# 2-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр жана аныктамалар - Документ: [Кыргыз Республикасындагы биологиялык коопсуздук жөнүндө](https://aqlex.ai/kg/doc/230021166) - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 23-январындагы № 25 "Кыргыз Республикасындагы биологиялык коопсуздук жөнүндө" Мыйзамы - Актынын түрү: Закон - Номери: 25 - Кабыл алынган күнү: 23.01.2025 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 23.01.2025 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 23.01.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Кыргыз Республикасындагы биологиялык коопсуздук жөнүндө, 2-берене (23.01.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/230021166/st-2 --- Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат: 1) биологиялык коопсуздук - патогендүү биологиялык агенттердин жана/же заманбап биотехнология азыктарынын таасиринен адамдын жана айлана-чөйрөнүн корголушунун саясий, укуктук, экономикалык, технологиялык, биологиялык коргоо жана башка чаралардын тутумун ишке ашыруу аркылуу камсыз кылынуучу абалы; 2) биологиялык коргоо - биологиялык материалдарга жана/же жабдууларга, аларды иштетүү менен байланышкан көндүмдөргө жана маалыматтарга санкциясыз жетүүнү, жоготууну, уурдоону, туура эмес пайдаланууну, чыгып кетишин же агып кетишин болтурбоо үчүн аларды контролдоону, эсепке алууну жана коргоону камсыз кылууга багытталган биологиялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча чаралардын комплекси; 3) биологиялык курал - адамдарга жана жаныбарларга жугуучу, душмандын киши күчүн жана калкын, айыл чарба жаныбарларын, айыл чарба өсүмдүктөрүн массалык түрдө кыйратууга, азык-түлүгүн жана суу булактарын булгоого, ошондой эле аскер жабдыктарынын жана согуштук материалдардын айрым түрлөрүн жараксыз кылууга арналган патогендүү микроорганизмдер же алардын споралары, вирустары, бактериялык токсиндери. Жуктуруучу жаныбарлардын патогендүү микроорганизмдерин жеткирүү каражаттары да биологиялык куралга кирет; 4) биологиялык тобокелдик - патогендүү биологиялык агент жана/ же заманбап биотехнология азыгы зыяндуу таасирдин булагы болгон учурларда адамга жана/же айлана-чөйрөгө зыяндуу таасирдин келип чыгышынын ыктымалдуулугунун жана мындай таасирдин даражасынын айкалышы; 5) биологиялык коркунуч - массалык оорулардын (эпидемиялардын, эпизоотиялардын, эпифитотиялардын жана уулануулардын) пайда болушуна жана/же жайылышына, биологиялык коопсуздук жаатындагы кырдаалдын начарлашына жана/же анын биологиялык мүнөздөгү өзгөчө кырдаалга айланышына алып келүүгө жөндөмдүү болгон апгылыксыз биологиялык тобокелдиктерди түзүүчү коркунучтуу биологиялык факторлордун болушу; 6) биологиялык коркунуч булагы - патогендүү биологиялык агенттердин, анын ичинде Кыргыз Республикасынын аймагына сырттан алып келингендердин резервуары болуп саналган же патогендүү биологиялык агенттер менен жумуштарды аткарууга арналган объекттерде турган же медициналык жардам көрсөтүүнүн же ветеринардык ишти жүзөгө ашыруунун алкагында келип чыккан же иштин айрым түрлөрүнүн, анын ичинде генетикалык материалдарды көзөмөлсүз пайдалануунун натыйжасында түзүлгөн айлана-чөйрө объекти; 7) жабык тутумдарда пайдалануу - орнотмонун, курулманын же башка физикалык түзүмдүн чегинде жүзөгө ашырылуучу, алардын тышкы чөйрө менен байланышын жана ага таасирин натыйжалуу чектеген атайын чаралар менен жөнгө салынуучу өзгөртүлгөн тирүү организмдер менен байланышкан ар кандай операцияны билдирет; 8) биологиялык тобокелдиктерге мониторинг жүргүзүү - биологиялык тобокелдиктерди аныктоо, талдоо, болжолдоо, аларды бирдиктүү критерийлердин негизинде баалоо жана ажырымдоо; 9) биологиялык тобокелдикти баалоо - контролдоонун учурдагы ар кандай механизмдеринин шайкештигин эске алуу менен жүзөгө ашырылуучу, ошондой эле бул биологиялык тобокелдиктин алгылыктуулугу жөнүндө чечимдерди кабыл алууну камтыган, биологиялык коркунуч менен шартталган тобокелдикти баалоо процесси; 10) патогендүү биологиялык агенттер жана токсиндер - жаратылышта кездешкен же генетикалык жактан өзгөртүлгөн ар кандай микроорганизм, вирус, биологиялык токсин, бөлүкчө же башка инфекциялык материал, анын ичинде синтетикалык биология азыктары, адамдарда, жаныбарларда же өсүмдүктөрдө ар кандай инфекциялардын, аллергиялык же уулануу реакцияларынын пайда болушуна, азык-түлүктүн, жабдуулардын, камдыктардын же башка материалдардын сапатынын начарлашына же айлана-чөйрөнүн жагымсыз өзгөрүшүнө алып келиши мүмкүн болгон клеткалуу өсүмдүктөр жана эндопаразиттер; 11) потенциалдуу кооптуу биологиялык объект - патогендүү биологиялык агенттерди жана/же заманбап биотехнология азыктарын пайдалануу, өндүрүү, кайра иштетүү, сактоо, эксплуатациялоо, ташуу же утилдештирүү объекттери; 12) заманбап биотехнология азыгы - технологиялык милдеттерди чечүү, ошондой эле гендик инженерия ыкмасы менен зарыл касиеттери бар тирүү организмдерди түзүү мүмкүнчүлүгү үчүн тирүү организмдерди, алардын тутумдарын же алардын тиричилик аракетинин азыктарын пайдалануу азыгы; 13) биологиялык агенттерди чек ара аркылуу алып өтүү - биологиялык агенттерди бир мамлекеттин аймагынан чектеш өлкөлөрдүн аймагына ташуу же алардын транзити. --- Мурунку берене: [1-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230021166/st-1) Кийинки берене: [3-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/230021166/st-3)