Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү (тынчтык жана согуш мезгилинде) жөнүндө жобо (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтомуна)

Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү (тынчтык жана согуш мезгилинде) жөнүндө жобо

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

Бул Жобо "Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө", "Аскер кызматчыларынын статусу жөнүндө", "Аскер кызматчыларынын жана окуу менен атайын жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүлөрдүн жана аларга теңештирилген адамдардын өмүрүн жана саламаттыгын милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштелип чыккан.

1. Аскердик-дарыгердик күбөлөндүрүү тынчтык жана согуш мезгилинде Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарында (мындан ары - Куралдуу Күчтөр) Кыргыз Республикасынын жарандарынын ден соолугунун абалы боюнча аскердик жана альтернативдик кызматтарга жарактуулугунун категориясын аныктоо максатында, ошондой эле жарандар тарабынан алынган жаракаттардын (контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн) аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу, оорулардын аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөө менен себептик байланышын (мындан ары - жаракаттын (контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн), оорунун себептик байланышы) аныктоо максатында өткөрүлөт.

Медициналык күбөлөндүрүү деп жарандардын аскердик кызматка, кээ бир аскердик-каттоо адистиктерине окутууга (кызматка) жарактуулугун аныктоо максатында күбөлөндүрүү учурунда алардын ден соолугунун абалын жана физикалык өнүгүүсүн изилдөө жана баалоо, ушул Жобо менен каралган башка маселелерди жазуу жүзүндөгү корутунду чыгаруу менен чечүү түшүнүлөт. Аскер кызматчыларын, аскердик жыйындарды өтүп жаткан жарандарды, аскердик кызматты (органдардагы кызматты) өтөө убагында жаракат (контузия, жаракат, мертинүү) алган, ооруп калган башкаруучу курамдагы адамдарды (кызмат адамдарын) медициналык күбөлөндүрүү, аныкталган дарыгерлик-эксперттик жыйынтыктан чыгып, алардын аскердик кызматка (органдардагы кызматка) жарактуулук категориясын аныктоо үчүн өткөрүлөт.

2. Куралдуу Күчтөрдө аскердик-дарыгердик экспертизаны жана медициналык күбөлөндүрүүнү өткөрүү үчүн Куралдуу Күчтөрдөгү аскердик-дарыгердик (дарыгердик-учкучтук) экспертиза (тынчтык жана согуш мезгилинде) органдары жөнүндө жобого ылайык аскердик-дарыгердик комиссиялар жана аскердик-учкучтук комиссиялар түзүлөт.

Кээ бир учурларда аскердик-дарыгердик комиссиялар мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдар тарабынан аныкталган тартипте Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги менен макулдашуу боюнча аскер кызматчыларды медициналык күбөлөндүрүү жана дарылоо өткөрүлгөн мекемелерде түзүлүшү мүмкүн. Ушул Жобону Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарда жана согуш мезгилинде түзүлүүчү атайын түзүлүштөрдө колдонуу тартиби тиешелүү органдар тарабынан аныкталат. Куралдуу Күчтөрдө аскердик-дарыгердик экспертизага методикалык жетекчилик кылуу Куралдуу Күчтөрүнүн Республикалык аскердик-дарыгердик комиссияга жүктөлөт.

3. Аскердик-дарыгердик комиссияларга төмөнкүлөр жүктөлөт:

1) медициналык күбөлөндүрүүнү уюштуруу жана өткөрүү (мындан ары - күбөлөндүрүү):

- чакыруу боюнча аскердик кызматка кирип жаткан жарандарды;

- контракт боюнча аскердик кызматка кирип жаткан жарандарды;

- аскердик даярдык боюнча кошумча билим берүүчү программалар менен орто (толук) жалпы билим берүүчү мекемелерге тапшырып жаткан жарандарды;

- аскердик окуу жайларга тапшырып жаткан жарандарды;

- жогорку кесиптик билим берүүчү мамлекеттик билим берүү мекемелеринин алдындагы аскердик кафедраларда запастагы офицерлерди даярдоо программасы боюнча окуп жаткан жарандарды;

- Куралдуу Күчтөрдүн запасында турган жарандарды;

- аскердик жыйындарга чакырылуучу жарандарды;

- аскердик жыйындарды өтүп жаткан жарандарды;

- Куралдуу Күчтөрдө аскердик кызматты өткөн жарандарды;

- чакыруу боюнча аскердик кызматты өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүнөн тышкары, аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн;

2) аскердик-дарыгердик экспертизаны методикалык жетектөө, аскердик-дарыгердик экспертизага байланыштуу бөлүгүн, Куралдуу Күчтөрдүн аскердик-медициналык мекемелеринде, аскердик-бөлүктөрүндө, уюмдарында, мекемелеринде, медициналык текшерүү, дарылоо жана аскер кызматчыларын күбөлөндүрүү, ошондой эле жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюу жана аскердик кызматка чакыруу учурунда текшерүү жана дарылоо жүргүзүлгөн саламаттык сактоо мекемелеринде дарылоо-диагностикалык иштерди уюштурууга, өткөрүүгө жана жыйынтыктарына контролдоо жүргүзүү;

3) Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларынын жана аскердик жыйындарды өтөп жаткан жарандардын, аскердик кызматты өтөгөн жарандардын, аскердик жыйындарды өтөгөн жарандардын, кызматты өтөгөн жарандардын жаракатынын (контузия, жаракат, мертинүү), оорусунун, ошондой эле көрсөтүлгөн органдардагы аскер кызматчыларынын өлүмүнө алып келген, анын ичинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык камсыздандырылган адамдардын аскердик кызматтан (органдардагы кызматтан) бошотулгандан кийин бир жылдын ичинде, аскер жыйындарын аяктагандан кийин өлүмүнө алып келген жаракаттын (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун байланыш себептерин аныктоо;

4) жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүүнү, медициналык текшерүүнү (дарылоону) өткөрүү үчүн аскердик каттоодо турган же ден соолугунун абалы боюнча чакыруудан мөөнөттүү бошотуу берилген жарандар арасында дарылоо-ден соолукту чыңдоо иш-чараларын контролдоо;

5) жарандарды аскердик кызматтан бошотуу убагындагы алардын аскердик кызматка ден соолугунун абалы боюнча жарактуулугун аныктоо;

6) аскердик-дарыгердик экспертизанын проблемаларын илимий изилдөө иштерине катышуу;

7) аскердик-дарыгердик экспертиза боюнча врач-адистерди даярдоо.

4. Куралдуу Күчтөрдө жарандарды медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүү ушул Жобого ылайык төмөнкүлөрдү аныктоо максатында жүргүзүлөт:

- жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскерге милдеттүүлөрдү аскердик жана альтернативдик кызматка чакырууда аскердик кызматка жарактуулугун жана ден соолугунун абалы жана физикалык өнүгүшүнө ылайык Куралдуу Күчтөрдүн бөлүктөрү жана аскердик адистиктер боюнча аларды туура бөлүштүрүү үчүн көрсөткүчтөрүн;

- контракт жана чакыруу боюнча аскер кызматчыларынын аскердик адистиктер боюнча, аскердик-окуу жайларынын курсанттарынын жана угуучуларынын (офицердик наамы жоктордун), чакыруу боюнча 2 жылга чакырылган офицерлердин аскердик кызматка жарактуулугун;

- альтернативдик кызматтын кызматчыларынын алардын ден соолугунун абалы өзгөргөн учурда андан аркы кызматын өтөөгө ден соолугунун абалы боюнча жарактуулугун;

- аскердик-окуу жайларга тапшырууга талапкерлердин ден соолугунун абалы боюнча жарактуулугун;

- Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларынын, аскерге милдеттүүлөрүнүн, жумушчуларынын жана кызматчыларынын иондошкон нурлануу булактары, ракеталык отундун компоненттери, өтө уулуу заттар, 30 кГцтен 300 ГГц чейин жыштык диапазонунда электромагниттик талааларды пайда кылган радиотехникалык каражаттар менен иштөөгө жарактуулугун;

- иондошкон нурлануу булактары (ИНБ), ракеталык отундун компоненттери (РОК), өтө уулуу заттар (ӨУЗ), радиотехникалык каражаттар (РК), электромагниттик талаанын булактары (ЭТБ) менен иштеген Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчылары, ошондой эле жумушчулары жана кызматчылары арасында дарылоо- профилактикалык иш чараларды өткөрүү зарылдыгын;

- аскердик кызматты өтөөгө жарактуулугун (контракт боюнча аскердик кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн);

- бийик тоолуу, алыскы жана жетүүгө кыйын аймактардагы шарттарда жашоого;

- климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерде (контракт боюнча аскердик кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн - жашоого, Куралдуу Күчтөрдүн жарандык персоналынын адамдарын - жумушка) аскердик кызматты өтөөгө жарактуулугун;

- аскер кызматчыларынын, аскердик жыйындарга чакырылган жарандардын мертинүүсүнүн оордугун;

- аскер кызматчылары алган жаракаттын, мертинүүнүн, оорунун аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу, аскердик кызматты өтөө, аскердик жыйындарды өтүү менен себептик байланышын аныктоо;

- жарандардын аскердик кызматтан бошонуу убагындагы алардын аскердик кызматка жарактуулугунун категориясын аныктоо;

- контракт боюнча кызмат өтөгөн аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн, аскер кызматчынын аскердик кызматты өтөгөн жерине транспортто жүрө ала тургандыгын (транспортто жүрө албай тургандыгын);

- контракт боюнча аскердик кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн атайын адистештирилген медициналык мекемеде узак дарылоо жана медициналык кароодо туруу зарылдыгын;

- контракт боюнча аскердик кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн дарылоо зарылдыгын;

- контракт боюнча аскердик кызматын өтөп жаткан аскер кызматчылардын, дискредитациялоочу эмес негиздер боюнча запаска же отставкага бошотулган, 20 жана андан ашык жыл кызмат өтөгөн улук жана жогорку офицердик курамдын офицерлеринин жана ушундай эле кызмат өтөгөн жылдары бар жана оорусу боюнча бошотулган башка офицерлердин, ошондой эле алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн (жубайы, 18 жашка чейинки балдары), улук жана жогорку офицердик курамдагы каза болгон адамдардын жубайларынын жана багуучусун жоготкондугу боюнча пенсия алуучу ушул адамдардын катарындагы пенсионерлердин санаторияда дарылануусун улантуу зарылдыгын;

- дискредитациялоочу эмес негиздер боюнча запаска же отставкага бошотулган, 20 жана андан ашык жыл кызмат өтөгөн улук жана жогорку офицердик курамдын офицерлеринин жана ушундай эле кызмат өтөгөн жылдары бар жана оорусу боюнча бошотулган башка офицерлердин, ошондой эле алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн (жубайы, 18 жашка чейинки балдары), улук жана жогорку офицердик курамдагы каза болгон адамдардын жубайларынын жана багуучусун жоготкондугу боюнча пенсия алуучу ушул адамдардын катарындагы пенсионерлердин стационардык дарылануусунун зарылдыгын;

- аскердик кызматтан бошогон учурда тандап алган жашаган жерине же оорусу боюнча өргүүгө, санатордук-курорттук же дарылоо мекемесине дарыланууга бара жаткан аскер кызматчыларын коштоп жүрүү (коштоп жүрүүчү адамдардын санын көрсөтүү менен) зарылдыгын;

- санатордук-курорттук же дарылоо мекемесине дарыланууга бара жаткан аскердик кызматты контракт боюнча өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн коштоп жүрүү (коштоп жүрүүчү адамдардын санын көрсөтүү менен) зарылдыгын;

- күбөлөндүрүлүп жаткан жана аны коштоп жүргөн адамдардын, анын ден соолугунун абалына, медициналык жардамга жана бөтөн адамдын кароосуна муктаждыгына байланыштуу аба, темир жол же суу транспортунда жол жүрүү зарылдыгын;

- изоляциялоону талап кылган жана аны коштоп жүргөн адамдардын бат жүрүүчү же жүргүнчү поезддин катуу купе вагонундагы өзүнчө купеде, транспорттук линиялардын III категориядагы каюталарында же II категориядагы орундарында оорулуунун жол жүрүү зарылдыгын;

- аскер кызматчыларынын транспорт каражаттарын башкарууга жарактуулугун;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен каралган учурларда турак жай аянтын биринчи кезекте алууга укугун.

5. Жаран аскердик-дарыгердик комиссия (аскердик-учкучтук комиссия) тарабынан ага карата чыгарылган токтомго жогору турган аскердик-дарыгердик (аскердик-учкучтук комиссия) комиссияга же сотко даттана алат.

Жогору турган аскердик-дарыгердик комиссиянын чечими боюнча (аскердик-учкучтук комиссия) жаран контролдук текшерүүгө жана медициналык күбөлөндүрүлүүгө кайрадан жиберилиши мүмкүн. Аскердик кызматка жарактуулугунун категориясы жөнүндө аскердик-дарыгердик комиссиянын токтому (аскердик-учкучтук комиссия) эгерде бул корутундуда башка аныкталбаса, медициналык күбөлөндүрүү өткөн учурдан баштап бир жылга жарактуу. Эгерде аскердик дарыгердик комиссиянын (аскердик-учкучтук комиссия) токтомун кайра карап чыгуу үчүн негиз болгон күбөлөндүрүлгөндүн ден соолугунун абалында өзгөрүүлөр болсо, экинчи жолу медициналык күбөлөндүрүү өткөрүлөт. Экинчи жолку күбөлөндүрүүдөн кийин аскердик дарыгердик-комиссиянын мурдагы чыгарган токтому жараксыз деп таанылат.

6. Алгачкы аскердик каттоого тура турган жарандарды, аскердик жана альтернативдик кызматтарга (аскердик жыйындарга) чакырыла турган жарандарды, аскердик кызматта турбаган жана аскердик кызматка контракт боюнча кирип жаткан жарандарды, аскердик окуу жайларга тапшырып жаткан жарандарды, Куралдуу Күчтөрдүн запасында турган жарандарды медициналык күбөлөндүрүүдөн (медициналык кароодо) өткөрүү үчүн тиешелүү аскер комиссарынын сунушу боюнча кабыл алынган жергиликтүү мамлекеттик администрациясынын башчысынын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын башчысынын чечимине ылайык саламаттык сактоо мекемелеринин врач-адистери, орто медициналык персоналы тартылат.

Укуктук-уюштуруу формасына карабастан медициналык уюмдар 2 жумалык мөөнөттүн ичинде аскер комиссариаттарынын, мыйзамдар менен аскердик кызмат каралган аткаруу бийлигинин органдарынын кадрдык бөлүмдөрүнүн, штаттык аскердик-дарыгердик комиссиянын суроо-талабы боюнча психикалык бузулуусу, баңгилик, алкоголизм, токсикомания, баңгилик заттар жана башка уулуу заттарды кыянаттык менен колдонгон, адамдын иммундук жетишпестиги вирусуна чалдыккан, башка оорулары боюнча диагнозун жана каттоого туруу күнүн (кароого) көрсөтүү менен диспансердик кароодо турган жарандар жөнүндө билдирүүгө, ошондой эле амбулатордук оорулуулардын медициналык карталарын жана зарылдыгына жараша алгачкы аскердик каттоого тура турган жарандарды, аскердик жана альтернативдик кызматтарга (аскердик жыйындарга) чакырыла турган жарандарды, аскердик кызматка контракт боюнча кирип жаткан жарандарды, аскердик окуу жайларга тапшырып жаткан жарандарды, Куралдуу Күчтөрдө запаста турган жарандарын, контракт боюнча аскердик кызматты өтөп жаткан жарандардын ден соолугунун абалын мүнөздөгөн башка медициналык документтерди (стационардык оорулуулардын медициналык карталары, ренттенограммалар, изилдөөнүн атайын методдорунун протоколдору ж.б.) көрсөтүүгө милдеттүү. Дарыгердик сырды түзгөн маалыматтар менен таанышкан кызмат адамдары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык бул маалыматтарды ачыкка чыгаргандыгы үчүн жоопкерчилик тартат. Күбөлөндүрүү аяктагандан кийин аскер комиссариаттары, мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдардын кадрдык бөлүмдөрү, штаттык аскердик-дарыгердик комиссиялар 2 жумалык мөөнөттүн ичинде медициналык документтерди тиешелүү медициналык уюмдарга кайра кайтарышат.

7. Ушул Жобонун 3-пунктунун 1-пунктчасында көрсөтүлгөн адамдарды медициналык күбөлөндүрүү медициналык күбөлөндүрүүдөгү текшерүү методикасына ылайык өткөрүлөт.

8. Аскердик-дарыгердик комиссиялар (мындан ары - АДК), дарыгердик комиссиялар тарабынан токтомдор Оорулардын жана дене түзүлүшүнүн кемчиликтеринин тизмеси (мындан ары - Оорулардын тизмеси) (2-тиркеме) тиешелүү пункттарынын жана графаларынын негизинде, Оорулардын жана дене түзүлүшүнүн кемчиликтеринин тизмесинин айрым пункттарын колдонууга түшүндүрмөнү (3-тиркеме), Аскердик кызматка чакырылып жаткан адамдардын, аскер кызматчылардын жана аскердик окуу жайларга тапшырып жаткан талапкерлердин ден соолугунун абалын жана физикалык өнүгүүсүнүн чектөө даражаларынын таблицасын (4-тиркеме), Окуу үчүн тандалып алынган жана айрым аскердик адистиктер боюнча кызматты өтөп жаткан адамдардын ден соолугунун абалына жана физикалык өнүгүүсүнө кошумча талаптардын тизмесин (мындан ары - Кошумча талаптардын тизмеси, (1-тиркеме), Климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерде аскердик кызматты өтүүгө, контракт боюнча аскердик кызматты өтөп жаткан аскер кызматчылардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоого, Куралдуу Күчтөрдүн жарандык персоналынын адамдарынын иштешине медициналык карыш көрсөткүчтөрүнүн тизмесин (6-тиркеме), Бийик тоолуу, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналардын шарттарында контракт боюнча аскердик кызматты өтөп жаткан аскер кызматчылардын аскердик кызматты өтөөгө, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоого медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмеси (5-тиркеме) эске алынып кабыл алынат.

9. Медициналык күбөлөндүрүү төмөнкүдөй жүргүзүлөт:

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

91. Оорулардын тизмесинин II графасы боюнча андан ары окууга жараксыз деп таанылган аскердик окуу жайлардын курсанттарына (офицердик наамы жок угуучуларга) карата АДК ошол эле убакта алардын аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселени чечет жана тийиштүү токтомду кабыл алат.

Курсанттардын (офицердик наамы жок угуучулардын) ден соолугундагы убактылуу мүнөздөгү өзгөрүүлөрдө АДК кызматтык милдеттерди аткаруудан, сабактардан бошотуу (кийин – бошотуу) же оорусу боюнча өргүүгө муктаждыгы жөнүндө гана токтом кабыл алат. Андан ары окууга алардын жарактуулугу жөнүндө токтом Оорулардын тизмесинин II графасы боюнча жана аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселени биротоло чечүү Оорулардын тизмесинин I жана III графалары боюнча бошотуунун, оорусу боюнча өргүүнүн мөөнөтү аяктагандан кийин негиздер болгондо гана кабыл алынат. Иондошкон нурлануу булактары, РОК, ЭТБ булактары менен иштөө үчүн кадрларды даярдаган аскердик окуу жайларга (факультеттерге, курстарга) тапшырып жаткан аскер кызматчылары Оорулардын тизмесинин V графасы боюнча күбөлөндүрүлөт. Аскердик окуу жайларда окуп жаткан чет мамлекеттердин аскер кызматчылары, ошондой эле консультацияга келгендер Оорулардын тизмесинин III, IV, VI графалары боюнча (ЖОЖдун профилине жараша) күбөлөндүрүлөт. АДКнын токтому аскер кызматчысынын аскердик окуу жайында окууга жарактуулугу же жараксыздыгы жөнүндө гана кабыл алынат, аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебинде, Оорулардын жана дене түзүлүшүнүн кемчиликтеринин тизмесине (2-тиркеме) шилтеме келтирбеген маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет жана штаттык АДК тарабынан бекитилүүгө тийиш эмес. Куралдуу Күчтөрдүн авиациясынын учуучу курамын даярдоо боюнча аскердик окуу жайлардын учуучу курамы, курсанттары жана ушул аскердик окуу жайларга тапшырып жаткан талапкерлер авиациянын учуучу курамын медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө мыйзамдарга ылайык күбөлөндүрүлөт. Советтер Союзунун Баатыры генерал-майор Д.А. Асанов атындагы Кыргыз улуттук аскер лицейине тапшырып жаткан талапкерлер, ошондой эле анын тарбиялануучулары Лицейге тапшыруучуларды жана лицейдин тарбиялануучуларын медициналык күбөлөндүрүү боюнча нускамага ылайык күбөлөндүрүлөт. Медициналык күбөлөндүрүү:

– аба кыймылын башкаруу (мындан ары – АКБ) операторлорунун аба кемелерин башкарууга жарактуулугун аныктоо үчүн жыл сайын өткөрүлөт. Кезексиз медициналык күбөлөндүрүү АКБ операторунун ден соолугунун абалы өзгөргөн учурда же аба кемелерин башкарууда каталары болгондо аскердик бөлүктүн командиринин чечими боюнча өткөрүлүшү мүмкүн;

– запастагы офицерлер программасы боюнча аскердик даярдыкка тартылган жогорку жана орто атайын окуу жайларынын студенттерин (курсанттарын жана угуучуларын) аскердик даярдоо курсунун башталышы алдында жана жыйындар аяктаган мезгилде, ал эми ден соолугунун абалына даттануулары болгондо – окуу процессинде өткөрүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

10. Иондошкон нурлануу булактары, РОК, электрмагниттик талаа (мындан ары - ЭМТ) булактары менен иштөөгө, ошондой эле башка аскердик адистиктер боюнча кызматка жараксыз деп таанылган аскер кызматчыларына карата, АДК бир учурда алардын аскердин наамына жараша Оорулардын тизмесинин I, II же IV графалары боюнча Куралдуу Күчтөрдөгү аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселени чечет.

11. 6 айдан кем эмес узактыктагы өркүндөтүү курстарына, анын ичинде офицерлерди даярдоо жана кайра даярдоо курстарына жиберилген аскер кызматчылары, чет мамлекеттерге жиберилген аскер кызматчыларынан тышкары АДКда медициналык күбөлөндүрүүгө жатпайт.

12. Иондошкон нурлануу булактары, РОК, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалган аскер кызматчылары, алардын аскердик наамына, аскердик адистигинин профилине жараша Оорулардын тизмесинин I, III же IV графалары боюнча алар жарактуу болгон учурда гана V графа боюнча күбөлөндүрүлөт.

13. Медициналык каршы көрсөткүчтөр белгиленбеген аскердик адистиктер боюнча кызматты өтөп жаткан жана кызмат үчүн тандалып жаткан аскер кызматчылары, аскердик наамына жана аскердик адистигинин профилине жараша Оорулардын тизмесинин I, III, IV графалары боюнча АДК тарабынан күбөлөндүрүлөт.

14. Аял аскер кызматчылар (аскерге милдеттүүлөр) Оорулардын тизмесинин графалары боюнча жалпы негиздер боюнча, бирок гинеколог врачтын милдеттүү катышуусу менен күбөлөндүрүлөт.

15. Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларын, жумушчуларын жана кызматчыларын транспорт каражаттарын башкарууга жарактуулугун аныктоо үчүн, ошондой эле транспорттук каражаттардын айдоочуларын даярдоо үчүн тартылуучу чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүү Айдоочуларды жана айдоочуга талапкерлерди автомототранспортту башкарууга алардын жарактуулугун аныктоо үчүн медициналык күбөлөндүрүү тартиби жөнүндө нускамага ылайык жүргүзүлөт.

16. Мыйзам менен аскердик кызмат каралган улуттук коопсуздуктун мамлекеттик органында контракт боюнча аскердик кызматка кирип жаткан, аскер кызматын өтөп жаткандарды, алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, офицердик аскердик наамы бар жана көрсөтүлгөн органда запаста турган жарандарды, ошондой эле тиешелүү окуу жайларына тапшырып жаткан жарандарды медициналык күбөлөндүрүүнү уюштуруу жана өткөрүү тартиби ушул пунктта көрсөтүлгөн орган тарабынан аныкталат.

аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүү

17. Жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүүнү адистиги боюнча иш тажрыйбасы бар врачтар: хирург, терапевт, невропатолог, психиатр, окулист, отоларинголог, стоматолог жана зарылдыгына жараша башка кесиптеги врачтар өткөрөт.

Медициналык күбөлөндүрүү ушул максаттар үчүн атайын ылайыктап жабылган чакыруу (топтоо) пункттарында жана/же Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын саламаттык сактоо уюмдарынын базасында жүргүзүлөт. Алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүү алдында бардык жарандарга төш клеткасын рентгенологиялык (флюрографиялык) изилдөө, кандын анализи (эритроциттин тунуу ылдамдыгын (мындан ары - ЭТЫ), гемоглобинди, лейкоциттерди аныктоо), заараны белокко изилдөө, туберкулиндик пробалар жана профилактикалык эмдөө календарына ылайык профилактикалык эмдөөлөр, ЭКГ (15 жаштан - үч жылда бир жолу), көрсөткүчтөр боюнча башка изилдөөлөр жүргүзүлөт. Кандын тобу жана резус-таандыгы уландарда аскерге чакырууга чейин аныкталыш керек. Столбнякка, дифтерияга каршы акыркы профилактикалык эмдөөлөр жөнүндө маалыматтар аскердик билетке жазылат, кандын тобу жана резус-таандыгы Аскер кызматчыларынын ким экендигин ырастоочу документтерине кандын тобу жана резус-таандыгы жөнүндө белги жазуу тартиби жөнүндө нускаманын негизинде аскердик билеттерге жазылат. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

18. Алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик кызматка чакырууда жумуш күнүнүн ичинде күбөлөндүрүлүүчүлөрдүн саны тынч убакта - 50 адамдан, согуш мезгилинде - 100 адамдан ашпашы керек.

19. Аскер комиссариаттары Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын саламаттык сактоо уюмдары менен биргеликте жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда ден соолугунун абалын жана физикалык өнүгүүсүн аныктоо үчүн аларды ар тараптан изилдөөнү жүргүзөт.

Ушул максатта аскер комиссариаттары төмөнкүлөрдү суратып алышат жана изилдешет:

1) психоневрологиялык, кургак учукка каршы, тери-венерологиялык жана наркологиялык мекемелерде каттоодо турган адамдардын тизмесин, дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелеринен - амбулатордук дарыланган адамдын медициналык картасын (каттоо формасы № 025/у 063), аларга салынуучу барактарды (каттоо формасы № 025-1/у), оорунун таржымалынан көчүрмөнү, диспансердик текшерүүнүн жана дарыгердик байкоонун маалыматтарын, врачтардын корутундуларын жана жарандын ден соолугунун абалын мүнөздөгөн башка медициналык документтерди;

2) окуган же иштеген жеринен - мүнөздөмөнү;

3) социалдык камсыздоо бөлүмдөрүнөн - ден соолук мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар жөнүндө маалыматты;

4) акыл-эсинин өнүгүүсү артта калган же оор тарбияланган балдар үчүн көмөкчү мектептерден - медициналык-педагогикалык мүнөздөмөнү;

5) укук коргоо органдарынан - кылмыш жоопкерчилигине тартылган, иликтөө жана соттук териштирүү алдында турган, укук бузуулар үчүн милицияга каттоого алынган адамдар жөнүндө маалыматты.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

20. Аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда, чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүү аскер комиссарына жүктөлөт.

Чакыруу комиссиясынын улук врачын (врачтык комиссиянын төрагасын), тиешелүү райондук (шаардык) врач-адистерин дайындоо саламаттык сактоо органынын жана тиешелүү аскер комиссариатынын сунушу боюнча жергиликтүү мамлекеттик администрациянын же өз алдынча башкаруу органынын башчысы тарабынан аскердик-дарыгердик экспертизада кыйла квалификациялуу жана тажрыйбалуу врачтардын арасынан жүргүзүлөт. Райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын улук врачы райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын төрагасына баш иет, медициналык персоналдын ишин жана чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүнү Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык уюштурат:

1) чакыруу комиссиясынын иши башталганга чейин райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын улук врачы төмөнкүлөрдү аткарат:

- Аскердик кызматка чакырууну даярдоо жана өткөрүү жана мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларын запаска бошотуу боюнча колдонмонун талаптарына ылайык врачтардын иштеши үчүн жайлардын жарактуулугун, зарыл болгон жабдыктардын жана жабдуулардын бар экендигин текшерет. Врачтар менен биргеликте чакырылуучуга медициналык документтердин бардыгын жана сапатын текшерет: салынуучу барактары менен (каттоо формасы № 025-1/у) бардык чакырылуучу өспүрүмдөргө амбулатордук оорулуунун медициналык карталары (каттоо формасы № 025/у); психоневрологиялык, кургак учукка каршы, тери-венерологиялык диспансерлерде жана башка дарылоо мекемелеринде каттоодо турган чакырылуучу курактагы адамдардын тизмеси; оору таржымалынан көчүрмө, ден соолугунун абалын текшерүү актылар (11-тиркеме) ж.б.;

- керек болгон учурда кошумча изилдөөгө, дарылоого жана консультацияга чакырылуучуларды жөнөтүү ордун, убактысын жана тартибин тактайт;

- аскердик кызматка чакырылуучулардын жарактуулугун аныктоодо тууралыгына жана объективдүүлүгүнө алардын жоопкерчилигине көңүл бөлүп, чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүгө катышуу үчүн тартылган бардык врачтар жана башка медициналык персонал менен нускамалык сабактарды өткөрөт. Сабактарда "Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын, Куралдуу Күчтөрдө медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун, Аскердик кызматка чакырууну даярдоо жана өткөрүү жана мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларын запаска бошотуу боюнча колдонмонун, чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүгө тиешелүү буйруктардын жана директивалардын талаптары окутулат. Врачтардын текшерүү боюнча белгиленген методикаларды билүүсүнө жана так аткаруусуна өзгөчө көңүл бурулат. Чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүдө мурда болгон кемчиликтер кылдат талдоого жатат (текшерүү методикасынын бузулушу, врачтардын туура эмес корутундусу, ден соолугунун абалы боюнча туура эмес чакырылган чакырылуучулардын топтоо пунктунан кайтып келиши жана мөөнөтүнөн мурда бошотуу учурлары ж.б.). Конкреттүү мисалдар менен чакырылуучулардын медициналык документтерин жана өздүк делолорун кантип изилдөө жана чакырылуучунун каттоо картасын жана врачтардын корутундусун тариздөө керектигин түшүндүрөт (10-тиркеме);

- чакыруу комиссиясынын ар иш күнүнүн алдынкы күнү чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүгө тартылган врачтар менен бирдикте, комиссияга чакырылган чакырылуучулардын документтерин изилдейт, комиссияда тандала турган командаларга чакырылуучулардын ден соолугунун абалына кошумча талаптар менен таанышат;

- чакыруу комиссиянын төрагасына чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүү боюнча ишке даярдыктагы кемчиликтер жөнүндө билдирет жана аларды өз убагында четтетүү үчүн чараларды көрөт;

2) чакыруу комиссиянын иш убагында райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын улук врачы:

- бардык врачтар тарабынан чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүнү уюштурат;

- керектүү учурларда врачтардын консультация берүүсүн жана пикир алмашууну камсыз кылат;

- чакырылуучулардын каттоо картасындагы врачтардын жазууларынын сапатын, врачтын корутундусун жана чакырылуучунун аскердик кызматка, Куралдуу Күчтөрдүн конкреттүү аскердик бөлүктөрүндө аскердик кызматка жарактуулугун, аныкталган аскердик адистик боюнча кызматка окутууну, дарылоо же кошумча текшерүүлөрдү өткөрүү үчүн аскердик кызматка чакырууну кийинкиге жылдыруу зарылчылыгы боюнча тыянак чыгарат;

- чакыруу комиссиясынын протоколдор китебиндеги жазуулардын тууралыгын күн сайын текшерип турат, диагноздун негиздүүлүгүнө өзгөчө көңүл бурат;

- чакырылуучуларды кошумча текшерүүгө жана дарыланууга өз убагында жөнөтүлгөндүгүн текшерет;

- чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктарын талдайт;

3) чакыруу комиссиясынын иши аяктагандан кийин райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын улук врачы чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары жөнүндө отчетту түзүүгө катышат.

21. Жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүү үчүн тартылган бардык врачтар "Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жана жарандарды медициналык күбөлөндүрүүгө тиешелүү башка жетектөөчү документтердин талаптарын аткарууга милдеттүү.

22. Жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда медициналык күбөлөндүрүүдө алардын ден соолугунун абалын жеке баалоо методу менен аныктайт.

23. Медициналык күбөлөндүрүү аяктагандан кийин ар бир врач чакырылуучунун каттоо картасына аныкталган диагнозду, аскердик же альтернативдик кызматтарга жарактуулугу (убактылуу же толук жараксызыдыгын) жөнүндө корутундуну, Чектөө даражаларынын таблицасына ылайык (4-тиркеме) чектөө даражасын, медициналык күбөлөндүрүү датасын жазат жана аты-жөнүн көрсөтүү менен кол коюп, врачтын өздүк мөөрү менен күбөлөндүрүлөт. Аскердик кызматка жарактуулугун чектеген оорусу, дене түзүлүшүнүн кемчиликтери, ошондой эле дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелерине кошумча медициналык текшерүүгө жиберилген чакырылуучуларга, мындан сырткары врачтын корутундусу (10-тиркеме) таризделет.

Мөөнөттүү аскердик кызматка чакырууда медициналык күбөлөндүрүүнүн баракчасы (27-тиркеме) 2 нускада толтурулат. Райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын медициналык күбөлөндүрүүсүнүн жыйынтыгы боюнча чакырууну кийинкиге жылдыруу муктаждыгы бар, ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка чакыруудан бошотулду деп таанылган чакырылуучуларга медициналык күбөлөндүрүүнүн анкетасы (26-тиркеме) 2 нускада толтурулат.

24. Врач аскердик кызматка жарактуулугу (убактылуу же толук жараксыз) жөнүндө төмөнкү корутундулардын бирин чыгарышы мүмкүн:

1) "аскердик кызматка жарактуу";

2) "дарылоого муктаж (медициналык байкоого)", ал эми аскердик кызматка чакырылуучуларга карата - "ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка чакыруу кийинкиге жылдырылды";

3) "тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш мезгилинде чектөөлөр менен жарактуу";

4) "аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз".

Алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик кызматка чакырууда аскердик кызматка жарактуу же аскердик кызматка олуттуу эмес чектөөлөрү менен жарактуу деп таанылган жарандарга карата врач-адис аскердик кызматка жарактуулук категориясы жөнүндө корутунду чыгаргандай кийин Ден соолугунун абалы жана физикалык өнүгүүсү боюнча чектөөлөрдүн даражасынын таблицасына ылайык аскердик кызматты өтөө үчүн чектөөлөрдүн сандык көрсөткүчүн көрсөтөт (4-тиркеме). Алгачкы аскердик каттоого коюу учурунда аскердик кызматка жарактуулугу жана Куралдуу Күчтөргө дайындалышы жөнүндө чечим менен кошо, зарылдыгына жараша чакырылуучулардын ден соолугунун абалы боюнча аскердик адистиктер боюнча коргонуу спорттук-техникалык коомдун уюмдарында (КСТКУ) жана кесиптик-техникалык билим берүү системасынын окуу жайларында аскердик адистиктерге окутуу үчүн чечим чыгарылышы мүмкүн.

25. Чакырылуучунун ден соолугунун абалын биротоло аныктоо врачтар үчүн кыйынчылык туудурган учурларда чакыруу комиссиясы аны дарылоо мекемесине (дарылоо-профилактикалык) ден соолугунун абалын текшерүү актысы (11-тиркеме) менен болжолдуу диагнозду көрсөтүү менен жана текшерүү учурунда эмнени тактоо керектигин көрсөтүп амбулатордук же стационардык дарылоого жиберет. Чакырылуучуну дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесинин врачтары текшерип бүткөндөн кийин ден соолугунун абалын текшерүү актысы түзүлөт, ага ушул мекеменин башкы врачы жана текшерүү жүргүзгөн врач кол коет, гербдүү мөөр жана дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесинин штампы менен күбөлөндүрүлөт. Ден соолугунун абалын текшерүү актысына датасын көрсөтүү менен жүргүзүлгөн текшерүүлөрдүн бардык түрлөрү жазылат.

Аскер комиссариатынын кириш документтерди каттоо журналындагы катталган ден соолугунун абалын текшерүү актысы, ошондой эле дарыгердин корутундусу (10-тиркеме) чакыруу комиссиясынын кароосуна берилет, ал чакырылуучунун аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө чечимди анын ден соолугунун абалы жана физикалык өнүгүүсү жөнүндө маалыматтарды эске алуу менен чыгарат.

26. Айрым учурларда оорунун диагнозун тактоо зарыл болгон учурда аскер комиссары чакырылуучуну аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеге текшерүүгө жөнөтүшү мүмкүн. Текшерүү аяктагандан кийин ден соолугунун абалын текшерүү актысы түзүлөт (11-тиркеме), ага ушул мекеменин башчысы жана текшерүү жүргүзгөн врач кол коет жана аскердик дарылоо-профилактикалык мекеменин гербдүү мөөрү менен күбөлөндүрүлөт. Ден соолугунун абалын текшерүү актысы Куралдуу Күчтөрдүн республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясында бекитилүүгө тийиш.

27. Дарыланууга жана медициналык байкоого муктаждар райондук (шаардык) аскер комиссариаттары тарабынан эсепке алынат. Алар жөнүндө маалыматтар алгачкы аскердик каттоо аяктагандан кийин 5 жумуш күндөн кеч эмес эки саламаттык сактоо мекемелерине тизме менен берилет (каттоо формасы № 054/у):

1) биринчи тизмеде - диагнозун аныктоо үчүн текшерүү жана аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн байкоо керек болгон чакырылуучулар жөнүндө маалыматтар.

Текшерүүнүн жыйынтыктары боюнча чакырылуучунун ден соолугунун абалын текшерүү актысы толтурулат (11-тиркеме), анын негизинде каттоо комиссиясы тарабынан ушул Жобонун 24-пунктуна ылайык чечим чыгарылат;

2) экинчи тизмеде - аскердик кызматка чакырууга тоскоол болбогон, бирок консервативдүү же операция жасап дарылоону талап кылган жана аскердик кызматка чакырууга чейин айыктырууга мүмкүн оорулары менен чакырылуучулар жөнүндө маалымат (тиш оорулары, өнөкөт тонзиллит, теринин чектелген оорулары, грыжа, II-III даражадагы урук таажысынын кан тамырынын варикоздук кеңейиши, өнөкөт блефарит, конъюктивит ж.б.). Мындай чакырылуучуларга карата алгачкы аскердик каттоо учурунда аскердик кызматка жарактуу деген чечим чыгарылат, мында аскердик бөлүктүн (мекеменин) аталышы жана дарылоо зарылдыгы көрсөтүлөт.

Чакыруу участокторуна алгачкы аскердик каттоого коюу учурунда оорулары же денесинин өнүгүшүнүн кайта кетпес (дарыланбас) мүнөздөгү кемчиликтер табылган жарандар аскер комиссариат тарабынан дарыланууга муктаж катары эсепке алынбайт.

28. Аскердик кызматка чакырууга убактылуу тоскоол болуп жаткан, бирок оорунун мүнөзү боюнча айыктырууга мүмкүн болгон оорулары бар чакырылуучуларга, чакыруу комиссиясы алты айга чейинки мөөнөткө аскердик кызматка чакырууну кийинкиге калтырат.

Оорусу боюнча аскердик кызматка чакырууну кийинкиге калтыруу 6 айдын ичинде берилиши мүмкүн, андан кийин ден соолугунун абалына жараша чакыруусу кийинкиге калтырылган жарандар аскердик кызматка чакырылат же аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылат же болбосо 25 жашка жеткенге чейин мезгил сайын медициналык кайра күбөлөндүрүү менен запаска киргизилет. Согуш убагында оорусу боюнча аскердик кызматка чакыруу, чакырылуучулар жана аскерге милдеттүүлөр үчүн эки айга чейинки мөөнөткө кийинкиге калтырылышы мүмкүн. Медициналык көрсөткүчтөр боюнча ал дагы эки айлык мөөнөткө узартылышы мүмкүн, ал эми зарыл болгон учурда үчүнчү жолу дагы ушундай эле мөөнөткө узартылышы мүмкүн. Кийинкиге калтырылган мөөнөт аяктагандан кийин чакырылуучулар жана аскерге милдеттүүлөр аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселени чечүү үчүн медициналык күбөлөндүрүүгө өткөрүлөт. Жарандарга ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка чакыруу мөөнөтүн кийинкиге калтыруунун, чакыруудан бошотуунун негиздүүлүгү Республикалык чакыруу комиссиясы тарабынан чакырылуучуларды контролдук медициналык кароо, ошондой эле жеке делолорду сырттан изилдөө же Куралдуу Күчтөрдүн республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясы тарабынан контролдук медициналык күбөлөндүрүү жолу менен текшерилет. Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясы ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка чакыруу мөөнөтүн кийинкиге калтыруу, чакыруудан бошотуу негизсиз берилген учурда тиешелүү корутунду чыгаруу менен райондук, шаардык дарыгердик комиссиялардын чечимдерин жокко чыгарууга укуктуу (24-тиркеме).

29. Уландар жана чакырылуучулар арасында дарылоо-ден соолукту чыңдоо иштери Куралдуу Күчтөрдөгү кызматка жаштарды даярдоону медициналык камсыздоо боюнча нускамалык-методикалык көрсөтмөлөргө ылайык өткөрүлөт.

30. КСТКУнун билим берүү уюмдарында жана кесиптик-техникалык билим берүү системасынын окуу жайларында аскердик адистиктерге окутуу үчүн чакырылуучуларды алдын ала тандоо райондук (шаардык) аскер комиссариаттары тарабынан жарандарды алгачкы аскердик каттоого коюу учурунда аларды медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы боюнча жүргүзүлөт, ал эми акыркы тандоо райондук (шаардык) аскер комиссариаттарына караштуу дарыгердик комиссиялар тарабынан чакырылуучуларды медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары боюнча жүргүзүлөт, алар көрсөтүлгөн учурларда медициналык күбөлөндүрүүдө Кошумча талаптардын тизмесин (1-тиркеме) жетекчиликке алат.

31. Аскерлерге жөнөтүү алдында аскердик кызматка райондук (шаардык) чакыруу комиссиясы тарабынан чакырылган адамдар шаардык (республикалык) топтоо пункттарында контролдук медициналык кароодон өтөт.

Аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө акыркы чечимди райондук (шаардык) чакыруу комиссиясы кабыл алат. Кабыл алынган чечимге райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын төрагасы жана улук врач жоопкерчилик тартат. Врачтардын шаардык (республикалык) топтоо пунктундагы иши Куралдуу Күчтөрдү толуктоо үчүн медициналык тандоонун аяктоочу этабы болуп эсептелет. Медициналык кароодо ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка же алар дайындалган аскердик бөлүктөрдөгү кызматка жараксыз, ошондой эле ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка чакырууну кийинкиге калтырууга укугу бар чакырылуучуларды аскерлерге жиберүүгө жол бербөө максатында райондук (шаардык) чакыруу комиссияларынын каталары аныкталат. Облустук (республикалык) топтоо пунктунда контролдук медициналык кароонун жыйынтыгы боюнча аскердик кызматты өтөөгө тоскоол болгон оорулары табылган чакырылуучулар, чакырылган жери боюнча аскердик комиссариатка жөнөтүлөт. Ар бир кайтарылган чакырылуучуга республикалык чакыруу комиссиясынын төрагасы тарабынан райондук (шаардык) аскер комиссарынын наамына кызматтык кат жөнөтүлөт, анда чакырылуучу кайсы себептер боюнча кайтарылганы көрсөтүлөт. Бардык кайтарылган чакырылуучулар кайрадан медициналык күбөлөндүрүлүүгө жана чакыруу комиссиясына келүүгө тийиш. Аскерлерге жөнөтүүгө тоскоол болгон катуу оорулары же жаракаттары бар чакырылуучулар шаардык (республикалык) топтоо пунктунун башчысы тарабынан медициналык көрсөткүчтөрүнө ылайык жергиликтүү дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелерине жиберилет, бул тууралуу чакырылган жери боюнча аскердик комиссариаттары маалымдалат. Ден соолугунун абалы же дене түзүлүшүнүн өнүгүшү боюнча тигил же бул командага райондук (шаардык) чакыруу комиссиясы тарабынан туура эмес дайындалган чакырылуучулар шаардык (республикалык) жыйын пункттарында башка командаларга дайындалат же кайтаруунун себебин көрсөтүү менен чакырылган жери боюнча аскер комиссариатына жиберилет.

32. Алгачкы аскердик каттоого коюуда жана аскердик кызматка чакырууда чакырылуучулардын ден соолугунун абалын текшерүүдө жана профилактикалык дарылоо-ден соолукту чыңдоо иш-чараларын жүргүзүүдө саламаттык сактоо мекемелеринин жана аскер бөлүктөрүнүн медициналык кызматтарынын, аскердик-окуу жайларынын мекемелеринин, Куралдуу Күчтөрдүн ишканаларынын жана уюмдарынын ортосунда укук улантууну камсыз кылуу үчүн аскер комиссариаты аскердик кызматка чакырылган адамдардын башка документтери менен бирге аскер бөлүгүнө өспүрүмдү диспансердик текшерүүнүн жана медициналык күбөлөндүрүүнүн маалыматтары, эмдөөлөр календары менен амбулатордук оорулуунун медициналык картасына салынуучу барагын (каттоо формасы № 025-1/у, 063) жиберет.

33. Аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырылган жарандардын, ошондой эле аскердик кызматка чакыруусу кийинкиге калтырылган же аскердик кызматка жараксыз деп таанылган адамдардын медициналык документтерин (өспүрүмдүн - амбулатордук оорулуунун медициналык картасына салынуучу барагынан тышкары - каттоо формасы № 25-1/у, 063) райондук (шаардык) аскер комиссариаты чакыруу аяктагандан кийин 10 күндөн кечиктирбестен жергиликтүү дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелерине кайтарышат.

34. Жаңы келген толуктоолорду аскерлерде бөлүштүрүү ар бир чакырылуучуга чакыруу комиссиясы койгон чектөө даражаларына ылайык жүргүзүлөт.

Мөөнөтүү кызматтык аскер кызматчыларын аскердик адистиктер боюнча окутуу үчүн тандоо Оорулардын тизмесине (2-тиркеме) жана Кошумча талаптардын тизмесине (1-тиркеме) ылайык жүргүзүлөт.

35. Аскердик кызматка ден соолугунун абалы боюнча туура эмес чакырылган мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчылары, аларды стационардык текшерүүдөн, госпиталдык (гарнизондук) АДКда медициналык күбөлөндүрүүдөн жана штаттык АДК оору жөнүндө күбөлүктү бекиткенден кийин гана мөөнөтүнөн мурда бошотулууга тийиш.

Аскердик кызматка ден соолугунун абалы боюнча туура эмес чакырылган мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларын амбулатордук текшерүү жана медициналык күбөлөндүрүү дене түзүлүшүнүн өнүгүшүндөгү ачык билинген кемчиликтери болгон учурда гана жол берилет (көздүн, колдун же буттун манжаларынын жоктугу, баш сөөгүнүн бузулуусу, жаракаттан, күйүүдөн, кыйшаюудан, муундарды кыскартуудан ж.б. кийин чоң тырык).

36. Чакыруу мөөнөтүнө карабай Куралдуу Күчтөрдөн, ошондой эле аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдардан ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка туура эмес чакырылган аскер кызматчыларын ар бир бошотуу учуру боюнча райондук (шаардык) аскер комиссариаты саламаттык сактоо органдары менен бирге чакырылуучуларды текшерүү сапатын жана медициналык күбөлөндүрүүнү жакшыртуу боюнча чараларды көрүү үчүн кызматтык териштирүү жүргүзөт жана ден соолугунун абалы боюнча (8-тиркеме) аскердик кызматка негизсиз чакырылгандын себеби текшерүү картасы толтурулат.

