Ош шаардык Кенешинин «Ош шаарын 2014-2017-жылдарда өнүктүрүүнүн Программасын бекитүү жөнүндө» токтому

ОШ ШААРДЫК КЕӉЕШИ ТОКТОМ

ОШ ШААРДЫК КЕҢЕШИНИН КЕЗЕКСИЗ XVII СЕССИЯСЫ

(III чакырылыш)

2014-жылы 26-апрели №172 Ош шаарын 2014-2017-жылдарда өнүктүрүүнүн Программасын бекитүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын «Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө» мыйзамынын 44-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктуна ылайык Ош шаарын 2014-2017-жылдарда өнүктүрүү Программасын бекитүү жөнүндөгү Ош шаарынын мэриясынын 2014-жылдын 23-апрелиндеги №111/08-6-катын карап жана талкуулап, Ош шаардык Кеңешинин туруктуу депутаттык комиссияларынын бул маселени кароо боюнча отурумдарынын токтомдорун, ошондой эле сессияда чыгып сүйлөгөн депутаттардын ой-пикирлерин эске алуу менен, депутаттардын Ош шаардык Кеңеши Т О К Т О М К Ы Л А Т :

1. Ош шаарын 2014-2017-жылдарда өнүктүрүүнүн Программасы бекитилсин (тиркелет).

2. Ош шаарынын мэриясына (А.Кадырбаев) Ош шаарын 2014-2017-жылдарда өнүктүрүүнүн Программасында каралган иш-чараларды өз убагында так, сапаттуу аткаруу жана Программанын аткарылышы боюнча жыл сайын, жарым жылдыктын жана жылдын жыйынтыгы боюнча, Ош шаарынын коомчулугунун жана Ош шаардык Кеңешинин депутаттарынын алдында отчет берүү милдеттендирилсин.

3. Бул токтом мыйзамда каралган тартипте катталсын (М.Сапаралиев) жана «Ош шамы» гезитине жарыялансын (К.Жамалов).

4. Бул токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө Ош шаардык Кеңешинин туруктуу депутаттык комиссияларына жүктөлсүн.

Ош шаардык Кенешинин төрагасы:

У.Примов

Ош шаардык Кеңешинин 2014-жылдын 26-апрелиндеги кезексиз XVII сессиясынын №172 –токтомуна №1-тиркеме

«Түштүк борбордун потенциалы-шаардыктардын жыргалчылыгы үчүн» Программасы

Программанын негизги максаты 2013-2017-жылдардын мезгилинде Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүнүн Улуттук Стратегиясын жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-2017-жылдарга Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүгө өткөрүү боюнча Программасын турмушка ашыруу болуп эсептелет. Бул баарынан мурда коррупция менен күрөшүү, мыйзамдуулукту камсыз кылуу, коомдук жашоодо деспоттук көрүнүштөрдүн, акыйкатсыздыктын алдын алуу жана болтурбоо, шаар чарбасын башкарууга жана шаардык чөйрөнү калыптандырууга шаардыктарды активдүү катыштыруу. Соңку жылдардагы шаарды башкаруудагы топтолгон тажрыйба көрсөткөндөй социалдык жана экономикалык көйгөйлөр системалуу мүнөзгө ээ болуп, ошол эле учурда аларды тез жана жеңил чечүүгө мүмкүн болбой келген. Турак жай, коммуналдык чарба, курулуш, саламаттыкты сактоо, коомдук транспорт, коопсуздук жана башка багыттардагы проблемаларды мурдагыдай эле калыптанып калган ыкмалар менен же жылдык бюджеттик пландоонун чегинде чечүүгө мүмкүн эместигин турмуш көрсөттү. Ошондон улам комплекстүү мүнөздөгү, узак убакыттагы келечекти камтыган, көп субьекттер жана каражаттардын булактары тартылган башкаруунун жаңы инструменттерин пайдалануунун зарылдыгы айкын сезилип жатат. Учурда Ош шаарын өнүктүрүү бир катар принципиалдуу кыйынчылыктарга туш келип жатат. Алар:

1.Борбордук Азия аймагында мурунку шаардык структураны бузбай туруп, өз алдынча ири шаарды куруунун тажрыйбасы эмдигиче иштелип чыга элек же жок десе да болот.

2.Жаңыча жашоонун, жаңыча өнүгүүнүн структурасын түзүүгө жөндөмдүү жана аны ишке ашыра ала турган органдар жок. Келечектеги иш-чаракеттердин багыттарын турмушка ашыра ала турган стратегия жана механизмдер иштелип чыга элек.

3.Узак мөөнөттүү программалар жана аларды ишке ашыруунун долбоорлору жок. Башкаруу институттары жана структуралары, анын ичинде тиешелүү документтер, кадрлар келечектеги милдеттерди чечүүгө даяр эмес.

4.Келечекке багытталган «жеке кызыкчылыктар» «мезгил жете элек» дегендей жагдайда четке кагылууда.

Ош шаары азыркы замандын экономикасына кирип кетүүгө жаңы гана кадам таштап жатканы менен кыйынчылыктарга туш келүүдө. Анткени, учурда тариф саясаты боюнча маселе өтө курч бойдон калууда. Акыркы жылдардагы башаламан курулуштар, көптөгөн жеке кыймылсыз мүлктөрдүн пайда болушу тоскоолдуктарды пайда кылып жатат. 2010-2012-жылдардагы шаарды калыбына келтирүү иштери ыкчам жүргүзүлгөнү менен курулуштун сапаты жана калыптанып калган шаардык чөйрө эске алынган эмес. Ошондуктан курулуш процесстерин жөнгө салуу милдети турат. Жер фондун башкаруунун аракеттеги нормативдери жана ыкмалары жер фондун башкаруу ыкмалары келечекте жерди рационалдуу иштетүүгө шарт түзбөйт жана шаарды өнүктүрүү мүмкүнчүлүгүн чектейт. Таштандыларды кайрадан иштетүүнүн абалы жана анын рационалдуу эмес жүргүзүлүшү, шаар жана шаардыктар үчүн «зыяндуу» уюштурулушу программалык мамилени киргизүүнүн зарылчылыгын пайда кылат. Шаардын ири жолдорунун курулуштары, эстакадалык жолдорду куруу, суу менен камсыз кылуу ж.б. маселелер чечилбей келген. Ош шаарынын негизги проблемалары төмөнкүлөр:

а) автотранспорттун абалын жакшыртуу.

б) эстакадалардын курулушу.

в) шаардык инфраструктураны, өзгөчө суу менен камсыз кылууну жана сууну бөлүштүрүүнү модернизациялоо.

г) шаардын аймагын кеңейтүү боюнча иш алып баруу.

д) шаардын борбордук бөлүгүндө дем алуу жайларын, ишкердик жана тейлөө обьекттерин жайгаштыруу потенциалын ишке ашыруу. Айрым участкалардан сырткары шаардык чөйрөнүн сапатынын төмөндүгүнөн шаар үчүн бул потенциал пайдалуу иштетилбей жатат. Тарыхый баалулугу бар имараттарды реконструкциялоо жана калыбына келтирүү жаңы обьекттерди курууга кеткен чыгымдан да көп каражаттарды талап кылат.

е) шаардын экологиялык абалын сактоодо көптөгөн көйгөйлөр бар.

ж) 1990-жылдары шаардын чет жакаларындагы жер участкалары чар-жайыт курулуштарга бериле баштаган. 1950-жылдардын аягында жана 1980-жылдардын ортосунда курулган турак жайларды кармоонун чыгымдары улам барган сайын өсүүдө. Шаардыктардын жарымынан көбү аталган турак жайларда жашашат.

з) шаардык чөйрөнүн проблемаларын кыймылсыз мүлк рыногундагы абалды, жер тилкелеринин шарттарын, шаар куруу иштериндеги укуктук жана уюштуруучулук шарттарды жана учурдагы шаар куруу саясатын эсепке алуу менен институциялык аспекте кароо керек.

