16-берене. Жеке жактардын АИВ алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери

1. Кыргыз Республикасынын жарандарына, Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган же убактылуу жүргөн чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга төмөнкү укуктар берилет:

1) ведомстволук баш ийүүсүнө жана менчигинин түрүнө карабастан коомдун саламаттыгын сактоо кызматынын уюмдарында АИВ боюнча ыктыярдуу, купуя, анонимдүү медициналык текшерилүүгө;

2) 14 жашка толгондон кийин мыйзамдуу өкүлдөрүнүн макулдугусуз АИВ боюнча ыктыярдуу жана купуя медициналык текшерилүүгө;

3) саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталган тартипте мамлекеттик же расмий тилде, ошол эле учурда чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам менен болгон учурда - зарыл болгондо башка тилде тестке чейинки жана тесттен кийинки психикалык-социалдык кеңеш алууга;

4) ведомстволук баш ийүүсүнө жана менчигинин түрүнө карабастан саламаттык сактоо уюмдарында АИВ менен байланыштуу ыктыярдуу, купуя медициналык байкоого;

5) профилактикалык программаларга катышууга жана профилактикалык каражаттарды, анын ичинде медициналык багыттагы буюмдарды алууга жана профилактикалык дарыланууга;

6) АИВ менен байланыштуу профилактика, диагностика чөйрөсүндө адистештирилген, квалификациялык медициналык жардам алууга;

7) АИВ жана профилактика чаралары жөнүндө анык маалыматтын кепилденген минимумун алууга.

2. АИВ менен жашаган адамдардын (АЖА) укуктары жана милдеттери:

1) АЖА төмөнкүлөргө укуктуу:

а) квалификациялык юридикалык жардам жана психикалык-социалдык кеңеш алууга;

б) сексуалдык жана репродуктивдик укуктарын ишке ашырууга;

в) Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген атайын тизмекте белгиленген адистиктер боюнча жана кызмат орундарындагы ишти кошпогондо, тандап алган кесиби боюнча кесиптик билимге, квалификациясын өзгөртүүгө жана иштөөгө;

г) саламаттык сактоо боюнча кызмат көрсөтүүлөргө бирдей жеткиликтүүлүккө;

д) өлкөнүн ичинде тоскоолдуксуз жүрүүгө жана сыртка чыгууга;

2) АЖАнын милдеттери:

а) АЖА АИВнин башка адамдарга берилишин, анын ичинде АИВнин энеден балага берилишин алдын алуу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү;

б) жашы жете элек, аракетке жөндөмсүз АЖАнын мыйзамдуу өкүлдөрү эпидемияга каршы, профилактикалык иш-чараларды сактоого, жашы жете элек, аракетке жөндөмсүз АЖА адистештирилген, квалификациялуу медициналык жардам алууда аларды тиешелүү түрдө багууну камсыз кылууга милдеттүү.

3. Дары каражаттарын сыноо, илимий изилдөө же окуу процесси, сүрөткө тартуу, видео же киного тартуу үчүн объект катары АЖАны тартуу алардын же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн жазуу жүзүндөгү макулдугу менен гана жүргүзүлөт.

4. АЖА бүткүл социалдык-экономикалык, саясий, жеке укуктарга жана эркиндиктерге толук ээ болушат, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Конституциясында, жарандык, эмгек мыйзамдарында жана социалдык коргоо, саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарда бекитилген милдеттерге ээ.

5. Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган же убактылуу жүргөн жарандар, чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар саламаттык сактоо жаатындагы мыйзамдарга ылайык милдеттерди аткарат.