Кызматтык териштирүүнүн материалдары аскер комиссарлары тарабынан алгачкы аскердик каттоого коюуда, аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакырууда жарандарды медициналык күбөлөндүрүүнү контролдоо жүктөлгөн Куралдуу Күчтөрдүн республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясына берилет.

37. Аскерге милдеттүүлөрдү медициналык күбөлөндүрүү аскер комиссарынын буйругу боюнча, кээ бир учурларда Куралдуу Күчтөрдүн республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясынын чечими боюнча, гарнизондук (госпиталдык) АДК жана аскер комиссариаттарынын алдындагы дарыгердик комиссиялар тарабынан жүргүзүлөт:

1) "Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 20-беренесине ылайык контракт же чакыруу боюнча аскердик кызматка чакырууда;

2) аскердик жыйындарга чакырууда;

3) аскерге милдеттүүлөрдүн ден соолугунун абалына арыздары бар болсо же алардын ден соолугунун абалы өзгөргөндүгү жөнүндө башка маалыматтар бар болсо (дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекеменин, социалдык камсыздоо жана башка органдардын билдирүүлөрү же документтери);

4) каттоо максатында.

Иш күнүндө күбөлөндүрүлгөндөрдүн саны тынч убакта - 50 адамдан, согуш мезгилинде - 100 адамдан ашпашы керек.

38. Аскерге милдеттүүлөр Оорулардын тизмесинин I, III, IV жана V графалар боюнча (аскердик наамына жана аскердик каттоо адистигине жараша) хирург, терапевт, невропатолог, психиатр, окулист, отоларинголог, стоматолог тарабынан көкүрөк клетка органдарын флюрографиялык текшерүү, кандын анализи менен (СОЭ, гемоглобинди, эритроциттерди, лейкоциттик формуланы аныктоо), зааранын салыштырма салмагын, зааранын белогун, глюкозаны текшерүү (контракт боюнча аскердик кызматка чакырууда - паренхиматоздук органдардын УДИси, вирустук гепатиттин маркерлери, сифилиске серологиялык реакция жана ВИЧ-инфекциясын жугузуп алууга текшерүү) күбөлөндүрүлөт. Зарыл болгон учурда башка адистиктеги врачтар карайт жана башка текшерүүлөр жүргүзүлөт. 40 жаштан ашкан адамдар үчүн электрокардиографиялык текшерүүлөр жана көздүн ички кан басымын өлчөө милдеттүү болуп эсептелет.

39. Аскердик кызматка чакырылуучу жарандарды (аскерге милдеттүүлөрдү), ЖОЖдорго тапшырып жаткан талапкерлерди милдеттүү медициналык күбөлөндүрүүдө Чектөөлөр даражасынын таблицасы (4-тиркеме) колдонулат.

40. Медициналык күбөлөндүрүү башталганга чейин аскер комиссариаты бардык күбөлөндүрүлүүчүлөргө психоневорологиялык, кургак учукка каршы, тери-венерологиялык диспансерлерден наркологиялык мекемелерден маалыматтарды (көрсөтүлгөн диспансерлерде, мекемелерде каттоодо тургандар боюнча – оорунун таржымалынан толук көчүрмө) амбулатордук оорулуунун медициналык картасын (каттоо формасы № 025/у), жашаган, иштеген же окуган жери боюнча бейтапканалардан жана медициналык-санитардык бөлүктөрдөн, медициналык-социалдык экспертиза мекемелеринен - майыптыкты алгандыгы жөнүндө маалыматтарды алат.

Аскер комиссариаты медициналык күбөлөндүрүү башталганга чейин көрсөтүлгөн диспансерлерден, мекемелерден алынган маалыматтар менен жогоруда аталган документтерди, ал эми офицердик курамга, прапорщиктерге - кошумча өздүк делолорун дарыгердик комиссияга (аскердик кызматка чакырууда запастагы аскерге милдеттүүлөргө - кошумча гарнизондук же госпиталдык АДКга) текшерүү үчүн берет.

41. Аскерге милдеттүүлөрдү текшерүүнүн жана медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары жана аскер комиссариатынын дарыгердик комиссиясынын, госпиталдык же гарнизондук АДК токтому аскерге милдеттүүлөрдүн текшерүү жана медициналык күбөлөндүрүү картасына (12-тиркеме), контракт боюнча чакырууда (13-тиркеме) - кошумча аскердик-дарыгердик комиссиясынын жыйналышынын протоколуна (7-тиркеме) жазылат. Жоокерлердин, сержанттардын жана старшиналардын катарындагы аскерге милдеттүүлөрдүн көрсөтүлгөн карталары (каттоо максатында) кийинки медициналык күбөлөндүрүүгө чейин аскер комиссариатында, ал эми офицердик курамдагы адамдарга, прапорщиктерге - өздүк делолорунда такай сакталат.

42. Контракт же чакыруу боюнча эки жылга аскердик кызматка чакырылып жаткан адамдарды ("Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 20-беренесине ылайык) медициналык күбөлөндүрүү, алгачкысы - аскер комиссариатына караштуу дарыгердик комиссиялар, акыркысы - гарнизондук же госпиталдык АДК тарабынан Оорулардын тизмесинин I, III, IV жана V графалары боюнча аскердик наамына же алдыдагы кызматтын профилине жараша ушул Жобонун 39, 40, 41 жана 43-пункттарында каралган тартипте жүргүзүлөт. Текшерүүнүн жана медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары аскердик кызматка контракт боюнча өтүп жаткан жарандын медициналык күбөлөндүрүү картасына (13-тиркеме) жана АДКнын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) жазылат.

Эгерде күбөлөндүрүүдө жаранда аскердик кызматка чектөөлөр менен жарактуу, аскердик кызматка жараксыз деп тааныган оору аныкталса, андан аркы күбөлөндүрүү токтотулат, врач-адис медициналык күбөлөндүрүү барагын толтурат (14-тиркеме) жана АДК врач-адистин чечимине ылайык аскердик кызматка жарактуулук категориясы боюнча чечим чыгарат.

43. Эгерде аскерге милдеттүү мурда Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө кызмат өтөгөн болсо, аскер комиссариаты медициналык күбөлөндүрүүгө жолдомодо, анын качан жана кайсы себеп боюнча запаска бошотулганын көрсөтөт. Оорусу боюнча аскердик кызматтан бошотулгандарга оорусу жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) же анын көчүрмөсү (копиясы), керектүү учурларда АДКнын суроо-талабы боюнча запастагы генералдын, адмиралдын, офицердин өздүк делосу көрсөтүлөт.

44. Оорулардын жана дене түзүлүшүнүн жетишпегендиктеринин тизмесинин аскердик кызматка жарактуулугун жеке аныктоону караган пункттарына ылайык контракт же чакыруу боюнча тынч убакта аскердик кызматка аныкталуучу запастагы офицердик курамдын адамдарына карата АДК төмөнкү токтомдордун бирин чыгарат:

- тынч убакта катардан тышкаркы кызматка жарактуу, согуш мезгилинде биринчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу;

- тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш мезгилинде экинчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу.

Оорулардын жана дене түзүлүшүнүн кемчиликтеринин тизмесинин пункттары боюнча бошотуу, оорусу боюнча өргүү же дарылоо зарылчылыгы каралса, запастагы офицердик курамдын адамдарын чакырууну аскердик кызматка чакыруудан 6 айлык мөөнөткө чейин кийинкиге калтыруу жөнүндө токтом кабыл алынат. Бул адамдар аскер комиссариаты тарабынан дарыланууга жиберилет.

45. Аскерге милдеттүүнүн ден соолугунун абалын аныктоо врачтар үчүн кыйынчылык туудурган учурларда, ал амбулатордук жана стационардык текшерүүгө дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесине же аскердик дарылоо-профилактикалык мекемесине, кийин гарнизондук, госпиталдык АДКга, аскер комиссариатына караштуу дарыгердик комиссияларга медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилет.

46. Аскерге милдеттүүлөрдү текшерүүнүн жана медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары төмөнкүдөй таризделет:

1) жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесинде ден соолугунун абалын текшерүү актысы (11-тиркеме) менен;

2) госпиталдык же гарнизондук АДКда күбөлөндүрүлгөндөр маалымкат (9-тиркеме) менен, аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган запастагы аскерге милдеттүүлөр - оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) менен. Мында, оору жөнүндө күбөлүктө жана маалымкатта жаракаттын (контузиянын, жаракаттын, майыптыктын) оору менен себептик байланышы жөнүндө АДКнын токтому көрсөтүлбөйт.

47. Эгерде аскерге милдеттүүлөр аскердик кызматка, аскердик жыйындарга чакырылган, ошондой эле кезектеги медициналык күбөлөндүрүүдө каттоо максатында дарылоого (аскердик кызматка чакыруудан кийинкиге калтырууга) муктаж деп таанылса, анда аскер комиссарынын сунушу боюнча жергиликтүү саламаттык сактоо мекемелери аскерге милдеттүүнү дарылоо үчүн тиешелүү дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесине бекитет.

Аскерге милдеттүүнүн дарылануусун контролдоо аскер комиссариаты жүргүзөт. Дарылоо аяктагандан кийин аскерге милдеттүү аскер комиссариатына караштуу дарыгердик комиссияда, ал эми аскердик кызматка чакырууда - аскер комиссариатынын дарыгердик комиссиясы жана гарнизондук же госпиталдык АДК тарабынан күбөлөндүрүлөт.

48. Аскердик жыйындарды өткөрүү учурунда жарадар болгон, контузия, жаракат же мертинүү алган аскерге милдеттүүлөрдү медициналык күбөлөндүрүүдө алардын аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен себептик байланышы жөнүндө токтом жарадар болуунун, контузия, жаракат, мертинүү алуу шарттары жөнүндө аскер бөлүгүнүн кол башчылыгы берген маалымкаттын (17-тиркеме) негизинде кабыл алынат.

Мында төмөнкү токтомдордун бири кабыл алынат:

- "аскердик жаракат, ооба, аскердик кызматты өтөө учурунда алынган";

- "оору, ооба, аскердик кызматты өтөө учурунда алынган".

Аскердик жыйындарды өткөрүү учурунда жарадар болгон, жаракат, контузия же мертинүү алган аскерге милдеттүүлөрдү медициналык күбөлөндүрүү, алардын кесепеттери аскердик кызматка жарактуулугун чектегендигине же чектебегендигине карабастан дарылоо аяктагандан кийин жүргүзүлөт. Аскердик кызматка жарактуулугу жана жарадар болуунун, контузиянын, жаракаттын же мертинүүнүн аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен себептик байланышы жөнүндө АДКнын токтому оорулар таржымалына, аскердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналышынын протоколдор китебине, оору жөнүндө маалымкатка же күбөлүккө жазылат (7, 9 жана 16-тиркемелер). Оорусу жөнүндө күбөлүк АДК токтому менен бирге аскердик бөлүктүн командири аркылуу аскерге милдеттүүнү аскердик жыйындарга чакырган аскер комиссариатына жиберилет. Аскерге милдеттүүгө оорусу жөнүндө күбөлүк түзүлбөгөн учурларда, аскердик кызматка жарактуулугу жана аскердик кызматтын милдеттерин аткарууда жарадар, контузия, жаракат болуунун же мертинүүнүн себептик байланышы жөнүндө токтом менен АДК маалымкаты аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине кол койдуруу менен аскерге милдеттүүнүн колуна берилет. Аскердик жыйындардын убагында жарадар, контузия, жаракат болгон же мертинген, биКРТ аларга карата ушул жарадарлыкка, контузияга, жаракатка же мертинүүгө байланыштуу кызматтык териштирүү же болбосо кылмыш иши же жоруктар жөнүндө иш боюнча сотко чейинки өндүрүш жүрүп жаткан, ошондой эле кылмыш иши же жоруктар жөнүндө иш сот тарабынан каралып жаткан аскерге милдеттүүлөрдү медициналык күбөлөндүрүүдө себептик байланышы жөнүндө АДК токтому кабыл алынбайт. Аскердик кызматтын милдеттерин аткарууда жарадар, контузия, жаракат болуунун же мертинүүнүн себептик байланышы жөнүндө маселе ушул пунктка ылайык кызматтык териштирүү жүргүзүүдөн, ошондой эле кылмыш ишинин же жоруктар жөнүндө иштин жыйынтыгынан кийин жана укук коргоо же сот органдарынын кабыл алынган чечимдерин эске алуу менен чечилет.

49. Аскерге милдеттүүлөр запастагы категориясына, аскердик-каттоо адистигине жана дайындалышына жараша аскер комиссариаттарына караштуу дарыгердик комиссияда же аскер госпиталдык (гарнизондук) АДКда медициналык кайра күбөлөндүрүүдөн өтүүгө тийиш.

Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин (2-тиркеме) 1-пункттун "а" п.; 7-пункттун "б" п.; 9-пункттун "б" п.; 13-пункттун "б" п; 15-пункттун "б"; 16-пункттун "б" п.; 17-пункттун "б" п.; 18-пункттун "б" п.; 19-пункттун "в" п.;, 20-пункттун "б" п.; 21-пункттун "а" п.; 22-пункттун "б" п.; 24-пункттун "б" п.; 25-пункттун "б" жана "в" п.; 32-пункттун "б" жана "в" п.; 33-пункттун "б" жана "в" п.; 34-пункттун "б" п.; 56-пункттун "б" п.; 67-пункттун "б" п.; 69-пункттун "б" п.; 72-пункттун "б" п.; 74-пункттун "б" п.; 83-пункттун "б" п.; 84-пункттун "б" п. боюнча аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз, тынч убакта аскердик кызматка жараксыз деп таанылган адамдар медициналык кайра күбөлөндүрүлүүгө тийиш эмес. Ден соолугунун абалы боюнча альтернативдик кызматтан өткөн аскерге милдеттүүлөр ден соолугунун абалы жакшырган учурда арызы боюнча аскер комиссариатына караштуу дарыгердик комиссиялар тарабынан Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин (2-тиркеме) 3-пунктунун "в" п.; 4-пунктунун "в" п.; 8-пунктунун "в" п.; 12-пунктунун "а" п.; 29-пунктунун "в" п.; 64-пунктунун "б" п.; 49-пункту боюнча (урук жипчесинин венасынын варикоздук кеңейишин операция жасоо менен дарылоодон кийинки абал) кайра күбөлөндүрүлүшү мүмкүн. Ден соолугунун абалы боюнча жараксыз деп таанылган аскерге милдеттүүлөр, ошондой эле ден соолугунун абалы боюнча альтернативдик кызматтан өткөндөр (жогоруда көрсөтүлгөн пункттардан тышкары) гарнизондук, госпиталдык АДКда кайра күбөлөндүрүлөт. Жыйынтыктар аскерге милдеттүүлөрдү текшерүү жана медициналык күбөлөндүрүү картасына (12-тиркеме), маалымкатка (9-тиркеме) киргизилет.

50. Эгерде запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысы аскердик кызматтан иш жүзүндө бошотулган мезгилге аскердик кызматка анын жарактуулугу жөнүндө же ошол мезгилдеги АДК токтомун кайра карап чыгуу жөнүндө маселени койсо (бошотуунун негизин өзгөртүү максатында), аскер комиссариаты штаттык АДКга арыз ээсинин арызын, өздүк делосун, медициналык китебин жана башка колунда болгон же аскер комиссариаты тарабынан дарылоо (дарылоо-профилактикалык) жана аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелерден алынган медициналык документтерин жиберет. Штаттык АДК зарыл болгон учурда арыз ээсинин аскердик кызмат өтөгөн мезгилдеги жана ал бошотулгандан кийинки жакынкы убактагы ден соолугунун абалын мүнөздөөчү бардык медициналык жана башка документтерин сурайт жана медициналык адистер менен бирге изилдейт. Эгерде мында аскердик кызматтан иш жүзүндө бошотулган мезгилде колдонулган Куралдуу Күчтөрдө медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун талаптарына ылайык анын суранычын канааттандыруу үчүн негиздер болсо, штаттык АДК запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысынын аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо максатында гарнизондук же госпиталдык АДКга медициналык күбөлөндүрүүгө жиберет.

Запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысын медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) же маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Мында оорунун себептик байланышы жөнүндө маселени АДК карабайт. Эгерде запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысы ушул маселе боюнча түздөн-түз Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясына кайрылса, анда ал зарыл болгон учурда аскер комиссариаты аркылуу ошол запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысын каттоо максатында аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо максатында госпиталдык (гарнизондук) АДКга медициналык күбөлөндүрүүгө жиберүүгө көрсөтмө берет. Оорусу жөнүндө күбөлүктүн же маалымкаттын эки нускасын, ошондой эле жогоруда аталган бардык документтерди госпиталдык, гарнизондук АДК кароо жана бекитүү үчүн Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Республикалык аскердик-дарыгердик комиссиясына жиберет. Аскердик кызматтан кызматына ылайыксыздыгы боюнча, офицердин жогорку наамына шек келтирген жоруктарды жасаганы үчүн бошотулган, ошондой эле жасаган кылмышы үчүн соттолгон офицердик курамдын адамдары иш жүзүндө бошотулган мезгилинде аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн медициналык күбөлөндүрүүгө жатпайт (аскердик кызмат өтөө мезгилинде диагностолбогон жана укук бузууну жасаганга себеп болгон эндогендик психикалык оору бошотулгандан кийин аныкталган адамдардан тышкары).

51. Аскердик окуу жайларга (мындан ары - ЖОЖдор) тапшырып жаткан талапкерлер алгачкы жана акыркы медициналык күбөлөндүрүүдөн өтөт.

Жумуш күндүн ичинде дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелерден текшерүүдөн кийин кайтып келүүчү адамдарды эске алуу менен күбөлөндүрүлүүчү, ЖОЖдорго талапкерлердин саны тынч убакта - 50 адамдан, согуш мезгилинде - 100 адамдан ашпоого тийиш.

52. ЖОЖдорго тапшырып жаткан бардык талапкерлерди (учкучтук курамды даярдоо боюнча ЖОЖдордон тышкары) алгачкы медициналык күбөлөндүрүү башталганга чейин көкүрөк клеткасынын органдарын, мурун көңдөйүнүн жылчыкчаларын рентгенологиялык (флюрографиялык) текшерүү , кандын анализи (СОЭ, гемоглобинди, эритроциттерди, лейкоциттик формуланы аныктоо) жана зааранын жалпы анализи, ЭКГ, ВИЧ-инфекциянын болушун изилдөө, паренхиматоздук органдардын УДИси, вирустук гепатиттин маркерлери, сифилиске серологиялык реакция, зарыл болгон учурда башка текшерүүлөр жүргүзүлөт. Изилдөөлөрдүн маалыматы аскердик ЖОЖго тапшыруучунун медициналык күбөлөндүрүү картасына (18-тиркеме), ал эми аскер кызматчыларынын ичинен талапкерлердики - медициналык китепчеге киргизилет.

Ар бир талапкер хирург, терапевт, невропатолог, психиатр, окулист, оталаринголог, стамотолог, дерматовенеролог, ал эми зарыл болгон учурда башка адистиктеги врачтар тарабынан күбөлөндүрүлөт. Медициналык күбөлөндүрүү алдында врачтар талапкерлердин ден соолугунун абалы жөнүндө маалыматтарды камтыган документтерди изилдейт:

- жарандык жаштардын ичинен - чакырылуучунун өздүк делосун, оорулуунун амбулатордук медициналык картасын (№ 025/у каттоо формасы) жана ага өспүрүмдүн кошмо барагын (№ 025-1/у каттоо формасы);

- аскер кызматчыларынын ичинен - кезектеги медициналык текшерүүлөрдүн маалыматтары менен медициналык китепчесин (офицердик курамдын адамдарына - акыркы 3 (үч) жылдан кем эмес), медициналык жардамга кайрылуулары жана талапкердин ЖОЖго тапшырууга жарактуулугу жөнүндө аскер бөлүгүнүн врачынын корутундусу.

Бул документтердеги талапкердин ЖОЖго тапшырууга жарактуулугун чектеген жана чектебегени ден соолугунун абалындагы четтөөлөр жөнүндө болгон маалыматтар ЖОЖго тапшырып жаткандын медициналык күбөлөндүрүү картасына жазылат. Медициналык китепчелерде акыркы 3 (үч) жыл үчүн кезектеги медициналык изилдөөлөрдүн маалыматы жок болгон офицердик курамдагы адамдардын ичинен талапкерлердин ЖОЖго тапшырууга жарактуулугу (жараксыздыгы) жөнүндө токтом, алар аскердик дарылоо-профилактикалык мекемесинде стационардык текшерүүдөн өткөндөн кийин гана кабыл алынат. Медициналык китепчелери жок офицердик курамдагы адамдардын ичинен талапкерлерди медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүлбөйт.

53. Офицердик курамдагы адамдардын ичинен ЖОЖго тапшырып жаткан талапкерлерден катардан тышкаркы кызматка жарактуулугун же жарактуулугуна жеке баа берүүнү караган оорулар аныкталган учурда, ЖОЖго тапшырууга жараксыздыгы жөнүндө токтом кабыл алынат. Катардагы же катардан тышкаркы кызматка жарактуулугу жеке аныкталуучу оорусу бар офицердик курамдын адамдары сырттан окуу факультеттерине (бөлүмдөргө) жана сырттан окуучу адъюнктурага гана тапшырууга жарактуу деп таанылат.

54. Согуш мезгилинде ЖОЖго тапшырып жаткан мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчылары жана жарандык жаштардын ичинен талапкерлер I графа боюнча, контракт боюнча аскер кызматчылары - III графа боюнча күбөлөндүрүлөт.

55. Учкучтук курамды даярдоо боюнча ЖОЖдорго тапшырып жаткан талапкерлерди алгачкы медициналык күбөлөндүрүү эки этапта өтөт.

Биринчи этапта талапкерлер Оорулардын тизмесинин II графасы боюнча райондук (шаардык) аскер комиссариаттарына караштуу дарыгердик комиссиялар же гарнизондук (госпиталдык) АДК тарабынан күбөлөндүрүлөт. Мында нормалдуу жарыкты сезүүсү, ар бир көзүнүн көрүү курчтугу коррекциясыз 1,0 төмөн эмес, артериалдык басымы 120/80 жогору эмес жана 105/70 мм рт. ст., төмөн эмес, денесинин массасы 90 кг көп эмес, бою 160 см кем эмес жана 186 см узун эмес, бутунун узундугу 80 см кыска эмес, колунун узундугу 76 см кыска эмес, отурганда боюнун бийиктиги 80 см кыска эмес жана 97 см узун эмес адамдар тандалат. Ушул талаптарга жооп берген талапкерлерге кандын клиникалык анализи жана салыштырма салмагын аныктоо менен зааранын жалпы анализи, заңды чүчөк курттардын жана лямблий цисталардын жумурткаларына карата изилдөө, көкүрөк клеткаларынын органдарын жана мурун көңдөйүнүн жылчыкчаларын рентгенологиялык (флюрографиялык) изилдөө, тынч турганда жана денеге күч келтирүүдөн кийин (Мастердин эки пробасы) ЭКГ, Кориолистин тездешинин үзгүлтүктүү кумуляциясына эки минуталык таасир этүү же отолиталык реакция, ВИЧ-инфекциянын болушуна изилдөө, УЗИ, вирустук гепатитке маркерлер жүргүзүлөт. Текшерүүлөрдүн жыйынтыктары ЖОЖго тапшыруучунун медициналык күбөлөндүрүү картасына (18-тиркеме), ал эми аскер кызматчыларынын ичинен талапкерлердики - медициналык китепчесине жазылат. Экинчи этапта талапкерлер гарнизондук дарыгердик-учкучтук комиссияга, ал эми аскер кызматчыларынын ичинен талапкерлер - дарыгердик-учкучтук комиссияга Куралдуу Күчтөрдүн авиациясынын учкучтук курамын медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун талаптарына ылайык медициналык күбөлөндүрүү үчүн жиберилет. Райондук (шаардык) аскер комиссариаттары жарандык жаштардын ичинен тандалган талапкерлерге дарыгердик-учкучтук комиссияга башка документтер менен бирге ЖОЖго тапшырып жаткандын медициналык күбөлөндүрүү картасын, амбулатордук оорулуунун медициналык картасын (№ 025/у каттоо формасы) жана ага өспүрүмдүн кошмо барагын (№ 025-1/у каттоо формасы), ал эми чакыруу курагына жеткен адамдарга мындан сырткары райондук (шаардык) чакыруу комиссиясынын чечими берилет. Оорулуунун амбулатордук медициналык картасы кереги жок болгондон кийин райондук (шаардык) аскер комиссариатына кайтарылат. Аскер кызматчыларынын ичинен талапкерлер врачтык-учкучтук комиссияга медициналык китепчеси жана аскердик ЖОЖго тапшырып жаткандын медициналык күбөлөндүрүү картасы менен жиберилет (аскер бөлүгүнүн гербдүү мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн талапкердин фотосүрөтү жана паспорттук маалыматтары менен), алар аны коштоочу адамга же талапкердин колуна чапталган түрдө берилет.