Бүгүнкү күндө кадрлардын жетишпестиги ачык сезилүүдө. Мэриянын ишинин маңызы өзгөрүп жатат, бирок талапка жооп берген кадрлар жетишсиз. Ошондой эле зарыл структуралык өзгөрүүлөргө байланыштуу шаардын экономикалык саясатын жүргүзүү үчүн каржылык жактан камсыздоо, стратегиялык долбоорлор жана программалар зарыл. «Жайлуу шаар» институтциясын түзүү жана өзгөрүүлөрдү турмушка ашыра турган кадрларды даярдоонун зарылдыгы келип чыгууда. Негизги маселелерди чечүү шаарды өнүктүрө ала турган коомчулукту табууга байланыштуу болот. Бул коомчулуктун аталышы кызыкдар тараптардын көпчүлүк бөлүгүнө түшүнүктүү болушу керек. Идеяларды алып чыгуунун негизин баарынан мурда культурологиянын принциптери түзөт. Шаардын маданий өз алдынчалыгы болбосо, кыялында өзүн «маданий чек арага» чейин жеткире албаса, аймактык бийликтер жана жааматтар чыныгы, эффективдүү стратегиялык пландоонун субьекттери боло алышпайт. Маданий өз алдынчалыктан жана капитализациядан сырткары шаардын программасы коммуникациялык долбоор аркылуу жасалышы керек. Программа ишкерлер үчүн эле эмес шаардыктар үчүн да түшүнүктүү болушу зарыл. Бул жерде негизги түшүнүк акыйкаттуулук жана коопсуздук болуп эсептелет. Программа бардык кызыкдар тараптардын кызыкчылыктарынын тең салмактуулугуна негизделет. Программа өлкөдөгү башкаруу системасына карама-каршы келбегендей интеграцияланышы керек. Программанын келечеги: Ош шаары – Кыргызстандын Түштүгүндө жамааттык коопсуздук идеясынын тегерегиндеги байланыштын, экономикалык өнүгүүнүн башкы функциясын аткарат. Ош шаары – маданий көп түрдүүлүктүн аймактык борбору жана кыргыз көчмөндөрүнүн мурастарын изилдөө жана таркатуу тажрыйбасынын борбору болуп саналат. Ош шаары – техникалык жана маданий жаңыланууларды жайылтуунун эксперименталдык аянтчасы. Ош шаары Борбордук Азия – Кытай, ошондой эле Россия – Казакстан – Тажикистан (Афганистан) менен бирге башкы уюшумдуулук катнашта өнүгөт жана байланышты көзөмөлдөйт. Бирок, ири логистикалык борбор шаар ичине кирбеши керек. Ош шаарынын өндүрүштүк жана ишкердүүлүк аймагы так бөлүнүшү зарыл. Бийликтин жана башка топтордун кызыкчылыктарынын тең салмактуулугу, мыйзамдык жана нормативдик актардын системасы социалдык жана ишкердик чөйрөдөгү өзгөрүүлөргө өз убагында чечим кабыл алууга мүмкүндүк түзөт жана шаар үчүн жагымдуу жагдай түзүлөт. Ош шаары Бириккен Улуттар Уюмунун экологиялык нормаларына ылайык келет, техникалык суу ичүүчү суудан бөлүнүп, таза суу программасы ишке ашат. Программанын максаты:

1.Ош шаарын өнүгүүнүн регионалдык борборуна айландырууга шарттарды түзүү, өлкөнүн түштүгүнүн чыныгы борбору жана Борбордук Азиядагы негизги байланыш түйүнү, жашоонун жогорку деңгээли жана сапаты бар заманбап шаарга айландыруу.

2.Ош шаарында социалдык жана маданий топторго бирдей мүмкүнчүлүктөр берилген, өзүнө коммуникативдик борбордун функцияларын байланыштырган жайлуу шаарга айландыруу.

3.Адамдык капиталдын өсүшүн жана потенциалын камсыз кылуу.

Программанын ориентирлери: -ынтымактуу коом -динамикалуу экономика -жагымдуу чөйрө. Биринчи бөлүм – ынтымактуу коом Ынтымактуу коом шаардын өнүгүшүнүн негизги көрсөткүчтөрүнүн бири болот. Себеби, ынтымактуу коом шаардын жамааттарынын өз алдынчалыгын, шаардыктардын жашоо сапатын жана деңгээлин билдирет, ошондой эле шаардын маданий-билим потенциалына ылайык жарандык демилгелердин деңгээлин аныктайт. Ош шаарындагы жамааттардын абалынын ички факторлорунун спецификалык мүнөздөмөлөрү төмөнкүлөр:

· баалуулуктар системасындагы кризис, анын ичинен коомдогу чыр-чатактардын күчөшү, криминалдашуу, калктын наркотикалык заттарга берилиши, толеранттуулуктун төмөндөшү;

· коомдун социалдык дифференциацияланышы жана аймактык сегрегацияланышы, социалдык структурада ортонку класстын үлүшүнүн төмөндүгү, шаардын жамаатарынын салтынын, үрп-адаттарынын төмөндөшү, социалдык кызматтарды калктын түрдүү катмарынын тегиз ала албагандыгы;

· шаардык жана «шаардык эмес» жашоо образынын карама-каршылыктары.

Бул көйгөйлөр Ош шаарына өзгөчө мүнөздүү жана көп улуттуу чөйрөгө өз таасирин тийгизип жатат. Көйгөйлөрдүн көп жактуулугун эске алып, аларды сфераларга бөлүп кароо максатка ылайык келет: ü коопсуздук ü билим берүү ü маданият жана массалык маалымдоо каражаттары ü улуттук идеология, мамлекеттик тил жана руханий маданият ü калктын ден соолугу ü социалдык коргоо ü социалдык структура Экинчи бөлүм - динамикалуу экономика Иштердин перспективалуу багыттары: ü инвестициялардын көлөмү ü шаардыктардын реалдуу кирешелеринин өсүшү ü продукциялардын конкурентүүлүгүнүн жогорулашы ü экспортко-багытталган багыттарды өнүктүрүү ü Ош (Кара-Суу шаары менен бирге) – Борбордук Азиядагы соода лидерлеринин бири. Чарбалык климат төмөндөгүлөрдүн негизинде өнүгөт: ü ишкердикке тоскоолдуктарды азайтуу ü бизнеске маалыматтык кызматтарын көргөзүү ü акыйкат атандашууга ыңгайлуу шарт түзүү. Шаардык каржы төмөнкү багытта өзгөрөт: ü бюджетти шаардыктардын муктаждыктарын ишке ашыруучу инструментке айландыруу ü бюджеттин чыгымдарынын коомдук эффективдүүлүгүн жогорулатуу. Үчүнчү бөлүм – жагымдуу чөйрө Шаардык чөйрө – жекеден (короодон, үй-жайдан) баштап жалпы маанидеги (көчө, аянт, бульвар, сквер ж.б.) шаар инфраструктурасын түшүндүрөт. Шаардык чөйрө шаардыктардын бир эле күнүмдүк аң сезимине жана айлана чөйрөнөнү таанууга эмес, шаардык жамааттардын узак мөөнөттүү жана фундаменталдык процесстердин түзүлүшүнө олуттуу таасирин тийгизет. Бул баалуулук коомдук институттарга ишенүүнү, социалдык топтордун, уюмдардын мамилелерин, жүрүм-турумдун нормаларын жана стереотиптерин, тарыхый мурастарга мамиле кылууну жана жаш муундарды тарбиялоону камтыйт. Шаардык чөйрөнүн түзүлүшү субьекттердин иш-аракеттеринин натыйжасы менен болот жана катардагы жарандан баштап мекемелерге, уюмдарга, ишканаларга, башкаруу органдарына чейин жамааттардын ар түрдүү катмарларынын кызыкчылыктарына таянуу менен иш жүргүзүү маанилүү роль ойнойт. Алар кызыккан тараптарга тиешелүү шарттардын түзүлүшүнө жоопкерчиликтүү. Бул бөлүмдө мурда кабыл алынган чечимдерде, республикалык жана жергиликтүү деңгээлдеги программаларда чечилиши каралган , ошондой эле учурдагы мыйзамдар жана нормативдик актыларда чечүү жолдору аныкталган проблемалар каралган эмес. Ушул принциптин негизинде чечүү үчүн атайын чаралар көрүлө турган, баарынан мурда шаардык деңгээлде ишке ашырыла турган проблемалар белгиленген. Программанын долбоорлору

а) «Шаар шаардыктар үчүн». Толук кандуу жергиликтүү өзүн-өзү башкарууга өтүү. Качан гана шаардын ар бир тургуну шаардык коомчулуктун активдүү мүчөсү болгондо Ош шаары шаардыктар үчүн боло алат. Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруунун алгачкы кадамдарында, кошуначылык мамиледе, подьезддерди, короолорду тартипке келтирүү сыяктуу эң жөнөкөй иштерде, атуулдук коомдогу түзүмдөрдө көрсөтүлгөн активдүү жашоо позициясы бизди чыныгы шаардык, ал эми Ошту – шаардыктар үчүн шаар кыла алат.

б) «Азиянын борборундагы ар түрдүү маданияттардын дарбазасы». Конфессиялар, маданият аралык карым-катнашты, улуттук идеологияны, мамлекеттик тилди, руханий маданиятты, элдин биримдигин жана этностор аралык мамилелерди өркүндөтүү. Бул долбоор Ош шаарынын байыркы 3 миң жылдык тарыхында ар түрдүү маданияттын жана конфессиялардын кошо жашап келе жаткан кайталангыс атаандаштык артыкчылыгына басым жасайт. Биздин турмуш образыбызды аныктоочу критерий катары биздин ар түрдүү маданият жана дин өкүлдөрү менен сүйлөшүүгө жана түшүнүүгө болгон даярдыгыбыз далил боло алат. Өзүнүн туура жагы менен көрүнүп турган конфессиялар аралык жолугушуулар Ош шаары үчүн өзүнчө бир тармактык адистешүү болот. Шаарда улуттар аралык достукту чыңдоого өзгөчө көңүл бурулат жана бул багытта ар кандай иш-чаралар өткөрүлөт.

