Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү ЭРЕЖЕЛЕРИ

Тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 26-августундагы № 505 токтомуна)

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү ЭРЕЖЕЛЕРИ

1. Бул Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелери (мындан ары - Эрежелер) бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чакан ишкердик субъекттеринин бухгалтердик эсебин жана отчеттуулугун уюштуруу тартибин белгилейт.

2. Бул Эрежелердин колдонулушу Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык патенттик негизде атайын салык режимин колдонгон жеке ишкерлерге жайылтылбайт.

3. Бул Эрежелерде бухгалтердик эсеп чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган түшүнүктөр колдонулат.

4. Түзүмүнө, тармактык таандыктыгына жана ишинин өзгөчөлүктөрүнө жараша бухгалтердик эсеп жүргүзүү үчүн чакан ишкердик субъекти бухгалтердик эсепти жүргүзүүнү уюштуруу үчүн зарыл болгон чечимдерди кабыл алат, эсеп саясатын түзөт, операцияларды жана окуяларды контролдоо тартибин иштеп чыгат.

5. Эсепке алуу ишинин көлөмүнө жараша чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик эсепти жүргүзүүнү уюштуруу "Бухгалтердик эсеп жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 7-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык жүзөгө ашырылат.

6. Бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу адамдын функциялык милдеттери чакан ишкердик субъектинин жетекчиси бекиткен жобого (кызматтык нускамага), эмгек келишимине же кызмат көрсөтүү жөнүндө келишимге ылайык аныкталат.

7. Бухгалтердик эсепти жүргүзүүдө бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу адам төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

- отчеттук мезгил ичинде операцияларды жана окуяларды чагылдыруунун жана активдер менен милдеттенмелерди баалоонун кабыл алынган эсеп саясатынын өзгөрбөстүгүн;

- отчеттук мезгил үчүн эсепке алууда отчеттук мезгилде жүзөгө ашырылган бардык операцияларды жана окуяларды, активдерди жана милдеттенмелерди инвентаризациялоонун натыйжаларын чагылдыруунун толуктугун;

- кирешелерди жана чыгашаларды отчеттук мезгилдерге киргизүүнүн тууралыгын.

Бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу адам иштерди жүргүзүүдөн бошотулган учурда иштерди жүргүзүү жаңыдан дайындалган, бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу адамга, ал эми ал жокто чакан ишкердик субъектинин жетекчисинин буйругу менен дайындалган кызматкерге өткөрүлүп берилет. Буйрукта милдеттүү түрдө төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- бухгалтердик кызматтын иштерин кабыл алуу-өткөрүп берүү мөөнөтү, бирок эки жумадан ашык эмес;

- өткөрүп берүүчүгө жана кабыл алуучуга эмгек акы төлөө тартиби;

- иштерди кабыл алуу-өткөрүп берүү мезгилине документтерге кол коюу укугуна ыйгарым укуктуу адам.

Чакан ишкердик субъектинин жетекчиси тарабынан ишти кабыл алуучу адамдын ыйгарым укуктары бекитилгенге чейин жана кол коюу укугу берилгенге чейин иштерди өткөрүп берүүчү кабыл алуучунун контролу астында документтерге кол коёт. Иштерди өткөрүп берүүдө бухгалтердик эсептин абалы, отчеттук маалыматтардын аныктыгы текшерилет, кабыл алуу-өткөрүп берүү актысы түзүлөт. Кабыл алуу-өткөрүп берүү актысына кабыл алуучу жана өткөрүп берүүчү тараптар кол коёт жана чакан ишкердик субъектинин жетекчиси тарабынан бекитилет. Акт эки нускада түзүлөт. Бир нускасы чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик кызматында, экинчиси ишти өткөрүп берүүчү тарапта калат. Бухгалтердик эсептин абалы канааттандырарлык эмес болгон учурда бухгалтердик эсепти калыбына келтирүү процессин уюштуруу чакан ишкердик субъектинин жетекчисине жүктөлөт. Документтерди калыбына келтирүү мезгили бухгалтердик эсептин абалына жүргүзүлгөн талдоонун жана учурдагы документ жүгүртүүнүн негизинде аныкталат.

8. Операцияларды жана окуяларды документтер менен тариздөө, баштапкы эсепке алуу документтерин (мындан ары - баштапкы эсепке алуу документтери) бухгалтердик кызматка өз убагында берүү боюнча бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу адамга карата ушул Эрежелердин 7-пунктунда каралган талаптар бардык кызматкерлер үчүн милдеттүү болуп саналат.

9. Эгерде бухгалтердик эсеп чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса, бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу адамдын колу жок акча жана эсептешүү документтери жараксыз деп эсептелет жана аткарууга кабыл алынбайт.

10. Чакан ишкердик субъекти бухгалтердик документтерге кол коюу укугуна ээ ыйгарым укуктуу адамдарды аныктайт. Ошол эле учурда адамдын ээлеген кызмат ордуна, акча суммаларынын өлчөмдөрүнө, иш-аракетинин чөйрөсүнө жана операциянын маңызына жараша кол коюу укугунун иерархиясы белгиленет. Электрондук кол тамгаларды колдонгон чакан ишкердик субъекти электрондук кол тамгаларды колдонуу укугуна жана аларга жетүүгө тиешелүү этияттыктын жана контролдоонун талаптагыдай чараларын белгилөөнү камсыз кылат.

11. Баштапкы эсепке алуу документтери-операцияны же окуяны жасоо фактысын жана аны жасоого укукту күбөлөндүргөн, чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик эсебин жүргүзүү, финансылык отчеттуулугун даярдоо, текшерүү үчүн пайдаланылуучу кагаз же электрондук документ.

12. Эгерде документтер "Бухгалтердик эсеп жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарына ылайык милдеттүү реквизиттерди камтыса, чакан ишкердик субъекти бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн баштапкы эсепке алуу документтерин иштеп чыгат жана бекитет жана эсепке алууга кабыл алат. Бухгалтердик эсеп чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына, операциянын же окуянын мүнөзүнө же эсепке алуу маалыматтарын иштеп чыгуу ыкмасына жараша баштапкы эсепке алуу документтерине кошумча саптар жана графалар киргизилет.

13. Эсеп саясатындагы баштапкы эсепке алуу документтеринин түрлөрүнүн тизмегин жана баштапкы эсепке алуу документтерине кол коюуга укуктуу адамдардын тизмесин чакан ишкердик субъектинин жетекчиси аныктайт.

14. Баштапкы кассалык жана банктык документтерге оңдоолорду киргизүүгө жол берилбейт. Калган баштапкы эсепке алуу документтерине оңдоолор операциялардын катышуучулары менен макулдашуу боюнча киргизилет.

Оңдолгон баштапкы эсепке алуу документтери документтерге кол койгон ыйгарым укуктуу адамдардын кол тамгалары менен оңдоолор киргизилген даталарды көрсөтүү менен ырасталат. Каталар туура эмес текстти же сумманы чийип салуу жана чийилгендин үстүнө туура текстти же сумманы жазуу жолу менен оңдолот. Баштапкы документтеги каталарды ондоо "Оңдолду" деген жазуу менен эскертилет жана оңдолгон датаны көрсөтүү менен документке кол койгон ыйгарым укуктуу адамдын кол тамгалары менен ырасталат. Мурдагы мезгилдердеги каталар ушул Эрежелердин 120-пунктуна ылайык оңдолот.

15. Бухгалтердик эсепте баштапкы эсепке алуу документтеринин кыймылы (түзүү же башка субъекттерден алуу, эсепке алууга кабыл алуу, иштеп чыгуу, архивге - документ жүгүртүүгө өткөрүп берүү) чакан ишкердик субъекттери бекиткен график менен регламенттелет (1-тиркеме).

16. Чарбалык иштин ар бир фактысын (бүтүмдөрдү, окуяларды, операцияларды) баштапкы эсепке алуу документи (кагаз түрүндө жана (же) электрондук кол тамга коюлган электрондук документ түрүндө) менен тариздөө бухгалтердик эсептин башталгыч этабы болуп саналат. Баштапкы эсепке алуу документи финансылык-чарбалык иштин фактысы жасалган учурда түзүлөт. Эгерде баштапкы эсепке алуу документин түзүү финансылык-чарбалык иштин фактысы жасалган учурда мүмкүн эмес болсо, документ түздөн-түз ал аяктагандан кийин түзүлөт.

17. Баштапкы эсепке алуу документтери архив фонду жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө сакталууга тийиш.

18. Алгачкы эсептик документтердин эсебине кабыл алынган маалыматтар атайын тариздерде - регистрлерде топтолот, сакталат жана жалпыланат, алар бухгалтердик эсеп жана отчеттуулук системасында андан ары чагылдырылат. Окуялар жана операциялар бухгалтердик эсептин регистрлеринде хронологиялык ырааттуулукта чагылдырылат жана бухгалтердик эсептин тиешелүү эсептеринде топтолот.

19. Бухгалтердик эсептин регистрлерине эсепке алуу объекттерин каттоодо кандайдыр бир аттатып жиберүүлөргө же алып салууларга жол берилбейт.

20. Бухгалтердик эсептин регистрлеринде окуяларды жана операцияларды чагылдыруунун тууралыгын аларды түзгөн жана кол койгон адамдар камсыз кылат.

21. Ар бир оңдоо милдеттүү түрдө оңдолгон датаны, ошондой эле тиешелүү регистрди жүргүзүү үчүн жооптуу ыйгарым укуктуу адамдардын фамилияларын жана инициалдарын же болбосо ошол адамдарды идентификациялоо үчүн зарыл болгон башка реквизиттерди көрсөтүү менен алардын кол тамгаларын камтыйт.

22. Бухгалтердик эсептин регистрлери кагаз жүзүндө жана (же) электрондук документ түрүндө түзүлөт.

23. Маалыматтарды топтоо жүргүзүлүүчү бухгалтердик эсептин регистрлеринин формалары чакан ишкердик субъекттери тарабынан "Бухгалтердик эсеп жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 8-беренесинин 4-бөлүгүнө ылайык иштелип чыгат жана бекитилет.

24. Эсепке алуу процессинин этаптарынын ырааттуулугу чарбалык операцияларды, окуяларды талдоодон башталат жана эсептик цикл болуп саналган чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик отчеттуулугун түзүү менен аяктайт жана ал төмөнкү этаптардан турат:

1) операциялар жана окуялар жөнүндө маалыматтарды баштапкы эсепке алуу документтери түрүндө топтоо;

2) операцияларды же окуяларды бухгалтердик журналдарда жана регистрлерде каттоо;

3) журналдардан Башкы китепке жазып коюу;

4) бухгалтердик отчеттуулукту даярдоо.

25. Эсепке алуу регистрлеринин ар бир түрү боюнча ар ай сайын жыйынтыктар чыгарылат. Регистрлердин жыйынтык жазуулары жүгүртүү ведомостторун салыштыруу же башка ыкма менен салыштырылып текшерилет.

26. Чакан ишкердик субъекти бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн төмөнкүдөй жөнөкөйлөтүлгөн формаларын колдонот:

- бухгалтердик эсептин толук формасы чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик эсебинин регистрлерин пайдалануу менен кош жазууларды жазуу аркылуу, бухгалтердик эсептин автоматташтырылган системасын колдонуу менен же колдонбостон жүргүзүлөт;

- бухгалтердик эсептин жөнөкөй формасы чакан ишкердиктин субъектисинин бухгалтердик эсебинин регистрлерин пайдаланбастан, кош жазууларды жазуу аркылуу жүргүзүлөт. Эсепке алуу системасын тандоо чакан ишкердик субъектинин эсеп саясатында бекемделет.

27. Чакан ишкердик субъектинин эсеп саясатынын алкагында эсепти жүргүзүүнүн толук формасында бухгалтердик эсептин регистрлеринин болжолдуу тизмеги болуп төмөнкүлөр саналат:

- негизги каражаттарды эсепке алуунун, негизги каражаттарды топтук эсепке алуунун инвентардык карточкалары жана башкалар;

- ведомосттор - жүгүртүү, топтомо ведомосттор, эсепке алуу эсептери боюнча;

- китептер - башкы китеп, материалдык баалуулуктарды эсепке алуу китеби жана башкалар;

- журналдар - жеткирүүчүлөр жана подрядчылар эсептешүү боюнча операциялардын журналы, эмгек акы төлөө операцияларынын журналы, башка журналдар;

- реестрлер - карточкалардын, депонирленген суммалардын карточкалары, башка реестрлер;

- карточкалар - эсептердин карточкалары, субконто карточкасы жана башкалар.

28. Чакан ишкердик субъектинин эсеп саясатынын алкагында эсеп жүргүзүүнүн жөнөкөй формасында бухгалтердик эсептин регистрлеринин болжолдуу тизмеги болуп төмөнкүлөр саналат:

- эсепке алуу эсептери боюнча чарбалык окуяларды жана операцияларды каттоо журналы;

- эмгек акыны эсепке алуу ведомосту;

- кассалык китеп.

29. Баштапкы эсепке алуу документтеринен алынган маалыматтар эсепке алуу эсептери боюнча карточкаларга жана эсепке алуу эсептери боюнча ведомостторго киргизилет. Ведомосттордун негизинде жүгүртүү - сальдо ведомосту түзүлөт, андагы маалыматтар Финансылык абал жөнүндө отчетко (2-тиркеме) жана Пайдалар же чыгашалар жөнүндө отчетко (3-тиркемеге) киргизилет. Жөнөкөй форма боюнча эсептерди жүргүзүүдө маалыматтар каттоо журналынан Финансылык абал жөнүндө отчетко жана Пайдалар же чыгашалар жөнүндө отчетко көчүрүлөт.

30. Адистештирилген бухгалтердик программалар аркылуу автоматташтырылган системада бухгалтердик эсепти жүргүзүүдө эсеп саясатында бухгалтердик эсептин регистрлери атайын формаларда электрондук түрдө жана/же кагаз жүзүндө таризделет деп каралат.

31. Бухгалтердик эсептин жана бухгалтердик отчеттуулуктун маалыматтарынын аныктыгын камсыз кылуу үчүн жылына кеминде бир жолу активдер жана милдеттенмелер инвентаризацияланат. Чакан ишкердик субъекти инвентаризация жүргүзүүнүн тартибин жана мөөнөтүн өз алдынча аныктайт.

32. Турган жерине карабастан, ошондой эле чакан ишкердиктин субъектине таандык болбогон, бирок бухгалтердик эсепте турган (жооптуу сактоодо турган, келишимге ылайык ижарага алынган, кайра иштетүү үчүн алынган, комиссияга кабыл алынган) бардык мүлктөр, ошондой эле кандайдыр бир себептер боюнча эсепке алынбаган мүлктөр жана милдеттенмелердин бардык түрлөрү инвентаризацияланууга тийиш.

33. Төмөнкү учурларда милдеттүү тартипте инвентаризация жүргүзүлөт:

- материалдык жооптуу адамдар алмашканда (иштерди кабыл алуу-өткөрүп берүү күнүнө карата);

- мүлктү уурдоо же кыянаттык менен пайдалануу, ошондой эле бузуу фактылары аныкталганда;

- табигый кырсыктар, өрт, авариялар же экстремалдык шарттардан улам келип чыккан башка өзгөчө кырдаалдар учурунда;

- чакан ишкердик субъекти кайра уюштурулганда.

34. Активдерге жана милдеттенмелерге инвентаризация жүргүзүү үчүн инвентаризациялык комиссиясы түзүлөт, анын курамы чакан ишкердик субъектинин жетекчисинин буйругу менен бекитилет. Дайындоо жөнүндө буйрук бекитилгенден кийин комиссиянын төрагасына чакан ишкердик субъектинин жетекчисинин колу коюлган жазуу жүзүндөгү тескеме берилет, анда комиссиянын курамынан тышкары буйруктун номери жана датасы, инвентаризациялануучу объект, иштин башталышынын жана аякташынын мөөнөттөрү көрсөтүлөт.

35. Инвентаризация жүргүзгөнгө чейин комиссиянын мүчөлөрү төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) бул объекттер боюнча жүргүзүлгөн акыркы инвентаризациянын материалдары, акыркы инвентаризациянын жыйынтыгы боюнча кабыл алынган чаралар менен таанышууга;

2) өзүнчө кирүүчү жана чыгуучу жери бар көмөкчү жайларды, жер төлөөлөрдү жана мүлктү сактоочу башка жерлерди пломбалоого;

3) инвентаризациялоону жүргүзүү процессинде комиссиянын ишинде пайдаланылуучу салмак өлчөөчү приборлордун оң экендигин жана аларга эн салуунун белгиленген мөөнөттөрүнүн сакталышын текшерүүгө;

4) инвентаризациялоо учурундагы кириштөө жана чыгыштоо документтеринин акыркы реестрлерин же инвентаризациялануучу мүлктүн кыймылы жөнүндө отчетторду алууга.

36. Инвентаризациялоо боюнча комиссиянын төрагасы реестрлерге (отчетторго) тиркелген бардык кириштөө жана чыгыштоо документтерине "..."(дата) күнгө карата инвентаризациялоого чейинки абалы" деп көрсөтүү менен кол коет, бул бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу адамга эсептик маалыматтар боюнча инвентаризациялоонун башталышына карата мүлктүн калдыктарын аныктоо үчүн негиз катары кызмат кылууга тийиш.

37. Материалдык жооптуу адам инвентаризациялоо башталганда жооптуу сактоого келип түшкөн бардык мүлк кириштелгендиги, чыгарылгандар чыгымга чыгарылгандыгы жана алардын отчеттуулугунда турган мүлктөрдүн бардык чыгыштоо жана кириштөө документтери бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу, ыйгарым укуктуу адамдын отчеттуулугуна тапшырылгандыгы жөнүндө тил катты берет. Ушундай эле тил каттар сатып алууга отчет берүүчү суммасы же мүлктү алууга ишеним каты бар адамдардан да кабыл алынат.

38. Эсептөөнүн, ченөөнүн жана таразалоонун натыйжалары инвентаризациялык тизимдерге (4-тиркеме) - инвентаризациялоо учурунда түзүлгөн жана белгилүү бир датага карата мүлктүн жана милдеттенмелердин иш жүзүндө бар экендигин ырастаган, эки нускадан кем эмес түзүлгөн документтерге киргизилет, аларга инвентаризациялык комиссиянын бардык мүчөлөрү жана материалдык жооптуу адам кол коет. Тизимдин аягында материалдык жооптуу адам комиссия тарабынан мүлктүн анын катышуусунда текшерилгендиги, комиссиянын мүчөлөрүнө карата кандайдыр бир дооматтардын жоктугу жөнүндө тастыктоочу тил кат берет.

39. Мүлктүн иш жүзүндө бар экендигин текшерүүдө материалдык жооптуу адам инвентардык тизимде алмашкан учурда аталган мүлктү алган адам аны алгандыгы жөнүндө, ал эми өткөрүп берген адам аны тапшыргандыгы жөнүндө кол коет.

40. Мүлктүн иш жүзүндө бар экендигин толук жана так текшерүү үчүн инвентаризациялоо боюнча комиссия техникалык жактан оң салмактык, өлчөөчү жана контролдоочу приборлор, өлчөөчү идиштер жана башка инвентарлар менен жүктөрдү таразага кайра тартуу жана орундарды которуштуруу үчүн адистерди тартууга укуктуу.

41. Мүлктү инвентаризациялоо бир нече күн бою жүргүзүлгөндө инвентаризациялануучу мүлктү сактоо үчүн жай ушул Эрежелерге ылайык инвентаризациялык комиссиянын мүчөлөрүнүн жана материалдык жооптуу адамдын катышуусунда күн сайын милдеттүү түрдө мөөр басылып бекитилет.

Эгерде инвентаризация жүргүзүү мезгилинде инвентаризациялык комиссия ошол имараттагы мүлктү эсептөөгө жана аларды дароо тизимге жазууга мүмкүнчүлүгү жок болсо, инвентаризацияланган (эсептелген) мүлктүн тобуна мүлктүн иш жүзүндө бар экендигин көрсөткөн инвентардык жарлыктары чапталат.

42. Чакан ишкердиктин субъектине менчик укугунда таандык болбогон, бирок баланста же сактоодо турган мүлккө өзүнчө инвентаризациялык тизим түзүлөт. Жараксыз болуп калган мүлккө өзүнчө инвентаризациялык тизим түзүлөт.

43. Инвентаризациялоо аяктагандан кийин таризделген инвентаризациялоо актылары жана тизимдери, салыштыруу ведомосттору бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу, ыйгарым укуктуу адамга тапшырылат.

44. Негизги каражаттар объекттин негизги багытына ылайык аталыштары боюнча узак мөөнөттүү активдердин инвентаризациялык тизимине жазылат.

45. Эсепке алынбаган объекттер, ошондой эле эсептик регистрлерде жок же аларды мүнөздөөчү туура эмес маалыматтар көрсөтүлгөн объекттер табылган учурда, инвентаризациялык комиссия запастардын инвентаризациялык тизимине - инвентаризациянын жыйынтыгына - бул объекттер боюнча жетишпеген, туура маалыматтарды жана техникалык көрсөткүчтөрдү киргизет жана салыштыруу ведомосту түзүлөт (5-тиркеме).

46. Запастарды ар кандай обочолонгон жайларда материалдык жактан жооптуу бир адамда сактоодо, инвентаризация сактоо орду боюнча ырааттуу жүргүзүлөт. Инвентаризациялоо убагында инвентаризациялануучу запастар жана акча каражаттары менен бардык операциялар токтотулат. Мүлктү инвентаризациялоочу жайга бөтөн адамдар киргизилбейт. Инвентаризациялоонун натыйжалары запастардын - инвентаризациялоонун жыйынтыктарынын инвентаризациялык тизими менен таризделет.