56. Аскер кызматчыларынын алгачкы медициналык күбөлөндүрүүдөгү АДК токтому менен ЖОЖго тапшыруу үчүн талапкерлердин медициналык китепчеси кабыл алуу (көчмө кабыл алуучу) комиссияларга талапкерлер ал жакка барганга чейин жөнөтүлөт же алардын колуна чапталган түрдө берилет.

57. Акыркы медициналык күбөлөндүрүү АДК кесиптик тандоо башталганда ЖОЖдо же көчмө кабыл алуучу комиссияга караштуу АДКда жүргүзүлөт.

Акыркы медициналык күбөлөндүрүү башталаардын алдында ЖОЖдорго тапшырып жаткан бардык талапкерлерге кандын жана зааранын жалпы анализин изилдөө жүргүзүлөт. Акыркы медициналык күбөлөндүрүү процессинде, зарыл болгон учурда рентгенологиялык, лаборатордук жана башка текшерүүлөр, талапкерди аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеде стационардык текшерүүгө чейин жүргүзүлүшү мүмкүн. ЖОЖго тапшыруу үчүн талапкердин жараксыздыгы жөнүндө АДК токтому так объективдүү жана негиздүү болушу керек. Талапкерлерде ЖОЖго тапшыруу үчүн тоскоол болгон оорулар аныкталган учурда, алар аскердик дарылоо-профилактикалык мекемесине текшерүүгө жиберилет. Мында ЖОЖго тапшырууга жараксыз деп таанылган адамдарга АДК токтому аскер кызматчыларына - оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме), ал эми жарандык адамдарга - ден соолугунун абалын текшерүү актысы менен таризделет (11-тиркеме) жана штаттык АДКда бекитилүүгө тийиш. Көчмө кабыл алуучу комиссияларга караштуу АДКда акыркы медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөн талапкерлер ЖОЖдо медициналык күбөлөндүрүүнү өтпөйт.

58. ЖОЖ АДКда же көчмө кабыл алуучу комиссияларга караштуу АДКда медициналык күбөлөндүрүүдө ден соолугунун абалы боюнча ЖОЖго тапшырууга жараксыз деп таанылган талапкерлерге ЖОЖго тапшыруучунун медициналык күбөлөндүрүү картасы (18-тиркеме) үч күндүк мөөнөттө штаттык АДКга жиберилет.

Штаттык AДК ЖОЖдордон жана көчмө кабыл алуучу комиссиялардан алынган аскердик окуу жайларга тапшыруучулардын карталарын эсепке алууга жана талдоого жараша үстүбүздөгү жылдын 1-сентябрына чейин ЖОЖдорго талапкерлерди алдын ала тандоону өткөргөн аскер комиссариаттарына, гарнизондук, госпиталдык АДК жиберет. ЖОЖдун аскердик-дарыгердик комиссиясы же көчмө кабыл алуучу комиссияларга караштуу АДК тарабынан талапкер ден соолугунун абалы боюнча ЖОЖго тапшырууга жараксыз деп таанылган ар бир учурда, аскер комиссариаты саламаттык сактоо органы, гарнизондук же госпиталдык АДК менен бирдикте кызматтык териштирүү жүргүзөт, анын жыйынтыгы боюнча жер-жерлерде ЖОЖдорго тапшыруу үчүн талапкерлерди алдын ала тандоонун сапатын жакшыртуу боюнча чаралар көрүлөт. Кызматтык териштирүү материалдары аскер комиссариаттары жана гарнизондук, госпиталдык АДК төрагалары тарабынан ЖОЖдорго тапшыруучу талапкерлерди медициналык күбөлөндүрүүнү контролдоо жүктөлгөн КР КК РАДКга берилет.

§ 1. Жалпы жоболор

59. Жумуш күндүн ичинде күбөлөндүрүлүүчү аскер кызматчыларынын саны тынч убакта - 50 адамдан, согуш мезгилинде - 100 адамдан ашпоого тийиш.

Медициналык күбөлөндүрүүгө жиберүү (ушул Жобонун 63-пунктунда каралган учурлардан тышкары) төмөнкүлөр тарабынан жүргүзүлөт:

1) мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларын - аскер бөлүктөрүнүн командирлери, гарнизондун башчылары, штаттык АДК төрагасы, аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелердин башчылары, гарнизондордун аскер коменданттары, аскер комиссарлары, аскер прокуратура органдары;

2) контракт боюнча аскер кызматчыларын - өзүнчө батальондун командиринен тартып түздөн-түз башчылары, ага теңештирилген жана андан жогорку, аскер прокуратурасынын органдары, ал эми согуш мезгилинде мындан сырткары гарнизондун башчылары, штаттык АДК төрагасы, аскердик дарылоо-профилактикалык мекемесинин башчысы, гарнизондордун аскер коменданттары жана аскер комиссарлары.

Медициналык күбөлөндүрүүгө жолдомого штабдын башчысы (өзүнчө жана андан жогорку батальондун башчысы же кадрдык органдын башчысы (бөлүктүн кадрдык органынын башчысы жана андан жогорку) тиешелүү командирдин (башчынын) чечимине шилтеме кылуу менен кол коюшу мүмкүн. Ооруну текшерүүнүн же дарылоонун жүрүшүндө тынч убакта же аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыздыгын, ошондой эле аскердик адистиги боюнча кызматка жараксыздыгын шарттаган оору аныкталган учурда (жарадар, контузия, жаракат болуунун, мертинүүнүн кесепетинен), бул адамдар аскердик дарылоо-профилактикалык мекеменин башчысынын тескөөсү боюнча медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилет, ал жөнүндө оорунун таржымалына жазылат.

60. Оорусу боюнча өргүүгө же бошотууга муктаждыгы жөнүндө маселени чечүү үчүн аскер кызматчылары алар стационардык же амбулатордук дарыланууда жаткан аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелердин башчылары тарабынан медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилиши мүмкүн.

61. Аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүү хирург, терапевт, невропатолог, окулист, отоларинголог, зарыл болгон учурда башка адистиктеги врачтар тарабынан жүргүзүлөт.

Жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) же аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелерде дарыланууда жаткан адамдар (анын ичинде чакыруу боюнча, аскердик кызматтын белгиленген мөөнөтүн өтөп бүткөн жана запаска бошотулууга тийиш аскер кызматчылары) дарылоо аяктаганда же оорунун дарыгердик- эксперттик жыйынтыгы (жарадар, контузия, жаракат же мертинүү) аныкталгандан кийин АДКда күбөлөндүрүлөт. Врачтык-эксперттик жыйынтыктын аныкталышы деп текшерүүнүн жана дарылоонун жыйынтыктары аскердик-дарыгердик (дарыгердик-учкучтук) комиссияга аскердик кызматка жарактуулугунун категориясы жөнүндө токтом чыгарууга негиз болгон жана андан ары дарылоо жарактуулугунун бул категориясын өзгөртүүгө алып келбеген ден соолугунун абалы түшүнүлөт. Оорусу боюнча өргүүгө же бошотууга муктаждыгы жөнүндө маселени чечүү АДКга жиберилүүчү аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүү медициналык көрсөткүчтөр боюнча жүргүзүлөт.

62. Тынч убакта АДКга медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилген аскер кызматчыларына төмөнкүлөр берилет:

- жиберилүүчүнүн аскердик наамы, аты-жөнү, туулган жылы, чакыруу убагы, контрактын мөөнөтү, кызмат орду, алдын ала диагнозу жана медициналык күбөлөндүрүүнүн максаты көрсөтүлгөн жолдомо (15-тиркеме);

- медициналык китепче.

Мындан сырткары:

- ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка туура эмес чакырылган, чакыруу боюнча аскер кызматчыларына - оорулуунун амбулатордук медициналык картасына (№ 025-1/у каттоо формасы) өспүрүмдүн кошмо барагы, ошондой эле чакырууга чейинки мезгилдеги ден соолугунун абалы жөнүндө кошумча маалыматтар, медициналык күбөлөндүрүү анкетасы;

- аскердик кызматка чакырууга чейин же аскердик кызмат өтөө мезгилинде алган психикалык бузулуулары, борбордук нерв системасынын органикалык оорулары, заараны түн ичинде кармай албоо, ар кандай жаракаттын кесепеттери бар адамдарга - аскер кызматчысын ден соолугунун абалына байланыштуу ээлеген кызмат ордундагы аскердик адистиги боюнча андан ары колдонуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө аскер бөлүгүнүн кол башчылыгынын жана врачынын пикири менен кызматтык жана медициналык мүнөздөмө;

- жарадар, контузия, жаракат болуунун же мертинүүнүн, себеби боюнча медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилүүчү адамдарга - жарадар, контузия, жаракат болуунун, мертинүүнүн жагдайлары жөнүндө маалымкат (17-тиркеме).

63. Аскердик кызматта туруунун чектүү курагына жетпеген контракт боюнча аскер кызматчылары тынч убакта ээлеген кызмат орду боюнча аскер кызматчысын андан ары колдонуунун максатка ылайыктуулугу жөнүндө кол башчылыктын пикири бар кызматтык жана медициналык мүнөздөмө менен медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилет.

Аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелер жана АДК зарыл болгон учурларда аскер кызматчыларына кызматтык жана медициналык мүнөздөмөлөрдү суроого укуктуу. Кызматтык мүнөздөмөдө аскер кызматчысынын ден соолугунун абалы анын ээлеген кызмат орду боюнча аскердик кызматтын милдеттерин аткарууга таасири жөнүндө маалыматтар, аскер кызматчысын аскердик кызматта сактап калуунун максатка ылайыктуулугу жөнүндө пикир чагылдырылууга тийиш. Кызматтык мүнөздөмөгө аскердик бөлүктүн командири кол коёт. Медициналык мүнөздөмөдө аскер кызматчысынын ден соолугунун абалын диспансердик динамикалык байкоонун жыйынтыктары жөнүндө, анын медициналык жардамга кайрылуулары жана акыркы 3 (үч) жылда ден соолугунун абалы менен байланышкан эмгекке жарамсыз күндөрүнүн саны жөнүндө маалыматтар көрсөтүлүшү керек. Медициналык мүнөздөмөдө көрсөтүлгөн маалыматтар медициналык китепчедеги жана башка медициналык документтердеги маалыматтар менен ырасталууга тийиш. Аскердик кызматта туруунун чектүү курагына жеткен жана контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүү гарнизондук жана госпиталдык АДК тарабынан текшерүү башталган күндөн тартып 3төн (үч) 15 (он беш) жумуш күнгө чейинки мөөнөттө амбулатордук же стационардык түрдө жүргүзүлөт. Оорунун, мертинүүнүн жана алардын кесепеттеринин диагнозу бүдөмүк болушуна байланыштуу аскер кызматчысын стационардык медициналык күбөлөндүрүү создуктурулган жана көрсөтүлгөн мөөнөттө бүтпөсө, текшерүү аскердик-медициналык мекеменин башчысынын жазуу жүзүндөгү тескемесинин негизинде 7 (жети) жумуш күндөн ашпаган мөөнөткө узартылат, бул жөнүндө аскер бөлүгүнүн командирине (мекеменин башчысына) же аскер кызматчысын медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөткөн кадр бөлүмүнө кабарланат. Күбөлөндүрүүчүнү медициналык текшерүүнү бир айдын ичинде бүткөрүүгө мүмкүн болбосо, ошондой эле дайындалган медициналык текшерүүлөрдүн жыйынтыктары мөөнөтүндө берилбеген учурда гарнизондук же госпиталдык АДК төмөнкүдөй чечим кабыл алат: "Аскер кызматчысы медициналык күбөлөндүрүүгө келбегендигине байланыштуу корутунду чыгарылган жок (текшерүү толук эмес)". Аскердик-дарыгердик комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебинде жана аскер кызматчысын күбөлөндүрүүгө жөнөткөн кол башчылыктын атына катта чечимдин чыгарылбагандыгынын жагдайлары, себептери толук көрсөтүлөт.

64. Аскер бөлүгүнүн врачы гарнизондук же госпиталдык АДКнын жыйналыштарына катышууга, комиссияга күбөлөндүрүүчүнүн ден соолугунун абалына байкоо жүргүзүү маалыматтарын, андагы болгон оорулардын кызматтык милдеттерин аткарууга таасири жөнүндө билдирүүгө, мүмкүн болгон эксперттик тыянактар жөнүндө өзүнүн пикирин айтууга укуктуу.

65. Гарнизондук АДК, аскер комиссариаттарына караштуу дарыгердик комиссиялар амбулатордук медициналык күбөлөндүрүүдөн кийин акыркы токтомду чыгара албаган учурларда, алар аскер кызматчыларын аскердик дарылоо-профилактикалык мекемесине стационардык текшерүүгө жиберет, кийин аларды госпиталдык АДК медициналык күбөлөндүрүлөт.

Айрым учурларда ушул максаттар менен аскер кызматчыларын жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелерине текшерүүгө жиберүүгө уруксат берилет. Госпиталдык АДК укугуна ээ дарыгердик комиссия жок болгон жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелеринде текшерүү аяктагандан кийин дарылоо мекемесинин штампы басылган, мекеменин жетекчисинин колу коюлган жана мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн оорунун таржымалынан толук көчүрмө түзүлөт.

66. Тартип бөлүгүндө жаза өтөөгө өкүм чыгарылган чакыруу боюнча аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүүдө, алардын оорусу боюнча өргүүгө муктаждыгы жөнүндө токтом АДК тарабынан кабыл алынбайт. Аларды дарылоо аскер госпиталында же аскер бөлүгүнүн медициналык пунктунда аяктоого тийиш.

67. Кыргыз Республикасынын бийик тоолуу шарттарында, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарында, ошондой эле климаты ысык чет мамлекеттерде ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызмат өтөө (жашоо) мүмкүнчүлүгүн аныктоо үчүн контракт боюнча аскер кызматчыларын жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн тынч убакта медициналык күбөлөндүрүү Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоосуна, жарандык персоналынын адамдарынын иштөөсүнө медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (6-тиркеме), Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын бийик тоолуу шарттарда, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарда аскердик кызмат өтөөсүнө, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоосуна медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (5-тиркеме) негизинде жүргүзүлөт.

68. Аял аскер кызматчыларына кош бойлуулук боюнча өргүү алардын кош бойлуулук боюнча жөлөкпулга укугу пайда болгон күндөн тартып АДКнын токтомунун негизинде берилет. Кош бойлуулуктун мөөнөтү тиешелүү медициналык мекеме тарабынан белгиленет, анын негизинде АДК токтом кабыл алат, ал кош бойлуулугу жөнүндө маалымкат (19-тиркеме) менен таризделет.

Маалымкат штаттык АДК тарабынан бекитилүүгө тийиш эмес жана аял аскер кызматчысынын колуна берилет же аял аскер кызматчысы аскердик кызмат өтүп жаткан аскердик бөлүккө жиберилет. § 2. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалуучу (кабыл алынуучу) жана иштеген аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды медициналык күбөлөндүрүү

69. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалуучу (кабыл алынуучу) жана иштеген аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды медициналык күбөлөндүрүү гарнизондук, госпиталдык АДК тарабынан Оорулардын тизмесинин V жана VI графалары боюнча милдеттүү түрдө аскер бөлүгүнүн врачынын жана кол башчылыктын өкүлүнүн катышуусу менен жүргүзүлөт.

Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө аскер кызматчыларын дайындоо (жумушчуларды жана кызматчыларды кабыл алуу) алдын ала медициналык күбөлөндүрүүсүз тыюу салынат.

70. Аскер бөлүгүнүн кол башчылыгы АДКга алдын ала медициналык күбөлөндүрүлүүгө тийиш болгон аскер кызматчыларынын, жумушчулардын жана кызматчылардын тизмесин медициналык күбөлөндүрүүнүн максатын, кесиптик иш стажынын узактыгын, ал эми иондошкон нурлануунун булактары менен иштөөдө жеке дозиметрдик контролдун маалыматтарын көрсөтүү менен берет. Медициналык күбөлөндүрүү башталаардын алдында кол башчылыктын өкүлү АДК мүчөлөрүн күбөлөндүрүүчүлөрдүн эмгек шарттары менен тааныштырат, ал эми аскер бөлүгүнүн медициналык кызматынын башчысы АДКга комиссиялар аралык мезгилде күбөлөндүрүүчүлөрдүн ден соолугунун абалына медициналык байкоонун жыйынтыктары жөнүндө билдирет.

71. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштеген аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды медициналык күбөлөндүрүү жылына бир жолу жана медициналык көрсөткүчтөр боюнча жүргүзүлөт.

Медициналык күбөлөндүрүүлөрдүн ортосунда аскердик эмгектин зыяндуу жана жагымсыз факторлору менен иштеген аскер кызматчылары, жумушчулар жана кызматчылар медициналык кароодон өтөт, ал аскер кызматчыларын диспанцеризациялоо боюнча жетектөөчү документтердин талаптарына ылайык белгиленген мөөнөттөрдө жүргүзүлөт.

72. Медициналык күбөлөндүрүүгө аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды өз убагында жөнөтүү үчүн жоопкерчиликти аскердик бөлүктүн командири жана врачы (фельдшер) тартат.

73. Ар түрдүү себептер боюнча (өргүү, иш сапар, ооруп калуу ж.б.) медициналык күбөлөндүрүүдөн өз убагында өтпөгөн аскер кызматчыларына, жумушчуларга жана кызматчыларга иондошкон нурлануу булактары, KPT, ЭМТ булактары менен иштөөгө жол берилбейт.

74. Ден соолугунун абалына даттануулары бар, ден соолугунун абалы боюнча иштен убактылуу четтетилген, Оорулардын тизмесинин VI графасына ылайык бул адамдар иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жараксыз деп таанылышы мүмкүн болгон оорулар (жарадар, контузия, жаракат болуу же мертинүү) менен ооругандан кийин оорусу боюнча өргүүдөн келген аскер кызматчылары, жумушчулар жана кызматчылар кезексиз медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүүгө тийиш.

Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө мурда убактылуу жараксыз деп таанылган адамдар 3-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен стационардык текшерүүгө жана медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилет (кош бойлуулугу боюнча өргүү берилген аялдардан тышкары).

75. Аскердик эмгегектин зыяндуу жана жагымсыз факторлоруна шектелгенде жана аскер кызматчылары, жумушчулар жана кызматчылар аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеге стационардык текшерүүгө жана медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилгенде адистин эмгек шарттарынын жана жумуш ордунун санитардык-гигиеналык мүнөздөмөсүнүн картасы (20-тиркеме) берилет. Жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемесине жогоруда аталган карта дарылоо (профилактикалык) мекемесинин суроо-талабы боюнча берилет.

76. Аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды стационардык текшерүүдөн кийин алардын кесиптик паталогияга байланыштуу иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө мурда убактылуу жараксыздыгы (убактылуу же дайыма) жөнүндө токтомду кабыл алуу болжолдонгон учурларда, АДК ишине катышууга врач-радиолог же врач-токсиколог тартылат.

77. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалуучу жана иштөөчү аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды текшерүүдө жана медициналык күбөлөндүрүүдө ден соолугунун абалына даттануулары жана алардын мүнөзү, коопсуздук техникасы жана санитардык эрежелер бузулган учурда, жабыркаган интоксикация жана инфекция, жеке дозиметрлик контролдоонун маалыматтары, кесиптик анамнездин маалыматтары, аскердик эмгектин зыяндуу жана жагымсыз факторлоруна курч жана өнөкөт жабыркоо учурунда текшерүүнүн жана дарылоонун жыйынтыктары, комиссиялар аралык мезгилде күбөлөндүрүүчүнүн ден соолугунун абалын медициналык байкоонун жыйынтыктары, аскердик адистиги боюнча кызматка күбөлөндүрүүчүнүн жарактуулугу жөнүндө аскердик бөлүктүн врачынын пикири эске алынат.

78. Оорулардын тизмесинин VI графасы боюнча иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жарактуулукту жеке баалоону караган ооруларда ишке жарактуулук жөнүндө АДК токтому паталогиялык процессти компенсациялоо даражасын, аскердик адистикти, жалпы кесиптик эмгек стажын, иш жүзүндө жумушка жөндөмдүүлүгүн жана күбөлөндүрүүчүнүн багытталышын, аскер бөлүгүнүн кол башчылыгынын жана врачынын пикирин эске алуу менен кабыл алынат.

Согуш мезгилинде Оорулардын тизмесинин VI графасы боюнча жеке баалоо каралса, АДК иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жарактуулугу жөнүндө токтом кабыл алат.

79. Оорулардын тизмесинин VI графасы боюнча күбөлөндүрүлүүчүдө иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жарактуулугун чектеген өз-өзүнчө бир нече оорулар болгон учурда, ишке жарактуулугу же жараксыздыгы жөнүндө токтомду АДК оорунун мүнөзүн жана функционалдык көрүнө бузулуулардын даражасын эске алуу менен жеке кабыл алат.

80. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө 18 жашка чейинки адамдарга жана кош бойлуулугу белгиленген учурдан баштап аялдарга уруксат берилбейт. Балага эмчек эмизүү мезгилинде аялдарга ракеталык отун компоненттери менен иштөөгө жол берилбейт.

81. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалуучу (кабыл алынуучу) жана иштеген аскер кызматчыларын, жумушчуларды жана кызматчыларды текшерүүнүн көлөмү, ошондой эле көрсөтүлгөн зыяндуу жана аскердик эмгектин жагымсыз факторлору менен иштеген адамдардын арасында дарылоо-профилактикалык иш-чаралар:

- көкүрөк клеткаларынын органдарын эки проекцияда флюорографиялык (рентгенологиялык) изилдөө (эгерде ал жүргүзүлбөсө же медициналык документтерде акыркы 6 айдын ичинде ушул изилдөө жөнүндө маалымат жок болсо);

- кандын жалпы анализи, кандагы тромбоциттердин деңгээлин изилдөө;

- кандагы билибуриндин жана анын фракцияларынын деңгээлин, аланин-трансаминазды (АЛТ), аспарат-трансаминазды (ACT) изилдөө (КРТго кызмат өтөп жаткан жана кызмат өтөөгө тандалгандар үчүн);

- зааранын жалпы анализи;

- ЭКГ-изилдөө;

- тышкы дем алуунун функциясын аныктоо.

40 жаштан ашкан адамдарга көздүн ички басымын ченөө, кандагы глюкозанын деңгээлин изилдөө жүргүзүлөт. Медициналык көрсөткүчтөр боюнча башка изилдөөлөр жүргүзүлүшү мүмкүн.

82. Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштеген жумушчулар жана кызматчылар жана адистиги боюнча ишке жараксыз деп таанылгандар аскер бөлүгүнүн кол башчылыгы тарабынан медициналык-социалдык эксперттик комиссияларга күбөлөндүрүүгө жиберилет.

§ 3. Аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде алган жарадардыктын, контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн оордугун аныктоо максатында аскердик жыйындарга чакырылган аскер кызматчыларын, аскерге милдеттүүлөрдү күбөлөндүрүү

83. Аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде жарадар, контузия, жаракат болгон, мертинген аскер кызматчылары (аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүлөр) аскердик-медициналык мекемеде дарылануусу аяктаардын алдында алынган жарадардыктын, контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн оордугун аныктоо үчүн гарнизондук же госпиталдык АДКда күбөлөндүрүүгө тийиш.