в) «Ишеничтүү үй, ыңгайлуу район». Күнүмдүк жашоонун алгачкы чөйрөсүн жакшыртуу (турак-жай жана социалдык инфратүзүм) жана турак-жай чөйрөсүн өнүктүрүү. Бул долбоор шаар жашоочуларынын түздөн-түз муктаждыктарына багытталган, ошону менен бирге негизги экономикалык, социалдык жана шааркуруу проблемаларын чечүүдө катализатор катары кызмат кыла алат. Ошондуктан, жакынкы жылдар аралыгында бул долбоорду ишке ашыруу Ош шаары үчүн артыкчылык берилген багыт болот.

г)«Ош шаарын башкаруу системасы». Башкаруу системасын натыйжалуу жана таасирдүү жагына өзгөртүү коомду бириктирүүгө, экономиканын динамикалык өсүшүнө жана ыңгайлуу шарттагы чөйрөнү түзүүгө көмөктөшөт.

Мэрдин ролуна өз алдынча шаардын социалдык-экономикалык өнүгүү программасын гана эмес, уюштуруучулук, башкаруучулук милдеттери жана механизмдери боюнча шаар башчысынын программасын ишке ашыруу таандык болот. Эффективдүү башкаруу кабыл алынган чечимдердин социалдык-экономикалык талдоого негизделет, ресурстар менен бекитилет жана бардык жарыяланган максаттар белгилүү бир жыйынтыкка жетишүүгө багытталат. Бул – негизги көрсөткүч болуп эсептелет. Шаардын потенциалын колдонуу, жагымдуу чарбалык климатты түзүү негизги орунда турат. Алар болсо бизнес жүргүзүү үчүн тобокелчиликти кыскартат, кичи бизнести өнүктүрүүнү камсыз кылат. Туура шааркуруу, транспорт, салык, маалымат саясатын жүргүзүү аркылуу шаардын жагымдуу жүзү түптөлөт жана анын арты менен шаарга инвестициялар келет. Шаарды мэриясынын башкаруу түзүмүн өркүндөтүү муниципалдык кызматтардын ишмердигин жогорулатат, муниципалдык бийлик органдарынын кадыр-баркынын өсүшүн камсыз кылат. Жаңы маалыматтык технологияларды киргизүү муниципалдык бийликтин таасирдүүлүгүн арттырат, муниципалдык кызматкерлердин эмгек маданиятын жогорулатат, шаардыктардын тийиштүү муниципалдык кызматтар менен байланышын жеңилдетет. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу системасын өнүктүрүү шаардын социалдык-экономикалык проблемаларын чечүүдө коомчулуктун кеңири катышуусун камсыз кылат, муниципалдык бийлик органдарынын ишмердүүлүгүнүн айкындыгын жогорулатат. Программанын продуктусу:

1. узак мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү пландар

2. долбоорлор

3. Президенттин алдында отчеттор

4. Ош шаарынын проблемаларын чечүү боюнча коомдук угуулар.

Программанын жыйынтыгы: ü шаардыктардын жашоо деңгээли ü шаардын инвестициялык жагымдуулугу ü чөйрөнүн көп түрдүүлүгү (бизнес, экология, маданий көп кырдуулук, коммуникативдик ачыктык). Программанын алкагындагы мониторинг, баалоо жана экспертиза: Программага мониторинг жүргүзүү жана баалоо Программаны аткаруунун циклин камтыйт. Цикл Программанын аткарылышына кызыкдар топтордун оюн эске алуу менен чечимдерди кабыл алуудан башталып, аны ишке ашырууга, жыйынтыктарын баалоого чейинки мезгилде туруктуу жүргүзүлөт. Бул – мониторингдин жана баалоонун жыйынтыктарын колдонуу системасын түзүүнү, шаарды башкарууда мониторинг жана баалоо функциясын кеңири практикалоону билдирет. Мониторингде ошондой эле көз карандысыз баалоонун маалыматтары, Программанын аткаруу процессиндеги айырмалар гана эмес сапаттуу өзгөрүүлөрдүн шаар чөйрөсүнө тийгизген таасири да камтылат. Программанын жана өзүнчө долбоорлорду ишке ашырууда бул маалыматтар туруктуу талдоого алынуу менен ынгайлуу жана зарыл чечимдерди кабыл алуу үчүн тиешелүү органдарга берилет. Мониторинг жана баалоо менен атайын компетенттүү орган иш жүргүзөт жана анын милдети Программаны ишке ашырууда иликтелген жагдайлар боюнча тапшырмаларды коюу, анын ичинде көз карандысыз баалоо үчүн техникалык тапшырмаларды (ТТ) түзүү болуп саналат. Бул орган ошондой эле муниципалдык кызматкерлерди, көз карандысыз эксперттерди өзүнө камтыйт. Мындан сырткары, бул органдын негизги милдеттеринин бири болуп шаардыктарды мониторингдин жана баалоонун жыйынтыктары менен системалуу маалымдоо болуп эсептелет. Программанын ар бир багыты боюнча (ар бир индикаторго 3 төн көп эмес) рыноктук башкаруу идеологиясына багытталган жыйынтыктардын индикатору иштелип чыгат. Программанын пландуу бөлүгү: Программаны кабыл алуу, пландоонун жана шаарды башкаруунун жаңы, натыйжалуу процедурасына өтүүнү түшүндүрөт. Программа шаардык нормативдик акт статусуна ээ болот жана учурдагы пландоонун негизи болуп эсептелет. Программа шаар чарбасынын секторлорун жана тармактарын реформалоо боюнча системалык мүнөзгө ээ, экономиканы жана социалдык тармакты өнүктүрүүгө байланышкан долбоорлор боюнча чечим кабыл алуунун зарыл принциптерин жана артыкчылыктарын аныктайт. Программанын негизги идеясы бардык пландоо иштери, өзгөчө бюджеттик пландоо, орто жана узак мөөнөттүү максаттарга, динамикалык экономикага жана туруктуу чөйрөгө жетишүүгө багыт алуу болуп саналат. Программанын негизги багыттары боюнча комплекстүү иш аракеттердин Программалары түзүлөт жана алар кыска мезгилге эсептелет. Ар бир иш аракеттердин Программасы структуралык жактан аткарыла турган иштердин максатын, иш чараларды аткаруу мөөнөттөрүн, каржылоо булактарын камтыйт. Өз кезегинде комплекстүү иш аракеттердин Программасы жылдык жана бюджеттик пландоонун негизин түзөт. Программанын негизги багыттары боюнча Комплекстүү иш аракеттердин Программасын иштеп чыгуу тартиби, учурдагы пландоону уюштуруу, мониторинг жана баалоо системасын аткарууну түзүү шаар мэринин чечими менен кабыл алынат.

Ош шаардык Кеңешинин аппарат жетекчиси

С.Маматалиева

ОШ ШААРЫН 2014-2017-ЖЫЛДАРДА ӨН/КТ/Р// ПРОГРАММАСЫН

ИШКЕ АШЫРУУНУН ПРИОРИТЕТТ// ЧАРАЛАРЫ

I.Экономика

Негизги макроэкономикалык көрсөткүчтөр:

1) ИДПнын жыл сайын өсүшү 5% (ар бир адам башына 2014-ж. 51,6 миң. сомдон 2017-ж. 60,0 миң. сомго чейин,)

2) Жергиликтүү бюджеттин киреше бөлүгүн 2017-жылга карата 1,0 млрд. сомго жеткирүү

3) Инвестиция тартууну жыл сайын 5% га көбөйтүү

4) Товар жүгүртүүнүн көлөмүн жыл сайын 5% га көбөйтүү

5) Жыл сайын 500 жаңы туруктуу жумуш орундарын түзүү

Негизги долбоорлор:

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Экспорттук багытты өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү

2014 -2017

Жергилик. бюджет Санкт-Петербург жана Казань шаарларынын Соода өнөр-жай палатасы

Достук мамиледеги шаарлар менен келишим: Санкт-Петербург, Казань, Новосибирск, /рүмчү, Ланьчжоу ж.б.

2.

Кичи жана орто ишкердикти өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү

2014-2017

Жергилик. бюджет GIZ, Кемоникс

Ишкердикти өнүктүрүү менен жергиликтүү бюджеттин киреше бөлүгүн көбөйтүү.

