42-берене. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун кызмат адамына коюлуучу талаптар

1. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун кызмат адамына карата талаптар төмөндөгүлөрдү камтыйт:

- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгилеген квалификациянын ылайык келишин;

- финансы чөйрөсүндө экономикалык, финансылык же юридикалык маселелер боюнча 3 жылдан кем эмес иш тажрыйбасынын болушун. Иш тажрыйбасына (стажына) чарбалык ишти жүзөгө ашырууга байланышкан жумуш кирбейт;

- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген дагы башка талаптарды.

2. Төмөндөгүдөй адам жетекчилик кызмат ордуна дайындалышы мүмкүн эмес:

- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген квалификациялык талаптарга ылайык келбеген;

- мыйзамда белгиленген тартипте жоюула же алына элек экономика чөйрөсүндө кылмыштарды жасагандыгы үчүн соттуулугу бар;

- баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун кызмат ордуна документтерин берээрдин алдында бир жыл ичинде финансылык рыноктогу ишине байланыштуу укук бузгандык үчүн жоопко тартылган;

- өткөн мезгилде банкрот деп таанылган же консервацияга, санацияга туш болгон уюмдун жетектөөчү кызматкери болуп эсептелсе же бул адам директорлор кеңешинин же ушул уюмдун аткаруучу органынын мүчөсүнүн (төрагасынын) кызмат ордунда турганда мажбурланып жоюлса. Бул шарт көрсөтүлгөн окуялардын бири болгонго чейин бир жылдан ашык эмес убакта мындай уюмдун жетекчи кызматкерлери катары турган адамдарга карата колдонулат жана анын пайда болушунан кийин 3 жыл аралыгында аракетте болот;

- баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун, же болбосо башка финансылык уюмдун жетекчи кызматкеринин кызмат ордуна дайындоого (шайлоого), макулдук берүүнү кайра чакыртуу жол-жобосуна учураган. Аталган талап жетекчи кызматкердин кызмат ордуна дайындоого (шайлоого) макулдук берүүнү кайра чакыртуу жөнүндө чечим кабыл алынгандан кийинки акыркы ырааттуу 12 айдын ичинде колдонулат.

3. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерлери болуп төмөнкүлөр таанылат:

1) директорлор кеңешинин жетекчиси жана мүчөлөрү;

2) аткаруу органынын жетекчиси (аткаруу органынын функцияларын жеке өзү жүзөгө ашыруучу адам) жана мүчөлөрү;

3) башкы бухгалтер же жалгыз бухгалтер;

4) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун обочолонгон бөлүктөрүнүн жетекчилерин жана алардын бухгалтерлерин кошпогондо, баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун баалуу кагаздар рыногунда кесипкөй ишти жүзөгө ашыруучу бир же бир нече структуралык бөлүктөрүнүн ишин координациялоону жана/же контролдоону жүзөгө ашыруучу, кардарлар менен түзүлө турган кайсы болбосун келишимдерге, кардарлар менен түзүлгөн келишимдерде жана ченемдик укуктук актыларда каралган отчеттуулуктун ар кыл формаларын кошуп алганда кардарларга жана/же баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга бериле турган маалыматтарга, баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун кардарларынын эсептеринде турган активдердин кыймылын жана калдыгын салыштырууну ырастоочу документтерге кол коюу укугуна ээ болуучу, баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун башка жетекчилери.

4. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкери ал дайындалган (шайланган) күндөн тартып өз кызмат ордун макулдашуусуз 45 календардык күндөн ашык эмес ээлеп турууга укуктуу.

Ушул бөлүктө көрсөтүлгөн мөөнөт бүткөндө жана макулдашууга документтердин толук пакети берилбеген, же болбосо макулдашуудан баш тартылган учурда баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу ушул адам менен эмгек келишимин бузууга же эмгек келишими болбогон учурда бул жетекчи кызматкердин ыйгарым укуктарын токтотуу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү. Ушул бөлүктө белгиленген мөөнөттөн ашык убакыт баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкеринин милдеттерин макулдашуусуз аткарууга (кызмат ордунда жок адамды убактылуу алмаштырууга) тыюу салынат. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерин дайындоого (шайлоого) макулдук алуу үчүн берилген документтер Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген талаптарга ылайык келген документтердин толук пакети берилген күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде каралат.

5. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерин дайындоого (шайлоого) макулдук берүүнүн тартиби, макулдук алуу үчүн зарыл документтердин тизмеги Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

6. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерлерин дайындоого (шайлоого) макулдук берүүдөн төмөнкү негиздер боюнча баш тартылат:

1) жетекчи кызматкерлер ушул беренеде белгиленген талаптарга ылайык келбегенде;

2) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу ага карата сын-пикирлердеги кемчиликтерин жойбогондо же баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу сын-пикирлерди эске алуу менен толуктап иштелип чыккан документтерди ушул берененин 4-бөлүгүндө белгиленген мөөнөт бүткөндөн кийин бергенде;

3) документтер ушул берененин 4-бөлүгүндө белгиленген, жетекчи кызматкер өзүнүн кызмат ордун макулдашуусуз ээлеп тура алган мөөнөт бүткөндөн кийин берилгенде;

4) баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан талапкерге карата таасир кылуу чараларын, анын ичинде чектөө чараларын колдонуу болгондо.

Бул талап баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу талапкерди макулдашуу жөнүндө өтүнүч берген датага чейинки бир жыл ичинде колдонулат;

5) талапкердин ыйгарым укуктарына кирген маселелер боюнча, ушул талапкер жетекчи кызматкердин кызмат ордун ээлеп турган (ээлеген) же болбосо жетекчи кызматкердин милдетин аткарып турган (аткарган) финансылык уюм, анын ичинде финансылык-кредиттик уюм же камсыздандыруу уюму тарабынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузууга алып келген чечимдерди талапкер кабыл алгандыгынын фактылары жөнүндө маалыматтар болгондо жана бул бузуу үчүн баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан ушул финансылык уюмга, анын ичинде финансылык-кредиттик уюмга же камсыздандыруу уюмуна карата таасир кылуу чаралары колдонулганда.

Бул талап баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бузуулар айкындалган күндөн тартып бир жыл ичинде колдонулат. Ушул пункттун максаттары үчүн финансылык уюмдун кызматкери деп компетенциясына жогоруда көрсөтүлгөн бузууларга алып келген маселелер боюнча чечимдерди кабыл алуу кирген жетекчи кызматкер, же болбосо анын милдеттерин аткаруучу адам жана/же фондулук биржанын трейдери түшүнүлөт.

7. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкеринин кызмат ордуна дайындоого (шайлоого) макулдук берүүдөн бир жылдын ичинде ырааттуу эки баш тартуу болгон учурда, бул адам аны баалуу кагаздар рыногунун кесиптик катышуучусунун жетекчи кызматкеринин кызмат ордуна экинчи жолу дайындоого (шайлоого) макулдук берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим кабыл алынгандан тартып ырааттуу 12 ай өткөндөн кийин баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкери болуп дайындалышы (шайланышы) мүмкүн.

8. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкеринин кызмат ордуна дайындоого (шайлоого) макулдук берүү төмөнкүдөй негиздер боюнча кайра чакыртылат:

1) макулдук берүүгө негиз болгон маалыматтардын анык эместигинин айкындалышы;

2) баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жетекчи кызматкерге жана/же бул жетекчи кызматкер тиешелүү кызмат ордун ээлеп турган (акыркы 12 календардык айдын ичинде ээлеген) баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусуна карата таасир кылуу чараларынын системалуу (акыркы календардык 12 айдын ичинде 3 же андан көп жолу) колдонулушу;

3) экономика чөйрөсүндө кылмыштарды жасагандыгы үчүн алып салынбаган же жоюлбаган соттуулугунун болушу. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерин дайындоого (шайлоого) макулдук берүүнү кайра чакыртып алуу ушул жетекчи кызматкерге баалуу кагаздар рыногунун башка кесипкөй катышуучуларында мурда берилген макулдукту (макулдуктарды) кайра чакыртууга негиз болуп саналат.

Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкеринин кызмат ордуна дайындоого (шайлоого) макулдук берүү кайра чакыртылган учурда баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусу көрсөтүлгөн адам менен эмгек келишимин дароо бузууга, же болбосо эмгек келишими болбогондо ушул жетекчи кызматкердин ыйгарым укуктарын токтотуу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү. Баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун жетекчи кызматкерин дайындоого (шайлоого) макулдук берүүнү кайра чакыртуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет.

9. Директорлор кеңешинин мүчөлүгүн кошпогондо, баалуу кагаздар рыногунун кесипкөй катышуучусунун кызмат адамы баалуу кагаздар рыногунун бир кесипкөй катышуучусунда эмгек келишиминин негизинде негизги иштеген жери боюнча (штатта) өз ишин жүзөгө ашырууга укуктуу.

(КР 2012-жылдын 25-июлундагы № 122, 2018-жылдын 13-апрелиндеги № 38, 2022-жылдын 4-июлундагы № 56, 2025-жылдын 26-июнундагы № 126 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)