Оор мертинүү алган жана узак дарыланууга муктаж (эки айдан ашык) аскер кызматчылары (аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүлөр) дарылоонун толук курсу аяктаганга чейин акыркы диагноз белгиленгенден кийин мертинүүнүн оордугун аныктоо үчүн АДКга жиберилет. Күбөлөндүрүү аскердик-дарыгердик мекеменин башчысынын жолдомосу боюнча жүргүзүлөт. Аскердик-дарыгердик комиссияларга медициналык документтер, алган жаракаттын жагдайлары жөнүндө маалымкат, бөлүктүн командиринин буйругунан көчүрмө, алкоголдон, баңги каражаттарынан жана психотроптук заттардан мас абалды же алкоголь ичүү, баңги каражаттарын жана психотроптук заттарды пайдалануу фактысын аныктоого карата медициналык күбөлөндүрүү протоколу берилет (аскер кызматчысы дарылоо мекемелерине (менчигинин түрүнө карабастан) кайрылган учурда канында жана заарасында алкоголдун, баңги каражаттарынын, психотроптук заттардын болушун изилдөөнүн жыйынтыктары менен жаракат алган, жарадар болгон, мертинген, ууланган учурдан тартып бир суткадан ашык, биКРТ 48 сааттан кеч эмес).

84. АДК мыйзамдарга ылайык мертинүүнүн оордугун аныктайт жана окуу жана атайын жыйындарга чакырылган аскер кызматчыларынын жана аскерге милдеттүүлөрдүн жана аларга теңдештирилген адамдардын өмүрүн жана ден соолугун милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруу боюнча камсыздандырылгандарда камсыздандыруу учуру келгендиги жөнүндө чечим кабыл алат.

85. Мертинүүнүн оордугу жөнүндө АДК токтому аскердик-дарыгердик комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), оору таржымалына, медициналык китепчеге жазылат жана маалымкат менен таризделет (25-тиркеме).

86. Жарадар, контузия, жаракат болуу, мертинүү менен дарыланууда жүргөн аскер кызматчысына (аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүгө) жаракаттын оордугу жөнүндө токтом чыгарылбаган учурда оордукту аныктоо анын кайрылуусу же медициналык документтердин түп нускасын изилдөөнүн негизинде штаттык АДКнын аскер бөлүгүнүн командиринин кайрылуусу боюнча жүргүзүлөт.

Эгерде медициналык документтерди изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча алган жарадардык, контузия, жаракат, мертинүү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин токтому менен бекитилген Окутуучу жана атайын жыйындарга чакырылган аскер кызматчыларына жана аскерге милдеттүүлөргө жана аларга теңештирилген адамдарга өмүрүн жана саламаттыгын милдеттүү мамлекеттик камсыздандыруу боюнча камсыздалгандарда камсыздандыруу учуру пайда болгону жөнүндө чечим кабыл алына турган оор же жеңил мертинүүлөрдүн (травмалардын, жаракаттардын, контузиялардын) тизмесине ылайык камсыздоо учуру болуп эсептелбесе, анда маалымкат (25-тиркеме) таризделбейт, ал жөнүндө аскердик-дарыгердик комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) жазылат.

87. АДК мертинүүнүн оордугу жөнүндө төмөнкү корутундулардын бирин чыгарат:

1) жарадардык, контузия, жаракат, мертинүү - оор (тизмекке ылайык);

2) жарадардык, контузия, жаракат, мертинүү - жеңил (тизмекке ылайык);

3) жарадардык, контузия, жаракат, мертинүү камсыздоо учуру болуп саналбайт.

88. Аскер кызматчысынын, аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүнүн аскердик кызматка жарактуулук категориясы жөнүндө АДК токтому жана мертинүүнүн оордугу жөнүндө корутунду бир убакта чыгарылган учурда аскердик-дарыгердик комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) мертинүүнүн оордугу жөнүндө токтом аскердик кызматка жарактуулук категориясы жана мертинүүнүн себептик байланышы жөнүндө корутундудан кийин жазылат.

89. Маалымкат (25-тиркеме) үч нускада таризделет. Маалымкатты тариздөөнүн номери жана датасы аскердик-дарыгердик комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебиндеги (7-тиркеме) жазуунун катар номерине жана датасына ылайык келиши керек.

Маалымкаттын биринчи жана экинчи нускасы корутунду чыгарылгандан кийин үч күндүк мөөнөттө бекитүү үчүн тиешелүү штаттык АДКга жиберилет, маалымкаттын бир нускасы документтер таризделген АДКда калат. Бекиткенден кийин маалымкаттын биринчи нускасы аны аскер кызматчысына (аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүгө) берүү үчүн маалымкатты тариздеген АДКга же аны аскердик кызмат өтөгөн (аскердик жыйындардан өткөн) жери боюнча аскер бөлүгүнө андан ары жиберүү үчүн кайтарылат. Корутунду бекитилбеген учурда маалымкат ал бекитилбеген себептерди баяндоо жана зарыл болгон көрсөтмөлөр менен кайтарылат. Маалымкаттын экинчи нускасы штаттык АДКда 3 (үч) жыл сакталат.

90. Кызматтык милдеттерин аткарууда медициналык персоналдын адамдын иммундук жетишсиздиги вирусун жуктуруусуна же вирустук гепатит оорусуна чалдыгышына алып келген жарадар болуунун жагдайлары териштирүү материалдарынын негизинде аскердик-медициналык мекеменин башчысы берген жаракат жөнүндө маалымкат (17-тиркеме) менен ырасталат.

Бул учурларда маалымкатты тариздөө тиешелүү медициналык адистерди (хирург, инфекционсит, эпидемиолог) тартуу менен штаттык АДК тарабынан жүргүзүлөт. § 4. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын бийик тоолуу шарттарда, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарда аскердик кызмат өтөөгө (алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн - жашоого) жарактуулугун аныктоо үчүн медициналык күбөлөндүрүү

91. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын бийик тоолуу шарттарда, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарда аскердик кызмат өтөөгө жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоого жарактуулугун аныктоо үчүн күбөлөндүрүү аскер кызматчысы аскердик кызмат өтөп жаткан аскер бөлүгүнүн командиринин жолдомосу боюнча жүргүзүлөт.

Күбөлөндүрүүгө жолдомого тиешелүү командирдин (башчынын) чечимине шилтеме кылуу менен штаб башчысы (өзүнчө батальондун штаб башчысынан баштап) же кадрдык органдын башчысы (бөлүктүн кадрдык бөлүмүнүн башчысынан баштап жана андан жогору) кол коюшу мүмкүн. Жолдомодо аскер кызматчысы аскердик кызмат өтөө үчүн жиберилип же аскердик кызмат өтөп жаткан конкреттүү жер (шаар, район, облус), күбөлөндүрүүнүн максаты, ошондой эле көрсөтүлгөн жер бийик тоолуу райондорго, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарга киреби же кирбейби көрсөтүлөт.

92. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын бийик тоолуу райондордо, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарда аскердик кызмат өтөөгө, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоосуна медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмеги 5-тиркемеде белгиленген.

93. Күбөлөндүрүү врач-адистер: хирург, терапевт (15 жашка чейинки балдарды - педиатр), невропатолог, окулист, отоларинголог, ал эми аялдарды - гинеколог тарабынан жүргүзүлөт. Зарыл болгон учурда күбөлөндүрүүгө башка адистиктеги врачтар тартылат.

Күбөлөндүрүү башталганга чейин төмөнкүлөр жүргүзүлөт:

- көкүрөк клеткасынын органдарын (балдарга 15 жаштан тартып) эки проекцияда флюорографиялык (рентгенологиялык) изилдөө (эгерде ал жүргүзүлбөсө же медициналык документтерде акыркы 6 (алты) айдын ичинде изилдөөлөр жөнүндө маалыматтар жок болсо);

- ЭКГ-изилдөө тынч турганда жана денеге күч келтирүүдөн кийин;

- кандын жалпы анализи;

- зааранын жалпы анализи;

- 40 жаштан ашкан адамдарга көздүн ички басымын ченөө жана кандагы канттын деңгээлин аныктоо жүргүзүлөт.

Медициналык көрсөткүчтөр боюнча башка изилдөөлөр жүргүзүлүшү мүмкүн.

94. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын бийик тоолуу шарттарда, алыскы жана жетүүгө кыйын зоналарда аскердик кызмат өтөөгө жарактуулугун аныктоо үчүн күбөлөндүрүүдө АДК аскердик кызматка жарактуулук категориясы жөнүндө жана жолдомодо көрсөтүлгөн жерде аскердик кызмат өтөөгө жарактуулугу (жараксыздыгы) жөнүндө токтом чыгарат.

95. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрүн күбөлөндүрүүдө АДК төмөнкүлөр жөнүндө токтом чыгарат:

- жолдомодо көрсөтүлгөн жерде жашоого жарактуулугу же жараксыздыгы жөнүндө;

- контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчысы которулуп же ал аскердик кызмат өтөп жаткан жерлерде жок болгон адистештирилген медициналык мекемеде узак мөөнөт дарыланууга (12 айдан ашык) жана байкоого, адистештирилген окуу жайларда окууга, тарбияланууга муктаждыгы жөнүндө.

96. Контракт боюнча аскердик кызмат өтүп жаткан аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрү адистештирилген медициналык мекемеде узак мөөнөт дарыланууну (12 айдан ашык) жана байкоону талап кылган ооруларга чалдыкканда, саламаттык сактоо мекемесинин клиникалык-эксперттик комиссиясынын, аскердик-медициналык мекеменин корутундусу, ал жок болгондо - аскердик-медициналык мекеменин врачтарынын консилиуму боюнча алар административдик аймактан тышкары дарыланууга жиберүүгө муктаж деп таанылган же медициналык-педагогикалык комиссиянын корутундусу боюнча аскер кызматчысы которулуп же ал аскердик кызмат өтөп жаткан жерде жок болгон атайын (коррекциялык) билим берүү мекемелеринде окууга же тарбияланууга муктаж деп таанылган учурда аскер кызматчысынын кайрылуусу боюнча аскер кызматчысы аскердик кызмат өтөп жаткан аскер бөлүгүнүн командири тарабынан күбөлөндүрүүгө жиберилет.

Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрүндө аскер кызматчысы которулуп же ал аскердик кызмат өтөп жаткан жерде жок болгон адистештирилген медициналык мекемелерде узак мөөнөт дарыланууга (12 айдан ашык) же атайын (коррекциялык) билим берүү мекемелеринде (интернат-бала бакчаларда, азис, көрүүсү начар, дудук, акыл-эси артта калган, сколиоз ж.б. менен ооругандар үчүн мектеп-интернаттарда) окууну (тарбиялоону) талап кылган оорулардын же өнүгүшүндө дефекттердин болушу аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрүнүн бул жерлерде жашоосуна каршы көрсөткүч болуп саналат.

97. Тиешелүү адистештирилген медициналык мекемелердин, атайын окуу жайлардын болушу жана жайгашкан жери жөнүндө маалыматтарды АДК саламаттык сактоону же билим берүүнү башкаруу органдарынын суроо-талабы боюнча алат.

98. Контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөсүн аскер кызматчысы кызмат өтөп жаткан жерге же аскер кызматчысы жаңы кызмат өтөй турган жерге барууга анын транспортто жүрө ала тургандыгын же транспортто жүрө албай тургандыгын аныктоо үчүн күбөлөндүрүү аскер кызматчысы аскердик кызмат өтүп жаткан аскер бөлүгүнүн командиринин же аскер кызматчысынын кайрылуусу боюнча кадрдык органдын жолдомосу боюнча жүргүзүлөт. Транспортто жүрө албай тургандыгы жөнүндө корутундуну кабыл алууга негиз болуп оорулууну транспортто ташуу (алыстыкка жана транспорттун түрүнө карабастан) ден соолугунун абалынын кескин начарлашына же өлүмгө алып келиши мүмкүн болгон организмдин функцияларынын бузулушу саналат.

99. Күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы боюнча АДК төмөнкүдөй корутундулардын бирин чыгарат:

1) "Медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (5-тиркеме) негизинде аскердик кызмат өтөөгө жарактуу (аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн - жашоого)";

2) "Медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (5-тиркеме) негизинде аскердик кызмат өтөөгө жараксыз (аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн - жашоого)";

3) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 96-пунктунун негизинде адистештирилген медициналык мекемеде узак мөөнөт дарыланууга (кароого) муктаж";

4) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 96-пунктунун негизинде атайын (коррекциялык) билим берүү мекемесинде тарбияланууга, окууга жана жашоого муктаж";

5) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 96-пунктунун негизинде адистештирилген медициналык мекемеде узак мөөнөт дарыланууга (байкоого) муктаж эмес";

6) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 96-пунктунун негизинде атайын (коррекциялык) билим берүү мекемесинде тарбияланууга, окууга муктаж эмес";

7) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 98-пунктунун негизинде транспортто жүрө албай тургандыгына байланыштуу көчүүгө болбойт";

8) "Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө жобонун 98-пунктунун негизинде көчүүгө каршы көрсөткүчтөр жок".

§ 5. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерге кетип жаткан Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн, башка аскердик түзүлүштөрүнүн жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарынын контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын, алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, жарандык персоналынын адамдарын күбөлөндүрүү

100. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерге узак мөөнөттүү иш сапарга (3 айдан ашык) кетип жаткан Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчылары, алардын үй-бүлө мүчөлөрү, жарандык персоналынын адамдары 93-пунктта саналган врач-адистер, ошондой эле дерматолог жана стоматолог тарабынан күбөлөндүрүлөт. Зарыл болгон учурда күбөлөндүрүүгө башка адистиктеги врачтар тартылат.

Узак мөөнөттүү иш сапарга кетүүнүн алдында күбөлөндүрүүчүлөргө ооз көңдөйүнө толук санация жүргүзүлөт. Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчысынын үй-бүлө мүчөлөрү, жарандык персоналынын адамдары АДКга психикалык ден соолук борборунан маалымкат берет. Көрсөтүлгөн маалымкатсыз күбөлөндүрүү жүргүзүлбөйт, ал АДКда сакталат. Күбөлөндүрүү башталганга чейин 93-пунктта көрсөтүлгөн изилдөөлөрдөн тышкары, сифилиске серологиялык реакция, кандагы канттын деңгээлин изилдөө жүргүзүлөт, мындан сырткары кандын тобу жана резус-таандыгы аныкталат. Кирүү үчүн адамдын иммундук жетишсиздиги вирусунун жоктугуна сертификат талап кылган мамлекеттерге кетип жаткан күбөлөндүрүүчүлөр адамдын иммундук жетишсиздиги вирусунун жугузуп алышына текшерүүдөн өтөт, анын жыйынтыктары тиешелүү сертификатка жазылат.

101. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерге узак мөөнөттүү иш сапарга (3 айдан ашык) кетип жаткан Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын, алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, жарандык персоналынын адамдарын күбөлөндүрүү Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөсүнө, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жашоосуна, жарандык персоналынын адамдарынын иштөөсүнө медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (6-тиркеме) негизинде жүргүзүлөт.

102. Күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары боюнча АДК төмөнкүдөй корутундулардын бирин чыгарат:

1) "Медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (6-тиркеме) негизинде климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн, башка аскердик түзүлүштөрүнүн жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарынын контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн - жашоого, жарандык персоналынын адамдары үчүн - иштөөгө) жарактуу";

2) "Медициналык каршы көрсөткүчтөрдүн тизмегинин негизинде (6-тиркеме) климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларынын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн - жашоого, жарандык персоналынын адамдары үчүн - иштөөгө) жараксыз".

АДК токтому климаты жагымсыз ысык чет мамлекетке кетип жаткан жарандын ден соолугу жөнүндө маалымкат менен таризделет (22-тиркеме). Климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (жашоого, иштөөгө) жарактуу деп таанылган адамдарга маалымкат 3 (үч) нускада түзүлөт, анын биринчи жана экинчи нускалары күбөлөндүрүүгө жолдомого кол койгон аскер бөлүгүнүн командирине жиберилет, ал эми маалымкаттын үчүнчү нускасы АДКда сакталат. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (жашоого, иштөөгө) жараксыз деп таанылган адамдарга маалымкат 4 (төрт) нускада түзүлөт жана штаттык АДКга бекитүүгө жиберилет. Мында штаттык АДК бекиткен көрсөтүлгөн маалымкаттын биринчи жана экинчи нускасы күбөлөндүрүүгө жолдомого кол койгон аскер бөлүгүнүн командирине жиберилет, үчүнчү нускасы АДК жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) тиркеме катары күбөлөндүрүү жүргүзгөн АДКда сакталат төртүнчү нускасы штаттык АДКда сакталат.

103. Башкы аскердик кеңешчилердин, аскер адистеринин улук топторунун кызмат орундарына дайындалган офицерлерди жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерде аскердик кызмат өтөөгө (жашоого) жарактуулугун аныктоо үчүн күбөлөндүрүү гарнизондук, госпиталдык, ал эми зарыл болгон учурда - штаттык АДК тарабынан жүргүзүлөт. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (жашоого) жарактуулугу же жараксыздыгы жөнүндө көрсөтүлгөн адамдарга чыгарылган АДК токтому штаттык АДК тарабынан бекитилүүгө тийиш. АДК токтому климаты жагымсыз ысык чет мамлекетке кетип жаткан жарандын ден соолугунун абалы жөнүндө маалымкат (22-тиркеме) менен 4 (төрт) нускада таризделет. Мында күбөлөндүрүүнү жүргүзгөн АДК көрсөтүлгөн маалымкаттын 3 (үч) нускасын күбөлөндүрүлгөндүн медициналык документтери менен штаттык АДКга жиберет.

104. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (жашоого, иштөөгө) жарактуулугу жөнүндө АДК токтому ал чыгарылган күндөн тартып 6 (алты) ай жарактуу болот. АДК токтому ишке ашырылбаган же күбөлөндүрүлгөндүн ден соолугунун абалында мурда чыгарылган корутундуну кайра кароо үчүн негиз берген өзгөрүүлөр болгон учурда, АДК кайра күбөлөндүрүүнү өткөрөт.

105. РВ, ИНБ, КРТ, ЭМТ булактары жана лазердик нурлануу, I-II топтогу патогендик микроорганизмдер менен кызмат өтөгөн аскер кызматчыларын күбөлөндүрүүдө, АДК климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө жарактуулугу жөнүндө маселени чечүү менен бирге (күбөлөндүрүүгө жолдомодо тиешелүү көрсөтмөлөр болгондо) РВ, ИНБ, КРТ, ЭМТ булактары жана лазердик нурлануу, I-II топтогу патогендик микроорганизмдер менен кызмат өтөөгө жарактуулугун аныктайт.

106. Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн, башка аскердик түзүлүштөрүнүн жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарынын контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыларын, алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, жарандык персоналынын адамдарын климаты жагымсыз ысык чет мамлекетке кетээрдин алдында күбөлөндүрүү зарыл болгон учурда гарнизондук АДК тарабынан жүргүзүлүшү мүмкүн.

107. Климаты жагымсыз ысык чет мамлекеттерге балдары менен узак мөөнөттүү иш сапарга (3 (үч) айдан ашык) кетип жаткан адамдар АКДга бала байкоодо турган жер боюнча саламаттык сактоо мекемелеринен кете турган жылда жүргүзүлгөн профилактикалык эмдөөлөрдү жана пландалган эмдөөлөрдү көрсөтүү менен профилактикалык эмдөөлөрдүн картасын (сертификатын) көрсөтөт.

Профилактикалык эмдөөлөрдүн улуттук календарында белгиленген мөөнөттө профилактикалык эмдөөлөр жүргүзүлбөгөн балдарга, ошондой эле диспансердик байкоодо турган балдарга климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте жашоого жараксыздыгы жөнүндө токтом чыгарылат.

108. Эл аралык медико-санитардык эрежелерге же Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерине ылайык конкреттүү профилактикалык эмдөөлөр талап кылынган өлкөлөргө кетүүдө профилактикалык эмдөөлөр белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

109. Күбөлөндүрүүчүдө карантиндик ооруларга каршы (холера, сары калтыратма ж.б.) профилактикалык эмдөөлөрдү жүргүзүү үчүн каршы көрсөткүчтөр болгон оорулар болсо, АДК климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте аскердик кызмат өтөөгө (жашоого, иштөөгө) жараксыздыгы жөнүндө токтом чыгарат.

110. Куралдуу Күчтөрдүн контракт боюнча аскердик кызмат өтөп жаткан аскер кызматчысында, анын үй-бүлө мүчөсүндө, жарандык персоналынын адамдарында климаты жагымсыз ысык чет мамлекетте узак мөөнөттүү иш сапарда (3 (үч) айдан ашык) жүрүү мезгилинде жүргөн мамлекеттен чыгуу ден соолугун сактап калуу үчүн жалгыз чара деп таанылган оору пайда болгон учурда, аларды Кыргыз Республикасына мөөнөтүнөн мурда кайтаруу АДК корутундусунун, ал эми АДК жок болсо - врачтардын консилиумунун негизинде жүргүзүлөт.

111. Медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгында аскердик-дарыгердик (врачтык) комиссия төмөнкүдөй мазмундагы токтомду кабыл алат:

1) ЖОЖдорго тапшырып жаткандарга карата:

- "Тапшырууга жарактуу (ЖОЖдун аталышын, ал эми жогорку аскердик-окуу жайлары үчүн факультетти көрсөтүү керек)";

- "Андан ары медициналык күбөлөндүрүү менен стационардык (амбулатордук) текшерүүдөн өтүүгө тийиш";

- "Тапшырууга жараксыз ((ЖОЖдун аталышын, ал эми жогорку аскердик-окуу жайлары үчүн факультетти көрсөтүү керек)";

2) чакыруу боюнча аскердик кызматта жана запаста турган жоокерлерге, сержанттарга, старшиналарга карата:

- "Аскердик кызматка жарактуу";

- "Оорусу боюнча кызматтык милдеттерин (сабактарды) аткаруудан бошотууга, өргүүгө муктаж (бошотуунун, өргүүнүн мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Дарылануу үчүн аскердик жыйындарга чакыруунун мөөнөтү кийинкиге калтырылат (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш убагында чектөөлөр менен жарактуу (согуш мезгилинде токтом - катардагы эмес кызматка жарактуу деген редакцияда кабыл алынат)";

- "Аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз".

Согуш мезгилинде мындан тышкары төмөнкүдөй токтомдор кабыл алынат:

- "Айыгып жаткандардын командасына жиберилүүгө тийиш";

- "6-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен аскердик кызматка жараксыз (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

3) контракт боюнча жана запаста турган аскер кызматчыларына карата:

- "Аскердик кызматка жарактуу";

- "Тынч убакта катардан тышкаркы кызматка жарактуу, согуш мезгилинде биринчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу (согуш мезгилинде токтом - биринчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу деген редакцияда кабыл алынат)";

- "Оорусу боюнча кызматтык милдеттерин (сабактарды) аткаруудан бошотууга, өргүүгө муктаж (бошотуунун, өргүүнүн мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Дарылануу үчүн аскердик жыйындарга чакыруу мөөнөтү кийинкиге калтырылат (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш мезгилинде экинчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу (согуш мезгилинде токтом - экинчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу деген редакцияда кабыл алынат)";

- "Аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз";

- "Санаториялык-курорттук дарыланууга тийиш".