3.

Шаардагы ишкердик үчүн маркетинг кызматын түзүү

2014

Жергилик. бюджет GIZ (Германия) Кемоникс

Каттоо үчүн бирдиктүү терезе ачылат. Мэриянын коомдук-консультациялык Кеңеши түзүлөт

4.

Жыл сайын шаарда өндүрүлгөн товарлардын жарманкелерин даярдоо жана өткөрүү

2015-2017

Жергилик. бюджет, Санкт-Петербург шаарынын Соода өнөр-жай палатасы жана Казань, ОО «Сибир келишими»

Товарлардын жыл сайын жарманкеси (достук мамиледеги шаарлардын көмөгү астында) өткөрүлөт

5.

Киреше алып келүүчү ишкердүүлүк

2014-2017

Жергилик. бюджет, легалдуу ишкер булактары

Ишкерлерден сунуштарды жыйноо, даярдоо жана уюмдар менен келишимдерди түзүү

6.

«Электрондук шаар» долбоорун ишке ашыруу

2014

50 миң АКШ доллары

Жергилик. бюджет, инвесторлор

Башкаруунун ачык айкындуулугу жөнгө салынып, жумуштун эффективдүүлүгү жогорулайт

7.

Ош шаарынын Өнүгүү Фондун түзүү

2014

Жергилик. бюджет

Программаны аткарууга негиз түзүлөт

8.

Экономика маселелери боюнча Коомдук консультативдик Кенеш түзүү

2014

Мэриянын ишинин ачык айкындуулугу жогорулайт

9.

Муниципалдык нан бышыруучу ишкана ачуу

2015-2017

Жергилик. бюджет, инвесторлор

Сапаттуу нан азыктары менен калкты камсыз кылууга жетишилет, азык-түлүк коопсуздугу камсыздалат

Жалпы:

2014

2,7 млн.

II.Шааркуруу жана архитектура

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

2015-2025-жж. Ош шаарынын Башкы планын бекитүү

2014

1,2

Жергилик. бюджет

Башкы план бекитилет

2.

Ош шаарынын муниципалдык менчигинин реестрин түзүү

2014

0,2

Жергилик. бюджет

Ош шаарынын муниципалдык менчигинин реестри түзүлөт

3.

2580 орундуу мектептердин жана окуу корпустарынын курулушу:

3.1. Жалпы билим берүүчү 500 орундуу

мектептин курулушу

3.2. Иштеп жаткан мектептерге 240

орундуу жаңы окуу корпусунун курулушу

3.3. 300 орундуу жаңы окуу корпусунун

курулушу

3.4. 400 орундуу жаңы окуу корпусунун

курулушу

3.5. 500 орундуу жаңы окуу корпусунун

курулушу

3.6. 640 орундуу жаңы окуу корпусунун

курулушу

2014

2014

2015

2016

2017

2014-2015

220,0

35,0

45,0

60,0

75,0

3 млн. АКШ доллары

Казакстан Респ. гранты Жергилик. бюджет, респ. бюджет.

Кытай Эл Республикасынын гранты

Жаңы мектеп курулат

Окуунун сапаты жогорулайт

Жаңы мектеп курулат

4.

840 орундуу балдар бакчаларынын курулушу:

а) Жапалак айылында 120 орундуу балдар бакчасынын курулушу

б) Кеңеш айылындагы имараттын профилин өзгөртүп балдар бакчасына айлантуу курулушу

в) Амир-Темур аймактык кенешиндеги балдар бакчасынын курулушун бүткөрүү

г)180 орундуу балдар бакчаларынын курулушу

д) 240 орундуу балдар бакчаларынын курулушу

ж) 300 орундуу балдар бакчаларынын

курулушу

з)Достук аймактык кенешинде балдар бакчасынын курулушу

Курманжан Датка аймактык кенешидеги ФАПтын курулушу Жибек Жолу аймактык кенешиндеги балдар аянтчасынын курулушу Амир-Темур АК поликлиниканын курулушу Космонавттар скверин көрктөндүрүү

2014

2014

2014

2015

2016

2017

2014

2014

2014

2014

2014

37,0

5,0

21,5

55,0

75,0

95,0

3,5

2,8

5,5

7,0

5,0

Жергилик. бюджет

Жергилик. бюджет

Жергилик. бюджет Жергилик. бюджет

Жергилик. бюджет Жергилик. бюджет АРИС

АРИС

АРИС

АРИС

Мектеп жашына чейинки балдарды бала бакча орундары менен камсыз кылуу жакшырат

5.

1.Туран аймактык кенешиндеги Дача участкасын суу менен камсыздоону бүткөрүү

2.Төлөйкөн айылына суу түтүкчөсүнүн курулушу

3.№11 «Жибек-Жолу» аймактык кеңешинин №222, 223, 224 кварталдарын таза суу менен камсыздоо

2014

2014

2015-

2016

6,5

8,0

3,0 3,0

Жерг. бюджет

Жерг. бюджет

Жерг. бюджет

Калк таза суу менен камсыз болот

6.

Жолдордун, көпүрөлөрдүн, жол инфраструктурасынын обьектилеринин курулушу жана аларды кароо:

6.1. Навои көчөсүндөгү көпүрөнүн

курулушу

6.2. Жолдордун жана жол

инфраструктурасынын курулушу жана аларды кароо

6.3. Жолдордун жана жол

инфраструктурасынын курулушу жана аларды кароо

6.4. Жолдордун жана жол

инфраструктурасынын курулушу жана аларды кароо

6.5. Жолдордун жана жол инфраструктурасынын курулушу жана аларды кароо

2014

2015

2014

2015

2016

2017

450,0 150,0 65,0

110,0

120,0

130,0

Жергилик. бюджет, респ. бюджет.

Шаардыктардын муктаждыгы чечилет, инфраструктура жакшырат

Шаардыктардын турмуш шарты жакшырат

7.

1000 батирлүү жаңы көп кабаттуу турак-үйлөрдүн курулушу

2015-2017

1 400,0

Жергилик., респ. бюджеттер, инвесторлор

Шаардыктарды турак-жай менен камсыз кылуу жакшырат

8.

Жеке турак-жайлардын курулушуна кошумча 1000 жер тилкелерин бөлүп берүү

2014

-

-

Шаардыктар жеке турак-жай курулушу үчүн жер тилкелерине ээ болушат

9.

Кыргызстан Футбол Федерациясынын Футбол академиясын Ош шаарында куруу

2014

2015

55,0

33.0

FIFA

Таланттуу футболчуларды тарбиялоого шарт түзүлөт

10.

И.Разаков көчөсүнүн 5 кесилиш жерине автоунаалардын мамлекеттик номерин видео-фиксация кылуучу видеокамераларды жана цифралык жол чырактарын орнотуу

2014

16,7

Япония Өкмөтүнүн гранттык программасы

Жол коопсуздугу сакталат, автотыгындар азаят

11.

№6 Манас – Ата аймактык кенешинде спорт комплексинин куруу

2014

2017

1,0 АКШ доллары 15,0

Иран Ислам Республ. Каражаты, Респуб. бюджет

Манас-Ата аймактык Кенешинин тургундарынын спорт комплексине муктаждыгы чечилет

12.

Ош шаарынын аймактык кенештеринде Евразия Фонду менен биргеликте ишке ашырылуучу « Тынчтык үчүн аялдардын демилгелери» долбоорунун алкагында социалдык долбоорлорду ишке ашыруу

2014-2017

9,7

Жергилик. бюджет, Евразия Фонду

Аймактык Кенештердеги социалдык маселелер чечилет.

Жалпы:

2014

2015-2017

944,9 млн. 2 596 млн.

Ш.Жылуулук системасын оңдоп-түзөө

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

40 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү жылуулук системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2014

10,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы.

40 көп кабаттуу үйлөр жылуулук менен камсыз болот

2.

50 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү жылуулук системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2015

12,5

Жергилик.бюджет, калктын салымы.

50 көп кабаттуу үйлөр жылуулук менен камсыз болот

3.

45 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү жылуулук системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2016

11,25

Жергилик.бюджет, калктын салымы.

45 көп кабаттуу үйлөр жылуулук менен камсыз болот

4.

30 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү жылуулук системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2017

7,5

Жергилик.бюджет, калктын салымы.

30 көп кабаттуу үйлөр жылуулук менен камсыз болот

5.

“Ош 6” көмөкчү чордонунан Шакиров көчөсүндөгү жылуулук камсыздоо муиципалдык ишканасынын отканасына чейин электр чубалгыларын тартуу

2014

2,5

Жергилик.бюджет

Шакиров көчөсүндөгү 3 көп кабатту үйдүн тургундары жылуулук менен камсыз болот

Жалпы:

2014

2015-2017

12,5 млн. 31,2 млн.

