13-берене. Адамдын жана жарандын коомдун саламаттыгын сактоо чөйрөсүндөгү жалпы укуктары жана милдеттери

1. Ар бир адам төмөнкүлөргө укуктуу:

1) ооруга байланыштуу адамдын кадыр-баркын кемсинтүүнү болтурбоочу сый-урматтуу жана гумандуу мамиледе болууга;

2) факторлору адамга зыяндуу таасирин тийгизбеген жагымдуу жашоо чөйрөсүнө;

3) врачты, менчигинин түрүнө карабастан коомдун саламаттыгын сактоо уюмдарын эркин тандоого;

4) укуктары, учурдагы оорусунун мүнөзү жана коомдун саламаттыгын сактоо боюнча көрсөтүлүүчү кызматтар тууралуу маалыматтарды алууга;

5) оорулары жана алдын алуу чаралары жөнүндө анык маалыматтарды алууга;

6) санитардык-эпидемиологиялык кырдаал, жашоо чөйрөсүнүн абалы, продукциялардын сапаты жана коопсуздугу жөнүндө маалымат алууга;

7) калктын саламаттыгын коргоо жана санитардык-эпидемиологиялык бейпилдиги чөйрөсүндөгү техникалык регламенттердин талаптарын аткарууга коомдук контролдоо жүргүзүүгө;

8) мамлекеттик органдарга, жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана коомдун саламаттыгын сактоо уюмдарына калктын саламаттыгын коргоону жана чыңдоону камсыз кылуу жөнүндө сунуштарды киргизүүгө;

9) башка жарандар, жеке жана юридикалык жактар тарабынан коомдун саламаттыгын сактоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуусунан улам, ошондой эле алдын алуу иш-чараларын аткарууда ден соолугуна же мүлкүнө келтирилген зыянды жарандык мыйзамга ылайык толук көлөмүндө ордун толтуруп алууга;

10) объекттердин канааттандырбаган абалы, продукциялардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн сапаты маселелери боюнча коомдун саламаттыгын сактоо кызматынын уюмдарына арыздар (даттануулар) менен кайрылууга;

11) сергек жашоо мүнөзү, өмүр бою ден соолугун чыңдоо жана оорулардын алдын алуу жөнүндө маалыматтарды алууга.

2. Ар бир адам төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) ушул Мыйзамдын, саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актылардын, санитардык-эпидемиологиялык эрежелердин жана ченемдердин талаптарын, минималдуу санитардык талаптарды аткарууга;

2) өзүнүн ден соолугуна, ошондой эле өз балдарынын ден соолугуна, аларга гигиеналык тарбия берүүгө жана окутууга кам көрүүгө;

3) башка жарандардын ден соолукту коргоого жана ден соолук үчүн жагымдуу жашоо чөйрөсүнө болгон укуктарын бузууга алып келүүчү иш-аракеттерди жасабоого;

4) коомдун саламаттыгын сактоо маселелери боюнча медициналык кызматкердин сунуштамаларын аткарууга.

(КР 2025-жылдын 29-октябрындагы № 245 Мыйзамынын редакциясына ылайык)