Согуш мезгилинде мындан тышкары төмөнкүдөй токтом кабыл алынат:

- "6-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен аскердик кызматка жараксыз (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

4) абадан десанттоо жасаган (парашют менен секирүүлөр) аскер кызматчыларына карата:

- "Парашют менен секирүүгө жарактуу";

- "Аскердик кызматка жарактуу. 6-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен парашют менен секирүүгө убактылуу жараксыз (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Андан ары медициналык кайра күбөлөндүрүү менен стационардык (амбулатордук) дарылоого тийиш";

- "Парашют менен секирүүгө жараксыз. Аскердик кызматка жарактуу (жараксыз)";

5) ЖОЖдордун курсанттарына (офицердик наамы жок угуучуларга) карата:

- "Окууга жарактуу (ЖОЖдун аталышын, ал эми жогорку аскердик-окуу жайлар үчүн факультетти көрсөтүү керек)";

- "Окууга жараксыз (ЖОЖдун аталышын, ал эми жогорку аскердик-окуу жайлар үчүн факультетти көрсөтүү керек). Аскердик кызматка жарактуу (жараксыз) (жарактуулугун көрсөтүү керек)";

6) иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө дайындалуучу (кабыл алынуучу) жана иштеген аскер кызматчыларына, аскерге милдеттүүлөргө, жумушчуларга жана кызматчыларга карата:

- "Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жарактуу";

- "Андан ары медициналык кайра күбөлөндүрүү менен стационардык (амбулатордук) текшерүүдөн өтүүгө тийиш";

- "Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө 3-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен убактылуу жараксыз (мөөнөтүн көрсөтүү керек)";

- "Иондошкон нурлануу булактары, КРТ, ЭМТ булактары менен иштөөгө жараксыз. Аскердик кызматка жарактуу (жараксыз) (жарактуулугун көрсөтүү керек)";

7) ИИБ операторлоруна карата:

- "ИИБ операторунун ишине жарактуу";

- "Андан ары медициналык кайра күбөлөндүрүү менен стационардык (амбулатордук) текшерүүдөн өтүүгө тийиш";

- "ИИБ операторунун ишине жараксыз. Аскердик кызматка жарактуу (жараксыз)";

8) альтернативдик кызматтын кызматчыларына карата:

- "Альтернативдик кызматка жарактуу";

- "Альтернативдик кызматка жараксыз, тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш мезгилинде аскердик кызматка чектөөлөр менен жарактуу";

- "Альтернативдик кызматка жараксыз, аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз;

- "Аскердик кызматка жарактуу".

Мында оорунун (контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланышы көрсөтүлбөйт. КР КК РАДК зарыл болгон учурда аскердик-дарыгердик (врачтык) комиссиянын башка токтомдорун аныктайт. Кыргыз Республикасынын Чек ара кызматынын, Кыргыз Республикасынын Улуттук гвардиясынын бөлүмдөрүндө, ошондой эле атайын багыттагы бөлүмдөрдө аскердик кызмат өтөөгө ден соолугунун абалы боюнча чектөөлөрү бар (алыскы жана бийик тоодогу бөлүмдөр) мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчылары башка камсыздоо бөлүмдөрүнө которулууга тийиш. Күбөлөндүрүлүүчүнүн Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинде каралбаган оорулары бар болсо, АДК Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин күбөлөндүрүлүүчүнүн оорусуна жана анын аскердик кызматка иш жүзүндө жарактуулугуна кыйла ылайык келген пунктуна карата колдонулуучу токтом кабыл алат.

112. Аскердик кызматта туруунун чектүү курагына жетпеген контракт боюнча аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүүдө, алардын аскердик кызматка жарактуулугуна жеке баа берүү методу ар бир учурда колдонулушу керек. АДК алардын аскер адистигин, даярдыгын, тажрыйбасын, билимин, жашын, ишке жөндөмдүүлүгүн, аскердик бөлүктүн кол башчылыгынын жана врачынын оюн, күбөлөндүрүлүүчүнүн багытын жана аны ден соолугунун абалына туура келген жумушта пайдалануу мүмкүнчүлүгү эске алынат.

113. Ушул Жобонун 112-пунктунда көрсөтүлгөн жана аскердик кызматка жарактуулугуна жеке баа берүү каралган Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин пункттары (пунктчалары) боюнча күбөлөндүрүлүүчү адамдарга карата АДК төмөнкүдөй мазмундагы токтомдорду кабыл алат:

- "Тынч убакта катардан тышкаркы кызматка жарактуу, согуш убагында биринчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу";

- "Тынч убакта аскердик кызматка жараксыз, согуш убагында экинчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу".

Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин (3-тиркеме) айрым пункттарын колдонуу боюнча түшүндүрмөдө айтылган өзгөчө учурларда, тынчтык жана согуш убагында аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө токтом кабыл алынышы мүмкүн.

114. Аскердик кызматта туруунун чектүү курагына жетпеген аскер кызматчыларын АДК тынч убакта катардан тышкары кызматка жарактуу деп тааныган учурда, ден соолугунун абалын, даярдыгын жана иш тажрыйбасын эске алып, алар аткара ала турган кызматтарга которулушу мүмкүн.

Көрсөтүлгөн аскер кызматчыларын которуунун зарылдыгы жана шашылыштыгы дарылаган врачтын пикири жана аскер кызматчысынын өзүнүн каалоосун эске алуу менен аскердик бөлүктүн командиринен баштап тикелей башчылар аныктайт. Аскер кызматчысын ээлеген кызмат ордунда калтыруу мүмкүндүгү же башка конкреттүү кызмат ордуна которуу зарылдыгы жөнүндө маселе талаш болгон учурда, АДКнын кароосуна коюлат жана ал кабыл алган токтомго ылайык чечилет. АДК бул маселени аскердик бөлүктүн врачынын (дарылаган врачтын), ошондой эле кол башчылыктын өкүлүнүн катышуусу менен карайт жана бул учурларда аскер кызматчысынын оорусунун мүнөзүн, бул же тигил кызмат орундагы кызматтын өзгөчөлүктөрүн, кызматтык жана медициналык мүнөздөмөсүн, аскер адистигин, тажрыйбасын жана ишке жөндөмдүүлүгүн жекече так эске алуу менен өзүнүн токтомун чыгарат. АДК токтому маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет.

115. 190 см жана андан бийик бойлуу мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларына, аскер окуу жайларынын курсанттарына, Кыргыз Республикасынын Улуттук аскер лицейинин тарбиялануучуларына карата, АДК көрсөткүчтөр боюнча үч айдан ашпаган убакытка аларга азык-түлүк чен азыгы үчүн каралгандын жарымынын көлөмүндө кошумча тамак берүү жөнүндө токтом кабыл алат.

Аталган токтомду кабыл алуу үчүн көрсөткүч болуп өзүн жаман сезип жаткандыгына даттануусу, ачкалыкты сезүү, тамак ичкенден кийин тойгондугу сезилбесе, ошондой эле дене салмагынын азаюусу эсептелет.

116. Аскер бөлүктөрүнүн ашканалары аркылуу тамак түрүндө азык-түлүк чен азыгын алып жаткан жана ашказан-ичеги карын оорулары менен жабыркаган аскер кызматчылары жана аскердик жыйындарга чакырылган аскерге милдеттүүлөр аскердик бөлүктүн медициналык кызматынын башчысынын чечими боюнча үч айлык мөөнөткө чейин аскердик бөлүктө диеталык тамак менен камсыз кылынат.

117. Аскер кызматчысына оорусу боюнча өргүү берүү зарылчылыгы жөнүндө АДКнын токтому кээ бир учурларда гана, стационардык дарылоо (госпиталь, реабилитация бөлүмчөсү, санаторий) аякташы боюнча функциясынын жана ишке жөндөмдүүлүгүнүн толук калыбына келиши үчүн 30 суткадан кем эмес мөөнөт керек болсо кабыл алынат.

Оорусу боюнча өргүүнү кайра калыбына келтирүүчү дарылоонун акыркы этабы катары кароого болот, аны аскердик бөлүктүн врачынын же дарылоо-профилактикалык мекеменин врачтарынын кароосу алдында өткөрүү максатка ылайыктуу. Калган башка учурларда, стационардык дарылоонун толук курсу аяктагандан кийин, амбулатордук шарттарда керектүү дарылоо-профилактикалык иш чараларды жүргүзүү менен бошотуу муктаждыгы жөнүндө, согуш убагында - айыгып жаткандардын командасына жөнөтүү жөнүндө токтом кабыл алынышы керек. Аскердик кызматты өтөөгө жарактуулугу калыбына келбей тургандыгы тууралуу талашсыз маалыматтар бар болгон учурларда, оорусу боюнча аскер кызматчысы өргүүгө муктаждыгы жөнүндө АДК токтому кабыл алынбайт, анын аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселе чечилет.

118. Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларына, ошондой эле ЖОЖдордун курсанттарына жана угуучуларына (офицердик наамдары жокторго) тынчтык убакта оорусу боюнча өргүү бир айдан эки айлык мөөнөткө чейин берилет. Өргүүнүн узактыгын АДК медициналык көрсөткүчтөрүнө жараша жеке белгилейт.

Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчылары, ЖОЖдордун курсанттары жана угуучулары (офицердик наамы жоктору) оорусу боюнча өргүүгө кетүүдө аскердик бөлүк АДК токтому менен маалымкатты (9-тиркеме) алардын колуна чапталган түрдө берет. Медициналык көрсөткүчтөрү бар өзгөчө учурларда, оорусу боюнча өргүү 60 суткадан ашпаган мөөнөткө узартылышы мүмкүн. Оорусу боюнча өргүүнү узартуу жөнүндө АДК токтому аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) жана оорусу боюнча өргүүнү берүүгө негиз болгон маалымкатка жазылат жана төрага, комиссиянын мүчөлөрү (экиден кем эмес), комиссиянын катчысы кол коёт жана гербдүү мөөр менен күбөлөндүрүлөт. Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчысы, ЖОЖдордун курсанты жана угуучусу (офицердик наамы жоктору) оорусу боюнча өргүүнү узарткандан кийин кызматтык милдеттерин аткарууга кирише албаса, аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн ал АДКда күбөлөндүрүлөт. Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчысы, ЖОЖдордун курсанты же угуучусу (офицердик наамы жоктору) оорусу боюнча өргүүдө болуусунун жалпы узактыгы тынч убакта төрт айдан ашпашы керек. Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчылары оорусу боюнча өргүүсүнүн мөөнөтү аяктагандан кийин аскер комиссарларынын, гарнизондордун башчыларынын же коменданттардын буйругу боюнча аскердик-дарыгердик комиссияда милдеттүү түрдө медициналык кайра күбөлөндүрүлүүгө тийиш.

119. Кайра калыбына келтирүүчү иш чараларга муктаж аскер кызматчылары, ЖОЖдордун курсанттары жана угуучулары (офицердик наамы жоктору) оорусунун оордугунун даражасына жараша 30 суткага чейинки мөөнөткө аскер госпиталынын бөлүмдөрүндө калтырылат.

120. Согуш убагында аскер кызматчыларын дарылоо эреже катары, аскердик-дарылоо алдын алуучу мекемелерде, ал эми жоокерлерди, сержанттарды жана старшиналарды дарылоо - айыгып жаткандардан командасында аякташы керек. Өзгөчө учурларда аскер кызматчыларына оорусу боюнча өргүү 30 суткага берилиши мүмкүн.

Бул мөөнөт аяктагандан кийин, зарыл учурда, АДК токтому боюнча, оорусу боюнча өргүү ушундай эле мөөнөткө узартылышы мүмкүн, ал эми тиешелүү медициналык көрсөткүчтөрдө дагы бир жолу 30 суткага узартылышы мүмкүн. Согуш мезгилинде оорусу боюнча өргүү жалпы алганда үч айдан ашпашы керек. Ушул чектүү мөөнөт аяктагандан кийин АДК аскер кызматчысынын аскердик кызматка жарактуулугу жөнүндө маселени чечет.

121. Мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчыларынын, ошондой эле ЖОЖдордун курсанттарынын жана угуучуларынын (офицердик наамы жоктору) оорусуна байланыштуу АДК 15 суткага чейин кызматтык милдеттерин аткаруудан (окуудан) бошотууну (жарым-жартылай же толук) берүү жөнүндө токтом кабыл алышы мүмкүн (АДК токтомунда кайсы сабактардан жана жумуштардан, канча күнгө, аскердик бөлүктүн врачы кайсы дарылоо-профилактикалык иш чараларды өткөрүшү керектиги көрсөтүү керек). Окуудан жана жумуштардан толук бошотууга муктаж адамдар, аскердик бөлүктүн медициналык пунктунда болушу керек.

АДК бошотууну узартышы мүмкүн, бирок ал жалпы алганда 30 суткадан ашпашы керек.

122. Контракт боюнча аскер кызматчыларынын оорусуна байланыштуу АДК 10 суткага чейин кызматтык милдеттерин аткаруудан (окуудан) бошотууну берүү зарылчылыгы жөнүндө токтом кабыл алышы мүмкүн. Медициналык көрсөткүчтөрү боюнча АДК бошотууну узартышы мүмкүн, бирок ал жалпы алганда 30 суткадан ашпашы керек.

123. Тынч убакта контракт боюнча аскер кызматчыларына оорусу боюнча өргүү 30 суткага берилет. Айрым учурларда, жарадар болгондо, контузия, жаракат, мертинүүдө алардын мүнөздөрүнө жараша АДК 45 же 60 суткага оорусу боюнча өргүүгө муктаждыгы жөнүндө токтом кабыл алышы мүмкүн. Медициналык көрсөткүчтөрү бар болсо оорусу боюнча өргүү АДК тарабынан ушул Жобонун 117-пунктунда каралган тартипте, бирок ар бир жолу бир айдан ашык эмес узартылышы мүмкүн. Жалпы алганда жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) же аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелерде жана тынч убакта оорусу боюнча өргүүдө үзгүлтүксүз дарыланууда болуусунун убактысы төрт айдан, ал эми кургак учук менен ооругандардыкы - 12 айдан ашпашы керек.

Ушул пунктта көрсөтүлгөн аскер кызматчылары дарылоо мекемелеринде же оорусу боюнча өргүүдө үзгүлтүксүз дарыланууда болуусунун убактысы бүткөндөн кийин кызматтык милдеттерин аткарууга кирише албаса жана дагы дарыланууга муктаж болсо, анда аскердик дарылоо-профилактикалык мекеменин башчысы аскер кызматчысы кызмат өтөп жаткан аскердик бөлүктүн командирине маалымкатты жиберет. Маалымкатта ооруга кабылган убактысы жана жагдайы (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү), аскер кызматчысы кайсы дарылоо мекемелеринде жана канча убакыт дарыланууда болду, кайсы убакыттан тартып дарыланууда жана оорусу боюнча өргүүдө үзгүлтүксүз болду, негизги өткөрүлгөн дарылоо иш чаралары жөнүндө, акыркы диагноз жана дарылануу аяктай турган болжолдуу мөөнөтү жөнүндө корутунду көрсөтүлөт. Аскердик бөлүктүн командири өзүнүн өтүнүчү менен бул маалымкатты тикелей башчыга берет, ал аскер кызматчысынын дарыланууда үзгүлтүксүз болуусунун мөөнөтүн узартуу жөнүндө же аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн аны АДКда медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө чечим кабыл алат. Эгерде ушул беренеде көрсөтүлгөн узартылган мөөнөт аяктаганга чейин дарылоо бүтпөсө, башчы аскердик дарылоо-профилактикалык мекеменин жаңы маалымкатынын жана аскердик бөлүктүн командиринин сунуштамасынын негизинде аскер кызматчысынын дарыланууда үзгүлтүксүз болуусунун мөөнөтүң узартуу жөнүндө же аны АДКда медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө маселени кайра карайт. Контракт боюнча аскер кызматчысынын дарыланууда же оорусу боюнча өргүүдө болуусунун мөөнөтү аяктагандан кийин аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн медициналык күбөлөндүрүүгө тартылат. АДК аларды аскердик кызматка жараксыз деп тааныган учурда, алар аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеден чыгарылганга чейин бошотулууга көрсөтүлүшү жана запаска же отставкага бошотулушу мүмкүн. Кыргыз Республикасын коргоодо же аскердик кызматтагы башка милдеттерди аткарууда жарадар болгон, контузия же мертинүү алган, же болбосо Кыргыз Республикасын коргоодо же интернационалдык милдетин аткарууда ооруга кабылган контракт боюнча аскер кызматчыларынын аскердик кызматка жарактуулугун аныктоо үчүн АДКда медициналык күбөлөндүрүү аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеде дарылануусу аяктагандан кийин гана жүргүзүлөт. Контракт боюнча аскер кызматчыларын бошотууда аларга оорусу боюнча өргүү берилбейт.

124. Контракт боюнча аскер кызматчыларын аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган учурларда жана бошотууну тариздөө убагында ден соолугунун абалы боюнча кызматтык милдеттерин аткара албаса, АДК бошотунуу тариздөө үчүн зарыл болгон, бирок 30 суткадан ашык эмес мөөнөттө төмөнкүдөй мазмундагы токтомду (жараксыздыгы жөнүндө токтом менен бирге) кабыл алат: "Оорусу боюнча кызматтык милдеттерин аткаруудан бошотулууга жатат". Медициналык көрсөткүчтөр бар болгондо АДК бошотууну узартышы мүмкүн, бирок жалпы алганда 60 суткадан ашпашы керек.

Бошотууну узартуу жөнүндө АДК токтому бошотуу мөөнөтүн көрсөтүү менен ушул пунктта көрсөтүлгөн редакцияда кабыл алынат, бирок ар бир жолу 10 суткадан ашык эмес жана маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Бошотууну узартуу максаты менен медициналык күбөлөндүрүү аскердик бөлүктүн командиринин же аскердик дарылоо-профилактикалык мекеменин башчысынын жолдомосу боюнча АДК тарабынан жүргүзүлөт.

125. Турак жай аянтын биринчи кезекте алууга укук берген оорулардын бардыгын аныктоо максатында аскер кызматчыларын, алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, жумушчуларды жана кызматчыларды медициналык күбөлөндүрүү, гарнизондук же госпиталдык АДК тарабынан, аларды амбулатордук жана стационардык текшерүүдөн кийин жүргүзүлөт. Мында, АДК Турак жай аянтын биринчи кезекте алууга укук берген, оорулардан жапа чеккен адамдарга коргоо маселелерин тескеген ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аскердик-дарылоо мекемелеринен медициналык чечимди берүү тартиби жөнүндө нускаманы жана Ушул оорулар менен жапа чеккен адамдарга турак жай аянтын биринчи кезекте алууга укук берген оорулардын тизмесин жетекчиликке алат.

АДК токтому аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), аскер кызматчысынын медициналык китебине жазылат жана маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Маалымкатта жана медициналык китепчеде турак жай аянтын биринчи кезекте алууга укук жөнүндө АДК токтому жана оорунун диагнозу көрсөтүлөт. Маалымкат бекитүүгө жана контролго штаттык АДКга көрсөтүлбөйт.

126. АДК ден соолугунун абалына жана токтоосуз медициналык жардамды көрсөтүү зарылчылыгына байланыштуу, күбөлөндүрүүдөн өткөндү жана аны коштоп жүргөн адамдарды аба, темир жол транспорту менен ташуу жөнүндө токтом кабыл алышы мүмкүн.

127. Контракт же чакыруу боюнча аскер кызматчыларын, ЖОЖдордун курсанттарын, угуучуларын (офицердик наамы жокторду) дарылоону улантуу үчүн бир аскердик дарылоо-профилактикалык мекемеден башкасына же аскердик дарылоо- профилактикалык мекемеден жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемеге жол жүрүү менен байланышкан которууда, АДК которуу зарылчылыгы жөнүндө токтом кабыл алат.

АДК токтому маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Эгерде дарылоо (дарылоо-профилактикалык) же санаториялык-курорттук мекемеге жиберилген күбөлөндүрүлгөн адам, мындан тышкары оорусу боюнча өргүүгө же запаска же отставкага бошотулган аскер кызматчысы жашаган жерине чейин жол жүрүүдө коштоочуларга муктаж болсо, анда АДК өзүнүн токтомунда алардын санын көрсөтөт. Күбөлөндүрүлүүчү катуу вагондо жол жүрүүгө мүмкүн болбогондо, АДК анын жумшак вагондо жол жүрүүсү жөнүндө токтом кабыл алууга укуктуу. Обочолонтуу талап кылынган оорулууга карата АДК аны жана аны коштоп жүргөн адамдарды катуу купелик вагондогу өзүнчө купеде же транспорт линияларынын II категориядагы орундарында жол жүрүү зарылдыгы жөнүндө токтом кабыл алат.

128. Контракт боюнча аскер кызматчыларынын оорусу боюнча өргүүнү өткөрүү орду жөнүндө АДК токтому Медициналык көрсөткүчтөрдүн тизмегинин (21-тиркеме) негизинде кабыл алынат. Бул Тизмекте каралбаган башка учурларда, көрсөтүлгөн аскер кызматчыларын күбөлөндүрүүдө оорусу боюнча өргүүнү алар үчүн көнүмүш болуп калган климаттык шарттарда өткөрүү максатка ылайыктыгын түшүндүрүү керек.

Оорусу боюнча өргүүнү өткөрүү ордун АДК аскер кызматчысынын ден соолугун калыбына келтирүү үчүн ага климаттык жана жаратылыш шарттарынын ыңгайлуулугун эсепке алуу менен аныктайт. Күбөлөндүрүлүүчүнүн каалоо-тилектери дагы көңүлгө алынышы мүмкүн.

129. Аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүүдө, күбөлөндүрүлүүчүгө диагноз коюлган бардык учурларда, АДК оорунун (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү) согуштук аракеттер аймагында болуу, аскердик кызматты өтөө, аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен себептик байланышын аныктайт. Оорунун (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү) согуштук аракеттер аймагында болуу, аскердик кызматты өтөө, аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен себептик байланышы жөнүндө АДК токтому анык документтердин негизинде кабыл алынат.

Жаракат жөнүндө маалымкат (17-тиркеме) төмөнкүлөргө түзүлөт:

- мертинүү, контузия, жарадар болгон, жаракат алган аскер кызматчыларына (аскердик жыйындарды өтүп жаткан жарандарга);

- хирургиялык кийлигишүүнүн (медициналык манипуляциянын) жыйынтыгында же кызматтык (кесиптик) медициналык милдеттерди аткарууда алынган жарадарлыктын жыйынтыгында дарылоодо жүргөн учурунда пайда болгон вирустук гепатит оорусу, иммундук жетишсиздик синдрому (СПИД) же

адамдын иммундук жетишсиздиги вирусун жугузуп алган аскер кызматчыларына (аскердик жыйындарды өтүп жаткан жарандарга);

- аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу учурунда курт-кумурсканын, сойлоп жүрүүчүнүн чагып алуусунун же жаныбар тарабынан денеге келтирилген жаракаттын натыйжасында ооруга чалдыккан аскер кызматчыларына (аскердик жыйындарды өтүп жаткан жарандарга).

Жаракат жөнүндө маалымкат жогоруда көрсөтүлгөн ден соолугуна зыян келтирилген учурдан тартып 3 (үч) айдан кечиктирбестен түзүлүшү, оорулардын тарыхында сакталышы же оорунун, жарадарлыктын, контузиянын, жаракаттын жана мертинүүнүн себептик байланышы жөнүндө токтом чыгарган АДКнын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) тиркеме катары сакталышы керек. Мертинүүнүн, оорунун себептик байланышы жөнүндө корутунду чыгарылган учурда жаракат жөнүндө маалымкат (17-тиркеме) жок болгондо, АДК мертинүүнүн, ооруга чалдыгуунун себептери жана жагдайлары көрсөтүлгөн төмөнкү документтерди көңүлгө алышы мүмкүн (эгерде алар мертинүү, оору келип чыккан учурдан тартып 3 (үч) айдан кечиктирбестен түзүлсө): кызматтык жана медициналык мүнөздөмө; медициналык жардамга алгачкы кайрылуусу жөнүндө амбулаториядагы оорулууларды каттоо китебинен көчүрмө; кызматтык териштирүүнүн, кылмыш ишинин же жорук жөнүндө иштин материалдары; аттестация; саламаттык сактоо мекемесинин же аскердик-медициналык мекеменин маалымкаты; оору таржымалы же анын көчүрмөсү; оору жөнүндө күбөлүк; медициналык жардамга алгачкы кайрылуусу жөнүндө аскер кызматчысынын (аскердик жыйындарды өткөн жарандын) медициналык китепчесинде саламаттык сактоо мекемесинин адис врачынын, аскердик бөлүктүн же аскердик-медициналык мекеменин врачынын жазуулары; архивдик мекеменин маалымкаты. Күбөлөрдүн көрсөтүүлөрү оорунун, жарадар болуунун, контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн фронтто, согуш аракеттери болгон жерде аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен себептик байланышын аныктоого негиз болуп бере албайт.