IV.Таза суу менен камсыздоону жакшыртуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Жапалак айылдык аймактык башкаруусунун айылдарында жана 218- кварталда кошумча 30 миң адамды таза суу менен камсыз кылуу.

2014-2015

7,09 млн. АКШ долл. АБР

АБР

218- кварталдын 30 миң жашоочусу таза суу менен камсыз кылуу чечилет

1.1. «Озгур» суу тосмосунан «Озгур»

суу тазалоочу бекетине чейин узундугу 4,5 км. диаметри 1000 мм. болгон үчүнчү суу түтүкчөсүн куруу

2014-2015

АБР

Суунун дебети 33 пайызга чейин көтөрүлөт

1.2. Суу тосмодогу дренаждык

имаратты куруу

2014-2015

АБР

Суунун дебети 33 пайызга чейин көтөрүү

1.3. Көлөмү 6000 м3 болгон жаңы

резервуарды куруу жана эски резервуарды реконструкциялоо

1.4. Кошумча 6000 м3

2014-2015

2017

50,0

АБР

Жергилик. бюджет, инвесторлор

ЖапалакААБнын айылдарында жана 218 -кварталда кошумча 30 миң элди жана шаардын батыш бөлүгүн таза суу менен камсыз кылууга шарт түзүлөт

2.

Эскилиги жеткен узундугу 5,5 км суу түтүктөрү н алмаштыруу

2014-2015

0,584 млн. евро

ЕБРР

Кошумча 5-8 миң шаардын тургундары таза суу менен камсыз болот

3.

Узундугу 8,5 км канализациялык түтүктөрдү куруу

2014-2015

1,220 млн. евро

ЕБРР

Шаардыктардынн канализацияны колдонуусу 20% көтөрүлөт

4.

Экинчи кезектеги кубаттуулугу суткасына 80 миң м3. саркынды суу тазалоочу имаратты реконструкциялоо

2014-2015

1,851 млн. евро

ЕБРР

Саркынды сууну тазалоонун деңгээли 15% га жогорулайт

5.

№ 1-экс, 3,7,6,7,9 насостук бекеттерин реконструкциялоо

2014-2015

1,831 млн. евро

ЕБРР

Насостук бекеттерде электр энергиясы 30 % үнөмдөлөт

6.

«Туран» аймактык Кеңешинин абонентерине 3360 даана суу эсептегичтерин орнотуу

2014-2015

1,651 млн. евро

ЕБРР

«Туран» аймактык Кеңеши боюнча таза сууну керектөө 20 % үнөмдөлөт

7.

«Курманжан-Датка» аймактык Кеңешинин абоненттерине 3276 даана суу эсептегичин орнотуу

2016-2017

1,6 млн. евро

ЕБРР

«Курманжан-Датка» аймактык Кеңеши боюнча таза сууну керектөө 20 % үнөмдөлөт

8.

«Манас-Ата» аймактык Кеңешинин абоненттерине 4914 даана суу эсептегичин орнотуу

2016-2017

2,4 млн. евро

ЕБРР

«Манас-Ата» аймактык Кеңеши боюнча таза сууну керектөө 25 % үнөмдөлөт

9.

№ 4,8,12 насостук бекеттерин реаблитациялоо

2016-2017

0,75 млн. евро

ЕБРР

Насостук бекеттерде 50 % электр энергиясын үнөмдөлөт

10.

Экинчи кезектеги кубаттуулугу суткасына 80 миң м3. саркынды суу тазалоочу имаратты реконструкциялоо

2016-2017

4,14 млн. евро

ЕБРР

Саркынды суунун тазалоонун деңгээли 30 % жогорулайт

11.

Суу пайдалануучулардын арасында таза сууну сарамжалдуу жана үнөмдүү пайдалануу боюнча массалык маалымат каражаттары, «тегерек столдорду» өткөрүү, жолугушууларды уюштуруу аркылуу түшүндүрүү иштерин жүргүзүү

2014-2017

Шаар боюнча таза сууну 10 % чейин үнөмдөөгө негиз түзүлөт

12.

222,223-кварталдардын тургундарын таза суу менен камсыз кылуу

2015-2017

222,223-кварталдардын тургундары таза суу менен камсыз болот

13.

Ичүүчү сууну тазалоо жана анын сапатын жакшыртуу боюнча чараларды иштеп чыгуу

2017

Ичүүчү таза суунун сапатын жакшыртууга шарт түзүлөт

14

№7 НС «глубинка» суу тосмосундагы №4 резервдик насостук станцияны туташтыруу үчүн D=150мм диаметрлик болоттон жасалган труба менен 250м аралыктагы тосмонун курулушу

2014-2017

0,655

Курманжан-Датка аймактык Кенешинин жашоочуларын таза суу менен камсыз кылуу

15

НС №5 тен тартып НС №3/7 чейинки аралыкты резервуарга D=500мм диаметрлик болоттон жасалган труба менен туташтыруучу курулуш долбоору «Мусай» ПИ тарабынан даярдалды

2014-2017

9,0

Черемушка жана Кулатов кичи райондорунун жашоочуларын таза суу менен камсыз кылуу

Жалпы:

2014-2015 2016-2017

923,7 млн. 729,9 млн.

V.Көп кабаттуу үйлөрдү суу жана канализация менен камсыз кылуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

40 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү канализация жана суу менен камсыз кылуу системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2014

4,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы

40 көп кабаттуу үйлөрдүн жашоочулары таза суу жана агынды суулардын агып чыгуусу менен камсыз болот

2.

50 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү канализация жана суу менен камсыз кылуу системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2015

5,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы

50 көп кабаттуу үйлөрдүн жашоочулары таза суу жана агынды суулардын агып чыгуусу менен камсыз болот

3.

45 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндө-гү канализация жана суу менен камсыз кы-луу системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2016

4,5

Жергилик.бюджет, калктын салымы

45 көп кабаттуу үйлөрдүн жашоочула-ры таза суу жана агынды суулардын агып чыгуусу менен камсыз болот

4.

30 көп кабаттуу үйлөрдүн жер төлөөлөрүндөгү канализация жана суу менен камсыз кылуу системаларын капиталдык оңдоп-түзөө

2017

3,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы

30 көп кабаттуу үйлөрдүн жашоочулары таза суу жана агынды суулардын агып чыгуусу менен камсыз болот

Жалпы:

2014

2015-2017

4,0 млн. 12,5 млн.

VI. Шаардын газ менен камсыз болушун жакшыртуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Амир-Тимур кичи районунда орто жана төмөнкү басымдыктагы газ түтүктөрүн куруу

2015-2017

14,5

Жергилик. бюджет, калктын салымы, ЖЧК Газпром- Кыргызстан

Амир-Тимур кичи районунун тургундары газ менен камсыз болот

2.

Төлөйкөн айылында орто жана төмөнкү басымдыктагы газ түтүктөрүн куруу

2015-2017

10,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы

Төлөйкөн айылынын тургундары газ менен камсыз болот

3.

Жапалак айылында орто жана төмөнкү басымдыктагы газ түтүктөрүн куруу

2014-2015

16,0

Жергилик. бюджет, калктын салымы

Жапалак айылынын тургундары газ менен камсыз болот

4.

Озгур айылында орто жана төмөнкү басымдыктагы газ түтүктөрүн куруу

2015-2017

8,0

Жергилик. бюджет, калктын салымы

Озгур айылынын тургундары газ менен камсыз болот

5.

Достук кичи районунун Абжалов көчөсүндө орто жана төмөнкү басымдыктагы газ түтүктөрүн куруу

2015-2017

15,0

Жергилик.бюджет, калктын салымы

Достук кичи районунун Абжалов көчөсүнүн тургундары газ менен камсыз болот

6.

№ 215 кварталда орто басымдыктагы газ түтүктөрүн которуу

2014

4,5

Жергилик.бюджет, калктын салымы, ЖЧК Газпром-К

№ 215 кварталдын жашоочулары газ менен камсыз болот.

Жалпы:

2014

2015-2017

4,5 млн. 63,5 млн.

VII.Шаардын санитардык абалын жакшыртуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Таштандыларды чыгарууну камсыз кылуу

4 даана таштанды ташуучу автоунаа сатып алуу

2014

10,0

Экология фонду

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

1 даана таштанды ташуучу автоунаа сатып алуу

2015

1,8

Жергилик. бюджет

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

300 даана сыйымдуулугу 0,7 м3 болгон контейнер сатып алуу

2014

1,8

Жергилик. бюджет

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

12 даана кузов-контейнерлерди сатып алуу

2014

0,7

Жергилик. бюджет

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

Контейнердин айланасын тосуу

2014

0,2

Жергилик. бюджет

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

30 даана таштанды ташуучу автоунаа сатып алуу

2014-2015

1,202 млн евро

ЕБРР

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

Контейнерлердин айланасын жакшыртуу

2014

0,268 млн. евро

ЕБРР

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

1136 даана сыйымдуулугу 1,1 м3 болгон контейнер сатып алуу

2015

0,521 млн. евро

ЕБРР

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

32 даана кузов-контейнерлерди сатып алуу

2015

0,163 млн. евро

ЕБРР

Шаарды таштандылардан тазалоого шарт түзүлөт, эмгек өндүрүмдүүлүгү артат

2.