47. Эсептик жана кредиттик операциялар боюнча банктар менен, бюджет, сатып алуучулар, жеткирүүчүлөр, отчет берүүчү адамдар, жумушчулар, депоненттер жана башка дебиторлор жана кредиторлор менен эсептешүүлөрдү инвентаризациялоо төмөнкүлөрдөн турат:

1) банктар, салык органдары, пенсиялык фонддор, субъекттин түзүмдүк бөлүмдөрү менен эсептешүүлөрдүн окшоштугун текшерүүдөн;

2) карыздын суммасынын, анын ичинде доонун эскирүү мөөнөтү өткөн суммалардын тууралыгын жана негиздүүлүгүн текшерүүдөн;

3) субъекттин кызматкерлеринин карыздары боюнча депоненттердин эсебине которулууга тийиш болгон, өз убагында төлөнбөгөн эмгек акынын суммаларын, ошондой эле кызматкерлердин ашыкча төлөөлөрүнүн суммаларын жана себептерин аныктоодон.

48. "Кыска мөөнөттүү кредитордук карыз", "узак мөөнөттүү кредитордук карыз", "кыска мөөнөттүү дебитордук карыз", "узак мөөнөттүү дебитордук карыз" эсептери жолдо бараткан товарлардын суммасы жана эсеп-фактурасы жок жеткирүүчүлөр менен эсептешүүлөр боюнча текшерилүүгө жатат. Маалыматтар дебитордук жана кредитордук карыздарды инвентаризациялоо боюнча актка киргизилет (6-тиркеме).

49. Отчеттуу суммаларды инвентаризациялоодо максаттуу пайдаланууну эске алуу менен берилген аванстар боюнча отчет берүүчү адамдардын отчеттору, ошондой эле ар бир отчет берүүчү адам боюнча берилген аванстардын суммасы (берилген күнү, максаттуу багыты) текшерилет.

50. Кассаны инвентаризациялоо бардык акча кагаздарын жана тыйындарын, баалуу кагаздарды, акча документтерин, катуу отчеттуулугу бар бланкалардын түрлөрүн, инвентаризацияланган акча каражаттарын толук барактап эсептөө менен жана акча каражаттарынын эквиваленттеринин аталышын, номерин, сериясын жана номиналдык баасын инвентаризациялоо актында (7-тиркемеде) көрсөтүп жана кассада болгон башка баалуулуктарды текшерүү менен жүргүзүлөт. Кассадагы иш жүзүндө бар акча белгилерин жана башка баалуулуктарды эсептөөдө накталай акчалар жана акчалардын башка эквиваленттери эсепке алынат.

51. Акча каражаттарын жана акча каражаттарынын эквиваленттерин инвентаризациялоо актына накталай акчалардын купюралары жана суммалары киргизилет. Акча каражаттарын жана акча каражаттарынын эквиваленттерин инвентаризациялоо актында кассада турган акча каражаттарынын калдыктары инвентаризациялоо күнүнө карата эсепке алуунун маалыматтары менен салыштырылат жана натыйжасы чыгарылат. Инвентаризациялоо комиссиясы кемип калууларды же ашыкчаларды тапкан учурда, суммалар актыда көрсөтүлөт.

52. Банкта учурдагы эсепте сом менен, учурдагы эсепте валютада жана атайын эсептерде болгон акча каражаттарын инвентаризациялоо чакан ишкердик субъектинин бухгалтердик кызматынын маалыматтары боюнча тиешелүү эсептердеги калган суммаларды банктардын көчүрмөсү боюнча маалыматтар менен салыштыруу аркылуу менен жүргүзүлөт.

53. Инвентаризациялык тизимдер кагаз жана/же электрондук булактарда таризделет.

54. Инвентаризациялоо аяктагандан кийин зарыл болгон учурда инвентаризациялоо боюнча комиссиянын мүчөлөрүнүн жана материалдык жооптуу адамдын катышуусу менен анын тууралыгына контролдук текшерүү жүргүзүлөт, алар акт менен таризделет.

55. Инвентаризациялоо боюнча комиссия тарабынан кем чыгууларды же ашыкчаларды жашыруу максатында билип туруп иш жүзүндөгү калдыктар жөнүндө туура эмес маалыматтарды тизимге киргизүүгө жол берилбейт.

56. Салыштыруу ведомостторунда инвентаризациялоонун натыйжалары - бухгалтердик эсептин маалыматтары боюнча көрсөткүчтөрдүн жана инвентаризациялык тизимдердин (актылардын) маалыматтарынын ортосундагы айырмалар чагылдырылат.

57. Инвентаризациялоо учурунда табылган мүлктүн иш жүзүндө болушу менен бухгалтердик эсептин маалыматтарынын айырмалары төмөнкүчө таанылат: ашыкчалар - киреше деп таанылат жана кириштелүүгө жатат, кемип калуулар (күнөөлүү адам жок болгон учурда) - чыгым деп таанылат жана эсептен чыгарылууга жатат. Күнөөлүү адам аныкталган учурда кем чыккан сумма ошол адам менен эсептешүүлөрдүн эсебине жазылат.

58. Товардык-материалдык камдыктардын иш ясүзүндөгү кем чыгуулары табылган учурда табигый азаюунун ченемдери колдонулат. Белгиленген ченемдердин чегиндеги табигый азаюунун суммасы кем чыгуулар кайра сорттоо боюнча ашыкчалар менен эсепке алынгандан кийин аныкталат. Эгерде кайра сорттоо боюнча эсепке алгандан кийин дагы запастар кемип калса, анда табигый азаюунун ченемдери кем чыгуу белгиленген запастардын аталышы боюнча гана колдонулууга тийиш.

59. Кайра сорттоонун натыйжасында ашыкча жана кем чыгууларды өз ара эсепке алууга ошол эле текшерилүүчү адамда, ошол эле аталыштагы жана бирдей сандагы запастарга карата чакан ишкердик субъектинин жетекчилигинин чечими боюнча ошол эле текшерилүүчү мезгилде жол берилет. Жол берилген кайра сорттоо жөнүндө материалдык жооптуу адамдар комиссияга кеңири түшүндүрмөлөрдү беришет.

60. Инвентаризациялык комиссия инвентаризациялоодо табылган жетишсиздиктин же ашыкчанын себептерин аныктайт. Инвентаризациялык комиссиянын тыянактары, сунуштары жана чечимдери чакан ишкердиктин субъекти бекиткен протокол менен таризделет.

Инвентаризациялоонун натыйжалары инвентаризациялоо аяктаган айдын бухгалтердик эсебинде жана бухгалтердик отчетунда, ал эми жылдык инвентаризациялоо боюнча - жылдык бухгалтердик отчетто чагылдырылышы керек.

61.Чакан ишкердик субъекти баштапкы документтерди, бухгалтердик эсептин регистрлерин кагаз жана (же) электрондук алып жүрүүчүлөрдө, финансылык отчеттуулукту, эсептик саясатты, эсептик маалыматтарды электрондук иштеп чыгуу программаларын Кыргыз Республикасынын архив фонду жөнүндө мыйзамдарында белгиленген мезгил ичинде сактайт.

62. Чакан ишкердик субъекти документтердин оперативдүү, убактылуу (узак мөөнөттүү) жана туруктуу сакталышын камсыз кылат.

63. Документтерди ыкчам сактоону уюштуруу боюнча чаралар чакан ишкердиктин субъекти тарабынан аныкталат жана ал атайын эсепке алынууга жана сакталууга тийиш болгон документтерди түзүүгө жана алардын толук болушуна жоопкер адамды же иштин айрым багыттарына жоопкер адамдарды милдеттүү белгилөөнү өзүнө камтыйт. Документтерди архивге тапшыруунун алдында бир түрдүү баштапкы документтер көктөмөгө түзүлөт.

64. Иштердин номенклатурасы субъекттин иш кагаздарын жүргүзүүдө ачылуучу көктөмөлөрдүн аталыштарынын сактоо мөөнөттөрүн көрсөтүү менен системалаштырылган тизмегин билдирет.

65. Иштердин номенклатурасына ылайык аткарылган документтерди көктөмөгө топтоштуруу көктөмөнү түзүү болуп саналат. Көктөмөлөрдү түзүүдө төмөнкү шарттар сакталат:

- туруктуу жана убактылуу сакталуучу документтер көктөмөлөргө өзүнчө топтолот;

- түп нускалар көчүрмөлөрдөн, ал эми жылдык пландар жана отчеттор кварталдык жана айлык пландардан жана отчеттордон ажыратылат;

- көктөмөгө ар бир документтин бирден нускасы киргизилет.

Көктөмөгө бир мезгилдин - айдын, кварталдын, календардык жылдын документтери топтоштурулат, буга өтмө иштер кирбейт (мисалы, календардык жылдын аягында жабылбай турган өздүк делолор). Көктөмөдө бир нече ай ичиндеги документтер болгон учурда документтер ай сайын айы көрсөтүлгөн кагаз барактары менен бөлүнөт. Салык отчетторунда жыл ичиндеги ар бир салыктын түрү өзүнчө көктөлөт. Документтердин тиркемелери алардын бекитилген же түзүлгөн датасына карабастан, алар тиешелүү болгон документтерге тиркелет.

66. Туруктуу сактоого өткөрүп берүүгө даярдоо үчүн ачылган календардык жыл аяктагандан кийин иш кагаздарын жүргүзүү аяктаган көктөмөлөр милдеттүү түрдө таризделүүгө жана сыпатталууга тийиш.

67. Документтер жоголгон (уурдалган, бузулган, жок кылынган) же керектен чыккан (өрттөлгөн, сууга малынган, табигый кырсыкка кабылган ж.б.) учурда чакан ишкердик субъектинин жетекчиси алардын жоголушунун же керектен чыгышынын себептерин териштирүү жана күнөөлүү адамдарды табуу боюнча комиссияны дайындайт. Аталган комиссиянын ишинин жыйынтыгы боюнча акт таризделет, анда болуп өткөн окуянын орду жана себептери, тышкы бузулуулардын мүнөзү толук баяндалат, жоголгон (бузулган) документтердин тизмеги келтирилет, баштапкы документтердин сакталышы үчүн жооптуу адамдар көрсөтүлөт. Баштапкы документтердин сакталышына жооптуу адамдардан комиссия болуп өткөн окуяга жазуу жүзүндө түшүндүрмө алат. Актынын көчүрмөсү жогору турган уюмга же уюштуруучуларга жиберилет.

68. Документтерди тариздөөнүн жана сактоонун белгиленген тартибин туура уюштуруу жана сактоо үчүн жоопкерчилик чакан ишкердик субъектинин жетекчисине жана бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу ыйгарым укуктуу адамга жүктөлөт.

Бухгалтердик отчеттуулукту даярдоонун негизги талаптары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) түшүнүктүүлүк - бухгалтердик отчеттуулукта берилүүчү маалыматтарды пайдалануучулар түшүнгөндөй болууга тийиш;

2) ылайыктуулук - бухгалтердик отчеттуулукта берилүүчү маалыматтар чечим кабыл алууда пайдалануучулардын керектөөлөрүнө ылайык келүүгө тийиш. Маалыматтар пайдалануучулардын экономикалык чечимдерине таасир этип, өткөн, азыркы же келечектеги окуяларды баалоого жардам бергенде же алардын мурунку бааларын ырастаганда же тууралаганда ылайыктуу болот;

3) өз убагындалык - маалыматтар пайдалануучуларга чечим кабыл алуу үчүн актуалдуу болгон мөөнөттө жеткиликтүү болушу керек;

4) олуттуулук - эгерде маалыматты өткөрүп жиберүү же бурмалоо пайдалануучулардын финансылык отчеттуулуктун негизинде кабыл алынган экономикалык чечимдерине таасир этиши мүмкүн болсо, маалыматтар олуттуу болуп саналат;

5) ишенимдүүлүк - олуттуу каталары жана бир жактуулугу болбосо, маалыматтар ишенимдүү деп эсептелет;

6) мазмундун формадан артыкчылыгы - операциялар жана башка окуялар жана шарттар алардын юридикалык формасына гана эмес, алардын мазмунуна ылайык эске алынууга жана сунушталууга тийиш;

7) салыштырмалуулук - пайдалануучуларга субъекттин финансылык абалынын жана ишинин натыйжаларындагы тенденцияларды аныктоо үчүн маалыматтар субъекттин финансылык отчетун убакыттын өтүшү менен салыштыруу мүмкүнчүлүгүн берет. Пайдалануучулар ар кандай уюмдардын финансылык отчетторун салыштырып, алардын салыштырмалуу финансылык абалын жана ишинин натыйжаларын баалоо мүмкүнчүлүгүнө ээ;

8) толуктук - бухгалтердик отчеттогу маалымат мындай маалыматтарды берүүнүн маанилүүлүгүн жана чыгымдарын эске алуу менен толук көлөмдө берилиши керек;

9) этияттык - белгисиздик шарттарында талап кылынган баалоолорду түзүүдө зарыл болгон чечимдерди чыгарууда, мисалы, активдер же кирешелер көбөйтүлбөшү, милдеттенмелер же чыгымдар төмөндөтүлбөшү үчүн белгилүү бир деңгээлде этияттыкты киргизүү.

69. Бухгалтердик отчеттуулукта таанылган беренелер чегерүү методу боюнча эсепке алынат.

70. Чакан ишкердиктин субъекти катышуучу уюштуруучуларга, мүлктүн менчик ээлерине бухгалтердик отчет берет. Мамлекеттик органдарга, банктарга жана башка пайдалануучуларга купуя маалыматты коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын чегинде берилет.

71. Финансылык абал жөнүндө отчеттун элементтери болуп активдер, милдеттенмелер, менчик капиталы саналат. Пайда же зыян жөнүндө отчеттун элементтери болуп кирешелер жана чыгымдар саналат.

72. Активдер болуп чакан ишкердик субъекти тарабынан мурда анын ишинин натыйжасында контролдонуучу жана келечекте ага экономикалык пайда алып келүүчү ресурстар саналат. Активдер деп акча каражаттары, соодалык жана башка дебитордук карыздар, берилген аванстар, запастар, негизги каражаттар, материалдык эмес активдер жер жана ушул Эрежелерге ылайык башка активдер таанылат.

73. Милдеттенме болуп чакан ишкердиктин субъектинин экономикалык баалуулугу бар ресурстарынын кетишине алып келүүчү, анын өткөн иш-аракетинин натыйжасында белгилүү бир түрдө кандайдыр бир аракеттерди жасоо милдети саналат. Ушул Эрежелердин максаттары үчүн милдеттенмелер деп кредитордук карыз, зайым каражаттары, башка милдеттенмелер таанылат.

74. Капитал болуп чакан ишкердиктин бардык милдеттенмелерин алып салгандан кийинки анын активдеринин калдык бөлүгү саналат: Өздүк капитал = активдер - милдеттенмелер.

Финансылык абал жөнүндө отчетто капиталга уюштуруучулардын төгүмдөрү, бөлүштүрүлбөгөн пайда, менчик ээси аванска берген капитал кирет.

75. Киреше болуп отчеттук мезгил үчүн каражаттардын келиши же активдердин көбөйүшү, ошондой эле милдеттенмелердин азайышы түрүндөгү субъекттин экономикалык пайдасынын көбөйүшү саналат, бул менчик ээлеринин кошумча салымдары менен шартталган өсүштөрдү кошпогондо, өздүк капиталдын өсүшүнө алып келет.

76. Түшкөн акча болуп чакан ишкердик субъектинин кадимки иш-аракетинин жүрүшүндө пайда болгон жана сатуу, комиссиялар, пайыздар, дивиденддер, роялти жана ижара акыларын камтыган көптөгөн аталыштар менен белгиленген киреше саналат.

77. Башка кирешелер болуп кирешенин аныктамасын канааттандырган, бирок киреше болуп саналбаган беренелер саналат. Кирешелер же чыгымдар жөнүндө отчетто башка кирешелер таанылганда, башка кирешелер өзүнчө көрсөтүлөт, анткени алар жөнүндө маалымат экономикалык чечимдерди кабыл алууда пайдалуу.

78. Чыгаша болуп отчеттук мезгил ичинде каражаттардын чыгышы же активдердин азайышы жана милдеттенмелердин көбөйүшү түрүндөгү экономикалык пайданын азайышы саналат, буга менчик ээлеринин ортосунда бөлүштүрүү менен шартталган кыскартуулар кирбейт.

79. Таза киреше болуп бардык операциялык чыгымдарды, салыктарды жана чыгымдарды кирешеден алып салгандан кийин калган акча каражаты саналат.

80. Зыяндар болуп чакан ишкердик субъектинин финансылык операцияларынын жана адаттагы иш окуяларынын натыйжасында капиталдын азайышы саналат, буга чыгашалардын же капиталды бөлүштүрүүнүн натыйжасында пайда болгон чыгымдар кирбейт.

81. Таануу болуп активдин, милдеттенменин, кирешенин же чыгашанын биринин аныктамасына жооп берген жана төмөнкү критерийлерге жооп берген беренени бухгалтердик отчетко киргизүү процесси саналат:

1) келечектеги экономикалык пайданы алуу же андан баш тартуу менен байланышкан беренелер үчүн мындай пайдалар алынышы мүмкүн же андан баш тартылышы мүмкүн;

2) объект баалоо үчүн тиешелүү негизге (наркка) ээ жана тиешелүү суммага акылга сыярлык баа берилиши мүмкүн;

3) беренени таануунун натыйжасында алынган маалымат бул маалыматты берүүгө кеткен чыгымдардан ашкан пайда берет.

82. Мындай беренелерди тааныбоо колдонулуп жаткан эсеп саясатын ачуу менен да, эскертүүлөр же түшүндүрмө материалдар менен да оңдолбойт.

83. Баалоо болуп чакан ишкердик субъекти тарабынан активдерге, милдеттенмелерге, кирешелерге жана чыгашаларга баа берүү үчүн акчалай чоңдуктарды аныктоо процесси саналат, ал бухгалтердик отчеттуулукта чагылдырылат. Баалоо үчүн баалоо базасы тандалат.

84. Жалпы баалоо базасы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) активдер үчүн баштапкы нарк төлөнгөн акча каражаттарынын же алардын эквиваленттеринин суммасынан же активди сатып алуу, куруу учурунда сатып алуу үчүн берилген ордун толтуруунун адилеттүү наркынан турат;

2) милдеттенмелер үчүн келип түшкөн акча каражаттарынын же алардын эквиваленттеринин суммасындагы баштапкы нарк (сатып алуу баасы) же милдеттенме келип чыккан учурга карата милдеттенменин ордуна алынган ордун толтуруунун адилеттүү наркынан турат;

3) амортизацияланган нарк (баланстык нарк) топтолгон амортизацияны жана баанын түшүүсүнөн улам белгилүү бир күнгө карата топтолгон чыгымдарды эсептен алып салуу менен активдердин же милдеттенмелердин баштапкы наркын түзөт.

85. Адилеттүү нарк болуп коммерциялык бүтүм жасоону каалаган жакшы кабардар болгон тараптардын ортосунда активди алмаштырууга же милдеттенмени чечүүгө мүмкүн болгон акча каражаттарынын суммасы саналат.

86. Адилеттүү, амортизацияланган же кайра бааланган нарктын негизинде баалоону талап кылган учурларды кошпогондо, баштапкы жана кийинки таанууда чакан ишкердик субъекти активдерди жана милдеттенмелерди баштапкы наркы боюнча баалайт.

87. Бухгалтердик отчеттуулук болуп финансылык абалдын, иштин финансылык натыйжалуулугунун структураланган чагылдырылышы саналат. Бухгалтердик отчеттуулук чакан ишкердик субъектинин финансылык абалы, финансылык натыйжалары жана финансы-чарбалык ишинин акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө так түшүнүк берүүгө тийиш. Ишенимдүү көрсөтүү ушул Эрежелерде аныкталган активдерди, милдеттенмелерди, кирешелерди жана чыгашаларды таануунун аныктамаларына жана критерийлерине ылайык жасалган операцияларды, окуяларды жана шарттарды туура чагылдырууда турат.

88. Чакан ишкердик субъекти үчүн негизги бухгалтердик отчеттордун минималдуу топтому финансылык абал жөнүндө отчеттон (бухгалтердик баланс), пайда же чыгаша жөнүндө отчеттон, бухгалтердик отчетко түшүндүрмөлөрдөн турат.

89. Пайдалануучулар үчүн зарыл болгон учурда активдерди таануу, баалоо, эсептен чыгаруу боюнча чакан ишкердик субъектинин финансылык операцияларынын мүнөзүн жана финансы-чарбалык ишинин негизги багыттарын баяндоо боюнча маалымат бухгалтердик отчеттун түшүндүрмөлөрүндө ачылып берилет.

90. Ушул Эрежелерде башканы талап кылган учурларды кошпогондо, субъект учурдагы мезгилдин бухгалтердик отчетторунда берилген бардык суммалар үчүн мурдагы салыштырма мезгилге карата салыштырма маалыматты көрсөтөт. Чакан ишкердик субъекти өз каалоосу боюнча пайдалануучуларга берилүүчү маалыматтын сапатын жакшыртууга жөндөмдүү болгон башка отчетторду да, мисалы, акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө отчет, капиталдын кыймылы жөнүндө отчет, акча каражаттарынын максаттуу пайдаланылышы жөнүндө отчет берет.

91. Бухгалтердик отчеттуулуктун элементтерин нарктык мааниде топтоштуруу жана учурдагы чагылдыруу үчүн чакан ишкердик субъекти Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 7-октябрындагы № 231 "Кыргыз Республикасында ишкердик субъекттери, коммерциялык эмес уюмдар (бюджеттик мекемелерди албаганда) тарабынан бухгалтердик эсептин жана каржылык отчеттуулуктун жүргүзүлүшүнүн маселелери жөнүндө" токтому менен бекитилген Ишкердик субъекттердин, коммерциялык эмес уюмдардын (бюджеттик мекемелерди албаганда) финансылык-чарбалык ишинин бухгалтердик эсебинин эсептик планын колдонуу боюнча нускаманы жетекчиликке алат.

