө, бирок ар кандай убакытта шайланганын эске алып, мыйзамдын долбоорунда иштеп жаткан депутаттардын статусуна жана жергиликтүү кеңештердин депутаттарын кезектеги шайлоону өткөрүүгө карата өткөөл ченемди кароону сунуштайбыз (алар жергиликтүү кеңештердин иштеп жаткан депутаттарынын мөөнөтү аяктагандабы же мөөнөтүнөн мурда өткөрүлөбү?). Мыйзамдын долбоорунун 1-беренесинин 2-пунктунда жергиликтүү кеңештин депутаттарын окутууга жергиликтүү бюджеттин жалпы көлөмүнүн 1%дан ашпаган өлчөмүндө жергиликтүү бюджеттен каражаттарды бөлүү ченемин кароо сунуш кылынат. Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын окутууну системалуу негизде уюштурууну зарыл жана маанилүү маселе деп эсептейбиз. Бирок жергиликтүү кеңештердин депутаттарын окутууга мыйзам долбоору менен сунушталган жергиликтүү бюджеттен каражаттардын параметрлери (1%дан ашпаган) тактоону талап кылат. Алсак, Бишкек шаарынын жергиликтүү бюджетинин 1%ы болжол менен 222,0 млн. сомду түзөт (Бишкек шаарынын 2023-жылга такталган бюджетине ылайык). Ошого жараша жергиликтүү кеңештердин депутаттарын окутууга жыл сайын олуттуу өлчөмдөгү каражаттарды сарптоонун максатка ылайыктуулугу жөнүндө суроо жаралат. Мындан тышкары, "Мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесинин 9-бөлүгүндө "кызматчыларды окутуу үчүн мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин каржылоо үчүн каралган каражаттардын бир пайызынан кем эмес эсепте бюджеттен финансылык каражаттар бөлүнөт. Окутуу мыйзамдарда тыюу салынбаган башка каражаттардын эсебинен жүргүзүлүшү мүмкүн" деп каралгандыгын белгилей кетүү керек. "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 26-беренесинин 1-бөлүгүнүн экинчи абзацында жүзөгө ашуусу мамлекеттик бюджеттен финансылоого алып келүүчү ченемдик укуктук актылар алар боюнча финансылоо булагы аныкталганга чейин кабыл алынбоого жатат деп көрсөтүлгөн. Ушуга байланыштуу каралып жаткан мыйзамдын долбоорунун негиздеме-маалымкатына тиешелүү финансылык-экономикалык эсептөөлөр менен толуктоо зарыл деп эсептейбиз. Ошол эле учурда мыйзамдын долбоорунун 1-беренесинин 2-пунктун төмөнкүдөй редакцияда баяндоону сунуш кылабыз: "7-берененин 2-бөлүгү төмөнкүдөй мазмундагы үчүнчү жана төртүнчү абзацтар менен толукталсын: Жергиликтүү кеңеш жергиликтүү бюджеттен тиешелүү каражаттарды бөлүү менен, ошондой эле мыйзамдарда тыюу салынбаган башка каражаттардын эсебинен депутаттарды окутуу үчүн зарыл шарттарды түзөт. Жергиликтүү бюджеттен бөлүнүүчү каражаттардын эсебинен депутаттарды окутуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан уюштурулат.". Жергиликтүү өз алдынча башкаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды окутууну Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Жусуп Абдрахманов атындагы Мамлекеттик башкаруу академиясы аркылуу уюштура тургандыгын эске алып, жергиликтүү кеңештердин депутаттарын окутууда аталган окуу жайдын профессордук-окутуучулук курамынын потенциалы пайдаланылат жана окутуунун натыйжалуулугу жогору болот.

2. Мыйзамдын долбоорунун 2-беренесинде "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 46-беренесинин 1, 3-бөлүктөрүнө, 52-беренесинин 1, 3-бөлүктөрүнө, 55-берененин 3-бөлүгүнө өзгөртүүлөрдү киргизүү каралган.

Мыйзам долбооруна ылайык райондук маанидеги шаардын мэринин, айыл өкмөтүнүн башчысынын, айыл өкмөтүнүн башчысынын орун басарынын кызмат ордуна талапкер болгон адамдарга карата талаптарды өзгөртүү, атап айтканда, жетекчилик кызматтарда талап кылынган иш стажды 3 жылдан 2 жылга чейин кайра карап чыгуу сунушталууда. Ошону менен бирге республиканын жарандарынын жер-жерлерде жашоо шартын жакшыртуу, алардын бакубаттуулугун жогорулатуу боюнча маселелерди талаптагыдай чечүү көбүнчө шаарлардын мэрлерине жана айыл өкмөттөрүнө жүктөлгөн милдеттерди жана функцияларды натыйжалуу ишке ашыруудан көз каранды деп эсептейбиз. Демек, бул жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери зарыл болгон кесиптик сапаттарга жана компетенцияларга, анын ичинде жетиштүү башкаруу тажрыйбасына ээ болууга тийиш. Ушуга байланыштуу жогоруда аталган кызмат орундарына талапкер болгон адамдарга карата талаптарды азайтууну сунуш кылуу максатка ылайыктуу эмес деп ойлойбуз жана бул адамдардын жетекчилик кызмат орундарда иштеген стажына карата талаптарды өзгөртүүсүз калтырууну зарыл деп эсептейбиз. Мыйзамдын долбоорунда ошондой эле тиешелүү шаарда же айыл аймагында туулган адам шаардын мэри, айыл өкмөтүнүн башчысы боло албайт деген ченемди алып салуу сунушталууда. Жогорудагы чектөөлөр кызыкчылыктар кагылышуусун болтурбоо, коррупциянын деңгээлин төмөндөтүү, ошондой эле аталган кызмат адамдары тарабынан өз ыйгарым укуктарын объективдүү жана калыс аткаруу үчүн киргизилгендигин белгилейбиз. Ушуга ылайык "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 46-беренесинин 3-бөлүгүнүн 3-пунктун, 52-беренесинин 3-бөлүгүнүн 3-пунктун алып салууну максатка ылайыксыз деп эсептейбиз. Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун 2023-жылдын 26-апрелиндеги чечимине ылайык "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 52-беренесинин 3-бөлүгүнүн 3-пункту Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жоболоруна каршы келбеген катары белгиленгендигин маалымат иретинде белгилейбиз. Жогоруда баяндалгандардын негизинде Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети Мыйзамдын долбоорун сунушталган редакцияда кабыл алууну максатка ылайыксыз деп эсептейт.