Жаңы санитардык полигон куруу

2015

4,8 млн. евро

ЕБРР

Жаны санитардык полигон курулат

3.

Салмагы 25 тонналык бир даана тыгыздоочу трактор, бир даана экскаватор жана бир даана бастырма жабдуулары менен трактор сатып алуу

2015

0,7 млн. евро

ЕБРР

Шаардык атайын кызматтардын материалдык-техникалык базасы чыңдалат

4.

«Ош-Тазалык» муниципалдык ишканасынын өндүрүштүк базасын модернизациялоо

2015

0,262 млн. евро

ЕБРР

«Ош-Тазалык» муниципалдык ишканасынын өндүрүштүк базасы чыңдалат, калкка кызмат көрсөтүүнүн сапаты жакшырат

5

Шаардын санитардык абалын иликтөө жана чечилбей жаткан проблемаларды чечүүнүн чараларын иштеп чыгуу

2014-2017

Шаардын санитардык-экологиялык абалын жакшыртрууга негиз түзүлөт

Жалпы:

2014

2015-2017

32,9 млн. 578,5 млн.

VIII.Электр энергиясы менен камсыз кылуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Жапалак ААБ Арек, Орке жана Тээке айылдарында 3 даана көмөкчү чордондорун орнотуу

2014

0,9

Жергилик. бюджет, калктын салымы

Жапалак ААБ Арек, Орке жана Тээке айылдары 3 даана көмөкчү чордон менен камсыз болот

2.

218 кварталда көмөкчү чордонун орнотуу

2014

0,4

Жергилик. бюджет, калктын салымы

218- кварталы көмөкчү чордону менен камсыз болот

3.

Амир-Темур аймактык кенешинде көмөкчү чордонун орнотуу

2014

0,2

Амир-Темур аймактык кенеши көмөкчү чордону менен камсыз болот.

Жалпы:

2014

1,5 млн.

IX. Шаардагы көчөлөрдү жарык менен камсыз кылуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Көчөлөрдү жарык менен камсыз кылуу:

Жергилик. бюджет.

Жарыктандыруу курулуштардын узундугу 9,76 км

2014

4,174

Жергилик. бюджет.

Программанын «Коопсуз шаар» долбоору ишке ашырылат

Жарыктандыруу курулуштардын узундугу 9,55 км

2015

4,66

Жергилик. бюджет.

Программанын «Коопсуз шаар» долбоору ишке ашырылат

Жарыктардыруу курулуштардын узундугу 11,05 км

2016

5,05

Жергилик. бюджет.

Программанын «Коопсуз шаар» долбоору ишке ашырылат

Жарыктардыруу курулуштардын узундугу 12,6 км

2017

5,54

Жергилик. бюджет.

Программанын «Коопсуз шаар» долбоору ишке ашырылат

2.

Энергиялык натыйжалуулук жана энергияны үнөмдөө максатында шаардын жарыктандыруу системасына иликтөө жүргүзүү

2014-2017

Энергиялык натыйжалуулукка жана энергияны үнөмдөөгө жетишилет

Жалпы:

2014

2015-2017

4,2 млн. 15,2 млн.

X. Ош шаарындагы сугат тармактарын (арыктарды) жакшыртуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Кварталдар арасындагы арыктарды реабилитациялоо

2015 2017

8,4

Жергилик. бюджет, калктын салымы, инвесторлор

Шаардын аймагы сугат суу менен камсыз болот

Жалпы:

2015-2017

8,4 млн.

XI. Шаарды жашылдандыруу жана көрктөндүрүү

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Гүл аянттарынын, отургузулуучу дарактардын аянттарын арттыруу:

аянты 300 м2. болгон жаңы теплица куруу

2014

0,850

Жергилик. бюджет

Гүл эгилүүчү аянты 300 м2. чейин кеңейтилет

колдонулуп жаткан 3 теплицаны реконструкциялоо

2014-2017

0,650

Жергилик. бюджет

Гүл аянты 6000 м2. чейин кеңейтилет

эки питомникти сугат суу менен камсыздоо

2014-2017

0,500

Жергилик. бюджет

Кошумча 500 миң. даана дарак жана бадал көчөттөрү эгилет

декоративдик дарактардын жана бадал өсүмдүктөрүнүн көчөттөрүн отургузуу

2014-2017

5,0

Жергилик. бюджет

Шаарды жашылдандыруу үчүн жергиликтүү көчөттөр өстүрүлөт

2.

9 даана жыйнаштыруучу, таштанды тазалоочу, автожолду жуучу атайын техникаларды сатып алуу

2015-2017

27,0

Жергилик. бюджет

Шаардагы тазалануучу жана жуулуучу аймактардын аянты көбөйөт, кол эмгеги жеңилдейт

3.

Шаардын айланасын көрктөндүрүү жана жашылдандыруу:

400 даана кичи урналарды даярдоо жана көчөлөрдүн боюна орнотуу

2014-2017

1,0

Жергилик. бюджет

Шаардын тазалыгы жакшырат

көчөлөргө архитектуралык-декоративдик көрүнүштөгү гүл эгүүчү 400 даана жабдууларды даярдоо

2014-2017

3,0

Жергилик. бюджет

Шаардын жашылдандырууга, көркөмдүгүн арттырууга жетишилет

4.

Бабур өзбек музыкалуу драм- театрынын алдындагы оргуманы көрктөндүрүү жана жашылдандыруу

2014

0,465

«Сулайман-Тоо-Ак-Буура» муниципалдык ишканасынын атайын каражаты

Шаардыктардын эс алуусу жакшырат

5.

«Каныкей» эс алуу борборун көрктөндүрүү

2014

0,2

Жергилик. бюджет

Шаардыктардын эс алуусу жакшырат

Жалпы:

2014

2015-2017

1,5 млн. 37,1 млн.

XII. Жүргүнчүлөрдү ташууну жакшыртуу

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Троллейбустук парктын ДЭПОсун реконструкциялоо жана реаблитациялоо

2014

0.32 млн.

евро

ЕБРР

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

2.

Курулуп жаткан жаңы көпүрөгө троллейбустук чубалгыларды куруу жана иштеп жаткан кошулуучу тармактарды толук реконструкциялоо

2014-2015

2.56 млн.

евро

ЕБРР

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

3.

Жаңы унаа каражаттарды сатып алуу: Троллейбустар – 20 бирдик Автобустар – 24 бирдик

2015-2016

4.93 млн.

евро

ЕБРР

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

4.

Билеттерди (смарт карталар) сатуунун жаңы системасын иштеп чыгуу

2016

0.77 млн.

евро

ЕБРР

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

5.

Эки ылдамдатылган кичиавтобустук маршрутту ачуу

2014

-

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

6.

Кичиавтобустун айдоочуларын бирдей типтеги форма менен камсыз кылуу

2014

-

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

7.

Жаңы курулуштар (№ 222 жана 223-кварталдар) үчүн кичи автобустук маршруттарды ачуу (жүргүзүү).

2014

-

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

8.

Жүргүнчүлөрдү ташууда кызмат көрсөтүү маданиятын жогорулатуу

2014-2017

Жүргүнчүлөрдү ташуунун сапаты жакшырат

Жалпы:

2014

2015-2017

24,1 млн. 623,0 млн.

XIII Социалдык тармак

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Ош шаарындагы социалдык-маданий обьектерде отун-энергетикалык ресурстарын үнөмдөө (бала бакчалар, мектептер, ооруканалар, поликлиникалар) жана жаңы прогрессивдүү технологияларды жайылтуу боюнча атайын программа иштеп чыгуу.

2014-2017

Инвестор.

Социалдык-маданий обьектерде отун-энергетикалык ресурстары үнөмдөлөт

XIV.Билим берүү

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Шаардагы мектептерге 49 интерактивдүү доскаларды орнотуу

2014-2017

5,2

Респуб. бюджет, жергилик. бюджет, калктын салымы, ата-энелер фонду

Заманбап технология орнотулат. Билим берүүнүн сапаты жогорулайт.

2.

Шаардагы 53 мектепти тиешелүү компьютерлер менен камсыз кылуу

2014-2017

10,6

Респуб. бюджет, жергилик. бюджет, донорлор

53 мектеп компьютер менен камсыздалат. Билим берүүнүн сапаты жогорулайт.

3.