§ 1. Финансылык абал жөнүндө отчет

92. Финансылык абал жөнүндө отчет чакан ишкердик субъектинин мүлкү жөнүндө учурдагы маалыматты берүүдөн турат, ал чакан ишкердик субъектинин белгилүү бир мезгилдеги финансылык абалын көрсөтөт.

93. Финансылык абал жөнүндө отчет отчеттук мезгилдин акырына карата абал боюнча чакан ишкердик субъектинин активдерин, милдеттенмелерин жана капиталын берет.

94. Отчеттун негизги реквизиттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) отчеттуулукту берип жаткан чакан ишкердик субъектинин аталышы;

2) отчет түзүлгөн дата жана отчетто камтылган мезгил;

3) отчеттуулуктун валютасы - сом.

95. Финансылык абал жөнүндө отчеттун негизги бөлүгүндө төмөнкүдөй топтолгон беренелер камтылат:

1) жүгүртүлүүчү активдер:

а) акча каражаттары жана алардын эквиваленттери;

б) кыска мөөнөттүү финансылык активдер, анын ичинде алынуучу эсептер жана дебитордук карыздар;

в) запастар;

г) кыска мөөнөттүү башка активдер;

2) жүгүртүүдөн тышкаркы активдер:

а) негизги каражаттар;

б) узак мөөнөттүү башка активдер:

3) милдеттенмелер:

а) кредитордук карыз;

б) кыска мөөнөттүү зайымдык каражаттар;

в) кыска мөөнөттүү башка милдеттенмелер;

г) узак мөөнөттүү зайымдык каражаттар;

д) узак мөөнөттүү башка милдеттенмелер;

4) капитал.

96. Эгерде мындай берүү отчетту түшүнүүнү төмөндөтпөсө, чакан ишкердик субъекти пайдаланылбаган беренелерди көрсөтпөй коюуга укуктуу. Эгерде мындай көрсөтүү беренелердин негизги топторунун алкагында отчетту түшүнүүнү жогорулатса, чакан ишкердик субъекти финансылык абал жөнүндө отчетко беренелерди толуктоого укуктуу.

97. Отчеттор өткөн мезгил үчүн салыштырмалуу көрсөткүчтөрдү камтууга тийиш. Чакан ишкердик субъекти өзүнчө позиция катары өзүнүн кыска жана узак мөөнөттүү активдерин, ошондой эле учурдагы жана узак мөөнөттүү милдеттенмелерин жана капиталын чагылдырат.

98. Чакан ишкердик субъекти финансылык абал жөнүндө отчетто кыска жана узак мөөнөттүү активдерди, ошондой эле кыска жана узак мөөнөттүү милдеттенмелерди өзүнчө классификация катары көрсөтөт.

99. Активдер төмөнкү учурларда кыска мөөнөттүү деп аталат, эгерде алар:

1) сатылса, керектелсе же кадимки операциялык циклдин жүрүшүндө сатылышы мүмкүн болсо;

2) кыска мөөнөттүү мезгил ичинде соода үчүн сакталса жана отчеттук мезгилдин датасынан тартып 12 айдын ичинде сатылса;

3) кассалык накталай акча же банктардагы эсептердеги каражаттар болуп саналса. Бардык башка активдер узак мөөнөттүү активдерге таандык.

100. Милдеттенмелер учурдагы деп эсептелет, эгерде:

1) кадимки операциялык циклдин процессинде төлөө болжолдонсо;

2) финансылык абал жөнүндө отчет берилген датадан тартып 12 ай ичинде төлөө мөөнөтүнө ээ болсо. Бардык башка милдеттенмелер узак мөөнөттүүгө кирет.

1. Капитал менчик ээлери кошкон каражаттар, бөлүштүрүлбөгөн пайда жана башка булактар түрүндө аныкталат.

102. Чакан ишкердик субъекти финансылык абал жөнүндө отчетто берилген беренелердин олуттуу классчаларын ачып көрсөтөт.

§ 2. Пайда же зыян жөнүндө отчет

103. Чакан ишкердик субъекти пайдалар же чыгашалар жөнүндө отчеттун мезгилиндеги финансылык чарбалык иштеги кирешелердин жана чыгашалардын бардык беренелерин тааныйт.

104. Пайда же зыян жөнүндө отчетто отчеттук мезгил ичиндеги финансылык чарбалык иштин натыйжалары чагылдырылат.

105. Отчеттуулуктун реквизиттерине төмөнкүлөр кирет:

1) отчеттуулукту берип жаткан чакан ишкердик субъектинин аталышы;

2) пайда же зыян жөнүндө отчетто камтылган мезгил;

3) отчеттуулуктун валютасы - сом.

106. Пайда же зыян жөнүндө отчеттун негизги бөлүгүндө төмөнкүдөй беренелер келтирилет:

1) түшкөн акча - операциялык иштен алынган негизги киреше;

2) мезгил ичиндеги операциялык чыгымдар;

3) операциялык эмес иштен алынган кирешелер жана чыгашалар;

4) пайыздар боюнча чыгашалар;

5) башка операциялык эмес кирешелер жана чыгашалар;

6) пайда салыгы боюнча чыгашалар;

7) пайда (зыян).

107. Пайда же зыян жөнүндө отчетто көрсөтүлгөн салыктар боюнча чыгашалар отчеттук мезгилдеги пайдадан алынуучу эсептешүү салыктарында (салык декларацияларына ылайык) чагылдырылат.

108. Эгерде мындай көрсөтүү беренелердин негизги топтомдорунун алкагында отчетту түшүнүүнү жогорулатса, чакан ишкердик субъекти пайда жана зыяндар жөнүндө отчетто же эскертүүлөрдө сунушталган беренелердин олуттуу чакан класстарын ачып көрсөтөт.

109. Бул Эрежелерде камтылбаган олуттуу финансылык операциялар же окуялар келип чыккан учурда, чакан ишкердик субъекти чакан жана орто ишкердиктин субъекттери үчүн Финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттарында (ЧОИ үчүн ФОЭС) каралган тиешелүү талаптарды колдонот.

110. Эсеп саясаты ички документ болуп саналат, анда бухгалтердик отчеттуулукту даярдоодо жана берүүдө чакан ишкердик субъекти колдонуучу конкреттүү принциптер, негиздер, шарттуу белгилер, эрежелер жана практикалар камтылат. Чакан ишкердик субъекти тарабынан кабыл алынган эсеп саясаты анын бухгалтердик отчеттуулугунда көрсөтүлгөн финансылык абалга жана операциялардын натыйжаларына таасирин тийгизет.

111. Эсеп саясатын бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу ыйгарым укуктуу адам түзөт жана аны чакан ишкердик субъектинин жетекчиси бекитет, анын ичинде төмөнкүлөр бекитилет:

1) бухгалтердик эсептин формасы;

2) өз учурунда жана толук эсепке алуунун жана отчеттуулуктун талаптарына ылайык бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн зарыл болгон синтетикалык жана аналитикалык эсептерди камтыган бухгалтердик эсептин эсептеринин жумушчу планы;

3) алгачкы эсепке алуу документтеринин формалары, бухгалтердик эсептин регистрлеринин формалары;

4) чакан ишкердик субъектинин активдерин жана милдеттенмелерин инвентаризациялоону жүргүзүүнүн тартиби;

5) активдерди жана милдеттенмелерди баалоо ыкмалары;

6) документтерди жүгүртүү эрежелери жана эсепке алуу маалыматын иштеп чыгуу технологиясы;

7) бухгалтердик эсеп объекттерине контроль жүргүзүү тартиби;

8) бухгалтердик эсепти уюштуруу үчүн зарыл болгон башка чечимдер.

112. Чакан ишкердик субъекти өзүнүн эсеп саясатына төмөнкүдөй учурларда гана өзгөртүүлөрдү киргизет:

1) бухгалтердик эсеп чөйрөсүндөгү мыйзамдар жана (же) ченемдик укуктук актылар өзгөрсө;

2) чакан ишкердик субъекти бухгалтердик эсептин объекттери жөнүндө, операциялардын, башка окуялардын же шарттардын чакан ишкердик субъектинин финансылык абалына, иштин финансылык натыйжаларына же акчанын агымына таасири жөнүндө маалыматтардын сапатын жогорулатуу болжолдонгон бухгалтердик эсепти жүргүзүүнүн жаңы ыкмаларын иштеп чыкса же тандап алса;

3) чарба жүргүзүүнүн шарттары олуттуу өзгөрсө.

113. Чакан ишкердик субъекти окшош операциялар, башка окуялар жана шарттар үчүн колдонулуучу эсеп саясатын тандайт жана ырааттуу колдонот.

114. Төмөнкүлөр эсеп саясатындагы өзгөрүүлөр болуп саналбайт:

1) мурда орун алган операциялардан, башка окуялардан же шарттардан маңызы боюнча айырмаланган операцияларга, башка окуяларга же шарттарга карата эсеп саясатын колдонуу; жана

2) мурда орун албаган же олуттуу болбогон операцияларга, окуяларга же шарттарга карата жаңы эсеп саясатын колдонуу.

115. Эсеп саясатындагы өзгөрүүлөр ретроспективдүү колдонулат. Чакан ишкердик субъекти ретроспективдүү колдонуу такыр мүмкүн болбогон, эң мурдагы мезгилдин башталышында активдердин жана милдеттенмелердин баланстык наркына карата мурдагы мезгилдердин салыштырма маалыматтарына карата жаңы эсеп саясатын колдонот.

116. Чакан ишкердик субъекти эсеп саясатын операцияларды, шарттарды жана иштеги окуяларды жана анын масштабдарын эске алган бухгалтердик эсепти рационалдуу жүргүзүүнүн талаптарына ылайык түзөт.

117. Чакан ишкердик субъекти бухгалтердик баалоодогу өзгөрүүнү, келечекте аны учурдагы мезгилдин пайдасына же зыянына киргизүү жолу менен тааныйт.

118. Мурдагы мезгилдерде кетирилген каталар субъекттин бухгалтердик отчеттуулугундагы ишенимдүү маалыматтарды пайдаланбоонун же талаптагыдай эмес пайдалануунун кесепетинен келип чыккан бир же бир нече мезгилдердеги мүмкүнчүлүктөрдү өткөрүп жиберүү же бурмалоолор болуп саналат.

119. Чакан ишкердик субъекти мурдагы мезгилдердин эрте башталышындагы активдердин сальдосун, милдеттенмелерди жана капиталды кайра эсептөө жолу менен бухгалтердик отчеттуулуктун биринчи комплектиндеги мурдагы мезгилдердин олуттуу каталарын оңдойт.

120. Чакан ишкердик субъекти мурдагы мезгилдердин каталары жөнүндө төмөнкүдөй маалыматтарды ачып берет:

1) мурдагы мезгилдеги каталардын мүнөзүн;

2) оңдоолордун суммасын;

3) эгерде бул пункттун 2-пунктчасына ылайык ачып бериле турган суммаларды аныктоо эч мүмкүн болбогон учурда - эмне үчүн мүмкүн эместигинин себептерин түшүндүрүү.

121. Чакан ишкердик субъекти акча каражаттарын же финансылык активдерди алуу боюнча келишимдин тарабы болгондо финансылык активдерди тааныйт.

122. Финансылык активдер адегенде сатып алуунун наркы боюнча таанылат. Акчалардын убактылуу наркы эсепке алынбайт, кредит берүүнүн кадимки шарттарынын чегинен чыккан, ар кандай мөөнөтү өткөн төлөмдөр бааланбайт. Ар кандай пайыздык кирешелер же пайыздык чыгашалар алардын кошуп эсептелишине жараша (келтирилген нарктын/амортизацияланган нарктын көбөйүшүнүн негизинде эмес) таанылат.

123. Финансылык актив алынган төлөмдөрдү же эсептерди жана өнбөс зыянды эсептен чыгаргандан кийинки сатып алуу наркы боюнча таанылат.

124. Финансылык активдердин курамына төмөнкүлөр кирет:

1) накталай жана накталай эмес акча каражаттары;

2) акча каражаттарынын эквиваленттери;

3) соодадагы жана башка дебитордук карыздар.

125. Акча каражаттары жана алардын эквиваленттери эске алынат:

1) улуттук жана чет өлкөлүк валютадагы накталай акча каражаттарынын, ошондой эле акча документтеринин болушу жана акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө маалыматтарды жалпылоо үчүн арналган "Кассадагы акча каражаттары" 1100 эсебиндеги;

2) Кыргыз Республикасында жана чет өлкөлөрдө ачылган банктык эсептерде улуттук жана чет өлкөлүк валютадагы акча каражаттарынын болушу жана кыймылы жөнүндө маалыматтарды жалпылоо үчүн арналган "Банктагы акча каражаттары" 1200 эсебиндеги.

126. Дебитордук карыздар баштапкы таануу учурунда жана кийин келишим боюнча жасалган бүтүмдөрдүн наркы боюнча бааланат.

127. Дебитордук карыз бухгалтердик эсептеги төлөө мөөнөттөрү боюнча төмөнкүдөй түрлөргө классификацияланат:

1) төлөө мөөнөтү 12 (он эки) айдан ашпаган кыска мөөнөттүү карыздар;

2) төлөө мөөнөтүү 12 (он эки) айдан кем эмес узак мөөнөттүү карыздар.

128. Соодадагы дебитордук карыздар товарларды сатууда жана кызмат көрсөтүүлөрдү кредитке берүүдө (субъект белгилүү мезгил аралыгында келишимде макулдашылган милдеттерди аткарууда) келип чыгуучу, соодадагы дебитордук карыздар жөнүндө маалыматтарды бухгалтердик отчеттуулукта жалпылоого жана берүүгө арналган "Товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн алынуучу эсептер" 1410 эсебинде эске алынат.

129. Узак мөөнөттүү дебитордук карыз, алынган төлөмдөрдү жана өнбөгөн зыяндарды эсептен чыгаргандан кийин, адегенде жана андан кийин келишим боюнча жасалган бүтүмдөрдүн наркы боюнча бааланат жана "Сатып алуучулардын жана заказчылардын узак мөөнөттүү дебитордук карыздары" 2720 эсебинде, ошондой эле "Башка узак мөөнөттүү дебитордук карыздар" 2790 эсебинде эсепке алынат.

130. Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында каралган доонун эскиришинин мөөнөтү аяктагандан кийин узак мөөнөттүү дебитордук карыз (өнбөгөн карыз) пайда жана зыяндардын эсебинен эсептен чыгарылат.

131. Дебитордук карыздар отчеттук мезгилдин аягындагы абал боюнча жана мурдагы отчеттук мезгилдин аягындагы финансылык абал жөнүндө отчетто жана ага берилген эскертмеде көрсөтүлөт.

132. Кызматкерлердин жана директорлордун дебитордук карыздары, салыктар боюнча ашык төлөөлөр, кошумча нарк салыгы (КНС) орду толтурулуучу башка кыска мөөнөттүү активдерге кирет. Бул активдер адегенде жана кийин жасалган бүтүмдүн жана/же операциянын наркы боюнча бааланат. "Кызматкерлердин жана директорлордун дебитордук карызы" 1520, "Аванс менен төлөнгөн салыктар" 1530, "Орду толтурулууга тийиш болгон салыктар" 1540 эсептеринде эсепке алынат.

133. Чакан ишкердик субъекти төмөнкүдөй учурларда финансылык активди (же финансылык активдин бөлүгүн) таанууну токтотот:

1) финансылык активдердин акча агымдарына болгон келишимдик укуктары өтүп кетсе же жабылса;

2) аларга ээлик кылуудан же андан чыгуудан келечектеги экономикалык пайда күтүлбөсө.

134. Финансылык активди (же финансылык активдин бөлүгүн) таанууну токтотуудан алынган пайда же зыян пайданын же зыяндын курамында таанылат.

135. Бухгалтердик отчеттуулукта кыска мөөнөттүү активдердин ири топтору жөнүндө маалыматтар алардын мөөнөттөрү жана мүнөздөрү боюнча берилет.

136. Милдеттенмелер (кредитордук карыздар) - бул контракттын шарттарын же мыйзамдуу талаптарды аткаруунун натыйжасында аракеттенүүгө же белгилүү бир мүнөздө аткарууга болгон милдет же жоопкерчилик. Ар күндүк иш тажрыйбасынын, салттардын жана жакшы ишкер мамилелерди колдоо ниетинин натыйжасында да милдеттенмелер келип чыгат.

137. Кредитордук карыз баштапкы таануу учурунда жана кийин келишим боюнча жасалган бүтүмдүн наркы боюнча бааланат. Акчалардын убактылуу наркы эсепке алынбайт, кредит берүүнүн кадимки шарттарынын чегинен чыккан, ар кандай мөөнөтү өткөн төлөмдөр бааланбайт. Ар кандай пайыздык кирешелер же пайыздык чыгашалар алардын кошуп эсептелишине жараша (келтирилген нарктын/амортизацияланган нарктын көбөйүшүнүн негизинде эмес) таанылат. Акча каражаттарын же башка финансылык активдерди башка ишканага жеткирүү боюнча милдеттенмеси бар бүтүмдүн наркы келишимдик милдеттенмелер болуп саналат, карыз алуунун суммасын (мисалы, банк ссудасы үчүн) же эсептеги бааны (мисалы, соода кредиттерин берүүчүлөр үчүн) билдирет.

138. Кредитордук карыз түзүлүү мөөнөттөрү боюнча бухгалтердик эсепте төмөнкүдөй негизги эки түргө классификацияланат:

1) тындыруу мөөнөтү 12 айдан ашпаган кыска мөөнөттүү карыз;

2) тындыруу мөөнөтү 12 айдан кем болбогон узак мөөнөттүү карыз.

139. Милдеттенмелерди эсепке алуу чакан ишкердик субъектинин кыска мөөнөттүү милдеттенмелерин эсепке алууга арналган "Кыска мөөнөттүү милдеттенмелер" 3000 эсебинде жүргүзүлөт, анын курамына төмөнкүлөр кирет:

1) кыска мөөнөттүү соодадагы кредитордук карызы;

2) жүгүртүүдөн тышкаркы активдерди жана кыймылсыз мүлк менен байланышкан инвестициялык иштин жүрүшүндө активдерди сатып алуудан келип чыгуучу чакан ишкердик субъектинин кыска мөөнөттүү милдеттенмелери;

3) алынган аванстар;

4) башка кыска мөөнөттүү милдеттенмелер.

140. Кыска мөөнөттүү карыздык милдеттенмелер зайым каражаттарын тартуунун, Кыргыз Республикасынын аймагында жана чет өлкөлөрдөгү банктардан жана башка карыз берүүчүлөрдөн улуттук жана чет өлкөлүк валюталарда алынган кредиттерди алуунун натыйжасында келип чыккан субъекттин милдеттенмелери жөнүндө маалыматты жалпылоого арналган "Кыска мөөнөттүү карыз милдеттенмелери" 3300 эсебинде жүргүзүлөт:

141. "Кыска мөөнөттүү карыздык милдеттенмелер" 3300 эсебинде отчеттук датадан кийинки он эки айдын ичинде тындырылууга тийиш болгон карыздык милдеттенмелер каралат.

142. Эсептердин планында милдеттенмелерди эсепке алуу үчүн өзүнчө эсептер каралган, бирок чакан ишкердик субъектине мүнөздүү болгон кыйла маанилүү категориялар болуп төмөнкүлөр саналат:

1) банктык кредиттер, зайымдар;

2) башка кредиттер, зайымдар;

3) башка кыска мөөнөттүү карыздык милдеттенмелер.

143. Бул Эрежелердин 139-142-пункттарында каралбаган кыска мөөнөтүү милдеттенмелер, кыска мөөнөттүү милдеттенмелерди эсепке алууга арналган "Башка кыска мөөнөттүү милдеттенмелер" 3600 эсебинде эсепке алынат. Мисалы, субъекттин кызматкерлердин алдындагы эмгек акы боюнча карыздары, иш сапар чыгымдарына берилген аванстарды ашыкча чыгымдоо суммалары боюнча кызматкерлердин жана жетекчиликтин алдындагы, товардык-материалдык запастарды сатып алууга сарпталган субъектинин карыздары бул эсепте эсепке алынат.

144. Отчеттук күндөн кийинки он эки айдан ашык мөөнөттөгү субъекттин милдеттенмелери жөнүндө маалыматтарды жалпылоого арналган "Узак мөөнөттүү милдеттенмелер" 4100 тобунун эсептеринде узак мөөнөттүү милдеттенмелер эсепке алынат. Узак мөөнөттүү милдеттенмелердин мүнөздүү болгон кыйла маанилүү категорияларына төмөнкүлөр кирет:

1) банктык кредиттер, зайымдар;

2) башка кредиттер, зайымдар;

145. Чакан ишкердик субъекти келишимдик мамилелер боюнча акча каражаттарын төлөгөн карыздарды тындыргандан кийин милдеттенмени (же анын бөлүгүн) таанууну токтотот. Милдеттенмени (же анын бөлүгүн) таануу токтотулгандан кийинки пайда же зыян пайданын же зыяндын курамында таанылат.

146. Бухгалтердик отчеттуулукта ири милдеттенмелердин мөөнөттөрү жана мүнөздөрү боюнча алар жөнүндө маалыматтар ачып берилет, ал эми бухгалтердик отчеттуулуктун эскертүүлөрүндө кредиторго тездетилген төлөөнү талап кылууга мүмкүндүк берген мезгилдин ичинде келишимдик мамилелердин шарттарынын аткарылышы же бузулушу боюнча маалыматтар ачып берилет.

147. Запастар төмөнкүдөй активдерден турат:

1) финансылык-чарбалык иштин жүрүшүндө сатуу үчүн арналган;

2) мындай сатуу үчүн өндүрүш процессинде;

3) өндүрүштүк процессте же кызматтарды көрсөтүүдө пайдалануу үчүн арналган чийки зат же материалдар формасында;

4) баалуулугу аз же тез эскирүүчү предметтер.