130. Ооруларда АДК төмөнкүдөй мазмундагы токтомдорду кабыл алат:

1) "Аскердик жаракат аскердик кызматтын милдеттерин аткарууда алыгандыгы анык";

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү ооруну, жаракатты аскердик кызматтын (кызматтык милдеттерин) милдеттерин аткарууда, радиоактивдүү заттардын, иондошкон нурлануу булактардын, ракеталык отундун жана башка өтө уулуу заттардын компоненттеринин, уулуу химикаттардын (химиялык куралга кирген), электромагниттик талаа жана лазердик нурлануу булактарынын, I жана II топтогу патогендүү микроорганизмдердин таасиринен шартталган жарадар болуунун жыйынтыгында алган болсо;

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү тынч жана согуш убакта кызматтык милдеттерин аткарууда аскердик бөлүктөрдө, штабдарда жана мекемелерде аскердик кызматты өтөө убагында, окуу жана текшерүүчү жыйындарды өтүү убагында, ошондой эле аскердик кызматтын кызыкчылыгында кайсы бир аракеттерди жасоодо жарадар (контузия, жаракат алган, мертинген) болсо;

- эгерде аракеттеги армиянын курамында аскердик кызматтын милдеттерин аткарууда Жарандык согуш, Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында, 1929-жылы Кытай-Чыгыш темир жолунда, 1939-1940-жылдардагы совет-фин согушунун учурунда, 1939-жылы Батыш Белорусиядагы жана Батыш Украинадагы согуштук аракеттер учурунда, 1938-жылы Хасан көлүнүн жана 1938-жылы Халкин-Гол дарыясынын жанындагы салгылашууларда, 1945-жылдагы Япония менен болгон согушта, ошондой эле 1944-жылдын 1-январынан тартып 1951-жылдын 31-декабрына чейинки мезгилде Украина ССРинин, Белорусия ССРинин, Латвия ССРинин, Литва ССРинин жана Эстония ССРинин аймагында улуттук жашыруун кыймылды (бандитизмди) жок кылуу боюнча согуштук операцияларда (согуштун катышуучусунун күбөлүгү бар болгондо), туткунда (эгерде туткунга ыктыярдуу түрдө түшпөсө жана аскер кызматчысы туткунда болгон убагында Ата Мекенине каршы кылмыш жасабаса) болгон мезгилде ооруга чалдыкса (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү), же болбосо көрсөтүлгөн окуяларга чейин пайда болгон оору, ушул окуяларга катышкан мезгилде оор даражага жетип, жарактуулугунун категориясын өзгөртүп же күбөлөндүрүлүүчүнү аскердик кызматка, СССР Мамлекеттик коопсуздук комитетинин (СССР Мамлекеттик коопсуздук министрлиги) жана СССР Ички иштер элдик комиссариатынын (СССР Ички иштер министрлиги) органдарындагы кызматка жараксыздыгына (анын ичинде убактылуу дагы) алып келсе, же болбосо жай өрчүп жаткан өнөкөт оору күбөлөндүрүлүүчүнүн көрсөтүлгөн окуяларга катышкан мезгилине оорунун башталышы же күчөшү туура келгендигин билдирген медициналык документтер менен ырасталса;

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү согуш аракеттери жүргөн мамлекетте аскер кызматчысынын милдеттерин аткарган учурда, же болбосо ал чалгындоо же контрчалгындоо иштери менен чет жерлерде жүргөн мезгилде ооруга чалдыкса, же болбосо көрсөтүлгөн окуяларга чейин пайда болгон оору, ушул окуяларга катышкан мезгилде оор даражага жетип, жарактуулугунун категориясын өзгөртүп же күбөлөндүрүлүүчүнү аскердик кызматка, органдардагы кызматка жараксыздыгына (анын ичинде убактылуу дагы) алып келсе, же болбосо жай өрчүп жаткан өнөкөт оору күбөлөндүрүлүүчү көрсөтүлгөн окуяларга катышкан мезгилге оорунун башталышы же күчөшү туура келгендигин билдирген медициналык документтер менен ырасталса;

- күбөлөндүрүлүүчү дарылоодо жүргөн мезгилинде хирургиялык кийлигишүүнүн (медициналык манипуляциянын) натыйжасында вирустук гепатит, пайда болгон иммундук жетишсиздик синдрому (СПИД) оорусуна чалдыкса же ВИЧ-инфекциясы жукса, ал эми медициналык персоналдардын ичинен күбөлөндүрүлүүчү - аскердик кызматтын милдеттерин (кызматтык милдеттерди) аткарууда жарадар болуунун натыйжасында ооруга чалдыкса;

- күбөлөндүрүлүүчү аскердик кызматтын милдеттерин (кызматтык милдеттерди) аткарууда курт-кумурсканын, сойлоп жүрүүчүнүн чагып алуусунун же жаныбар тарабынан денеге келтирилген жаракаттын натыйжасында, ошондой эле профилактикалык эмдөөдөн келип чыккан поствакциналык оордошуунун себебинен мертинсе, ооруга чалдыкса.

2) "Аскердик кызматты өтөө мезгилинде ооруга чалдыккандыгы анык":

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү аскердик кызматты өтөө (аскердик жыйындар) мезгилинде ооруга чалдыкса, же болбосо көрсөтүлгөн мезгилде оор даражага жетип, жарактуулугунун категориясын өзгөртүп же күбөлөндүрүлүүчүнү аскердик кызматка жараксыздыгына (анын ичинде убактылуу дагы) алып келсе, ошондой эле аскердик кызматтан бошотулгандан кийин бир жыл өткөнгө чейин дарты аныкталган, жай өрчүп жаткан өнөкөт ооруларда, эгерде оору аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде башталган деп эсептөөгө мүмкүн болсо;

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү аракеттеги армиянын курамына кирбеген аскердик бөлүктөрдө аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде, же болбосо согуштук аракеттер жүргөн мамлекетке кетүүгө чейин ооруга чалдыкса жана мамлекеттеги кызмат оорусуна жана аскердик кызматка жарактуулугунун категориясына таасир этпесе;

- эгерде күбөлөндүрүүчү аскердик кызматтын милдеттерин (кызматтык милдеттерин) аткаруу менен байланышпаган кокустуктун натыйжасында жарадар болсо (контузия, жаракат, мертинүү);

- эгерде аскердик кызматтын милдеттерин (аскердик жыйындарды) аткарууда мертинсе, бирок медициналык күбөлөндүрүү учурунда мертинүүнүн, ооруга чалдыгуунун жагдайлары тууралуу документтер жок болсо.

3) "Оору аскердик кызмат менен байланышкан эмес":

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү аскердик кызматка чакырылганга чейин ооруга чалдыкса жана аскердик кызмат өтөп жаткан мезгилде күбөлөндүрүлүүчүнүн аскердик кызматка жарактуулугунун категориясын өзгөртүүчү даражага жетпесе;

- эгерде күбөлөндүрүлүүчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте коомго коркунучтуу деп таанылган, же болбосо алкоголдук, баңги же уулуу заттарды жыттап мас болуу менен түздөн-түз байланыштуу жорукту жасоонун натыйжасында жарадар болсо (контузия, жаракат, мертинүү);

- эгерде аскер кызматчысы кызматтык териштирүүнүн жыйынтыгында же укук коргоо органдары тарабынан аныкталган өзүнө атайылап кандайдыр бир залал келтирсе;

4) "Жаракат аскердик кызматтын милдеттерин (кызматтык милдеттерин) аткарууда алынган, 1986-1989-жылдары Чернобыль АЭСиндеги катастрофанын кесепеттерин жоюу боюнча аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөгөн аскер кызматчылары Чернобыль АЭСиндеги катастрофанын кесепеттерин жоюу боюнча (башка ядролук объекттердеги) аткарган жумуштар менен байланышкан".

Мында адамга радиациялык таасир менен байланышта коюлушу мүмкүн болгон оорулардын тизмегин жетекчиликке алуу керек. Аскердик бөлүктөрдүн тизмегине кирбеген, 31600 аскердик бөлүгүнүн курамына кирген жана 1949-жылдан 1989-жылга чейин ядролук куралдарды сыноо жүргүзүү учурунда Семипалатинск ядролук полигонунда жайгашкан аскердик бөлүктөрдө, ошондой эле радиациялык таасиринин кесепеттери бар согуштук радиоактивдүү заттарга сыноо жүргүзгөн аскердик бөлүктөрдө аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандардын ооруларынын (Семипалатинск ядролук сыноо полигонунда ядролук сыноолордун натыйжасында жапа чеккен) кесепеттери менен себептик байланышы Республикалык ведомстволор аралык эксперттик кеңеш тарабынан аныкталат;

5) "Аскер кызматчылары аскерге чакырылганга чейин жарадар болсо (контузия, жаракат, мертинүү) жана аскердик кызмат алардын ден соолугунун абалынын начарлашына таасир этпесе, жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) аскердик кызматка байланышы жок".

131. Жаран, аскердик дарыгердик комиссиянын Чернобыль АЭСиндеги катастрофанын кесепеттерин жоюу боюнча жумуштарды аткаруунун натыйжасында мертинүүнүн, оорусунун себептик байланышы жөнүндө токтом менен макул болбогон учурларда, Чернобыль АЭСиндеги жана башка жарандык жана аскердик багыттагы ядролук объекттердеги катастрофанын, ошондой эле ядролук сыноолордун, машыгуулардын жана ядролук орнотмо, ядролук куралды кошкондо, анын түрлөрү менен байланышкан башка жумуштардын кесепетинде алардын радиациялык таасирине байланыштуу ооруга чалдыккандыгынын жана майып болгондугунун себептик байланышын аныктоо боюнча Республикалык ведомстволор аралык эксперттик кеңешке маселени кайталап кароо жөнүндө өтүнүчү менен кайрылууга укуктуу.

132. Оорунун себептик байланышы жөнүндө АДК токтому (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү) башка токтомдор менен катар оорунун тарыхына, Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), оору жөнүндө күбөлүккө (16-тиркеме), маалымкатка (9-тиркеме) жана күбөлөндүрүлүүчүнүн медициналык китебине жарадар болгон (контузия, жаракат, мертинүү) жагдайларын ырастаган документке милдеттүү шилтеме берүү менен жазылат.

133. Оорусу менен бирге жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) кесепеттери бар аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүүдө, алардын себептик байланышы жөнүндө токтомду АДК ушул Жобонун 130-пунктунда каралган формулировкада өзүнчө кабыл алат.

134. Тергөөдө же иши сотто каралып жаткан аскер кызматчыларын медициналык күбөлөндүрүүдө, оору же жарадар болуу (контузия, жаракат, мертинүү), же алардын себептик байланышы жөнүндө токтом кабыл алынбайт. Эгерде тергөө токтотулса, бул маселе ушул Жобонун 135, 136-пункттарында каралган тартипте чечилет.

135. Эгерде күбөлөндүрүлүүчүнүн бир нече оорусу же жарадар болуусу (контузия, жаракат, мертинүү) же алардын ар кандай жагдайларда келип чыккан (пайда болгон) кесепеттери аныкталса, алардын себептик байланышы жөнүндө токтомдор келип чыгуу (пайда болуу) жагдайларына жараша өз-өзүнчө кабыл алынат.

136. Оору жөнүндө күбөлүктө (16-тиркеме) жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) шарттары, бул жазууларга негиз болгон документтер милдеттүү түрдө көрсөтүлүп жазылат, жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) кесепеттерин изилдөөнүн объективдүү маалыматтары келтирилет, ошондой эле аныкталган башка оорулар менен катар бул кесепеттердин диагноздору толук көрсөтүлөт.

Жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) фактысын жана жагдайларын ырастаган документтер бар болгондо, анын кесепеттери күбөлөндүрүлүүчүнүн аскердик кызматка (аскердик адистиги боюнча кызматка ж.б.) жарактуулугун чектегенине жана чектебегенине карабай, жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланышы жөнүндө АДК токтому оору жөнүндө күбөлүккө же маалымкатка (9, 16-тиркеме) жазылат.

137. Күбөлөндүрүлүүчүлөр жөнүндө маалымат, алардын ден соолугунун абалы жана аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиялардын токтомдору төмөнкүлөргө жазылат:

1) аскер кызматчыларына - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), медициналык китепке, зарыл учурда маалымкатка (9-тиркеме) же оору жөнүндө күбөлүккө (16-тиркеме), ал эми климаты жагымсыз ысык чет мамлекетке кетип жаткан контракт боюнча аскер кызматчыларына, климаты жагымсыз ысык чет мамлекетке кетип жаткан адамдын ден соолугунун абалы жөнүндө маалымкатка (22-тиркеме);

2) төмөнкүлөрдүн ичинен ЖОЖдорго тапшырып жаткан талапкерлерге:

- жарандык жаштар - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), аскердик окуу жайга тапшыруучунун медициналык күбөлөндүрүү картасына (18-тиркеме) жана кесиптик тандоо картасына (Аскердик окуу жайларга кабыл алуу тартиби 3-тиркемесинин 6 формасы);

- аскер кызматчыларына - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине, аскердик окуу жайга тапшырып жаткандын медициналык күбөлөндүрүү картасына, кесиптик тандоо картасынын тиешелүү бөлүмүнө (офицерлер үчүн - 4-форма, контракттык кызматтын аскер кызматчылары үчүн Аскердик окуу жайларга кабыл алуу тартиби 3-тиркемесинин 6 формасына жана медициналык китебине);

3) аскерге милдеттүүлөргө - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), аскерге милдеттүүнүн медициналык күбөлөндүрүү жана изилдөө картасына (12, 13-тиркеме), зарыл учурда маалымкатка (9-тиркеме) же ден соолугунун абалын текшерүү актысына (11-тиркеме), ал эми комиссиянын токтомунун мазмунун, мындан сырткары - аскердик билетке жана каттоо картасына. Зарыл учурда запастагы офицердик курамдын адамдарына оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) түзүлөт;

4) аскер кызматчысынын үй бүлө мүчөсүнө - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), маалымкатка (9-тиркеме) же оору жөнүндө күбөлүккө (16-тиркеме) же климаты ысык чет мамлекетке кетип жаткан адамдын ден соолугунун абалы жөнүндө маалымкатка (22-тиркеме);

5) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрдүн жумушчуларына, кызматчыларына - аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), зарыл учурда маалымкатка (9-тиркеме) же климаты ысык чет мамлекетке кетип жаткан адамдын ден соолугунун абалы жөнүндө маалымкатка (22-тиркеме), иондошкон нурлануу булактары, РОК, ЭТБ булактары менен иштегендерге - амбулатордук картасына же медициналык китебине.

Стационарда жаткан адамдарды медициналык күбөлөндүрүүдө АДКга сунуштоо (оору жөнүндө күбөлүктүн формасы боюнча) жана анын токтому алардын оорулар тарыхына жазылат.

138. Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китеби (7-тиркеме) бардык Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссияларда ушул комиссиялардын катчылары тарабынан жүргүзүлөт.

Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколуна төрага, жыйналышка катышкан комиссиянын мүчөлөрү (экиден кем эмес), комиссиянын катчысы жыйналыш өткөн күнү кол коёт. Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине төмөнкүлөр жазылат: күбөлөндүрүлүүчүнүн паспорттук маалыматтары, анын даттануулары, анамнез, объективдүү текшерүүнүн маалыматтары, толук диагнозу жана АДКнын токтому, ал эми аскер кызматчыларына карата оорулардын себептик байланышы жөнүндө (жарадар болуу, контузия, жаракат, мертинүү) токтом жазылат. Көрсөтүлгөн китепке, өзгөчө кылдаттык менен кандай шарттарда жарадар (контузия; жаракат, мертинүү) болгондугу, ушул шарттарды далилдеген документтерге (номери, датасы, ким тарабынан берилди) милдеттүү түрдө шилтеме берүү менен жазылат. Ушул госпиталдык АДК китебинде, мындан тышкары, "даттануулар жана анамнез" графасында күбөлөндүрүлүүчүнүн оорусунун тарыхы көрсөтүлөт. Убактылуу иш жүргүзгөн АДК өзүнүн жыйналыштарынын протоколдор китебин ЖОЖго тапшырууга, аскердик адистик боюнча кызматка, аскерлер түрлөрү боюнча аскердик кызматка ж.б. жараксыз деп таанылган адамдарга гана жүргүзөт. Калган учурларда убактылуу иш жүргүзгөн АДКнын токтому күбөлөндүрүлүүчүнүн медициналык китепчесине (ЖОЖго тапшыруучулардын - аскердик окуу жайга тапшыруучунун медициналык күбөлөндүрүү картасына (18-тиркеме) жазылат, комиссиянын төрагасынын жана катчысынын колтамгасы менен күбөлөндүрүлөт жана АДК уюштурулган аскердик бөлүктүн гербдүү мөөрү менен бекемделет. Зарыл учурда маалымкат (9-тиркеме) таризделет. Убактылуу иш жүргүзгөн АДК жүргүзгөн жыйналыштардын протоколдор китеби, ошондой эле медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөн адамдардын тизмелери эки жыл аралыгына сакталат, андан кийин белгиленген тартипте жок кылынат. Дени сак жана АДК тарабынан аскердик кызматка, аскердик адистик боюнча кызматка, ЖОЖго тапшырууга жарактуу деп таанылган күбөлөндүрүлүүчүлөргө аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине объективдүү маалыматтарды жазбай эле, дени сак деп көрсөтүүгө; аскердик кызматка жарактуулугун чектебеген дефекттер табылганда кыска жазууга жана диагнозун көрсөтүүгө уруксат берилет. Оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) түзүүдө токтомдорду кабыл алууда, госпиталдык жана гарнизондук АДКга жыйналыштардын протоколдор китебине кыскача жазууларды жүргүзүүгө уруксат берилет (күбөлөндүрүлүүчүнүн паспорттук маалыматтары, толук диагноз, АДКнын токтомунун мазмуну, анын ичинде согуштук аракеттер жүргөн аймакта, аскердик кызмат өтөөдө, аскердик кызматтын милдеттерин аткарууда оорунун (жарадар, контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланыштары жөнүндө). Мында оору жөнүндө күбөлүктүн дагы бир нускасын түзүп жана аны жыйналыштардын протоколдор китебине тиркеме катары сактоо керек. Көрсөтүлгөн китепте оору жөнүндө күбөлүктүн кошумча нускасына жана оорунун тарыхына штаттык АДКнын токтомунун датасы жана мазмуну жазылат. Штаттык АДК жыйналыштардын протоколдор китебин түздөн-түз ушул комиссияларда күбөлөндүрүлүүчү адамдарга гана жүргүзөт. Штаттык АДКда токтомдорду контролдоо, бекитүү же кайра кароо үчүн берилген оору жөнүндө күбөлүктөрдү, маалымкаттарды кароодо, протоколдордун ордуна, токтомдун акыркы текстине комиссиянын штаттык АДКнын төрагасы, жыйналышка катышкан мүчөлөрү (экиден кем эмес) жана катчысы кол койгон оору жөнүндө күбөлүктөрдүн, маалымкаттардын нускалары калтырылат. Оору жөнүндө күбөлүктөрдүн жана маалымкаттардын көрсөтүлгөн нускалары, ошондой эле Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китеби (протоколдору) штаттык АДКда 50 жыл сакталат. Штаттык АДК, ошондой эле бир жыл аралыгында каралган оору жөнүндө күбөлүктөрдүн жана маалымкаттардын алфавиттик эсебин жүргүзөт.

139. Психикалык бузулуулар же залалдуу шишик боюнча күбөлөндүрүлгөн адамдарга оору жөнүндө күбөлүктүн (16-тиркеме) бардык нускаларынын бетинин жогору жагында төмөнкү мазмундагы штамп басылат: көчүрмөсүн чыгарууга, колуна берүүгө, маалыматты ачыктоого тыюу салынат. Көрсөтүлгөн оору жөнүндө күбөлүктөрдүн көчүрмөсү укук коргоо органдарынын, ошондой эле психиатриялык мекеменин же социалдык камсыздоо органдарынын суроо-талабы боюнча гана чыгарылышы мүмкүн.

140. Штаттык АДКнын бекитүүсүнө (кароого, контролдоого) тийиш болбогон АДКнын токтомдору медициналык күбөлөндүрүү күнү таризделет жана күбөлөндүрүлүүчүнүн колуна берилет, же болбосо белгиленген тартипте аскердик бөлүккө жиберилет. Оору жөнүндө күбөлүк, маалымкат (9 жана 16-тиркемелер) штаттык АДК бекитүүгө (кароого, контролдоого) тийиш болгон токтомдор менен медициналык күбөлөндүрүүдөн кийин 5 күндөн кечиктирбестен кароого жиберилет. Мында, тынч убакта аскердик кызматта туруунун чектүү курагына жетпеген жана аскердик кызматка жараксыз деп таанылган офицердик курамдагы адамдар боюнча штаттык АДКга оору жөнүндө күбөлүк менен кошо оору таржымалы жана медициналык китепче берилет. Оору жөнүндө күбөлүк, маалымкат бекитилген токтом менен, ал бекитилгенден (штаттык АДКдан алгандан) эки күндөн кечиктирбестен күбөлөндүрүлүүчү кызмат өтөп жаткан аскердик бөлүктүн командирине же аны медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөткөн башчыга жиберилет.

Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн РАДКсында оору жөнүндө күбөлүктү кароо мөөнөтү 5 жумуш күндөн ашык болбошу керек. Күбөлөндүрүлүүчүнүн диагнозун тактоо же органдарынын функцияларынын жана системаларынын канчалык даражада бузулгандыгын аныктоо максатында контролдук текшерүүгө, адистештирилген медициналык мекемеге консультация алууга жиберилген учурда Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн РАДКсы жыйынтыктар алынгандан кийин 5 жумуш күндөн ашпаган мөөнөттө чечим кабыл алат. Оору жөнүндө күбөлүктү күбөлөндүрүлүүчүнүн колуна берүүгө тыюу салынат.

141. Оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) тынч убакта төмөнкүлөргө түзүлөт:

- аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз, тынч убакта аскердик кызматка жараксыз деп таанылган аскер кызматчыларына (жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланышын аныктоодо аскердик жыйындарды өтүп жаткан, оорусу аскердик кызмат менен байланышпаган аскер кызматчыларынан тышкары);

- ИИБ операторлоруна, иондошкон нурлануу булактары, РОК, ЭТБ булактары менен иштеген жана аскердик адистиги боюнча кызматка жараксыз деп таанылган аскер кызматчыларына; мындан ары окууга жараксыз деп таанылган ЖОЖдордун курсанттарына жана угуучуларына (офицердик наамы жокторго);

- көчмө кабыл алуу комиссиялары тарабынан ЖОЖго кабыл алынган, бирок ЖОЖго келгенде ден соолугунун абалы боюнча окууга жараксыз болуп калган аскер кызматчыларына;

- аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган жана аларды медициналык күбөлөндүрүү ушул Жобонун 50-пунктуна ылайык жүргүзүлгөн запастагы офицердик курамдын адамдарына;

- тынч убакта аскердик кызматка жараксыз деп таанылган запастагы офицердик курамдын адамдарына (аскердик кызматка чакыруу жөнүндө буйрук бар, бирок аскердик бөлүккө жибериле элек);

- ден соолугунун абалы боюнча алыскы жерлерде кызмат өтөөгө (жашоого) медициналык каршы көрсөткүчтөрү бар болгондо, же үй-бүлө мүчөсүн узак убакыт (бир жылдан ашык) дарылоо, адистештирилген дарылоо мекемелеринде байкоодо туруу, атайын окуу жайларында окуу же тарбиялоо зарыл болгондо, ошондой эле алар транспорт менен жүрүүгө ылайык болбогон учурларда (эгерде АДКнын токтомун ишке ашыруу аскер кызматчысын жаңы кызмат ордуна которууга алып келсе) контракт боюнча аскер кызматчыларына жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнө;

- альтернативдик кызматтын кызматчыларына.

Тынч убактын калган бардык учурларына АДКнын токтому маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Штаттык АДК бекитүүгө тийиш болгон АДКнын токтому менен маалымкат (9-тиркеме) төмөнкүлөргө таризделет:

- жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланыштарын аныктоодо оорусу аскердик кызмат менен байланышкан эмес деп таанылган, аскердик жыйындарды өтүп жаткан аскер кызматчыларына;

- катардан тышкаркы кызматка жарактуу деп таанылган контракт боюнча аскер кызматчыларына;

- мындан ары окууга жараксыз деп таанылган окуу бөлүктөрүнүн курсанттарына.