Шаардагы мектептердин жогорку класстарынын (9-10-класстар) окууучуларын планшет (book reader) менен камсыз кылуу

2014-2017

5,0

Респуб. бюджет, жергилик. бюджет, донорлор, ата-энелер фонду

Билим берүүнүн сапаты жогорулайт. Китепке болгон муктаждык жоюлат.

4.

Билим берүү мекемелерин интернеттештирүү

2014-2015

0,16

Шаардык БББ, ата-энелер фонду, жергиликтүү бюджет.

Билим берүүнүн сапаты жогорулайт. Дүйнөлүк методикаларга жетүү жеңилдейт.

5.

Балдардын жайкы эс алуу лагерин уюштуруу

2014-2017

2,0

Жергиликтүү бюджет, шаардык БББ, ата-энелер фонду

Окуучулардын жайкы эс алуусу жакшырат.

6.

Мектеп окуучулары үчүн бак дарак жана жаныбарлардын курамы менен мөөнөттүү чарба багын уюштуруу (Зоопарк)

2016-2017

28,0

Донорлордун каражаты

Окуучуларга маданий-эстетикалык тарбия берүүнүн сапаты жогорулайт

7.

Тарбия жана билим борборун ачуу

2015-2017

19,1

Донорлордун каражаты

Билим жана тарбия берүүнүн сапаты жогорулайт.

Жалпы:

2014-2017

70,0 млн.

XV.Маданият

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Шаардын таланттуу окуучуларынын конкурстарын жыл сайын өткөрүү

2015-2017

0,57

Жергилик. бюджет, гранттар

Жаш таланттарды табуу, чыгармачылыгын өнүктүрүү, элдердин достугун чыңдоо

2.

Ош шаарында электрондук китепкана түзүү

2015-2017

0,96

Респуб., жергилик. бюджет, Казань жана Новосибирск шаар-ларынын ресурстары (Макулдашуу аркылуу)

Билим жана тарбия берүүнүн сапаты жогорулайт,окуу куралдарынын тартыштыгы азаят

3.

Ош шаарынын Курманжан-Датка аймак-тык кеңешинде балдардын искусство мек-тебинин филиалдарын ачуу, имараттарды ремонттоо жана музыкалык аспаптарды сатып алуу

2015-2017

0,58

Жергилик. бюджет

Жаш таланттуу балдар үчүн шарт түзүлөт, алардын ата-энеринин суроо-талаптары канааттандырылат

Жалпы:

2015-2017

2,1 млн.

16.Саламаттык сактоо тармагы

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Ош шаарында борбордук координациялоочу үй-бүлөлүк медицина борборун түзүү ( №1 жана № 2 /ДБ кошулат, калган /ДБ №1 /ДБнын филиалдары болуп калышат. (ССМгинин мастер планынын негизинде)

2014-2015

Акча каражаты талап кылынбайт, Ош шаарынын мэриясынын токтому менен ишке ашырылат

Бирин-бири кайталаган кызматтар жоюлат, экономиялык натыйжалуулук 5,0 сомду түзөт

2.

Шаардык лабораториялык кызматтардын ишмердигин оптималдаштыруу (Борборлоштурулган лаборатория, суд.мед.экспертизанын лабораториясы, бактерологиялык референс лаборатория ачуу же түзүү), калган лабораторияларды борборлоштуруу

2014-2015

1,5млн. АКШ доллары

Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо министрлигинин, донор уюмдардын каражаттары

Кайталанган кызматтар жоюлат, экономиялык натыйжа жогорулайт, калкка кызмат көрсөтүүнүн сапаты жакшырат

3.

Ош шаардык балдар ооруканасынын курулушу

2014-2017

17,3 млн. АКШ доллары

КыргызРеспублика-сынын саламаттык сактоо министр-лиги, донор уюм-дардын каражаттары

Балдардын ден-соолугун сактоого, чыңдоого негиз түзүлөт

4.

Ош облустар аралык кургак учукка каршы балдар ооруканасынын курамынан Ош шаардык кургак учукка каршы күрөшүү диспансерин чыгаруу, Ош шаарынын /ДБга өткөрүп берүү

2014-2017

Акча каражаты талап кылынбайт

Кайталанган кызматтар жоюлат, медициналык кызмат көрсөтүүнүн сапаты жакшырат, эономикалык натыйжалуулук жогорулайт

5.

Шаардык атайын оорукананы, реабилитациялык борборду жана балдар үйүн бириктирүү

2014-2017

Акча каражаты талап кылынбайт

Кайталанган кызматтар жоюлат, медициналык кызмат көрсөтүүнүн сапаты жакшырат, эономикалык натыйжалуулук жогорулайт

6.

Шаардагы /ДБларды капиталдык оңдоп-түзөөдөн өткөрүү,Черемушки, СМТТ, Кирпичный кичи райондорунда жайгашкан жеке менчикке сатылып кеткен /ДБлардын имараттарын кайтарып алуу

2014-2017

Саламаттыкты сактоо мекемелерин кайтарып алуу боюнча КР ЖКнын токтому аткарылат, саламаттыгын сактоонун, калкка медициналык кызмат көрсөтүүнүн сапаты жакшырат, /ДБлардын материалдык техникалык базасы чыңдалат

7.

Ноокат районундагы Зулпиев айыл өкмөтүнө караштуу 800 үй-бүлөдөн турган айылдын (мурдагы Алмалык разрези) калкын медициналык жактан тейлөөнү Ош шаарынан Ноокат районуна өткөрүп берүү

2014

Акча каражаты талап кылынбайт.

Калкты медициналык тейлөөнүн сапаты жакшырат, чыгымдар азаят, жылына 10,0 млн.сом өлчөмүндө караажат үнөмдөлөт

8.

«Манас-Ата» жанаКулатов кичи райондорунда шаардык «Тез жардам» бекетинин 2көмөкчордонун (подстанцияны) ачуу

2014-2015

0,5

Жергилик. бюджет

«Тез жардамдын» чакырымдарга кечигишин азайтат жана күйүүчү майды үнөмдөөгө шарт түзүлөт

9.

«Ак-Тилек» кичи районунда 200 орундуу шаардык оорукананын комплексин куруу

2014-2017

42 млн. юань

Кытай Эл Репсубликасынын гранты

Шаардыктардын жогорку сапаттагы, заманбап, эффективдүү жана жеткиликтүү медициналык жардам алууга шарт түзүлөт

10.

Ош шаардык клиникалык ооруканасынын жана анын төрөт стационарынын имараттарынын жылытуу, суу жеткизүү системаларын реконструкциялоо, толук капиталдык оңдоп-түзөөдөн өткөзүү

2014

7,0

Каржы министрлиги, Россиянын грантынын каражаты

Бейтаптарга жана медициналык кызматкерлердин иштөөсүнө шарттар түзүлөт, медициналык жактан тейлөөнүн сапаты жакшырат

11.

ОшКОнун аймагына жаңы заманбап аптека , намазкана жана сырткы даараткана куруу

2014

6,0

Саид Баюми (Сауд Аравия), «Ассанабил» кайрымдуулук фондунун каражаты

Медициналык жардамдын сапаты жана шарттарын жакшыртат

12.

ОшКОнун терапия бөлүмүнүн корпусунун (Заднепровский көч.) жылытуу, суу жеткизүү жана канализация системаларын капиталдык оңдоп-түзөөдөн өткөзүү

2015

0,6

Жергиликтүү бюджет

Бейтаптарга жана медициналык кызматкерлердин иштөөсүнө шарттар түзүлөт, медициналык жактан тейлөөнүн сапаты жакшырат

13.

ОшКОго жаңы заманбап санариптик рентген аппаратын орнотуу

2014

0,2 АКШ доллары

Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо министрлиги

Шаардын калкы жогорку сапаттагы, заманбап, эффективдүү жана жеткиликтүү медициналык жардам алууга жетишет

14.

Төрөт стационардык медициналык мекемелердин жабдууларын жаңылоо

2014

5,0

Жергиликтүү бюджет

Медициналык жактан тейлөөнүн сапаты жакшырат

Жалпы:

2014

2015-2017

28,9 млн. 1389,1млн.

17.Социалдык камсыздоо

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Төлөмдөрдү төлөөчү жеке ишкелердин санын 1500гө көбөйтүү (жыл сайын 300-400 адамдан)

2014-2017

-

Ош шаардык Социалдык фонддун бюджети 1,8 млн. сомго көбөйөт

2.

Пенсия алуучулардын пенсиясын банктар аркылуу төлөөгө өтүү (жыл сайын 1000 адамдан)

2014-2017

-

Төлөмдөр сапаттуу жүргүзүлүшүнө жетишилет

3.

Социалдык өнүгүү башкармалыгында «Маалымат борборун», «Ишеним телефонун» жана «Кеңеш берүү-маалымат кызматын» ачуу

2015

0,5

Жергилик. бюджет

Калктын маалыматка ээ болушу камсыз кылынат

4.