148. Баалуулугу аз жана тез эскирүүчү предметтерге (көмөкчү материалдардын запастарына) төмөнкүлөр кирет:

1) наркына карабастан пайдалуу колдонулуу мөөнөтү 12 айдан аз болгон предметтер;

2) наркына жана пайдалуу колдонулуу мөөнөтүнө карабастан төмөнкүдөй предметтер:

а) өндүрүштө көп жолу пайдалануу үчүн алмаштырылуучу жабдуулар, негизги каражаттарга тетиктер жана продукцияны даярдоонун өзгөчө шарттарын жаратуучу башка түзүлүштөр;

б) атайын кийим, атайын бут кийим, төшөнчү буюмдар;

в) кызматкерлерге берүү үчүн арналган форма кийими, бут кийим;

г) курулуш иштеринин чыгашалары коштомо чыгашалардын курамына киргизилген убактылуу (титулдук эмес) курулмалар, тетиктер жана түзүлүштөр;

д) прокат келишими боюнча ижарага берүү үчүн арналган предметтер;

е) отургузулуучу материал катары питомниктерде өстүрүлүүчү көп жылдык көчөттөр.

149. Запастар төмөнкү эки чоңдуктун: өздүк нарктын же сатуунун таза наркынын эң азы боюнча бааланат.

150. Өздүк наркка субъекттин сатып алууга иш жүзүндөгү бардык сарптоолор кирет (орду толтурулуучу салыктарды кошпогондо), кайра иштетүүгө сарптоолор жана запастарды учурдагы турган жерине жеткирүүгө жана ушул абалга чейин келтирүү процессинде сарптоолорду камтыйт.

151. Кайра иштетүүгө сарптоолор продукциянын бирдиктери менен түз байланышкан сарптоолорду, эмгек акы төлөө сарптоолорду камтыйт. Аларга чийки затты даяр продукцияга кайра иштетүүдө келип чыгуучу туруктуу жана өзгөрүлмө өндүрүштүк коштомо чыгашаларды системалуу бөлүштүрүү кирет.

152. Туруктуу өндүрүштүк коштомо чыгашалар (өндүрүштүн көлөмүнө карабастан салыштырмалуу туруктуу бойдон калган сарптоолор; мисалы, амортизация) продукцияны чыгаруунун кадимки деңгээлдерине карата системалуу жана ырааттуу негизде бөлүштүрүлөт. Эгерде продукцияны чыгаруунун көлөмү кадимки деңгээлден төмөн болсо, продукциянын ар бир бирдигине бөлүнгөн белгиленген коштомо чыгашалардын суммасын көбөйтүүгө болбойт. Белгиленген ашыкча коштомо чыгашалар алар тартылган мезгилде чыгаша катары таанылат. Тескерисинче, өндүрүштүн көлөмү продукцияны чыгаруунун кадимки деңгээлинен ашканда өндүрүштүн ар бир бирдигине бөлүнүүчү белгиленген коштомо чыгашалардын суммасы запастарды кайра баалоо үчүн азайтылбайт.

153. Өндүрүштөгү өзгөрүлмөлүү коштомо чыгашалар - өндүрүштүн көлөмүнө жараша болгон (кыйыр материалдар жана кыйыр эмгек), өндүрүштүк кубаттуулуктарды иш жүзүндө пайдалануунун негизинде ар бир өндүрүштүк бирдикке бөлүштүрүлүүчү сарптоолор.

154. Чыгашалардын төмөнкүдөй түрлөрү запастардын өздүк наркына киргизилбейт:

1) материалдардын калдыктарынын, жумушчу күчтөрүнүн же өндүрүштүк башка сарптоолордун ашыкча саны;

2) өндүрүштүн кийинки стадиясынын алдында өндүрүш процессинде сарптоолор зарыл болгон учурларды кошпогондо, сактоого сарптоолор;

3) запастарды алардын учурдагы турган жерине же абалына алып келүүгө түрткү бербеген административдик коштомо чыгашалар;

4) сатууга жана жарнамага сарптоолор;

5) сатып өткөрүүгө, таңгактоого жана транспорт менен ташууга сарптоолор (келип чыгышына жараша учурдагы мезгилдин чыгашасы катары таанылат).

155. Сатуунун таза наркы мүмкүн болуучу сатуунун таза наркы болуп саналат, ал объект боюнча жана аны сатуу боюнча иштерди аткарууну аяктоого сарптоолорду эсептен чыгаруу менен запастардын объектисин эсептик сатуу баасын болжолдойт.

156. Запастарды эсептен чыгаруу ар бир бирдиктин өздүк наркы боюнча же болбосо орточо алынган нарктын методу боюнча жүргүзүлөт.

157. Отчеттук мезгилдин башындагы запастардын наркынын негизинде, отчеттук мезгилдин ичинде сатып алынган запастардын бардык бирдиктерин кошуп, орточо алынган нарк эсептелет.

158. Запастарды сатууда чакан ишкердик субъекти тиешелүү пайда алынды деп таанылган мезгилде сарпталган запастардын баланстык наркын тааныйт.

159. Бухгалтердик отчеттуулук төмөнкүлөрдү ачып берүүгө тийиш:

1) запастарды баалоо боюнча кабыл алынган эсептик саясатты;

2) запастардын баланстык жалпы наркын жана чакан ишкердик субъекти үчүн орундуу болгон классификацияларда баланстык наркты;

3) мезгилдин ичинде чыгаша катары таанылган запастардын суммасын;

4) милдеттенмелерди камсыз кылуу катары күрөөгө берилген запастардын жалпы баланстык наркын.

160. Субъектке таандык товардык-материалдык запастар түрүндө, анын ичинде жолдо бараткан, кайра иштетүүдөгү же жооптуу сактоодо турган жана төмөнкүлөр үчүн арналган материалдык активдердин болушу жана кыймылы жөнүндө маалыматтарды жалпылоо үчүн арналган "Товардык-материалдык запастар" 1600 жана "Көмөкчү материалдардын запастары" 1700 эсептеринин топторунда запастар эсепке алынат:

1) сатууда;

2) жаңы активдерди, жумуштарды же кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүүдө;

3) өндүрүү, сатуу жана башкаруу процессинин мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылууда.

161. Жеткирүүчүлөрдөн же кайра иштетүүдөн келип түшкөн материалдарды эсепке алуу үчүн запастардын кириштөө ордери (8-тиркеме) колдонулат. Запастар кампага келип түшкөн күнү материалдык жооптуу адам запастарды кириштөө ордерин бир нускада түзөт. Мында сатып алынган өндүрүштүк жана чарбалык инвентарга, баалуулугу аз жана тез эскирүүчү предметтерге бир эле убакта баштапкы нарк боюнча эскирүү кошулуп эсептелет.

162. Кампадагы запастардын ар бир сорту, түрү жана өлчөмү боюнча кыймылын эсепке алуу үчүн запастарды эсепке алуу карточкасы (9-тиркеме) колдонулат, ал запастардын ар бир номенклатуралык номерине (бар болгондо) толтурулат жана материалдык жооптуу адам (кладовщик, кампа башчысы) тарабынан жүргүзүлөт. Карточкага жазуулар запастарды кириштөө ордеринин же товарларды тарапка жөнөтүүгө коштомо кагаздын (10-тиркеме) негизинде операция жасалган күнү жүргүзүлөт.

163. Жеткирүүчүнүн коштоочу документтериндеги маалыматтардан сан жана сапат жагынан айырмачылыктары болгон запастарды кабыл алууну тариздөө үчүн, ошондой эле документтерсиз келип түшкөн запастарды кабыл алууда активдерди кабыл алуу жөнүндө акт (11-тиркеме) колдонулат. Чакан ишкердик субъектисинин буйругу менен ыйгарым укук берилген кабыл алуучу комиссия активдерди кабыл алуу жөнүндө актты материалдык жооптуу адамдын жана жөнөтүүчүнүн (жеткирүүчүнүн) өкүлүнүн же кызыкдар болбогон уюмдун өкүлүнүн милдеттүү катышуусу менен эки нускада түзөт.

164. Чакан ишкердик субъектисинин ичинде запастардын кыймылын эсепке алуу үчүн запастардын ички орун которушуна коштомо кагаз (12-тиркеме) колдонулат.

165. Запастарды эсептен чыгаруу акты (13-тиркеме) запастардын бузулушунан, талкаланышынан, сынышынан, ошондой эле даярдоо, сактоо же өндүрүү процессинде турган запастардын кемип калышынан же жоготулушунан улам эсептен чыгарылууга тийиш болгон запастарды эсепке алуу үчүн колдонулат. Запастарды эсептен чыгаруунун таризделген акты бул запастардын наркын материалдык жооптуу адамдардын отчетунан эсептен чыгаруу үчүн жана күнөөлүү адамдардын эсебинен алардын ордун толтуруу үчүн негиз болуп саналат. Запастарды эсептен чыгаруу акты чакан ишкердик субъекти ыйгарым укук берген комиссиянын мүчөлөрү тарабынан эки нускада түзүлөт жана кол коюлат. Запастарды эсептен чыгаруу актынын биринчи нускасы бухгалтердик кызматка берилет, экинчи нускасы бөлүмдө калат.

166. Имараттарды жана курулмаларды бузууда жана демонтаждоодо алынган, иштерди жүргүзүүдө колдонуу үчүн жарактуу болгон запастарды кириштөөнү тариздөө үчүн негизги каражаттарды бузууда жана демонтаждоодо алынган запастарды кириштөө жөнүндө акты (14-тиркеме) колдонулат. Акт заказчынын жана подрядчынын өкүлдөрүнөн турган комиссия тарабынан үч нускада түзүлөт. Актынын биринчи жана экинчи нускалары - заказчыда, үчүнчү нускасы подрядчыда калат. Заказчы, өз кезегинде, акттын биринчи нускасын подрядчыга төлөө үчүн берилген эсепке тиркейт.

167. Кампадагы запастардын калдыктарын эсепке алуу ведомосту (15-тиркеме) эсепке алуунун оперативдүү-бухгалтердик (сальдо) методу боюнча запастарды эсепке алууда жүргүзүлөт. Калдыктарды эсепке алуу ведомосту бухгалтердик кызмат тарабынан текшерилген кампалык эсепке алуу карточкаларынын маалыматтары боюнча толтурулат. Калдыктардын ведомостко туура киргизилиши текшерүүчүнүн колу менен ырасталат.

168. Эгерде бир эле учурда төмөнкү шарттар аткарылса, актив негизги каражат катары чакан ишкердик субъекти тарабынан бухгалтердик эсепке кабыл алынат:

1) объект сооданы жүргүзүүгө, жумуштарды аткарууга же кызматтарды көрсөтүүгө пайдалануу үчүн, субъекттин башкаруу муктаждыктары үчүн же болбосо башка жактарга ижарага берүү үчүн дайындалса;

2) объект узак убакка, атап айтканда узактыгы 12 айдан ашык мөөнөткө же кадимки операциялык циклдин ичинде, эгер 12 айдан ашса, пайдалануу үчүн арналса.

169. Чакан ишкердик субъекти төмөнкү шарттарда негизги каражаттардын объектисин актив катары тааныйт:

1) келечекте субъекттин пайда алуусу үчүн объект менен байланышкан экономикалык пайда алуу ыктымалдуулугу бар болгондо;

2) негизги каражаттардын объектисинин наркынын ишенимдүү баалоо ыктымалдуулугу бар болгондо.

170. Негизги каражаттар бухгалтердик эсепке баштапкы наркы боюнча кабыл алынат жана жеткирүүчү менен сатып алууга, курууга жана даярдоого келишим боюнча сумма, бажы алымдары, салыктар, кошумча нарк орду толтурулуучу салыкты кошпогондо, негизги каражаттарды сатып алууга, курууга жана даярдоого, орнотууга жеткирүү менен байланышкан башка сарптоолор таанылат. Мында негизги каражаттарды кабыл алуу-өткөрүп берүү акты (16-тиркеме) толтурулат.

171. Чакан ишкердик субъектисинин уставдык капиталындагы салымдын эсебине киргизилген негизги каражаттардын баштапкы наркы субъекттин уюштуруучулары (катышуучулары) менен макулдашылган алардын акчалай баасы деп таанылат.

172. Чакан ишкердик субъекти тарабынан бекер негизде алынган негизги каражаттардын баштапкы наркы деп бухгалтердик эсепке кабыл алган күндөгү алардын адилеттүү (рыноктук) наркы таанылат.

173. Милдеттенмелерди акчалай эмес каражаттар менен аткарууну (төлөөнү) караган келишимдер боюнча алынган негизги каражаттардын баштапкы наркы чакан ишкердик субъектисине берилген же берилүүгө тийиш баалуулуктардын наркы катары таанылат.

174. Негизги каражаттардын объектисин монетардык эмес активдин же акчалай жана монетардык эмес активдердин комбинациясынын ордуна сатып алынган учурда чакан ишкердик субъекти сатып алынган активдин наркын адилет нарк боюнча баалоону жүзөгө ашырат, буга төмөнкүлөр кирбейт:

1) коммерциялык мазмунга ээ эмес алмаштыруу операциясы;

2) алынган да, өткөрүп берилген да активдин адилет наркын ишенимдүү баалоо мүмкүн эмес.

175. Алынган да, өткөрүп берилген да активдин адилет наркына ишенимдүү баалоо жүргүзүү мүмкүн болбогон учурда активдин наркы өткөрүп берилген активдин баланстык наркы боюнча бааланат.

176. Сатып алуу-сатуу келишими боюнча мөөнөтүн узартуу менен сатып алынган объект төмөнкү шарттар аткарылган учурда негизги каражат катары таанылат:

1) актив мөөнөтүн узартуу менен сатып алуу-сатуу келишиминде так көрсөтүлсө жана анда башка активге алмаштырылышы мүмкүн эмес болсо;

2) чакан ишкердик субъекти активдин пайдаланылышын контролдосо;

3) чакан ишкердик субъекти активди сатып алуу укугунан пайдалануу жана активге юридикалык укуктарды алуу ыктымал болсо.

Негизги каражаттарды ижарага алуунун жана мөөнөтүн узартуу менен сатып алуунун бардык калган келишимдери үчүн чакан ишкердик субъекти келип чыгышына жараша (башкача айтканда, ижара төлөмдөрүн же мөөнөтүн узартып төлөөлөрдүн төлөө мөөнөтүнүн келишине жараша) чыгашалар катары төлөмдөр таанылууга тийиш.

177. Качан сатып алуу баасын төлөө кредит берүүнүн (мисалы, мөөнөтү узартылган сатып алуу-сатуу келишими боюнча) кадимки шарттарынан ашыкча кийинкиге калтырылган жана объект бул Эрежелердин 176-пунктунун талаптарына жооп берген учурда негизги каражаттардын объектисинин наркы таануу учурунда мөөнөтү өткөн төлөмдүн бардык суммаларынын суммасын билдирет.

178. Куруп бүтүү, жабдууну бүтүрүү, кайра конструкциялоо, модернизациялоо, жарым-жартылай жоюу учурларында кошумча сарптоолордун натыйжалары негизги каражаттардын баштапкы наркына кошулат.

179. Запастык бөлүктөр жана көмөкчү жабдуулар запастардын курамынын эсептеринде чагылдырылат жана алардын пайдаланылышына жараша пайданын же чыгашанын эсебине чыгарылууга жатат. Эгерде чакан ишкердик субъекти аларды бир нече отчеттук мезгилдердин ичинде пайдаланууну эсептеген учурда ири запастык бөлүктөр жана резервдеги жабдуулар негизги каражаттарда классификацияланат. Запастык бөлүктөр жана сервистик жабдуулар негизги каражаттардын объектин пайдаланууга байланыштуу алар негизги каражаттар катары эсепке алынат.

180. Баштапкы таануудан кийин негизги каражаттардын объекти топтолгон эскирүүнү (амортизация) эсептен чыгаруудан кийинки баштапкы нарк боюнча эсепке алынат.

181. Амортизация ишке киргизүү жана киреше алуу үчүн пайдалануу мөөнөтүндө активдин амортизациялык наркы боюнча негизги каражаттарды системалуу бөлүштүрүү болуп саналат.

182. Негизги каражаттардын амортизациясы чыгашалардын курамында таанылат же башка активдердин наркына киргизилет. Мисалы, даяр продукция же чакан ишкердик субъекти тарабынан түзүлгөн объекттер жана системалуу түрдө жылына бир жолу, квартал сайын же ай сайын жүргүзүлүшү мүмкүн. Амортизацияны кошуп эсептөө методун жана мезгилдүүлүгүн тандоо эсеп саясатында чагылдырылат.

183. Эгерде активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн өзгөргөндүгүн көрсөткөн индикаторлор болсо, чакан ишкердик субъекти мурдагы бааларды кайра карайт жана эгерде учурдагы күтүүлөр айырмаланса, пайдалуу колдонуу мөөнөтүн оңдоп-түзөйт. Пайдалуу колдонуу мөөнөтүн өзгөртүү ушул Эрежелердин 117-пунктуна ылайык бухгалтердик баалоонун өзгөрүшү катары эске алынат. Бухгалтердик баалоонун өзгөрүшү активдин же милдеттенменин баланстык наркын же активди мезгилдүү керектөө суммасын оңдоп-түзөө болуп саналат, ал активдердин жана милдеттенмелердин учурдагы статусун, активдерге жана милдеттенмелерге байланышкан келечектеги күтүлгөн пайданы жана милдеттерди баалоонун натыйжасында келип чыгат.

184. Активдин амортизациясы ал пайдаланууга даяр болгондо же эксплуатациялоого киргизилгенде башталат жана активди таануу токтотулганда токтойт. Актив толугу менен амортизацияланган учурларды кошпогондо, актив токтоп турганда же активдүү колдонуудан чыгарылганда амортизация токтобойт.

185. Чакан ишкердик субъекти төмөнкү учурларды кошпогондо, негизги каражаттардын калдык наркынын нөлгө барабар болгондугуна таянууга тийиш:

1) активди пайдалуу колдонуу мөөнөтү аяктаганда аны сатып алууга үчүнчү тараптын милдеттенмеси болсо;

2) актив үчүн активдүү рынок болсо;

3) калдык нарк ушул рынокко шилтеме жасоо менен аныкталса;

4) мындай рынок активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн аягында иштейт деген ыктымалдуулук болсо.

186. Чакан ишкердик субъекти активден келечектеги экономикалык пайда күтүлгөн керектөөнүн мүнөзүн чагылдырган амортизацияны кошо эсептөө методун тандоого тийиш. Амортизацияны кошо эсептөө методдору линиялык методду жана өндүрүш бирдиктеринин методун камтыйт. Линиялык метод негизги каражатты пайдалуу колдонуунун бүткүл мөөнөтү ичинде амортизацияны тегиз кошо эсептөөнү болжолдойт. Өндүрүш бирдиктеринин методу тигил же бул негизги каражатты пайдалануу менен чыгарылган продукциянын санына, аткарылган иштердин, көрсөтүлгөн кызматтардын көлөмүнө жараша амортизацияны кошо эсептөөнү болжолдойт.

187. Финансылык абал жөнүндө отчетто негизги каражаттар баланстык нарк боюнча чагылдырылат. Негизги каражаттардын баланстык наркы топтолгон эскирүүнү алып салганда, анын суммасы боюнча актив бухгалтердик баланста таанылган баштапкы нарк болуп саналат.

188. Чакан ишкердик субъекти чыгуулар учурунда негизги каражаттардын объектин таанууну токтотот жана пайданын же зыяндын курамында негизги каражаттардын объектин таанууну токтотуудан пайданы же зыянды тааныйт. Мындай пайда "түшкөн акча" катары классификацияланууга тийиш эмес.

189. Физикалык формасы болбогон, идентификациялануучу акчалай эмес актив материалдык эмес актив болуп саналат. Материалдык эмес активдер төмөнкүдөй учурларда актив катарында таанылат:

1) күтүлгөн экономикалык пайда чакан ишкердик субъектине келип түшүүсү ыктымал болсо;

2) активдин наркы ишенимдүү бааланса;

3) активдин өзү материалдык эмес берененин түзүлгөндүгүнө байланыштуу чакан ишкердик субъекти тарткан сарптоолордун натыйжасы болуп саналбаса.

190. Чакан ишкердик субъекти материалдык эмес активди анын өздүк наркы боюнча баалайт. Өзүнчө сатып алынган материалдык эмес активдин өздүк наркы төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) импорттук алымдарды жана сатып алууга орду толтурулбаган салыктарды кошкондо, соода арзандатууларын жана дисконтторду алып салгандан кийин аны сатып алуу баасын;

2) активди багыты боюнча пайдаланууга даярдоого тикелей тийиштүү болгон кандай болбосун сарптоолорду.

191.Эгерде материалдык эмес актив бизнести бириктирүүдө, мамлекеттик субсидиянын жардамы менен же болбосо монетардык эмес активге же активдерге алмашуу же монетардык жана монетардык эмес активдерди айкалыштыруу аркылуу сатып алынган учурда, бул материалдык эмес активдин өздүк наркы сатып алуу датасына карата анын адилеттүү наркы болуп саналат.

192. Чакан ишкердик субъекти чыгымдарды тааныйт жана төмөнкүлөрдү материалдык эмес активдердин курамына киргизбейт:

1) соода маркаларына, логотиптерге, басып чыгаруу укугуна, кардарлардын тизмелерине жана маңызы боюнча окшош беренелерге сарптоолор;

2) юристтерге жана катчылыкка жумшалган сарптоолор; юридикалык жакты уюштуруудагы сарптоолор; жаңы объектти же бизнести ачууга сарптоолор (башкача айтканда ишке киргизүү алдындагы сарптоолор); жаңы операциялык ишти баштоого сарптоолор; жаңы продукцияны же процесстерди өндүрүүнү ишке киргизүү (башкача айтканда операциянын алдындагы сарптоолор) сыяктуу уюштуруу чыгымдарын камтыган ишти баштоого байланышкан сарптоолор (башкача айтканда баштапкы сарптоолор).