Аскер кызматчысынын, аскердик жыйындарды өтүп жаткан аскер кызматчыларынын оорусу боюнча өргүүгө муктаждыгы жөнүндө АДКнын токтому менен маалымкаттын (9-тиркеме) экинчи нускасы штаттык АДКга контролго жиберилет.

142. Согуш мезгилинде оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) төмөнкүлөргө түзүлөт:

- аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган, 6-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган, экинчи даражадагы чектөөлөр менен жарактуу аскер кызматчыларына;

- аскердик каттоодон чыгаруу менен аскердик кызматка жараксыз деп таанылган, запастагы офицердик курамдын адамдарына.

Калган бардык учурларда, согуш мезгилинде АДКнын токтомдору маалымкат (9-тиркеме) менен таризделет. Маалымкат күбөлөндүрүлүүчүнүн колуна берилет же жолдомосу боюнча медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүлгөн аскердик бөлүктүн командирине (аскер комиссарына, кадр органынын башчысына) жиберилет. Согуш мезгилинде маалымкат контролдоо үчүн АДКга жиберилбейт.

143. Штаттык АДК бекитүүгө тийиш болбогон АДКнын токтомдору аскердик-дарыгердик (врачтык) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме), күбөлөндүрүлүүчүнүн медициналык китепчесине жазылат, зарыл учурда маалымкат (9-тиркеме) таризделет.

Төмөндөгү запастагы офицердик курамдын адамдарына оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) түзүлбөйт:

- аскердик адистиги боюнча кызматка жараксыз деп таанылгандарга;

- катардан тышкаркы кызматка жарактууларга, тынч убакта аскердик кызматка жараксыздарга;

- аскердик кызматка жарактууларга, Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин Чек ара кызматындагы, Кыргыз Республикасынын Улуттук гвардиясындагы, Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн атайын багыттагы бөлүкчөлөрдөгү аскердик кызматка жараксыздарга.

Бул учурларда АДКнын токтомдору аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине жазылат жана маалымкат менен таризделет.

144. Оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) карап чыгууга, ал эми АДКнын токтому штаттык АДКнын бекитүүсүнө жатат:

1) тынч убакта:

- ушул Жобонун 50-беренесине ылайык күбөлөндүрүлгөн генералдарга, адмиралдарга, анын ичинде запаста турган, запастагы жана отставкадагы офицерлерге (учкучтар курамынын адамдарынан тышкары);

- контракт боюнча аскер кызматчыларына жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнө, чакыруу боюнча аскер кызматчыларына, ЖОЖдордун курсанттарына жана угуучуларына (офицердик наамы жоктору);

- альтернативдик кызматтын кызматчыларына;

2) согуш мезгилинде:

- генералдарга, адмиралдарга, анын ичинде запаста тургандарга, ошондой эле аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелеринде бардык күбөлөндүрүлгөндөргө;

- контракт боюнча аскер кызматчыларына, ЖОЖдордун курсанттарына жана угуучуларына (офицердик наамы жоктор).

145. Тынч убакта оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме):

1) үч нускада түзүлөт:

- контракт боюнча аскер кызматчыларына, ЖОЖдордун курсанттарына жана угуучуларына (офицердик наамы жоктор). Токтом бекитилгенден кийин, АДКнын оору жөнүндө күбөлүгүнүн биринчи жана экинчи нускалары аскердик бөлүктүн командирине же аскер кызматчысын медициналык күбөлөндүрүүгө жиберген кадрлар башкармалыгынын (бөлүмүнүн) башчысына жиберилет, же аны түзгөн АДКга кайтарылат. Үчүнчү нускасы штаттык АДКда калат;

- көчмө кабыл алуу комиссиялары тарабынан ЖОЖго кабыл алынган, бирок ЖОЖго келгенде ден соолугунун абалы боюнча окууга жараксыз болуп калган аскер кызматчыларына. Штаттык АДКнын токтому бекитилгенден кийин, оору жөнүндө күбөлүктүн биринчи нускасы ЖОЖго жиберилет. Экинчи нускасы оору жөнүндө күбөлүк бекитилгенден кийин беш күндөн кечиктирилбестен АДКнын көчмө комиссиясы тарабынан медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүлгөн райондук (шаардык) аскер комиссариатына жиберилет. Үчүнчү нускасы АДКда калат;

- чакыруу боюнча аскер кызматчыларына, токтом бекитилгенден кийин оору жөнүндө күбөлүктүн биринчи жана экинчи нускасы мөөнөттүү кызматтын аскер кызматчысын медициналык күбөлөндүрүүгө жиберген аскердик бөлүктүн командирине (аскер комиссарына) жиберилет же аны түзгөн АДКга кайтарылат. Оору жөнүндө күбөлүктүн үчүнчү нускасы штаттык АДКга калат;

- запастагы офицердик курамдын адамдарына, офицердик курамдын үй-бүлө мүчөлөрүнө. Токтом бекигенден кийин, штаттык АДКнын оору жөнүндө күбөлүктүн биринчи жана экинчи нускасы жолдомосу боюнча медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүлгөн аскер бөлүгүнүн командирине (аскер комиссарына) же кадрлар башкармалыгынын (бөлүмүнүн) башчысына жиберилет, же аны түзгөн АДКга кайтарылат. Оору жөнүндө күбөлүктүн үчүнчү нускасы штаттык АДКда калат;

2) альтернативдик кызматтын кызматчыларына эки нускада. Биринчи нускасы кызматчы чакырылган аскер комиссариатына жиберилет; экинчи нуска штаттык АДКда калат.

146. Согуш мезгилинде күбөлөндүрүлгөндөрдүн бардыгына оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) эки нускада түзүлөт. Штаттык АДКнын токтому бекитилгенден кийин оору жөнүндө күбөлүктүн биринчи нускасы күбөлөндүрүлүүчү кызмат өтөп жаткан аскердик бөлүктүн командирине жиберилет, оору жөнүндө күбөлүктүн экинчи нускасы штаттык АДКда калат.

147. Тынч жана согуш мезгилинде, штаттык АДКнын токтому менен бекитилбеген оору жөнүндө күбөлүк (16-тиркеме) аны түзгөн АДКга, токтом кайсы себептер менен бекитилбегендигин жана керектүү көрсөтмөлөрдү токтомдо баяндоо менен кайтарылат.

Бекитилбеген оору жөнүндө күбөлүк өзүнчө делого көктөлөт жана штаттык АДКда 5 жыл сакталат. Кайрадан түзүлгөн оору жөнүндө күбөлүк аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) башка номер менен катталат жана кайрадан берилет.

148. Ден соолугунун абалы боюнча аскердик кызматтан мөөнөтүнөн мурда бошотулуп жаткан чакыруу боюнча аскер кызматчыларына штаттык АДКнын токтому менен оору жөнүндө күбөлүктүн (16-тиркеме) биринчи нускасы же маалымкат (9-тиркеме) башка документтер менен чогуу аскер бөлүгүнөн, жашаган жери боюнча аскер комиссариатына жиберилет.

Психикалык бузулуулары же залалдуу шишиги бар адамдарга штаттык АДКнын токтому менен оору жөнүндө күбөлүк аскер бөлүгү тарабынан чапталган түрдө коштоп жүргөн адамдын колуна берилет же ушул адамдардын жашаган жери боюнча аскер комиссариатына почта аркылуу түздөн-түз жиберилет.

149. Контракт боюнча аскер кызматчыларына жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнө карата АДКнын токтому, аларды штаттык АДК бекиткен күндөн тартып бир жылга жарактуу болуп эсептелет. Эгерде АДКнын токтому ушул мөөнөттө ишке ашырылбаса же мөөнөткө карабастан күбөлөндүрүлүүчүнүн арызы же жарандык дарылоо (дарылоо-профилактикалык) мекемелеринин же аскердик дарылоо-профилактикалык мекемелеринин дарыгерлеринин корутундусу боюнча күбөлөндүрүлүүчүнүн ден соолугунун абалында олуттуу өзгөрүүлөр болсо, кайрадан медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүлөт.

150. Аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебин жүргүзүүнү, АДКнын корутундуларын тариздөөнү (оору жөнүндө күбөлүк, маалымкат жана башка документтер), АДК чыгарган корутундунун негиздүүлүгүн контролдоо АДКнын төрагасына жүктөлөт.

Медициналык изилдөөнүн сапаты, штаттык АДКга жиберилген медициналык документтерде көрсөтүлгөн маалыматтардын аныктыгы жана толуктугу үчүн госпиталдык, гарнизондук АДК, аскер комиссариаттарынын дарыгердик комиссиялары, Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин дарылоо-профилактикалык мекемелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жоопкерчилик тартат.

Аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандардын жарадар болуу (контузия, жаракат, мертинүү), ооруларынын себептик байланышын аныктоо

151. Аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандардын жарадар болуусунун (контузия, жаракат, мертинүү) себептик байланышы штаттык АДК тарабынан аныкталат жана арыз ээси жок эле (документтер боюнча) төмөнкүдөй каралышы мүмкүн:

1) аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөгөн, аскердик-дарыгердик комиссия тарабынан медициналык күбөлөндүрүлгөн же ден соолугунун абалы боюнча Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнөн бошотулган жарандардын;

2) эгерде жаран аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде жарадар болуусу (контузия, жаракат, мертинүү), оорусу боюнча дарылоодо болгон жана АДКга күбөлөндүрүүгө жиберилбеген учурларда;

3) эгерде жарандын согуштук аракеттерге катышуу мезгилинде алган денесиндеги жаракаттарынын ачык кесепеттери бар болсо; ошондой эле аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөө мезгилинде жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), ооруга чалдыгуунун натыйжасында аскердик кызматтан бошотулгандан (аскердик жыйындардын аякташы) кийин бир жыл өткөнгө чейин майыптык белгиленсе же каза болсо;

4) эгерде аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөгөн жана Чернобыль АЭСиндеги жана башка ядролук объекттердеги, ядролук сыноолордогу катастрофанын кесепеттерин жоюуга жана радиациянын таасирлери менен байланышкан башка иштерге катышкан жарандардын.

Жабыркаган, бирок Чернобыль АЭСиндеги жана башка ядролук объекттердеги, ядролук сыноолордогу катастрофанын кесепеттерин жоюуга жана радиациянын таасирлери менен байланышкан башка иштерге катышкан жана аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандар Республикалык ведомстволор аралык эксперттик кеңеш тарабынан күбөлөндүрүлүүгө тийиш. Буга чейинки абзацта көрсөтүлгөн жарандардын жарадар болуусунун (контузия, жаракат, мертинүү), ооруларынын себептик байланышы радиациялык авариянын (ядролук сыноолордун) кесепетинен экендиги ырасталса штаттык АДК тийиштүү токтом чыгарууга укуктуу. Денедеги ачык жабыркоолордун мүнөзү жана качан болгондугу соттук-медициналык эксперт тарабынан аныкталат.

152. Жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун кайрадан ачылган жагдайлары жана алардын аскердик кызматтын милдеттерин аткаруу менен байланышы бар болгондо, жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун себептик байланышы жөнүндө токтом (мурда чыгарылган корутундуну жокко чыгаруу менен) сырттан (документ боюнча) каралышы мүмкүн.

153. Аскер кызматчыларынын, аскердик жыйындарды өтөп жаткан жарандардын, аскердик кызматты өтөгөн жарандардын, аскердик жыйындарды өтөгөн жарандардын мертинүүсүнүн, оорусунун себептик байланышы, ошондой эле аскер кызматчыларынын, аскердик жыйындарды өтөп жаткан жарандардын өлүмүнө алып келген, анын ичинде аскердик кызматтан бошотулгандан (аскердик жыйындар аяктагандан) кийин бир жыл өткөнгө чейин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык камсыздандырылган адамдардын өлүмүнө алып келген жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорулардын себептик байланышы жарандардын, социалдык коргоо органдарынын, аскер комиссариаттарынын, пенсиялык камсыздоону ишке ашырган органдардын, кол башчылыктын, кадрдык органдарынын, ошондой эле укук коргоо органдарынын кайрылуусунун негизинде аныкталат (кайра каралат же жокко чыгарылат).

154. АДК жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун себептик байланышы жөнүндө токтомду ушул Жобонун 130-пунктуна ылайык чыгарат.

155. Жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун себептик байланышы жөнүндө АДК токтому аскердик-дарыгердик (дарыгердик) комиссиянын жыйналыштарынын протоколдор китебине (7-тиркеме) жазылат жана жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун себептик байланышы жөнүндө (эки нускада) токтом түзүлөт. Жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун келип чыгуу жагдайларын ырастаган документтер протоколго көктөлөт.

156. Аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандын жарадар болуусунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорусунун себептик байланышын аныктоо үчүн АДКга аскер комиссариаты тарабынан, аскердик бөлүктөрдүн толук аталышын жана алардын баш ийүүчүлүгүн, андагы аскердик кызматтын (аскердик жыйындардын) убактысын, тийиштүү тизмекке шилтеме берүү менен аракеттеги армияда болуу убактысын, туткунда болгон убактысын, согуштук аракеттер жүргөн чет мамлекеттерде болуу убактысын, чет өлкөлөрдө чалгындоо жана контрчалгындоо иштеринде болуу убактысын көрсөтүү менен, ошондой эле өзгөчө кырдаалдардын шартында жана куралдуу конфликттерде тапшырмаларды аткарууга катышкан убактысын, пенсияны дайындоо үчүн иштеген жылдарын эсептөөдөгү жеңилдиктерди көрсөтүү менен жаран аскердик кызмат (аскердик жыйындарды) өтөгөндүгү жөнүндө маалымкат берилет.

157. Жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун себептик байланышы жөнүндө токтом чыгаруу, мурда чыгарылган себептик байланышы жөнүндө токтомду кайра кароо жана аны жокко чыгаруу тартиби жарадар болуунун (контузия, жаракат, мертинүү), оорунун жаңы жагдайлары ачылганда жана алардын аскердик кызматтын (аскердик жыйындардын) милдеттерин аткаруу менен байланышы бар болгондо, Мурдагы аскер кызматчылардын ооруларынын, жарадар болууларынын, контузияларынын, мертинүүлөрүнүн жана майыптыктарынын себептик байланышын аныктоо тартиби жөнүндө жобо менен белгиленет.

158. Аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөгөн жарандын саламаттык сактоо мекемелеринде, аскердик-дарылоо мекемелеринде дарыланууда болуусу, туткунда болуусу жөнүндө, аскердик кызматты (аскердик жыйындарды) өтөөсү жөнүндө, согуштук аракеттерге катышуусу жөнүндө архивдик документтерди издөө аскер комиссариатына жүктөлөт.

Контролдук текшерүүнү же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүнү (жаңы медициналык күбөлөндүрүүнү) уюштуруу жана өткөрүү

159. Аскер кызматчыларын, жарандарды контролдук текшерүү же кайталанган медициналык күбөлөндүрүү алардын ооруларынын, жаракаттарынын, мертинүүлөрүнүн диагноздорунун жана аларга карата чыгарылган эксперттик корутундулардын негиздүүлүгүн текшерүү максатында жүргүзүлөт.

160. Көрсөтүлгөн текшерүүлөрдүн жыйынтыктары боюнча штаттык АДКнын корутундусу менен штаттык эмес аскердик-дарыгердик (дарыгердик-учкучтук) комиссиялардын, райондук (шаардык) аскер комиссариаттарынын (мындан ары - штаттык эмес АДК) дарыгердик комиссияларынын корутундусу ылайык келбеген аскер кызматчылары, жарандар контролдук текшерүүдөн жана кайталанган медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүүгө тийиш.

161. Контролдук текшерүүгө же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүгө төмөнкүлөр жөнөтүлөт:

- өздөрүнө карата чыгарылган штаттык эмес АДКнын чечимдерине жогору турган АДКга даттанган аскер кызматчылары, жарандар;

- ден соолугунун абалында штаттык эмес АДКнын корутундуларын кайра карап чыгууга негиз берген өзгөрүүлөр болсо жана аларга карата чыгарылган штаттык эмес АДК корутундусунун (жарадар болуунун (контузиянын, жаракаттын, мертинүүнүн, оорунун) себептик байланышы жөнүндө корутундусунан тышкары) колдонуу мөөнөтү өтө элек аскер кызматчылары, жарандар;

- штаттык эмес АДК тарабынан аларга карата чыгарылган корутундулар штаттык АДК тарабынан бекитиле элек аскер кызматчылары, жарандар;

- медициналык күбөлөндүрүүдө негизсиз эксперттик корутундуну (диагноз) чыгарууга (белгилөөгө) алып келген, медициналык күбөлөндүрүү жүргүзүүнүн тартибин бузууларга жол берилген аскер кызматчылары, жарандар.

162. Контролдук текшерүүгө же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөтүү жөнүндө чечимди, берилген медициналык жана башка документтерди штаттык АДКнын адистеринин изилдөөсүнүн натыйжалары боюнча штаттык АДК кабыл алат.

163. Контролдук текшерүү аскердик госпиталдарда, саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын адистештирилген амбулатордук-бейтапканалык мекемелерде штаттык АДКнын жолдомосунун негизинде өткөрүлөт. Кайталанган медициналык күбөлөндүрүү штаттык АДКнын жолдомосунун негизинде штаттык эмес АДК тарабынан өткөрүлөт.

Штаттык АДКнын тескемеси боюнча, жаранды жана аскер кызматчысын контролдук текшерүүдөн же кайра медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүүчү медициналык мекеменин башчысына (жетекчисине) коштомо кат, алдын ала диагнозу жана максаты көрсөтүлгөн жолдомо берилет. Контролдук текшерүүнү же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүнү өткөрүп жаткан штаттык эмес АДК күбөлөндүрүүнү өткөрүү үчүн керектүү документтерди суратууга укуктуу.

164. Штаттык АДК аскер кызматчысын, жаранды контролдук текшерүүгө же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөтүү жөнүндө корутунду чыгарууда беш күндүк мөөнөттө штаттык эмес АДКга коштомо кат менен оору жөнүндө күбөлүктү, маалымкатты, ден соолугунун абалын изилдөө актысын түзгөн өзүнүн чечимин жөнөтөт, анда кабыл алынган чечимдин негиздемеси баяндалат жана аскер кызматчысын, жаранды контролдук текшерүүдөн же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүү маселелери боюнча кошумча көрсөтмөлөр берилет.

Контролдук текшерүүдө же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүдө диагноз жана корутунду медициналык мекеменин адистеринин милдеттүү катышуусу менен чыгарылат. Татаал жана талаш учурларда, РАДКнын көрсөтмөсү боюнча контролдук текшерүүгө же кайталанган медициналык күбөлөндүрүүгө саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын медицина адистери тартылат. Эксперттик диагнозду ырыстаган инструменттик изилдөөлөр дарылоочу врачтын, врачтын жана саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын дарылоо-профилактикалык мекемесинин (аскердик-медициналык мекемесинин) диагностикалык бөлүмүнүн начальнигинин (бөлүм башчысынын) катышуусунда өтүүгө тийиш. Изилдөө протоколуна аны өткөрүүгө катышкан бардык врачтардын колу коюлат.

165. Алгачкы текшерүүдө же күбөлөндүрүүдө штаттык эмес АДКнын мурда койгон диагнозу жана (же) чыгарган эксперттик корутундусу ырасталбаган учурда, ошондой эле аскер кызматчысын, жаранды текшерүүдөн өткөргөн саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын дарылоо-профилактикалык мекемелеринде (аскердик-медициналык мекемесинде) дарылоо-диагностикалык ишти уюштуруудагы кемчиликтер табылганда, штаттык АДК штаттык эмес АДКга аныкталган диагностук (эксперттик) каталарды көрсөтүп, аскер кызматчысы, жаран текшерүүдөн өткөн штаттык эмес АДКнын дарылоо-диагностикалык жана эксперттик ишинин сапатын жакшыртуу сунуштары менен кат жөнөтөт.

Окутуу үчүн тандалуучу жана айрым аскердик адистиктер боюнча кызмат өтөп жаткан адамдардын ден соолугунун абалына, физикалык өнүгүшүнө кошумча талаптардын ТИЗМЕСИ

Эскертүү: Бийиктикке чыгуучу, мунаралык жана автомобилдик крандардын крановщиктери үчүн медициналык күбөлөндүрүүнүн мезгилдүүлүгү - 12 айда бир жолу, ал эми колдонуудагы электр орнотмолорун тейлөө боюнча жумуштарда иштеген адамдар үчүн - 2 жылда 1 жолу.

| | | Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарында медициналык күбөлөндүрүү (тынчтык жана согуш мезгилинде) жөнүндө жобого 2-тиркеме |

Оорулардын жана дене түзүлүшүндөгү кемчиликтердин ТИЗМЕСИ

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 21-сентябрындагы № 632 токтомунун редакциясына ылайык)

Кыскартуулардын тизмеси:

Оорулардын жана дене бой кемчиликтеринин тизмесинин айрым пункттарын колдонууга ТҮШҮНДҮРМӨ

1. 1-пункт жугуштуу жана мите курт ооруларынын курч жана өнөкөт кайталануучу формаларын, кан жаратуу системасынын жана башка органдардын патологиялык өзгөрүүлөрү менен коштолгон тубаса же пайда болгон мүнөздөгү иммундук жетишсиздик абалын карайт. Аскердик кызматка жана аскердик адистик боюнча кызматка жарактуулук Оорулардын тизмесинин тиешелүү пункттары боюнча жабыркаган органдын же системанын функциясынын бузулуу даражасына жараша аныкталат. Иммундук жетишсиздик абалы кандын сары суусунун иммуноглобулиндерин лабораториялык изилдөөнүн натыйжалары менен ырасталууга тийиш.

Төмөнкүлөр "а" пунктчасына кирет: Покровский боюнча ВИЧ-инфекциясы менен алгачкы көрүнүштөр стадиясында (2В стадиясы) ооругандар, ВИЧ-инфекциясы менен экинчи оорулар стадиясында (4А-4В, 5) ооругандар, оңой дарыланылбай турган жана дарылоо-профилактикалык мекемелердин көчүрмөлөрү менен ырасталган, өнөкөт тез-тез кайталануучу (жылына 2 жана андан көп жолу) жугуштуу оорулар. Тазалоого моюн бербеген ич келтени, паратифти козгогучтарды туруктуу (3 айдан ашык) бактерия алып жүргөн чакыруу боюнча аскер кызматчылары, ЖОЖдун курсанттары жана угуучулары (офицердик наамы жок) тынч убакта аскердик кызматка жарактуу эмес, ал эми согуш мезгилинде 6-12 айдан кийин медициналык кайра күбөлөндүрүү менен жарактуу эмес деп таанылат. Тиф-паратифоздук ооруларды козгогучтарды өнөкөт бөлүү бар, ошондой эле курч мезгилдин билингендигине (ичеги перфорациясы, ичегиден кан агуу, миокардит, парапневмониялык плеврити менен пневмония) карабастан оору өтө күчөп кеткен учурда контракт боюнча аскер кызматчыларынын, ЖОЖдун бүтүрүүчү курстарынын курсанттарынын жана угуучуларынын (офицердик наамы жок) аскердик кызматка жарактуулугу жеке аныкталат. Өнөкөт дизентерия менен ооруган чакыруу боюнча аскер кызматчылары стационардык дарылоого жатат. Дарылангандан кийин 3 айдан ашык убакыт бою бактерияны туруктуу алып жүргөн учурда, ошондой эле тазалоого моюн бербеген туруктуу бактерия алып жүрүү менен өнөкөт дизентерия менен ооруган чакырылуучулар тынч убакта аскердик кызматка жарактуу эмес деп таанылат. Альвеококкоз же эхинококкоз кайсы гана органында болбосун аскердик кызматка чакыруу учурунда жарандарды күбөлөндүрүү "а" пунктчасы боюнча жүргүзүлөт. Боордун же башка органдардын эхинококкозу менен ооругандыгына байланыштуу күбөлөндүрүлүүчү контракт боюнча аскер кызматын өтөп жаткан аскер кызматчыларына карата органдардын жана системалардын функцияларынын бузулушуна жараша кийин баа берүү менен 60 суткага чейинки мөөнөткө оорусу боюнча өргүү берүү зарылдыгы жөнүндө корутунду чыгарылат.