Селсаяк жарандар үчүн 10 орундуу баш калкалоочу жайды ачуу

2015-2016

1,2

Жергилик. бюджет

Шаардагы социалдык маселелердин бирин чечүүгө жетишилет

5.

Кароосу жок пенсионерлер жана ден-соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарды медициналык жактан тейлөө жана аларды үч маал тамак менен камсыздоо үчүн күндүзгү борборду ачуу

2015-2016

1,7

Жергилик. бюджет, Коомдук фонд ISEDA

Социалдык жактан колдоого муктаж атуулдарга мамлекеттик камкордук көрүлөт

Жалпы:

2015-2017

3,4 млн.

18. Туризм тармагы

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Эл аралык туристтик байланыштарды жандандыруу менен туристтерди Ош шаарына тартуу: туристтик обьектилерди реконс-трукциялоо жана жаңы обьекттерди куруу (мейманкана, мотелдер, кемпингдер ж.б.).

«Сулайман-Тоо» музей комплекси-не, шаардын музейлерине көрүүчү-лөрдү тартуу үчүн маркетинг жана жарнама иштерин күчөтүү.

2014-2017

2014-2017

Жергиликтүү бюджеттин, туристтик фирмалардын каражаттары

Жергиликтүү бюджет

Туристтерди тартууга негиз түзүлөт, тейлөө, кызмат көрсөтүү жакшырат, жергиликтүү бюджетке төлөмдөр өсөт

Туристтик кызыгуу артат, тейлөө сапаты жакшырат

19. Жаштар саясаты

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Акысыз окуу долбоорлорун көбөйтүү (Тил курстары, компьютердик граматика, бизнес- мектеби, журналистика, медицина, тигүүчүлүк, ууз чеберчилик)

2015

2,0

Жергилик. бюджет

Жаштардын окуу жайлардан сырткары билим алуусу кеңейет

2.

Жаштардын терс көрүнүштөрүн жоюу максатында социалдык роликтерди жайылтуу жана иш чараларды өткөрүү

2014-2017

1,0

Жергилик. бюджет

Жаштардын арасында ыймандуулук жайылат

3.

Тарыхый-этнографиялык жана маданий эстеликтердин айланасына жаштарды ыйманга чакыруу, адеп-ахлакка тарбиялоо максатында асма тактайчаларды жайгаштыруу

2014-2017

1,0

Жергилик. бюджет

Тарыхты урматтап, эстеликтерге туура мамиле кылган жаштардын саны артат

4

Жаштар үчүн «Жаштар үйүн» жана «Жаштар багы» багын уюштуруу.

2014-2017

Донорлор

Жаштардын эс алуусуна шарттарды түзүп берүү.

Жалпы:

2014-2017

4,0 млн.

20. Спорт

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

Дене тарбия жана спорт тармагына мониторинг жүргүзүү

2014.1 кв.

Талап кылынбайт

Дене тарбия жана спорт иштерин көзөмөлдөөгө, талдоого жана баа берүүгө негиз түзүлөт

2.

Спорттук секцияларды, мамлекеттик жана жеке башкаруудагы клубдарды лицензия-лоо тартибин иштеп чыгуу жана бекитүү

2015.1 кв.

Талап кылынбайт

Спорттук клубдарга көзөмөл жүргүзүүгө, мертинүүнүн алдын алууга шарт түзүлөт,

3.

Шаар куруу нормаларында атайын спорттук курулмаларды эске алуу

2014.1 кв.

Талап кылынбайт

Калкты спорт обьектери менен камсыз кылууга жол ачылат

4.

Спорт коомчулугундагы жамааттарды ынтымакка чакыруу

2014-2017

Жергилик.бюджет

Спорт клубдарынын тарбиялануууларын бириктирет

5.

Массалык маалымат каржаттары аркылуу дене тарбиясын чыңдоого жана спортко үгүттөгөн роликтерди чыгаруу

дайыма

Жергилик.бюджет кошумча тартылган каражаттар.

Дене тарбия жана спортту, ошондой эле сергек жашоону пропагандалоо, «Дени сак улут – өнүккөн өлкө» прог-рамасын аткаруунун камсыз кылуу

6.

Ош шаарында спорт-интернатынын курулушун аяктоо

2014-2017

Республикалык бюджет

Спорттук резервди даярдоо, жаштар-ды социалдаштырууга жана дене тарбиялык жактан өркүндөтүүгө жетишилет

7.

А.Суюмбаев атындагы Борбордук стадиондун асфальт чуркоо жолчосун резиналык чуркоо жолчосуна алмаштыруу

2014-2015

Республикалык жана жергиликтүү бюджет

Стадиондун шарты жакшырат

8.

Теннис клубунун кортторунун үстүн жабуу жана «Дельфин» спорттук залынын курулуш иштерин бүтүрүү

2014-2015

Жергилик.бюджет

Кызмат көрсөтүү жакшырат, спарттук база өркүндөйт

9.

Циклдүүлүк принциби боюнча шаардык оюндарды: студенттердин универсиадала-рын, студенттердин жана мектеп окучу-ларынын спартакиадаларын уюштуруу

2014-2017

Жергилик.бюджет

Массалык спортту өнүктүрүүгө жана калктын ден соолугун чыңдоого жетишилет

10.

Дене тарбия жана спортту өнүктүрүү фондун түзүү

2014-2015

Жергилик.бюджетдемөөрчүлөрдүн каражаттары

Дене тарбия жана спорт ресурстук жактан камсыз болот

11.

Улуттук оюндарды өркүндөтүүнүн програмасын иштеп чыгуу

2014

Талап кылынбайт

Калкты улуттук оюндар менен машыгууну камсыз кылууга, улуттук оюндарды пропагандалоого шарт түзүлөт

12.

Ош шаарынын курама командаларынын (жаштар, өспүрүмдөр жана чоңдор) регионалдык, республикалык жана эларалык мелдештерге үзгүлтүксүз катышуусун камсыз кылуу

2014-2017

Жергилик.бюджет

Проффесионалдык спорт өркүндөтүлөт

21. Миграция маселеси

№

Мазмуну

Мөөнөтү

Бюджети, млн. сом

Каржылоо булагы

Күтүлүүчү натыйжа

1.

2.

3.

4.

Эмгек рыногунун талаптарына жооп берген кесипке жумушсуз 1702 жаранды окутуу: Ош шаарынын эмгек рыногун изилдөө Келишимдерди түзүү жана жумушсуз жарандарды окууга жөнөтүү

9253 жумушсуз жаранды коомдук жумушка жөнөтүү:

1) Каттоодо турган жумушка

орношууну каалаган жумушсуз жарандарды табуу Жумушсуз жарандарды коомдук иштерге тартуу үчүн иш берүүчүлөр менен жолугушууларды өткөрүү, келишимдерди түзүү

«Эмгек» микрокредиттик компаниясы аркылуу 170 жумушсуз жарандарга кичи насыяларды берүү:

1). Каттоодо турган жумушсуз

жарандардын арасынан кичи насыя алуучуларды тактоо

2). Кичи насыя алуу үчүн бизнес-

планы менен группаларды түзүү

3). Кичи насыяларды берүү

Ош шаарында чет элдик жарандарды жумушка орноштуруучу Борбордун филиалын ачуу, имарат, оргтехника менен камсыз кылуу

2014-ж. 540 адам 2015-ж-. 567 адам 2016-ж. 95 адам

2014 -жылы 2850 адам 2015-ж- 2992 адам 2016-ж-3411 адам

2014-ж. 53 адам

2015-ж. 56 адам

2016-ж. 61 адам

2014-ж. Февраль

2,7

2,8

3,0

3,5

3,7

3,8

5,3

5,3

5,3

Республикалык бюджет

Эмгек рыногунун талаптарына ылайык атаандыштыкка жөндөмдүү жарандар даярдалат

Жумушсуз жарандар жумуш менен камсыз болот

Жумушсуз жарандар жумуш менен камсыз болот жана убактылуу ишке орноштурулат

Жумушсуз атуулдардын чет жерден жумуш табышына жардам берилет

Жалпы:

2014

2015-2017

11,5 млн. 23,9 млн.

ЖАЛПЫ:

2014

2015-2017

2014-2017

1996,9 млн. 6 188,1 млн.

8 185 млн.

Эскертме: валюталардын курсу 2014-жылдын 24-апрелине карата төмөндөгүдөй эсептелди. 1 доллар= 54,4 сом; 1 евро = 75,4 сом; 1 юань = 8,7 сом

Жергиликтүү жана республикалык бюджет = 3 350 млн.сом Инвесторлор= 4 834,9 млн.сом

Ош шаардык Кеңешинин аппарат жетекчиси

С.Маматалиева