3) персоналды окутууга байланышкан ишке сарптоолор;

4) жарнамага жана товарды илгерилетүү ишине сарптоолор;

5) бүткүл чакан ишкердик субъектинин же анын бир бөлүгүнүн ордун которууга же өзгөртүп түзүүгө сарптоолор;

6) өз алдынча түзүлгөн гудвилл.

193. Чыгым катары башында таанылган материалдык эмес беренеге сарптоолор кийин активдин өздүк наркынын бөлүгү катары таанылууга тийиш эмес.

194. Чакан ишкердик субъекти топтолгон амортизацияны эсептен чыгаргандан кийинки өздүк нарк боюнча материалдык эмес активди баалайт.

195. Ушул Эреженин максаттарына жетүү үчүн бардык материалдык эмес активдер келишимдик же башка юридикалык укуктардын натыйжасы болуп саналган пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн чектелгендигин эске алуу менен каралууга тийиш.

196. Эгерде чакан ишкердик субъекти материалдык эмес активдин пайдалуу колдонуу мөөнөтүн ишенимдүү баалай албаса, анда бул мөөнөт 10 жылды түзөт.

197. Чакан ишкердик субъекти материалдык эмес активдин амортизациялануучу чоңдугун анын пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн ичинде системалуу негизде бөлүштүрөт. Ушул Эрежелер аны активдин курамынын бөлүгү катары, запастар же негизги каражат катары таанууну талап кылган учурларды кошпогондо, ар бир мезгил үчүн кошо эсептелген амортизация зыяндын курамында таанылууга тийиш.

198. Бул актив пайдалануу үчүн жеткиликтүү болгон учурдан, башкача айтканда анын жайгашкан жери жана абалы жетекчиликтин ниеттерине ылайык аны пайдалануу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган учурдан тартып амортизация башталат. Актив баланстан чыгарылганда амортизация токтойт. Чакан ишкердик субъекти чакан ишкердик субъекти тарабынан активден келечектеги экономикалык пайда күтүлгөн керектөөнүн мүнөзүн чагылдырган амортизация методун тандоого тийиш, андай болбогон учурда түз линиялуу метод колдонулат.

199. Чакан ишкердик субъектинин материалдык эмес активдеринин калдык наркы төмөнкү учурларды кошпогондо, нөлгө барабар болот:

1) бул активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн аягында үчүнчү . жактын сатып алуу милдети болсо; же

2) бул актив үчүн активдүү рынок болсо; жана

3) калдыктардын наркы бул рыноктун маалыматтарын пайдалануу менен аныкталса; жана

4) мындай рынок бул активди пайдалуу колдонуу мөөнөтүнүн аягында иштейт деген жогорку ыктымалдуулук болсо.

200. Негизги каражаттар чакан ишкердик субъектине таандык болгон менчик укугундагы негизги каражаттардын болушу жана кыймылы; эксплуатациядагы, запастагы негизги каражаттар; монтажды талап кылган жабдуулар; негизги каражаттардын курулуп жаткан объекттери жөнүндө маалыматты жалпылоо үчүн арналган "Негизги каражаттар" 2100 эсептеринде эсепке алынат.

201. Материалдык эмес активдер материалдык эмес активдердин болушу жана кыймылы жөнүндө маалыматты жалпылоого арналган "Материалдык эмес активдер" 2900 эсептеринде эсепке алынат.

202. Бухгалтердик отчеттуулукта негизги каражаттардын жана материалдык эмес активдердин ар түрдүү объекттеринин мүнөзү жана формасы, ошондой эле финансылык абал жөнүндө отчетто таанылбаган, аларды сатып алуу боюнча келишимдик милдеттенмелердин суммасы көрсөтүлөт.

203. Негизги каражаттарды же негизги каражаттардын топторун чакан ишкердик субъектинин бир түзүмдүк бөлүмүнөн башкасына ички орун которууну тариздөө, объектти же каражаттардын активдеринин тобун кампадан (запастан) эксплуатациялоого өткөрүп берүүнү тариздөө үчүн негизги каражаттарды ички орун которууга коштомо кагаз (17-тиркеме) колдонулат. Негизги каражаттарды ички орун которууга коштомо кагаз субъекттин - тапшыруучунун түзүмдүк бөлүмүнүн кызматкери тарабынан эки нускада жазылат. Алуучунун жана тапшыруучунун тил каты менен биринчи нуска бухгалтердик эсепти жүргүзүүчү үчүн жооптуу адамга берилет, экинчи нуска субъекттин - тапшыруучунун түзүмдүк бөлүмүнө берилет.

204. Активдерди (негизги каражаттардын компоненттерин) оңдоодон, реконструкциялоодон (модернизациялоодон) кабыл алууну-өткөрүп берүүнү тариздөө үчүн активдерди (оңдолгон, реконструкцияланган (модернизацияланган) кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө акт (18-тиркеме) колдонулат. Чакан ишкердик субъектинин - заказчынын активдерди кабыл алууга материалдык-жооптуу кызматкери жана оңдоону, реконструкциялоону (модернизациялоону) жүргүзгөн аткаруучунун субъектисинин өкүлү тарабынан кол коюлган кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө акт эки нускада түзүлөт. Тиешелүү активдин техникалык паспортуна капиталдык оңдоого, реконструкциялоого (модернизациялоого) байланышкан объекттин мүнөздөмөсүнө зарыл болгон өзгөртүүлөр киргизилүүгө тийиш. Активдерди (оңдолгон, реконструкцияланган (модернизацияланган) кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө актыга бухгалтердик эсепти жүргүзүү үчүн жооптуу адам кол коет жана аны чакан ишкердик субъектинин - заказчынын жетекчиси бекитет.

205. Негизги каражаттардын объекттерин (автотранспорт каражаттарын кошпогондо) толугу менен же жарым-жартылай (чыгарууну) эсептен чыгарууну тариздөө үчүн негизги каражаттарды эсептен чыгаруу актысы (19-тиркеме) колдонулат. Негизги каражаттарды эсептен чыгаруу актысы эки нускада түзүлөт, ага комиссиянын мүчөлөрү кол коет жана чакан ишкердик субъекти тарабынан бекитилет. Негизги каражаттарды эсептен чыгаруу актысынын биринчи нускасы негизги каражаттарды эсептен чыгаруу үчүн бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу адамга берилет, негизги каражаттарды эсептен чыгаруу актысынын экинчи нускасы бул объекттин сакталышы үчүн жооптуу адамда калат жана эсептен чыгаруунун натыйжасында калган запастык бөлүктөрдү, материалдарды жана металл сыныктарын кампага тапшыруу жана сатуу үчүн негиз болуп саналат.

206. Автотранспорт каражаттарын эсептен чыгаруу актысы (20-тиркеме) автотранспортту эсептен чыгарууну тариздөө үчүн колдонулат. Автотранспорт каражаттарын эсептен чыгаруу актысы чакан ишкердик субъектинин буйругу менен дайындалган комиссия тарабынан эки нускада түзүлөт, чакан ишкердик субъектинин жетекчиси тарабынан бекитилет. Автотранспорт каражаттарын эсептен чыгаруу актысынын биринчи нускасы автотранспорт каражаттарын эсепке алуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда эсептен чыгарууну ырастаган документ менен бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу адамга берилет, автотранспорт каражаттарын эсептен чыгаруу актысынын экинчи нускасы автотранспорт каражаттарынын сакталышы үчүн жооптуу адамда калат жана эсептен чыгаруунун натыйжасында калган запастарды жана металл сыныктарын кампага тапшыруу жана сатуу үчүн негиз болуп саналат.

207. Негизги каражаттардын объекттери турган (эксплуатациялоо) жерлерде аларды объекттер боюнча эсепке алуу үчүн материалдык жооптуу адамдар негизги каражаттарды эсепке алуунун инвентардык карточкасын (21-тиркеме) колдонот. Форма негизги каражаттардын объектисин эсепке киргизүү, анын ордун которуу, толуктап жабдуу, реконструкциялоо, модернизациялоо, капиталдык оңдоо жана эсептен чыгаруу боюнча документтердин негизинде бир нускада толтурулат. Инвентардык карточка негизги каражаттардын объектисинин, ошондой эле ага тиешелүү маанилүү кошумча курулмалардын, жабдуулардын негизги сапаттык жана сандык көрсөткүчтөрүн камтыйт.

208. Инвентардык номерлер негизги каражаттардын объекттерине алардын келип түшүүсүнө жараша катар-сериялык система боюнча ыйгарылат. Колдонуудагы мыйзамдарга ылайык өзгөчө тартипте таризделген учурларды кошпогондо, негизги каражаттардын объекттерин эксплуатациялоого киргизүүнү эсепке алуу, ошондой эле башка субъектке өткөрүп берүүдө, сатууда негизги каражаттардын курамынан чыгаруу үчүн активдерди кабыл алуу актысы колдонулат. Акт ар бир өзүнчө объектке же объекттин компонентине эки нускада түзүлөт. Тиркелген техникалык документтери менен таризделген акт бухгалтердик кызматка берилет, ага башкы бухгалтер же бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жооптуу адам кол коет жана чакан ишкердик субъектинин жетекчиси тарабынан бекитилет.

209. Орнотуу үчүн кампага келип түшкөн жабдууну тариздөө үчүн орнотууга жабдууну кабыл алуу жөнүндө акт (22-тиркеме) колдонулат. Акт эки нускада түзүлөт жана ага кабыл алуу комиссиясы кол коет.

210. Жабдууну монтаждоочу уюмдарга өткөрүп берүүдө активди монтажга кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө акт (23-тиркеме) таризделет. Подряддык ыкма менен монтаждоо иштерин жүзөгө ашырууда кабыл алуу комиссиясы түзүлөт, анын курамына жабдууну жеткирүүнү жүзөгө ашырган субъекттин өкүлү, ошондой эле подряддык монтаждоо уюмунун өкүлү кирет. Бул учурда жабдууну монтажга өткөрүп берүүгө активди монтажга кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө өзүнчө акт түзүлбөйт. Жабдууну жооптуу сактоого алууда монтаждоо уюмунун ыйгарым укуктуу өкүлү активди монтажга кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө актыга кол коет жана ага активди монтажга кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө актынын көчүрмөсү берилет.

211. Киреше - бул отчеттук мезгилдин ичинде активдердин келиши же өсүшү же милдеттенмелердин азайышы түрүндө үлүштүк инвесторлор тарабынан капиталга төгүмдөрдүн көбөйүшү менен байланышпаган капиталдын көбөйүшүнө алып келүүчү экономикалык пайданын көбөйүшү.

212. Ушул Эрежелердин максаттары үчүн кирешелер операциялык иштен алынган жана башка кирешелерге бөлүнөт.

213. Операциялык иштен алынган кирешелерге чакан ишкердик субъектин түзүүнүн башкы максаты болуп саналган жана анын кирешесинин негизги үлүшүн камсыз кылган продукцияны (товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) өндүрүү же сатып өткөрүү менен байланышкан операциялар кирет. Иштин чөйрөсүнө жараша төмөнкүдөй айырмаланат:

1) товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатуудан түшкөн акча;

2) ижара акысы;

3) лицензиялар, патенттер, интеллектуалдык иштин башка натыйжалары боюнча укуктарды берүү үчүн түшкөн каражаттар.

214. Түшкөн акчаны чакан ишкердик субъекти алынган же алынууга тийиш болгон ордун толтуруунун (акча каражаттарынын) наркы боюнча баалайт.

215. Алынган же алынууга тийиш болгон түшкөн акча каалаган соода арзандатууларынын, мөөнөтүнөн мурда төлөө үчүн арзандатуулардын жана чакан ишкердик субъекти тарабынан берилүүчү дүң арзандатуулардын суммасын алып салуу менен көрсөтүлүүгө тийиш.

216. Түшкөн акчанын суммасына чакан ишкердик субъекти алган экономикалык пайданын дүң түшкөн каражаттары гана кошулат. Товарларды сатууда жана кызматтарды көрсөтүүдө сатып алуучулардан алынуучу кыйыр салыктар (акциз, сатуудан алынуучу салык) чакан ишкердик субъектинин экономикалык пайдасы болуп саналбайт жана түшкөн акчанын суммасына кошулбайт.

217. Чакан ишкердик субъекти тарабынан үчүнчү жактардын пайдасына чогултулуучу суммалар түшкөн акчага кошулбайт. Алсак, агенттик мамилелерде принципалдын пайдасына чогултулуучу суммалар агенттин түшкөн акчасы болуп саналбайт. Комиссиялык (агенттик) сый акынын суммасы гана агенттин түшкөн акчасы болуп саналат.

218. Товарлар же кызмат көрсөтүүлөр мүнөзү жана наркы боюнча окшош же мүнөзү жана наркы боюнча окшош эмес болуп саналган товарларга же кызмат көрсөтүүлөргө алмашылган (бартер) учурда, эгерде операциянын коммерциялык маңызы жок болсо, чакан ишкердик субъекти түшкөн акчаны таанууга тийиш эмес.

Товарлар сатылганда же кызмат көрсөтүүлөр коммерциялык маңызы бар операциянын натыйжасында мүнөзү жана наркы боюнча окшош болуп саналбаган товарларга же кызмат көрсөтүүлөргө алмашылган учурда чакан ишкердик субъекти түшкөн акчаны тааныйт. Бул учурда чакан ишкердик субъекти операцияны алынган товарлардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн адилет наркы боюнча баалайт. Эгерде адилет наркты ишенимдүү баалоого мүмкүн болбосо, анда баалоо өткөрүп берилген акча каражаттарынын же акча каражаттарынын эквиваленттеринин суммасына түзөтүлгөн, өткөрүп берилген активдин баланстык наркы боюнча жүргүзүлөт.

219. Кардарларга келечекте алар товарларды же кызмат көрсөтүүлөрдү акысыз же арзандатуу менен алышы үчүн колдонулушу мүмкүн болгон лоялдуулук үчүн программалар берилген учурда, чакан ишкердик субъекти түшкөн акчаны бүтүмдүн бөлүштүрүлгөн наркынын негизинде тааныйт, бул учурда чакан ишкердик субъекти бонустун баллдарын сатуу боюнча алгачкы операциянын өзүнчө идентификациялануучу элементи катары эсепке алат. Чакан ишкердик субъекти сатуу боюнча алгачкы операцияга байланыштуу алынган же алынууга тийиш болгон ордун толтуруунун адилет наркын бонустун баллдарынын жана сатуунун башка элементтеринин ортосунда бөлүштүрөт. Бонустун баллдарына киргизилүүчү ордун толтуруу алардын адилет наркынын, башкача айтканда, ал үчүн бонустун баллдары өзүнчө сатылышы мүмкүн болгон сумманын негизинде бааланууга тийиш.

220. Түшкөн акча бухгалтердик эсепте төмөнкүдөй шарттарда таанылат:

1) чакан ишкердик субъекти конкреттүү келишим менен шартталган же башкача тиешелүү түрдө ырасталган бул түшкөн акчаны алууга укуктуу;

2) кирешенин суммасы аныкталышы мүмкүн;

3) конкреттүү операциянын натыйжасында экономикалык пайданы көбөйтүүгө ишенич бар;

4) продукцияга (товарга) менчик (ээлик кылуу, пайдалануу, тескөө) укугу сатып алуучуга өткөн же иш заказчы тарабынан кабыл алынган (кызмат көрсөтүлгөн);

5) бул операцияга байланыштуу жүргүзүлгөн же жүргүзүлө турган чыгымдар ишенимдүү аныкталышы мүмкүн.

221. Операциялык иштин кирешелери операциялык иштин жүрүшүндө алынган товарларды сатуудан жана кызматтарды көрсөтүүдөн түшкөн акча жөнүндө маалыматты жалпылоого арналган "Түшкөн акча" 6100 тобунун эсептеринде эсепке алынат. Операциялык иштин башка кирешелери "Операциялык иштин башка кирешелери" 6200 эсептеринде эсепке алынат.

222. Мезгил ичинде таанылган түшкөн акчанын суммасы пайда жана зыян жөнүндө отчетто өзүнчө берилүүгө тийиш.

223. Ушул Эрежелердин 213-пунктуна кирбеген кирешелер башка кирешелерге кирет, башка кирешелерди эсепке алуу үчүн каралган "Операциялык эмес башка кирешелер" 9190 тобунун эсептеринде эсепке алынат. Башка кирешелер - киреше аныктамасына туура келген, бирок түшкөн акча болуп саналбаган экономикалык пайданын көбөйүшү.

224. Чакан ишкердик субъекти мезгилдин ичинде таанылган кирешелердин негизги категорияларын пайда жана зыян жөнүндө отчетто же бухгалтердик отчеттуулуктун эскертүүлөрүндө өзүнчө ачып көрсөтөт.

225. Чыгым - бул активдердин кемиши же азайышы же таза активдердин азайышына алып келүүчү милдеттенмелердин көбөйүшү түрүндө болуп өтүүчү отчеттук мезгил ичиндеги экономикалык пайданын азайышы.

226. Ушул Эрежелердин максаттары үчүн чыгымдар операциялык иш боюнча чыгымдар жана башка чыгымдар деп бөлүнөт.

227. Операциялык иш боюнча чыгымдарга негизги ишти жүзөгө ашыруу менен үзгүлтүксүз байланышкан чыгымдар кирет, аларга төмөнкүлөр кирет:

1) продукцияны өндүрүү жана сатуу, товарларды сатып алуу жана кийин сатып өткөрүү, кызматтарды көрсөтүү же иштерди аткаруу боюнча чыгымдар;

2) ижара боюнча чыгымдар;

3) патенттик жана лицензиялык укуктарды, интеллектуалдык иштин натыйжаларына укуктарды ишке ашыруудан чыгымдар.

228. Ушул эле сарптоолор, эгерде алар иштин негизги түрү боюнча жүргүзүлбөгөн болсо, башка чыгымдарда эсепке алынат.

229. Операциялык иш боюнча чыгымдардын суммасында чакан ишкердик субъектинин негизги иши менен түздөн-түз байланышкан материалдык сарптоолордун, эмгек акы боюнча сарптоолордун, амортизациялык чегерүүлөрдүн, социалдык муктаждыктарга чегерүүлөрдүн жана башка сарптоолордун суммалары эсепке алынат.

230. Чакан ишкердик субъекти зайымдар боюнча бардык сарптоолорду алар сарпталган мезгилдеги пайданын же зыяндын курамында таанууга тийиш. Зайымдар боюнча сарптоолор -каражаттарды карызга алууга байланыштуу чакан ишкердик субъекти сарптаган пайыздык жана башка чыгымдар.

231. Активдердин төмөнкүдөй чыгышы чакан ишкердик субъектинин чыгымдары деп таанылбайт:

1) негизги каражаттарды, бүткөрүлбөгөн курулушту сатып алууга (түзүүгө) байланыштуу;

2) комиссиянын келишимдери, комитенттин, принципалдын пайдасына агенттик жана башка ушундай келишимдер боюнча;

3) запастарга жана башка баалуулуктарга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө алдын ала акы төлөө тартибинде;

4) запастарга жана башка баалуулуктарга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө акы төлөөнүн эсебине аванс, шертпул түрүндө.

232. Илимий-изилдөө, тажрыйба-конструктордук жана технологиялык иштерге активдердин толук суммада кемиши аларды жүзөгө ашырууга жараша мезгилдин чыгымдары деп таанылат.

233. Ижарага алынган менчикти жана жер участокторун абатташтыруу аларды толук жүзөгө ашырууда мезгилдин чыгымдары деп таанылат.

234. Ижара төлөмдөрү алардын келип чыгышына жараша чыгымдар катары таанылат.

235. Операциялык иш боюнча чыгымдар "Операциялык чыгымдар" 7000-8000 топторунун эсептеринде эсепке алынат. Операциялык иштин жүрүшүндө сарпталган чыгымдардын функциясына ылайык өздүк наркка чыгымдар, сатып өткөрүү боюнча чыгымдар жана административдик чыгымдар топтору каралган.

236. Ушул Эрежелердин 227-пунктунда каралбаган чыгымдар башка чыгымдарды эсепке алуу үчүн каралган "Операциялык эмес иш боюнча чыгымдар" 9500 тобунун эсептеринде эсепке алынат.

237. Гранттар - эл аралык келишимдерге, өкмөттөр аралык макулдашууларга жана Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык акысыз жана кайтарымсыз негизде берилүүчү акча каражаттары.

238. Субсидиялар - мамлекеттик экономикалык жана социалдык саясатка ылайык юридикалык жактар - товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүүчүлөр өздөрүнүн өндүрүштүк ишин жүзөгө ашырууда тарткан зыянды компенсациялоо үчүн аларга акысыз жана кайтарымсыз негизде берилүүчү акча каражаттары.

239. Бул главада инвестициялык салыктык жеңилдиктер, тездетилген амортизация, салык каникулдары жана пайда салыгынын төмөндөтүлгөн ставкалары сыяктуу салык салынуучу пайданы же салыктык зыянды аныктоодо жеңилдиктер түрүндө чакан ишкердик субъектине берилүүчү мамлекеттик жардам каралбайт.

240. Чакан ишкердик субъекти учурдагы мезгилдин кирешелеринин эсептериндеги субсидияны же грантты чакан ишкердик субъекти ага сунушталган шарттарды сактай тургандыгына жана субсидия же грант алына тургандыгына акылга сыярлык ишенич болгон учурда тааныйт. Эгерде акылга сыярлык ишенич жок болсо, анда субсидия же грант шарттар аткарылганга чейин милдеттенме деп таанылат. Мындай милдеттенмелер келечектеги мезгилдердин кирешеси катары берилет жана шарттар аткарылганда учурдагы мезгилдин кирешесине киргизилет.

241. Бухгалтердик эсеп "Мөөнөтү өткөн кирешелер" 4200 эсебинде жүргүзүлөт.

242. Чакан ишкердик субъекти операциянын суммасы боюнча акчалай активдер түрүндө алынган же алынууга тийиш болгон субсидияларды же гранттарды баалайт. Акчалай эмес активдердин курамында алынган же алынууга тийиш болгон гранттар алынган же алынууга тийиш болгон активдин адилет наркы боюнча бааланууга тийиш.

243. Чакан ишкердик субъекти мамлекеттик субсидиялар жана гранттар жөнүндө төмөнкүдөй маалыматты ачып көрсөтөт:

1) бухгалтердик отчеттуулукта таанылган мамлекеттик субсидиялардын жана гранттардын мүнөзүн жана суммаларын;

2) күн мурунтан алынган жана милдеттенмелер катары таанылган мамлекеттик субсидиялар жана гранттар боюнча аткарылбаган шарттарды.

244. Чет өлкөлүк валюта - бул чакан ишкердик субъектинин отчеттуулук валютасынан айырмаланган валюта.

245. Чет өлкөлүк валютадагы операциялар - бул шарттары анын отчеттуулук валютасынан айырмаланган валютада көрсөтүлгөн чакан ишкердик субъектинин операциясы.

246. Чакан ишкердик субъекти чет өлкөлүк валютадагы операцияны операциянын датасына карата Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын учурдагы алмашуу курсун колдонуу менен чакан ишкердик субъектинин отчеттуулук валютасында тааныйт.

247. Ар бир отчеттук мезгилдин аягында чакан ишкердик субъекти:

1) отчеттун датасына карата курсту пайдалануу менен чет өлкөлүк валютадагы акча беренелерин которот;

2) тарыхый наркы боюнча баалануучу монетардык эмес беренелерди операциянын датасына карата алмашуу курсун пайдалануу менен отчеттуулук валютасына которот.

248. Монетардык беренелер - бул акча каражаттары, ошондой эле акчалай түрдө алынууга же төлөнүүгө тийиш болгон активдер жана милдеттенмелер.

249. Курстук пайда же зыян чет өлкөлүк валютада көрсөтүлгөн акча беренеси ал мурда чагылдырылган курстан айырмаланган алмашуу курсу боюнча эсептелген же кайра эсептелген учурда келип чыгат.

250. Чакан ишкердик субъекти мезгил үчүн пайданын же зыяндын курамында таанылган курстук айырмалардын суммасын ачып көрсөтүүгө тийиш.

251.Ушул Эрежелерге ылайык даярдалган бухгалтердик отчеттор чакан ишкердик субъектинин биринчи жылдык отчеттуулуктары болуп саналат, мисалы, качан ал:

1) мурдагы мезгилдердеги бухгалтердик отчеттуулуктарды бербесе;

2) Чакан жана орто ишканалар үчүн финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттарына (мындан ары - ЧОИ үчүн ФОЭС) ылайык мурдагы мезгилдер үчүн эң акыркы финансылык отчеттуулуктарды же ЧОИ үчүн ФОЭС менен бардык аспекттерде макулдашылбаган отчеттуулуктарды берсе; же

3) Финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттарынын (мындан ары - ФОЭС) толук версиясына ылайык мурдагы мезгилдер үчүн эң акыркы финансылык отчеттуулуктарды берсе.

252. Ушул Эрежелердин 97-пунктуна ылайык чакан ишкердик субъекти өткөн жыл үчүн салыштырма маалыматты көрсөтөт. Чакан ишкердик субъекти салыштырма маалыматты мурдагы бирден көп мезгил боюнча көрсөтө алат. Ошондуктан чакан ишкердик субъекти үчүн ушул Эрежелерге субъектин өтүү датасы болуп чакан ишкердик субъекти ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген өзүнүн алгачкы отчетторунда ушул Эрежелерге ылайык толук салыштырма маалыматтарды берген эң эрте мезгилдин башталышы саналат.

253. Чакан ишкердик субъекти отчеттук мезгилдин башталышындагы финансылык абал жөнүндө отчетто ушул Эрежелерге өтүү датасына карата төмөнкүлөргө тийиш:

1) таануусу ушул Эрежелерде талап кылынган бардык активдерди жана милдеттенмелерди таанууга;

2) эгерде ушул Эрежелер мындай таанууга уруксат бербесе, беренелерди активдер же милдеттенмелер катары тааныбоого;

3) ушул Эрежелерди бардык таанылуучу активдерди жана милдеттенмелерди баалоодо колдонууга.

254. Ушул Эрежелерге өтүү датасына чейин болгон операциялардын жана окуялардын же жагдайлардын натыйжаларын тиешелүү түзөтүүлөргө зарылчылык келип чыккан учурда, чакан ишкердик субъекти мындай түзөтүүлөрдү түздөн-түз бөлүштүрүлбөгөн пайдада чагылдырат.

255. Эгерде ушул Эрежелерге өтүү датасына карата чакан ишкердик субъекти үчүн бир же бир нече түзөтүүлөр боюнча финансылык абал жөнүндө отчетту кайра эсептөөгө дээрлик мүмкүн болбосо, чакан ишкердик субъекти кайра эсептөө мүмкүн болгон эң эрте мезгилди колдонот жана чакан ишкердик субъекти ушул Эрежелерге ылайык келген өзүнүн биринчи отчеттуулугун даярдаган эсептөөлөрдү жүргүзүүгө мүмкүндүк берүүчү мурдагы мезгилдер боюнча берилген маалыматтарды аныктайт.

256. Эгерде чакан ишкердик субъекти үчүн ушул Эрежелерге ылайык чакан ишкердик субъекти биринчи жолу бухгалтердик отчеттуулукту даярдап жаткан мезгилден мурдагы каалаган мезгил үчүн ушул Эрежелер талап кылуучу ачыктоолордун кайсы бирин берүү дээрлик мүмкүн болбосо, анда аталган факт бухгалтердик отчеттуулуктун эскертүүлөрүндө ачып көрсөтүлөт.

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 1-тиркеме

20___-жылга бухгалтерияда документ жүгүртүү ГРАФИГИ

БЕКИТИЛДИ _______________ № ______ буйрук менен

Документтин аталышы

Документти түзүү (алуу)

Документти текшерүү

Документти иштеп чыгуу

Архивге өткөрүп берүү

Нусканын саны

Көчүрмө үчүн жооптуу

Тариздөө үчүн жооптуу

Аткаруу мөөнөтү

Текшерүү үчүн жооптуу

Ким берет

Берүү тартиби

Берүү мөөнөтү

Иштеп чыгуу үчүн жооптуу

Аткаруу мөөнөтү

Архивге өткөрүп берүү үчүн жооптуу

Берүү мөөнөтү

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

ТМБ, отчет берүүчү адамдар, негизги каражаттар

Аванстык отчет

1

Отчет берүүчү адам

Отчет берүүчү адам

Акча каражатын алгандан кийин үч күндүн ичинде

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Аванстык отчет

Күн сайын

Бухгалтер

Күн сайын

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Кириштөө ордери (ф. М-4)

1

Бухгалтер

Бухгалтер

ТМБ эсепке кабыл алуу учурунда

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Кириштөө ордери (ф. М-4)

ТМБ эсепке кабыл алынган күнү

Бухгалтер

ТМБ эсепке кабыл алынган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

ТМБ эсептен чыгаруу актысы

1

Бухгалтер

Бухгалтер

ТМБ эсептен чыгаруу учурунда

Директор, башкы бухгалтер

Бухгалтер

ТМБны эсептен чыгаруу актысы

ТМБ эсептен чыгарылган күнү

Бухгалтер

ТМБ эсептен чыгарылган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Эксплуатацияга киргизүү жөнүндө акт

1

Бухгалтер

Бухгалтер

НК эксплуатацияга киргизүү учурунда

Директор, башкы бухгалтер

Бухгалтер

НК эксплуатацияга киргизүү жөнүндө акт

НК эксплуатацияга киргизилген күнү

Бухгалтер

НК эксплуатацияга киргизилген күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

НК объектинин чыгуу актысы

1

Бухгалтер

Бухгалтер

НК эксплуатациядан чыгарылган учурда

Директор, башкы бухгалтер

Бухгалтер

НК объектинин чыгуу актысы

НК объекти эсептен чыгарылган күнү

Бухгалтер

НК объекти эсептен чыгарылган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Сатып алуучулар/жеткирүүчүлөр менен салыштырып текшерүү актысы

2

Бухгалтер

Бухгалтер

Ай сайын

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Салыштырып текшерүү актысы

Ай сайын, өткөн айдан кийинки айдын 15инен кечиктирбестен

Бухгалтер

Ай сайын, өткөн айдан кийинки айдын 15инен кечиктирбестен

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Банктын жана төлөм документтери

Банктык эсеп келишими

1

Директор

Директор, башкы бухгалтер

Түзүлгөнүнө жараша

Директор

Директор, башкы бухгалтер

Түзүлгөнүнө жараша

Келип түшкөндөн кийинки күндөн кечиктирбестен

Бухгалтерия

Келип түшкөн күнү

Бухгалтерия

Банктагы эсеп жабылгандан кийин

Төлөм тапшырмасы

1

Бухгалтер

Бухгалтер

Күн сайын

Башкы бухгалтер

Бухгалтер, банк, 1 нуска

Банктык көчүрмө бөлүк менен

Күн сайын

Бухгалтер

Күн сайын

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Банктык көчүрмө бөлүк

1

Банк

Банк

Күн сайын

Бухгалтер

Банк, 1 нуска

Төлөм документтерин тиркөө менен

Күн сайын

Бухгалтер

Күн сайын

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Касса

Кириштөө касса ордери

1

Бухгалтер-кассир

Бухгалтер-кассир

Акча кабыл алынган күнү

Башкы бухгалтер

Соода залынын оператору-кассир

Кассалык китеп

Күн сайын

Соода залынын оператору-кассир

Күн сайын

Башкы бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Чыгыштоо касса ордери

1

Бухгалтер-кассир

Бухгалтер-кассир

Акча берилген күнү

Башкы бухгалтер

Соода залынын оператору-кассир

Кассалык китеп

Күн сайын

Соода залынын оператору-кассир

Күн сайын

Башкы бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Кассир-операционисттин китеби

1

Бухгалтер-кассир

Бухгалтер-кассир

Күн сайын

Башкы бухгалтер

Соода залынын оператору-кассир

Кассир-операционисттин китеби

Күн сайын

Соода залынын оператору-кассир

Күн сайын

Башкы бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Кампадагы товарды сатуу, түшүүсү, кайтаруу, эсептен чыгаруу

Жеткирүү келишими (чыг.)

2

Катчы

Катчы

Түзүлгөнүнө жараша

Директор, башкы бухгалтер

Катчы

Жеткирүү келишими

Түзүлгөндөн кийинки күндөн кечиктирбестен

Бухгалтерия

Келип түшкөн күнү

Катчы, бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеткирүү келишимине кошумча макулдашуу (чыг.)

2

Катчы

Катчы

Зарылчылыкка жараша

Директор, башкы бухгалтер

Катчы

Жеткирүү келишимине кошумча макулдашуу

Түзүлгөндөн кийинки күндөн кечиктирбестен

Бухгалтерия

Келип түшкөн күнү

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеткирүү келишими (кир.)

2

Жеткирүүчү

Жеткирүүчү

Түзүлгөнүнө жараша

Директор, башкы бухгалтер

Башкы бухгалтер, директор

Жеткирүү келишими

Түзүлгөн күнү

Бухгалтерия

Келип түшкөн күнү

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеткирүү келишимине кошумча макулдашуу (кир.)

2

Жеткирүүчү

Жеткирүүчү

Зарылчылыкка жараша

Директор, башкы бухгалтер

Башкы бухгалтер, директор

Жеткирүү келишимине кошумча макулдашуу

Түзүлгөн күнү

Бухгалтерия

Келип түшкөн күнү

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Товарды сатууга коштомо кагаз

2

Соода залынын оператору

Соода залынын оператору

Күн сайын 16:00дөн 20:00гө чейин

Бухгалтер

Соода залынын оператору

Товарды сатуу боюнча отчет

Күн сайын

Бухгалтер

Күн сайын

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Товардын түшүүсүнө коштомо кагаз

2

Кладовщик

Соода залынын оператору

Документтер кампадан алынган күнү

Бухгалтер

Соода залынын оператору

Товардын түшүүсү боюнча отчет

Түшкөндөн кийинки күндөн кечиктирбестен

Бухгалтер

Ай сайын

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Сатып алуучудан кайтарылышына коштомо кагаз

1

Соода өкүлү, айдоочу, кладовщик

Соода залынын оператору

Документтерди кампадан алууга жараша

Бухгалтер

Соода залынын оператору

Сатып алуучулардан кайтарылышы боюнча отчет

Күн сайын

Бухгалтер

Күн сайын

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеткирүүчүгө кайтарууга коштомо кагаз

2

Соода залынын оператору

Соода залынын оператору

Кайтарылган күнү

Бухгалтер

Соода залынын оператору

Жеткирүү чүгө кайтаруу боюнча отчет

Кайтарылган күнү

Бухгалтер

Ай сайын

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Ишеним кат

1

Соода залынын оператору

Соода залынын оператору

Күн сайын

Бухгалтер

Соода залынын оператору

Берилген ишеним каттардын реестри

Ай сайын

Бухгалтер

Ай сайын

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Кампадагы товарды эсептен чыгаруу актысы (жараксыздык, бузулуу, сынуу, урунуу)

1

Кладовщик, бухгалтер

Кладовщик, бухгалтер

Кампада жараксыздык табылган учурда

Бухгалтер, супервайзер

Кладовщик, бухгалтер

Кампадагы товарды эсептен чыгаруу актысы (жараксыздык, бузулуу, сынуу, урунуу)

Кампада жараксыздык табылган учурда

Бухгалтер

Директор актыны бекиткен күнү

Бухгалтер

Үч жыл өткөндөн кийин

Кызмат көрсөтүүлөр боюнча документтер (кириш/чыгыш)/Арзандатуулар, сый акылар боюнча документтер (кириш/чыгыш)

Аткарылган жумуштардын/кызмат көрсөтүүлөрдүн актысы (кир.)

2

Жеткирүүчү

Жеткирүүчү

Жумуштар/кызмат көрсөтүүлөр кабыл алынган учур

Башкы бухгалтер

Супервайзер, айдоочу, соода залынын оператору

Аткарылган жумуштардын/кызмат көрсөтүүлөрдүн актысы (кир.)

Келип түшүүсүнө жараша

Башкы бухгалтер

Келип түшкөн күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Эсеп-фактура (кир.)

1

Жеткирүүчү

Жеткирүүчү

Жумуштар/кызмат көрсөтүүлөр кабыл алынган күнү

Башкы бухгалтер

Супервайзер, айдоочу, соода залынын оператору

Эсеп-фактура (кир.)

Келип түшүүсүнө жараша

Башкы бухгалтер

Келип түшкөн күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Аткарылган жумуштардын/кызмат көрсөтүүлөрдүн актысы (чыг.)

2

Башкы бухгалтер

Башкы бухгалтер

Аткаруу учурунда

Директор

Башкы бухгалтер

Аткарылган жумуштардын/кызмат көрсөтүүлөрдүн актысы (чыг.)

Аткаруу учурунда

Башкы бухгалтер

Аткарылган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Арзандатууга/сый акыга (сатып алуучуга) эсептешүү-кабарлоо

2

Башкы бухгалтер

Жеткирүүчү

Айдын/кварталдын акыркы күнү

Директор

Башкы бухгалтер

Арзандатууга/сый акыга (сатып алуучуга) эсептешүү-кабарлоо

Айдын/ кварталдын акыркы күнү

Башкы бухгалтер

Айдын/кварталдын акыркы күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Арзандатууга/сый акыга (жеткирүүчүдөн) эсептешүү-кабарлоо

1

Жеткирүүчү

Жеткирүүчү

Келишим боюнча

Башкы бухгалтер

Супервайзер

Арзандатууга/сый акыга (жеткирүүчүдөн) эсептешүү-кабарлоо

Алган күнү

Башкы бухгалтер

Алган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Эмгек акы

Жумуш убактысынын табели

1

Түзүмдүк бөлүмдөрдүн жетекчилери

Бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 3үнөн кечиктирбестен

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Эсептешүү-төлөм ведомосту менен

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Эмгек акы боюнча бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Эсептешүү-төлөм ведомосту

1

Бухгалтер

Бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Эмгек акы төлөө боюнча эсептешүү-төлөм ведомосту

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Эмгек акы боюнча бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Тизмедеги орточо сандын эсеби

1

Бухгалтер

Бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Башкы бухгалтер

Бухгалтер

Жумуш убактысынын табели менен

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Эмгек акы боюнча бухгалтер

Өткөн айдан кийинки айдын 10унан кечиктирбестен

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Штаттык сан

1

Катчы

Катчы

Директордун буйрук алынган күнү

Башкы бухгалтер, бухгалтер

Катчы

Штаттык расписаниени бекитүү жөнүндө буйрук менен

Штаттык расписаниени бекитүү жөнүндө буйрукка кол коюлган күнү

Эмгек акы боюнча бухгалтер

Штаттык расписаниени бекитүү жөнүндө буйрукка кол коюлган күнү

Бухгалтерия

Үч жыл өткөндөн кийин

Уюштуруу-тескөө документтери, кадр иши

Негизги иш боюнча буйруктар

1

Катчы

Катчы

Зарылдыгына жараша

Директор, башкы бухгалтер

Директор

Буйрук

Чыккан/бекитилген күнү

Катчы, эмгек акы боюнча бухгалтер, башкы бухгалтер

Чыккан/кол коюлган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Кадрлар боюнча буйруктар

1

Катчы

Катчы

Кызматкерлерди кабыл алууда же бошотууда

Директор, э/а боюнча бухгалтер

Директор

Буйрук, жеке арыз

Чыккан/бекитилген күнү

Катчы, эмгек акы боюнча бухгалтер

Чыккан/кол коюлган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеке курам боюнча буйруктар

1

Катчы

Катчы

Кызматкер арызга кол койгон учурдан тартып бир күндөн кечиктирбестен

Директор, эмгек акы боюнча бухгалтер, башкы бухгалтер

Директор

Буйрук, жеке арыз

Чыккан/бекитилген күнү

Катчы, эмгек акы боюнча бухгалтер

Чыккан/кол коюлган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Эмгек келишими

2

Катчы

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Директор

Директор

Эмгек келишими

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Эмгек келишимине кошумча макулдашуу

2

Катчы

Катчы

Зарылдыгына жараша

Директор

Директор

Эмгек келишимине кошумча макулдашуу

Чыккан/бекитилген күнү

Катчы

Чыккан/кол коюлган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Жеке материалдык жоопкерчилик келишими

2

Катчы

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Директор

Директор

Жеке материалдык жоопкерчилик келишими

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Жамааттык материалдык жоопкерчилик келишими

1

Катчы

Катчы

Жамаатты 25 %дан ашык алмаштырууда

Директор, жамааттын жетекчиси

Директор

Жамааттык материалдык жоопкерчилик келишими

Жамаатты 25%дан ашык алмаштырууда

Катчы, жамааттын жетекчиси

Жамаатты 25%дан ашык алмаштырууда

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Кызматтык нускама

2

Катчы

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Директор, түзүмдүк бөлүмдүн начальниги

Директор

Кызматтык нускама

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Чыгыш кат-кабарлар

2

Катчы

Катчы

Зарылдыгына жараша

Директор, катчы, башкы бухгалтер

Директор

Кат

Басып чыгарылган күнү

Катчы

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Кириш кат-кабарлар

1

Жөнөтүүчү

Жөнөтүүчү

Келип түшүшүнө жараша

Катчы

Жөнөтүүчүнүн өкүлү

Кат

Алынган күн

Катчы

Келип түшкөн күнү/катта көрсөтүлгөн мөөнөттө

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Эмгек китепчелеринин жана алардын кошумча барагынын кыймылын эсепке алуу китеби

1

Катчы

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Директор, башкы бухгалтер

Катчы

Эмгек китепчелеринин жана алардын кошумча барагынын кыймылын эсепке алуу китеби

Зарылдыгына жараша

Катчы

Кызматкер кабыл алынган күнү

Катчы

Үч жыл өткөндөн кийин

Техникалык коопсуздук боюнча инструктаж журналы

1

Директордун орун басары

Директордун орун басары

Кызматкер кабыл алынган күнү/январь-февраль

Директор

Директордун орун басары

Техникалык коопсуздук боюнча инструктаж журналы

Кызматкер кабыл алынган күнү/жыл сайын: январь-февраль

Директордун орун басары

Кызматкер кабыл алынган күнү/жыл сайын: январь-февраль

Директордун орун басары

Үч жыл өткөндөн кийин

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 2-тиркеме

1-форма

20___-жылдын "___" _______________ карата финансылык абал жөнүндө ОТЧЕТ 20___-жылдын 1-январынан 20___-жылдын 31-декабрына чейин

Ишкана (бирикме)

Тармак (иштин түрү)

Башкаруу органы

Менчик формасы

Өлчөө бирдиги

ИСН

Дареги

Башкы бухгалтердин аты-жөнү, телефон номери

Көрсөткүчтөрдүн аталышы

Коду

Отчеттук жылдын башына карата

Отчеттук жылдын аягына карата

АКТИВДЕР

Акча каражаттары жана алардын эквиваленттери (1100)

110

Кыска мөөнөттүү финансылык активдер (1300), (1400), (1500)

130

Запастар (1600)

160

Башка кыска мөөнөттүү активдер (1800-1990)

180-190

Негизги каражаттар (2100)

210

Башка узак мөөнөттүү активдер (2400-2990)

299

АКТИВДЕР ЖЫЙЫНТЫГЫ

299

МИЛДЕТТЕНМЕЛЕР ЖАНА КАПИТАЛ

Кредитордук карыз (3100)

310

Кыска мөөнөттүү финансылык милдеттенмелер (3300)

330

Башка кыска мөөнөттүү милдеттенмелер (3610, 3620)

360

Кредиттер, зайымдар (4120)

412

Башка узак мөөнөттүү милдеттенмелер (4190-4900)

416

Капитал (5100)

510

МИЛДЕТТЕНМЕЛЕР ЖАНА КАПИТАЛ ЖЫЙЫНТЫГЫ

599

Жетекчи

Башкы бухгалтер

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 3-тиркеме

2-форма

Пайдалар жана чыгашалар жөнүндө ОТЧЕТ 20___-жылдын 1-январынан 20___-жылдын 31-декабрына чейин

Ишкана (бирикме)

Тармак (иштин түрү)

Башкаруу органы

Менчик формасы

Өлчөө бирдиги

ИСН

Дареги

Башкы бухгалтердин аты-жөнү, телефон номери

Көрсөткүчтүн аталышы

Коду

Өткөн жыл үчүн

Отчеттук жыл үчүн

Негизги операциялык иш

Операциялык иштин негизги кирешеси - түшкөн каражат

010

Мезгил ичиндеги операциялык чыгашалар

020

Пайыз боюнча чыгашалар

120

Башка операциялык эмес кирешелер

130

Башка операциялык эмес чыгашалар

140

Пайда салыгы боюнча чыгашалар

170

Пайда (зыян) (160-170)

180

Жетекчи

Башкы бухгалтер

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 4-тиркеме

1-инв. форма

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Запастардын инвентаризациялык тизими

_________________________________________________________________________________________ запастардын түрү

Тил кат

Инвентаризациялоо жүргүзүүнүн башталышына карата запастарды кириштөөгө жана чыгымдоого тиешелүү бардык документтер бухгалтерияга тапшырылды жана менин жоопкерчилигиме келип түшкөн бардык запастар кириштелди, ал эми чыгып калгандар чыгымга эсептен чыгарылды.

Материалдык жооптуу адам (адамдар): ________________________/ _________________/ ________________________ кызматы колу колун чечмеленишин

20___-жылдын "___" _______________ № ______ буйруктун (тескеменин) негизинде № ______________ баланстык эсепте турган 20___-жылдын "___" _______________ карата абал боюнча ____________ иш жүзүндөгү калдыктарды алып салуу жүргүзүлдү. Инвентаризациялоо 20___-жылдын "___" ______________ башталды. Инвентаризациялоо 20___-жылдын "___" ______________ аяктады.

Инв-1 формасынын арткы бети

Инвентаризациялоо төмөнкүлөр белгиленди:

Катар номери

Аталышы, мүнөздөмөсү

Эсеби

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Бирдик үчүн баа, сом менен

Иш жүзүндө болушу

Бухгалтердик эсептин маалыматтары боюнча

Саны

Суммасы, сом менен

Саны

Суммасы, сом менен

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

ж.б. линовка барактын аягына чейин

Жыйынтыгы

0

0

0

0

Тизмек боюнча жыйынтыгы:

а) катар номерлери _______________________________________________________________________

сөз менен

б) жалпы саны, иш жүзүндөгү _______________________________________________________________

сөз менен

в) суммага, сом менен, иш жүзүндөгү _________________________________________________________

сөз менен

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Ушул инвентаризациялык тизмекте № ______ тартып № ______ чейин аталган бардык запастар комиссия тарабынан менин (биздин) катышуумда текшерилди жана тизмекке киргизилди, буга байланыштуу инвентаризациялоо комиссиясына дооматтарым (дооматтарыбыз) жок. Тизмекте көрсөтүлгөн запастар менин (биздин) жооптуу сактообузда. Запастардын сакталышы үчүн материалдык жооптуу адам (адамдар): 20___-жылдын "___" ______________

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 5-тиркеме

Инв-2 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Запастарды инвентаризациялоонун натыйжаларын салыштыруу ведомосту 20___-жылдын "___" ______________ карата

20___-жылдын "___" ______ буйруктун (тескеменин) негизинде ___________________/ _____________/ ____________________ жооптуу

________________________________/

________________________________/

________________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

сактоосунда турган запастардын иш жүзүндөгү болушуна инвентаризациялоо жүргүзүлдү.

Инвентаризациялоо төмөнкүлөр белгиленди:

Катар номери

Аталышы, кыскача мүнөздөмөсү

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Инвентаризациялоонун натыйжалары

Бухгалтердик эсептеги оңдоп-түзөөлөрдүн эсебинен жөнгө салынган

Ашыкча

Кемип калуу

Ашыкча

Кемип калуу

Саны

Суммасы, сом менен

Саны

Суммасы, сом менен

Саны

Суммасы, сом менен

Эсеби

Саны

Суммасы, сом менен

Эсеби

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

ж.б. линовка барактын аягына чейин

Жыйынтыгы

0

0

0

0

0

0

х

0

0

х

Инв-2 форманын арткы бети

Кайра сорттоо

Биротоло ашыкчалар

Биротоло кем чыгуулар

Кем чыгууларды жабууга эсептелген ашыкчалар

Ашыкчалар менен жабылган кем чыгуулар

Саны

Суммасы, сом менен

Эсеби

Саны

Суммасы, сом менен

Эсеби

Саны

Суммасы, сом менен

Эсептелген кем чыгуулардын катар номери

Саны

Суммасы, сом менен

Эсептелген ашыкчалардын катар номери

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

0

0

х

0

0

х

0

0

х

0

0

х

Бухгалтер

_____________________________/

_____________________________

колу

колунун чечмелениши

Салыштыруунун натыйжалары менен тааныштырылды:

Материалдык жооптуу адам

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 6-тиркеме

Инв-3 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Дебитордук жана кредитордук карызды инвентаризациялоо актысы

20___-жылдын "___" ______________ буйруктун (тескеменин) негизинде зайымдар боюнча банктар менен, бюджет, сатып алуучулар, жеткирүүчүлөр, отчет берүүчү адамдар, кызматкерлер, депоненттер жана башка дебиторлор жана кредиторлор менен 20___-жылдын "___" ______________ карата абал боюнча карыздарды инвентаризациялоо жүргүзүлдү. Инвентаризациялоодо төмөнкүлөр белгиленди:

1. Дебитордук карыз боюнча

Дебитордун аталышы

ИСН

Эсеби

Карыз түзүлгөн дата

Төлөө мөөнөтү

Баланс боюнча сумма, сом менен

Мөөнөтү өткөн карызды жөнгө салуу үчүн көрүлгөн чаралар

Бардыгы

Анын ичинде кредиторлор менен макулдашылбаган

1

2

3

4

5

6

7

8

ж.б. линовка барактын аягына чейин

Жыйынтыгы

0

0

Инв-3 форманын арткы бети

2. Кредитордук карыз боюнча

Кредитордун аталышы

ИЖН/БИН

Эсеби

Карыз түзүлгөн дата

Төлөө мөөнөтү

Баланс боюнча сумма, сом менен

Мөөнөтү өткөн карызды жөнгө салуу үчүн көрүлгөн чаралар

Бардыгы

Анын ичинде кредиторлор менен макулдашылбаган

1

2

3

4

5

6

7

8

ж.б. линовка барактын аягына чейин

Жыйынтыгы

0

0

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Инв-3 формага тиркеме

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

20___-жылдын "___" ______________ карата абал боюнча 20___-жылдын "___" № ____ инвентаризациялоо актысына МААЛЫМКАТ

Жазуунун катар номери

Дебитор

Карыз эмне үчүн жазылган

Карыз түзүлгөн дата

Карыздын суммасы, сом менен

Карызды ырастаган документ

Аталышы

Дареги

Дебитордук

Аталышы

Номери

Датасы

Эскертүү

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Бардык дебиторлор

Кредитор

Аталышы

Дареги

Кредитордук

Бардык кредиторлор

Бухгалтер

_____________________________/

____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Арткы бетти башкы бөлүгү жок басып чыгаруу. Колу жана мөөр арткы бетте.

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 7-тиркеме

Инв-4 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

_____________________________________________________________________________________________ акча каражаттарын жана акча каражаттарынын эквиваленттерин инвентаризациялоо АКТЫСЫ Тил кат

Инвентаризациянын башталышына карата акча каражаттарынын жана акча каражаттарынын эквиваленттеринин, акча документтеринин келип түшүшүнө жана чыгымдалышына тиешелүү бардык документтер, ошондой эле менин жоопкерчилигиме келип түшкөн акча каражаттары жана акча каражаттарынын эквиваленттери кириштелди, ал эми чыккандары чыгашага эсептен чыгарылды.

Материалдык жооптуу адам

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________ буйруктун (тескеменин) негизинде 20___-жылдын "___" ______________ карата абал боюнча акча каражаттарын жана акча каражаттарынын эквиваленттерин инвентаризациялоо жүргүзүлдү.

Инвентаризациялоо төмөнкүлөр белгиленди:

Инв-4 форманын экинчи бети

Катар номери

Аталышы

Синтетикалык эсептин номери

Иш жүзүндө болушу

Эсепке алуу маалыматтары боюнча

Айырма

Цифра менен

Цифра менен

Ашыкча

Кемип калуу

1

Накталай акча каражаттары жана акча каражаттарынын эквиваленттери, сом менен

0

0

2

Накталай акча каражаттары жана акча каражаттарынын эквиваленттери, чет өлкөлүк валютада

0

0

6

Акча документтери

0

0

7

Башкалар

0

0

8

0

0

Жыйынтыгы

0

0

0

0

Инвентаризациянын натыйжасы:

ашыкча

_____________________________________________ сом

кем чыгуу

_____________________________________________ сом

Касса ордерлеринин акыркы номерлери:

кириштөө №

____________________________

чыгыштоо №

____________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү:

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Актыда көрсөтүлгөн акча каражаттары жана акча каражаттарынын эквиваленттери, акча документтери менин жооптуу сактоомдо тургандыгын ырастайм. Материалдык жооптуу адам 20___-жылдын "___" ______________

Инв-4 форманын үчүнчү бети

Ашыкчалардын жана кем чыгуулардын себептерин түшүндүрүү ________________________________________________________________ Материалдык жооптуу адам ______________________________________________________________________________________________

Уюмдун жетекчисинин (жеке ишкердин) чечими ______________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ 20___-жылдын "___" ______________

колу

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү:

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 8-тиркеме

ЗАП-1 формасы

______________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Кампа _______________________________________________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Запастарды кириштөө ордери

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Операциянын түрү

Жеткирүүчүнүн аталышы

Корреспонденттик эсеби

Коштоочу документтин номери

Төлөм документинин номери

Аталышы, сорту, өлчөмү, маркасы

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Документ боюнча

Кабыл алынды

Бирдик үчүн баа, сом менен

Сумма, сом менен

Паспорттун номери*

Кампа картотекасы боюнча жазуунун катар номери

Саны

Массасы

Саны

Массасы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Жыйынтыгы

0

0

0

0

0

Кабыл алды ______________/ ____________________ Тапшырды ______________/ ____________________ кол тамгасы кол тамганын чечмелениши кол тамгасы кол тамганын чечмелениши

(*) "Паспорттун номери" графасы баалуу материалдарды жана асыл таштарды камтылган запастар боюнча операцияларды тариздөөдө толтурулат.

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 9-тиркеме

ЗАП-2 формасы

______________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Кампа _______________________________________________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Запастарды эсепке алуу карточкасы

Уюмдун (жеке ишкердин) түзүмдүк бирдиги

Өндүрүштүн түрү

Маркасы

Спорту

Профили

Өлчөмү

Эсеби

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Баасы, сом менен

Жарактуулук мөөнөтү

Жеткирүү үчүн жооптуу

Уюмдун (жеке ишкердин) түзүмдүк бирдиги

Өндүрүштүн түрү

Цех, бөлүм

Аткаруучу

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Запастын аталышы _____________________________________________________________________________________________________

Жазуунун датасы

Документтин номери

Катар номери

Кимден алынган жана кимге жөнөтүлгөн

Даяр продукцияны (товарларды, иштерди, кызмат көрсөтүүлөрдү) чыгаруунун эсептик бирдиги

Киреше

Чыгаша

Калдык

Контроль (кол тамгасы, датасы)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Баалуу материалдардын (металл, асыл таш) болушу жөнүндө маалыматтар _____________________________________________________

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 10-тиркеме

ЗАП-2 формасы

______________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Кампа _______________________________________________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Запастарды тарапка жөнөтүүгө коштомо кагаз

Уюм (жеке ишкер) - жөнөтүүчү

Уюм (жеке ишкер) - алуучу

Жеткирүү үчүн жооптуу (аты-жөнү)

Транспорттук уюм

Товардык-транспорттук коштомо кагаз (номери, датасы)

Катар номери

Аталыщы, мүнөздөмөсү

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Саны

Бирдик үчүн баасы, сом менен

КНСтен суммасы, сом менен

КНС суммасы, сом менен

Жөнөтүлөт

Жөнөтүлдү

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Жыйынтыгы

0

0

х

0

0

Жөнөтүлгөн запастардын бардык саны ____________________________ (сөз менен), сом менен _____________________________________

Жөнөтүүгө уруксат берди

_____________________/

_____________________/

________________________

кызмат орду

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Башкы бухгалтер

_____________________/

________________________

М.О.

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Жөнөттү

_____________________/

________________________

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________ № __________ ишеним кат боюнча берилген__________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________

Запастарды алды

_____________________/

________________________

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 11-тиркеме

А-1 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

БЕКИТЕМИН

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_____________/ ____________________________ кол тамгасы кол тамганын чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Активдерди кабыл алуу жөнүндө акт

Акт түзүлгөн жер _______________________________________________________________________________________________________ Кабыл алуунун башталышы _________ саат _________ минут; кабыл алуунун аякташы _________ саат _________ минут 20___-жылдын "___" ______________ № ___________ эсеби боюнча келген жүк кабыл алынды жана каралды Сапаты жөнүндө күбөлүк (сертификат) № _________________________ станциясынан ____________________________________________ 20___-жылдын "___" ______________ № ___________ коштоочу транспорттук документ боюнча № ___________ вагондордо Жөнөтүүчү ____________________________________________________________________________________________________________ аталышы жана дареги Жеткирүүчү ___________________________________________________________________________________________________________ аталышы жана дареги Станциядан же жөнөтүүчүнүн кампасынан жөнөтүү датасы ____________________________________________________________________ Жеткирүүгө 20___-жылдын "___" ______________ № ______________ келишим Коштоочу транспорттук документтер боюнча төмөнкүлөр болгон:

Белгиси, маркасы, пломбасы

Саны

Таңгактын түрү

Активдин аталышы жана контейнерлердин номери

Өлчөө бирдиги

Массасы (саны)

Коштомо кагаз боюнча жөнөтүүчүнүн өзгөчө белгилери

1

2

3

4

5

6

7

А-1 формасынын экинчи барагы

Датасы жана убактысы

Көздөгөн пунктка келиши

Транспорттук уюмдун активди бериши

Вагонду жана башка транспорт каражаттарын ачуу

Алуучунун кампасына жеткирүү

1

2

3

4

Алуучунун кампасында сактоо шарттары ____________________________________________________________________________________ Кароо учурундагы таранын жана таңгактын абалы ____________________________________________________________________________ Жетпеген активдин (активдердин) саны аныкталды ___________________________________________________________________________

таразага тартуу, ордун эсептөө, ченөө менен ж.б. ушул сыяктуу

Башка маалыматтар ____________________________________________________________________________________________________

Уюмдун (жеке ишкердин) түзүмдүк бирдиги

Кампа

Жеткирүүчү

Корреспонденттик эсеп

Коштоочу документтин номери

1

2

3

4

5

Активдин аталышы, мүнөздөмөсү

Номенклатуралык (заводдук) номери

Өлчөө бирдиги

Документтер боюнча

Иш жүзүндө болгону

Кампа картотекасы боюнча жазуунун катар номери

Кемтиги бар жана сынган

Ашыкчалар

Паспорттун номери

Саны

Бирдик үчүн баасы

Суммасы сом менен

Саны

Бирдик үчүн баасы

Суммасы сом менен

Саны

Суммасы сом менен

Саны

Суммасы сом менен

Саны

Суммасы сом менен

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

Комиссиянын корутундусу _______________________________________________________________________________________________ Тиркеме. Тиркелүүчү документтердин тизмеги ______________________________________________________________________________

А-1 формасынын үчүнчү барагы

Саны, сапаты жана комплекттүүлүгү боюнча активдерди кабыл алуу эрежелери менен комиссиянын бардык мүчөлөрү таанышып чыкты жана чындыкка дал келбеген маалыматтарды камтыган актыга кол койгондугу үчүн жоопкерчиликте болушары тууралуу эскертүү берилди:

___________________________/

___________________________/

_________________________________

________________________________________________________________________________

кызмат орду

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Документ берген уюмдун (жеке ишкердин) ыйгарым укуктары жана аталышы жөнүндө документтин номери жана берилген датасы

___________________________/

___________________________/

_________________________________

________________________________________________________________________________

кызмат орду

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Документ берген уюмдун (жеке ишкердин) ыйгарым укуктары жана аталышы жөнүндө документтин номери жана берилген датасы

___________________________/

___________________________/

_________________________________

________________________________________________________________________________

кызмат орду

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

Документ берген уюмдун (жеке ишкердин) ыйгарым укуктары жана аталышы жөнүндө документтин номери жана берилген датасы

Активдер 20___-жылдын "___" ______________ кабыл алынды жана кириштелди

Кампанын башчысы

_____________________________/

_________________________________

кол тамгасы

кол тамганын чечмелениши

(*) "Паспорттун номери" графасы баалуу металлдарды жана асыл таштарды камтыган активдердин түшүшү боюнча операцияларды тариздөөдө айырмачылык байкалган учурларда гана толтурулат.

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 12-тиркеме

ЗАП-4 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Товарларды ички орун которуштурууга коштомо кагаз

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Жөнөтүүчү түзүмдүк бөлүм

Алуучу түзүмдүк бөлүм

Негиз

Жеткирүү үчүн жооптуу (аты-жөнү)

Документтин аталышы

Документтин номери

Датасы

Катар номери

Аталышы (запастардын, сорту, маркасы, өлчөмү)

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Саны

Бирдик үчүн баасы, сом менен

Суммасы, сом менен

Жөнөтүлөт

Жөнөтүлдү

1

2

3

4

5

6

7

8

Жыйынтыгы

0

0

х

0

Жөнөтүлгөндөрдүн санынын бардыгы (сөз менен) ______________________________ суммасына (сөз менен), сом менен _______________

Жөнөтүүгө уруксат берди

_____________________/

_____________________/

________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Жөнөттү

_____________________/

_____________________/

________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Текшерди

_____________________/

_____________________/

________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Алды

_____________________/

_____________________/

________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 13-тиркеме

ЗАП-5 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

БЕКИТЕМИН

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_____________/ ____________________________ колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Запастарды эсептен чыгаруу акты

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Түзүмдүк бөлүм (кампа, цех, бөлүм, участок, бригада)

Негиз

Материалдык жооптуу адам

Документтин аталышы

Документтин номери

Дата

Катар номери

Аталышы (сорту, маркасы, өлчөмү)

Номенклатуралык номер

Сатып алуу датасы

Иштеген мөөнөтү

Өлчөө бирдиги

Эсептен чыгарылууга тийиш (саны)

Бирдик үчүн баа, сом менен

Сумма, сом менен

Эсептен чыгаруунун себеби

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Жыйынтыгы

0

х

0

ЗАП-5 формасынын арткы бети

Күнөөлүү адамдардын эсебинен эсептен чыгарылган запастардын бардыгы (саны сөз менен) _______________________________________ анын ичинде запастардын бузулушунан, сынышынан, талкаланышынан улам (саны сөз менен) _____________________________________ анын ичинде запастардын кемип калышынан жана жоголушунан улам (саны сөз менен) ___________________________________________ Уюмдун (жеке ишкердин) эсебинен эсептен чыгарылган запастардын бардыгы (сөз менен) _________________________________________ анын ичинде запастардын бузулушунан, сынышынан, талкаланышынан улам суммада (сөз менен), сом менен ________________________ анын ичинде запастардын кемип калышынан жана жоголушунан улам суммада (сөз менен), сом менен ______________________________

Комиссиянын чечими жана сунуштамалары: ________________________________________________________________________________ Ушул актта саналган, комиссиянын чечими боюнча таштандыга кириштелген запастар (сыныктар):

Катар номери

Таштанды (сыныктар)

Өлчөө бирдиги

Саны

Бирдик үчүн баа, сом менен

Сумма, сом менен

Кириштөө ордеринин номери

Аталышы, мүнөздөмөсү (сорту, маркасы, өлчөмү)

Номенклатуралык номер

1

2

3

4

5

6

7

8

Жыйынтыгы

0

0

Таштанды (сыныктар) кириштелди, сумма (сөз менен), сом менен ______________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү:

_____________________________/

_____________________________/

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________/

_____________________________/

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Материалдык жооптуу адам

_____________________________/

_____________________________/

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 14-тиркеме

ЗАП-6 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

БЕКИТЕМИН

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_____________/ ____________________________ колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Негизги каражаттарды бузууда жана демонтаждоодот алынган запастарды кириштөө жөнүндө акт

Уюмдун (жеке ишкердин) түзүмдүк бирдиги

Цех (кампа)

Участок (чыгдан)

Негизги каражаттарды эсептен чыгарууга акт

Номер

Дата

Корреспонденттик эсеби

Запастар

Өлчөө бирдиги

Бузууда жана демонтаждоодо алынган сан

Кайталап пайдалануу үчүн подрядчыга берилет

Аталышы (сорту, өлчөмү, маркасы)

Номенклатуралык номер

Подрядчы уюмдун (жеке ишкердин) аталышы

Саны

Бирдик үчүн баа, сом менен

Сумма, сом менен

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ЗАП-6 формасынын арткы бети

Ушул актта көрсөтүлгөн пайдалануу үчүн жарактуу жана подрядчыга берилген иштерди жүргүзүү үчүн жарактуу запастар кабыл алынды жана заказчынын балансынын эсептерине кириштелүүгө тийиш.

Заказчы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

Подрядчы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 15-тиркеме

ЗАП-7 формасы

______________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Кампа ______________________________ Цех ________________________________

Код

ГКУД боюнча формасы

ОКПО боюнча

Кампадагы запастардын калдыктарын эсепке алуу ведомосту

Материалдык жооптуу адам

_____________________________/

___________________________________________

кызмат орду

Ф.А.А.

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Отчеттук мезгил

Уюмдун (жеке ишкердин) түзүмдүк бирдиги

Цех

Кампа

Чыгдан

Материалдык жооптуу адамдын колу

_______________________________________________________

Бухгалтер текшерди

_______________________________________________________

Катар номери

Аталышы, мүнөздөмөсү

Номенклатуралык номер

Өлчөө бирдиги

Саны

Бирдик үчүн баа, сом менен

Запастын ченеми

____ карата калдык

Мезгил ичиндеги жүгүртүүлөр

Саны

Сумма, сом менен

Киреше

Чыгаша

Саны

Сумма, сом менен

Саны

Сумма, сом менен

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

____ карата калдык

Мезгил ичиндеги жүгүртүүлөр

____ карата калдык

Мезгил ичиндеги жүгүртүүлөр

____ карата калдык

Саны

Сумма, сом менен

Киреше

Чыгаша

Саны

Сумма, сом менен

Киреше

Чыгаша

Саны

Сумма, сом менен

Саны

Сумма, сом менен

Саны

Сумма, сом менен

Саны

Сумма, сом менен

Саны

Сумма, сом менен

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 16-тиркеме

НК-1 формасы

БЕКИТЕМИН

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Негизги каражаттарды кабыл алуу-өткөрүп берүү № _____ акты (коштомо кагазы)

Субъекттин аталышы ______________________________

Код

ГКУД боюнча формасы

ОКПО боюнча

Түзүлгөн датасы

Операциянын түрүнүн коду

Негизги каражаттардын сакталышы үчүн жооптуу адамдын коду

Тапшыруучу

Алуучу

Иштин түрү

Дебет

Кредит

Баштапкы (баланстык) нарк, сом, тыйын

Пайдалуу кызмат мөөнөтү

Кошуп эсептелген амортизациянын суммасы, сом, тыйын

Амортизациянын ченеми, % же сметалык ставка

Код

Номер

Субъекттин аталышы, түзүмдүк бөлүм

Түзүмдүк бөлүм

Эсеп

Аналитикалык эсепке алуу коду

Эсеп

Аналитикалык эсепке алуу коду

Амортизациялык чегерүүлөрдүн ченемдери

Аналитикалык эсепке алуу эсептери жана объекттери (негизги каражаттардын амортизациясына киргизүү үчүн)

Инвентардык

Заводдук

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Амортизациянын суммасы, сом, тыйын _________________ 20___-жылдын "___" ______________ № _________ буйруктун (тескеменин) негизинде ____________________________________________ ___________________________________________________________________________ эксплуатацияга кабыл алынган (өткөрүп берилген)

объект турган жер

________________________________________________________________________ __________________________ кароо жүргүзүлгөн

объекттин аталышы

Объект (жабдуу)

Чыгарылган (курулган) жылы

Эксплуатацияга киргизилген датасы (айы, жылы)

Паспорттун номери

Түрү

Коду

16

17

18

19

20

21

Орун которуштуруунун негизи _____________________________________________________________________________________________ Объекттин кыскача мүнөздөмөсү __________________________________________________________________________________________

Куралдар жана шаймандар

Баалуу материалдарды (металлдарды, асыл таштарды) камтышы

Аталышы

Коду

Саны

Баалуу материалдын аталышы

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Саны (масса)

Аталышы

Код

22

23

24

25

26

27

28

29

№ НК-1 формасынын арткы бети

Объект техникалык шарттарга ылайык келет (ылайык келбейт) _________________________________________________________________

эмне ылайык келбейт көрсөтүү керек

Жеткире иштеп чыгуу талап кылынбайт (талап кылынат) ______________________________________________________________________

эмне талап кылынат көрсөтүү керек

Объектти сыноонун натыйжалары _________________________________________________________________________________________ Комиссиянын корутундусу: _______________________________________________________________________________________________ Тиркеме. Техникалык документациянын тизмеги _____________________________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________

_____________________________

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________

_____________________________

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________

_____________________________

_______________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Негизги каражаттар объекти

Бердим

_____________________________

_____________________________

_______________________________

МО

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Кабыл алдым

_____________________________

_____________________________

_______________________________

МО

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Бухгалтериянын карточканы ачкандыгы (китепке, компьютерге жазуу) же объекттин ордун которуу жөнүндө белгиси

_______________________________

Башкы бухгалтер (бухгалтер)

_____________________________

_______________________________

кызмат орду

колу

20___-жылдын "___" ______________

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 17-тиркеме

НК-2 формасы

БЕКИТЕМ

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Код

БДМК боюнча форма

ОКПО боюнча

Негизги каражаттарды ички орун которууга коштомо кагаз ______________________________________________________________________________________________________________________

Бөлүмдөн: Отчеттон: Бөлүмгө: Отчетко:

№

Эсепке алуу эсеби

Инвентардык номери

Аталышы

Бердим ____________________________ Алдым ____________________________

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 18-тиркеме

НК-3 формасы

________________________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер) - аткаруучу

________________________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер) - заказчы

БЕКИТЕМ

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер - заказчы) (түзүмдүк бөлүм)

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

М.О. 20___-жылдын "___" ______________

Түзүлгөн дата

Негиз

Оңдоо мезгили

Уюмдун (жеке ишкердин) - тапшыруучунун материалдык жооптуу адамы (аты-жөнү, кызмат орду)

Келишим (заказ)

Келишим (заказ) боюнча

Иш жүзүндө

Номер

Дата

Тартып

Чейин

Тартып

Чейин

1

2

3

4

5

6

7

8

Оңдолгон, реконструкцияланган (модернизацияланган) негизги каражаттарды кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө № _______________________ акт

Катар номери

Аталышы, мүнөздөмөсү

Номер

Баланстык наркы

Иштердин түрлөрү

Демонтаждоо сарптоолору

Иштердин аткарылган көлөмүнүн наркы

Реконструкциялоодон (модернизациялоодон) кийинки нарк

Эскертүү

Инвентардык

Заводдук номенклатуралык

Келишим (заказ) боюнча

Иш жүзүндө

Оңдоо

Реконструкциялоо (модернизациялоо)

Оңдоо

Реконструкциялоо (модернизациялоо)

Жеткирүү

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

НК-3 формасынын арткы бети

Активдин мүнөздөмөсүндөгү аны оңдоого, реконструкциялоого (модернизациялоого) байланышкан өзгөрүүлөр ______________________________________________________________________________________________________________________ Оңдоо, реконструкциялоо (модернизациялоо) аяктагандан кийин актив сыноодон өттү жана пайдалануу үчүн берилди Комиссиянын корутундусу: ________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Актив:

Бердим

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

20___-жылдын "___" ______________

М.О.

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Кабыл алдым

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

20___-жылдын "___" ______________

М.О.

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Эсепке алуунун инвентардык карточкасында (китебинде) белгиленди

Башкы бухгалтер (бухгалтер)

_____________________________/

_____________________________

20___-жылдын "___" ______________

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 19-тиркеме

НК-4 формасы

БЕКИТЕМ

Уюмдун жетекчиси (жеке ишкер)

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Негизги каражаттарды эсептен чыгаруунун № _____ актысы

Субъекттин аталышы ______________________________

Код

БДМК боюнча форма

ОКПО боюнча

Түзүлгөн дата

Операциянын түрүнүн коду

НКнын сакталышына жооптуу адамдын коду

№

Негизги каражаттардын объектисинин аталышы

Дебет

Кредит

Баштапкы наркы, сом, тыйын

Кошо эсептелген аомртизациянын суммасы, сом, тыйын

Номер

Эсеп

Аналитикалык эсепке алуу коду

Эсеп

Аналитикалык эсепке алуу коду

Инвентардык

Заводдук

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Амортизациянын суммасы, сом, тыйын

№ ____ дайындалган комиссия текшерүүнү жүргүздү: ________________________________________________ Техникалык тейлөө үчүн бокс ____________________________________________________________________ Текшерүүнүн жыйынтыгында комиссия төмөнкүлөрдү белгиледи:

1. Объект уюмга келип түштү _____________________________________________________________________________________________

2. Паспорт боюнча объекттин массасы ___________________________________________________ тонна, кг (кереги жогун чийип салыңыз)

3. Баалуу материалдардын (металлдардын, таштардын) болгондугу жөнүндө маалыматтар

Куралдар жана буюмдар

Баалуу материалдарды (металлдарды, таштарды) камтуусу

Аталышы

Коду

Саны

Баалуу металлдардын аталышы

Номенклатуралык номери

Өлчөө бирдиги

Саны (массасы)

Аталышы

Коду

1

2

3

4

5

6

7

8

4. Эсептен чыгаруу себеби

5. Техникалык абалы

Объект (жабдуу)

Чыгарылган (курулган) жылы

Эксплуатацияга киргизилген датасы

Түрү

Коду

9

10

11

12

Комиссиянын корутундусу ________________________________________________________________________________________________ Тиркеме: Тиркелген документтердин тизмеги ________________________________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Материалдык жооптуу адам

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

НК-4 формасынын арткы бети

Негизги каражаттарды эсептен чыгарууга байланышкан сарптоолор жөнүндө жана аларды эсептен чыгаруудан товардык-материалдык баалуулуктардын келип түшүүсү жөнүндө маалымкат

Эсептен чыгарууга кеткен сарптоолор

Эсептен чыгаруудан келип түштү

Иштердин түрү

Документтин номери

Сарптоолор беренеси

Суммасы, сом, тыйын

Док. номери

Баалуулуктар

Саны

Суммасы, сом, тыйын

Аталышы

Коду (номенк. номер)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Жалпы

Жалпы

Эсептен чыгаруунун жыйынтыгы ___________________________________________________________________________________________ Сатуудан түшкөн акча ____________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________

документтин номери жана датасы

Негизги каражаттарды эсепке алуу карточкасында (китебинде) чыгаруу белгиленди

Башкы бухгалтер (бухгалтер)

_____________________________

______________________________________

колу

колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 20-тиркеме

НК-5 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Түзүмдүк бөлүм ____________________________________

БЕКИТЕМ

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Автотранспорт каражаттарын эсептен чыгаруу акты

Баланстык наркы, сом менен

Кошо эсептелген амортизациянын суммасы, сом менен

Номери

Инвентардык

Заводдук

1

2

3

4

20___-ж. "___" ______________ № ________ буйрук (тескеме) менен дайындалган комиссия _______________________________________ маркасындагы, модели ____________________, тиби _____________________ жүк көтөрүмдүүлүгү (сыйымдуулугу) ____________________, кыймылдаткычынын № _________________, шасси № __________________, мамлекеттик номердик белгиси ________________________, техникалык паспорту (№, дата) ______________________, паспорт боюнча объекттин массасы _____________________ тонна ____________________________ автомобилди (чиркегичти, жарым чиркегичти) текшерүүнү жүргүзүлдү. Баалуу материалдардын болушу _________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________ агрегаттарын, түйүндөрүн жана механизмдерин текшерүүнүн жана автомобилдин, чиркегичтин, жарым чиркегичтин документтер (паспорт, формуляр) менен таанышуунун жыйынтыгында, комиссия төмөнкүлөрдү белгиледи: 20___-ж. "___" ______________ тартып уюмдун (жеке ишкердин) балансында турат. Эсептен чыгаруу себеби _________________________________________________________________________________________________ Техникалык абалы ______________________________________________________________________________________________________ МАИде каттоодон чыгаруу жөнүндө маалымат _______________________________________________________________________________

Автомобилдин, чиркегичтин, жарым чиркегичтин түрү

Чыгарылган жылы

Эксплуатацияга киргизилген датасы (айы, жылы)

Жүргөн аралыгы, км

Эксплуатациянын башынан бери

Акыркы капиталдык оңдоодон кийин

1

2

3

4

5

НК-5 формасынын арткы бети

Комиссиянын корутундусу ________________________________________________________________________________________________ Тиркеме: Тиркелген документтердин тизмеги ________________________________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Материалдык жооптуу адам

_____________________________

_____________________________

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Төмөнкүдөй негизги деталдары жана түйүндөрү кириштелүүгө тийиш:

Номери

Аталышы

Өлчөө бирдиги

Саны

Баасы, сом

Суммасы, сом менен

Катары боюнча

Каталог боюнча

Номенклатуралык

1

2

3

4

5

6

7

8

Жалпы:

0

Автотранспорт каражаттарын эсептен чыгарууга байланышкан сарптоолор жөнүндө жана аларды эсептен чыгаруудан запастардын түшүшү жөнүндө маалымкат

Эсептен чыгарууга кеткен сарптоолор

Ыктымал пайдалануу баалары боюнча эсептен чыгаруудан түштү

Иштердин түрү

Документтин номери

Сарптоолор беренеси

Суммасы, сом менен

Документтин номери

Баалуулуктар

Саны

Суммасы, сом менен

Аталышы

Номенклатуралык номери

Жыйынтыгы

0

Сатып өткөрүүдөн пайда (зыян) __________________________ сом

суммасы сөз менен

________________________________________________________

документтин номери жана датасы

Негизги каражаттардын объектин эсепке алуу карточкасында (китебинде) жарактан чыгаруу белгиленди.

Башкы бухгалтер (бухгалтер)

_____________________________/

_______________________________________

колу

колунун чечмелениши

"___" _________________ 20___-ж.

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 21-тиркеме

НК-6 формасы

Түзүмдүк бөлүм ____________________________________________ Материалдык жооптуу адам __________________________________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Негизги каражаттарды эсепке алуунун инвентардык карточкасы ______________________________________________________________________________ толук аталышы жана арналышы

Уюмдун аталышы ___________________________________________________________ (жеке ишкердин, даярдоочунун) _______________________________________________ Түрү, модели, тиби, маркасы, категориясы, сорту, жылы ж.б. _______________________

Аталышы, мүнөздөмөсү

Баштапкы наркы, сом менен

Эксплуатациялоого киргизүү жөнүндө актынын датасы жана номери

Чыгарылган, курулган, катталган жылы

Номери

Сатып алуу датасы

Пайдалуу колдонуу мөөнөтү

Амортизациянын суммасы, сом менен

Жоюу наркы

Баасынын түшүшүнөн зыян

Менчиктик белгилери (менчик же ижарага алынган)

Жарактан чыгарылды (өткөрүп берилди, эсептен чыгарылды)

Баланстык наркы, сом менен

инвентардык

заводдук

паспортунун

документтин аталышы

документтин номери

датасы

документтин номери жана датасы

жарактан чыгаруу себеби

сатып өткөрүүдөн түшкөн кирешенин (зыяндын) суммасы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

НК-6 формасынын арткы бети

Баалуу материалдардын (металлдардын, асыл таштардын) болушу жөнүндө маалыматтар _________________________________________ Оңдоо, куруп бүтүрүү, толук жабдуу, реконструкциялоо, модернизациялоо, жарым-жартылай жоюу жөнүндө маалыматтар:

Куруп бүтүрүү, толук жабдуу, реконструкциялоо, модернизациялоо, жарым-жартылай жоюу (бухгалтердик жазуу)

Объектти оңдоо (бухгалтердик жазуу)

Датасы

Номери

Инвентардык номери

Сарптоолордун суммасы, сом менен

Датасы

Номери

Оңдоонун түрү

Сарптоолордун суммасы, сом менен

1

2

3

4

5

6

7

8

Кайра баалоо жөнүндө маалыматтар

Ички орун которуштуруу жөнүндө маалыматтар

Датасы

Кайра балоо коэффициенти

Кайра баалоону эсепке алуу менен наркы, сом менен

Документ, датасы, номери

Операциянын түрү

Түзүмдүк бөлүмдүн аталышы

Баланстык наркы, сом менен

Эскертүү

1

2

3

1

2

3

4

5

Активдин кыскача жеке мүнөздөмөсү

Активди мүнөздөөчү конструктивдүү элементтердин жана башка белгилердин аталышы

Сапаттык жана сандык көрсөткүчтөр (материалдар, өлчөмдөрү жана башка маалыматтар)

Негизги

Активге таандык эң маанилүү кошумча курулуштардын, шаймандардын жана куралдардын аталышы

1

2

3

4

5

6

Карточканы толтурду

_____________________________/

_____________________________/

______________________________

"___" _________________ 20___-ж.

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 22-тиркеме

НК-7 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Түзүмдүк бөлүм ____________________________________________

БЕКИТЕМ

_________________________/_________________________/_________________________

кызмат орду колу колунун чечмелениши

20___-жылдын "___" ______________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Жабдууну орнотууга кабыл алуу жөнүндө акт

Уюм (жеке ишкер) - жөнөтүүчү (аталышы, дареги, телефон номери, ИИН, банктык реквизиттери)

Уюм (жеке ишкер) - жүк жөнөтүүчү (аталышы, дареги, телефон номери, ИИН, банктык реквизиттери)

Коштоочу документтин, эсептин номери

Станциядан же жөнөтүүчүнүн кампасынан жөнөтүү датасы

Акт буйруктун, тескеменини, келишимдин негизинде түзүлгөн

1

2

3

4

5

Акт түзүлгөн жер ________________________________________________________________________________________________________ Кабыл алуунун башталышы __________ саат __________ мүн.; кабыл алуунун аякташы __________ саат ___________ мүн. 20___-жылдын "___" ____________ № ______ эсеби менен 20___-жылы "___" ____________ келген жүк кабыл алынды жана текшерилди. 20___-жылдын "___" ____________ № ______ коштоочу транспорттук документ боюнча станциядан же жөнөтүүчүнүн кампасынан келген ___________________________________________ жүк вагондорунда. Коштоочу транспорттук документ боюнча төмөнкүлөр болгон:

Аталышы, мүнөздөмөсү

Заводдук (номенклатуралык номери)

Белгиси, маркасы, пломбасы

Таңгактын түрү

Өлчөө бирдиги

Уюмдун (жеке ишкердин) - берүүчүнүн документтери боюнча

Саны

Массасы

Наркы, сом менен

Бирдик үчүн

Бардыгы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ж.б. линовка барактын аягына чейин

НК-7 формасынын арткы бети

Текшерүүдө төмөнкүлөр белгиленди:

Иш жүзүндө кабыл алынды

Эскертүү

Таңгак бузулган

Бузулуулар

Активдин комплекттүү эместиги (кандай комплекттүү эместик көрсөтүү керек)

Саны

Массасы

Аныкталган дефекттери

10

11

12

13

14

15

16

ж.б. линовка барактын аягына чейин

Эскертүү: Активди инвентаризациялоодо, монтаждоодо жана сыноодо аныкталган деффекттер активдин аныкталган деффекттери жөнүндө акт менен таризделет. Комиссиянын корутундусу: _______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________ Тиркелүүчү документтердин тизмеги: _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________

Комиссиянын төрагасы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Комиссиянын мүчөлөрү

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Материалдык жооптуу адам:

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Кабыл алынды жана кириштелди "___" _________________ 20___-жыл

Кампа башчысы

_____________________________/

_____________________________/

_____________________________

"___" _______________ 20___-жыл

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Чакан ишкердик субъекттери тарабынан бухгалтердик эсеп жүргүзүү эрежелерине 23-тиркеме

НК-8 формасы

___________________________________________________

ИСН

Уюм (жеке ишкер)

Түзүмдүк бөлүм ____________________________________________

Документтин номери

Түзүлгөн датасы

Активди монтаждоого кабыл алуу-өткөрүп берүү жөнүндө акт

Монтаждоо уюму (жеке ишкер)

Негизи

Пайдаланууга тапшыруу датасы

Документтин номери

Датасы

Монтаждоого тапшыруу

Келишим боюнча

Иш жүзүндө

______________________________________________________________________________ монтаждоо үчүн төмөндө саналып өткөн актив

имараттын, курулманын, цехтин аталышы

Аталышы, мүнөздөмөсү

Номери

Тиби, маркасы

Паспорттун номери же маркалоосу

Уюм (жеке ишкер) - даярдоочу

Заказчынын кампасына келип түшүүсү

Саны

Бирдик үчүн баа

Суммасы сом менен

Инвентардык

Заводдук (номенклатуралык)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

ж.б. линовка барактын аягына чейин

НК-8 формасынын арткы бети

Активди монтаждоого кабыл алууда төмөнкүлөр белгиленди: Актив долбоордук специализацияга же чиймеге ылайык келет (эгер ылайык келбесе, эмнеси экенин көрсөтүү керек) ____________________ ______________________________________________________________________________________________________________________ Актив берилди (кабыл алуу жүргүзүлгөн техникалык документтердин башкага комплекттелбеген комплектинин курамын жана кандай комплекттүүлүк экенин комплекттүү көрсөтүү керек) ______________________________________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________ Сыртынан текшерүүдө деффекттер аныкталган жок (эгерде аныкталса, аларды толук санап берүү керек) _____________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________ Эскертүү: Активди инвентаризациялоодо, монтаждоодо жана сыноодо аныкталган деффектер активдин аныкталган деффекттери жөнүндө акт менен таризделет. Жарактуулугу жана монтаждоо жөнүндө корутунду ___________________________________________________________________________

Заказчынын өкүлү өткөрдү

_____________________________/

_____________________________/

________________________________

М.О.

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Монтаждоо уюмунун (жеке ишкердин) өкүлү кабыл алды

_____________________________/

_____________________________/

________________________________

М.О.

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

Көрсөтүлгөн актив сактоого кабыл алынды

Материалдык жооптуу адам

_____________________________/

_____________________________/

________________________________

кызмат орду

колу

колунун чечмелениши

"___" _______________ 20___-жыл