# 12-берене. Машиналарды жана жабдууларды башкаруу тутумун

- Документ: [Машиналарды жана жабдууларды коопсуз эксплуатациялоо жана утилдештирүү жөнүндө" жалпы техникалык регламент](https://aqlex.ai/kg/doc/202496)
- Документтеги орду: 2-глава
- Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2008-жылдын 29-декабрындагы № 280 "Машиналарды жана жабдууларды коопсуз эксплуатациялоо жана утилдештирүү жөнүндө" жалпы техникалык регламент" Мыйзамы
- Актынын түрү: Закон
- Номери: 280
- Кабыл алынган күнү: 29.12.2008
- Статусу: Күчүн жоготкон
- Редакциянын күнү: 02.04.2015
- Күчүн жоготуунун негизи: [Закон КР от 2 апреля 2015 года № 69 "О признании утратившими силу некоторых законодательных актов Кыргызской Республики"](https://aqlex.ai/kg/doc/111115)
- Тексттин тили: кыргыз тили
- aqlex'теги барагы: <https://aqlex.ai/kg/doc/202496/st-12>
- Расмий булак: <https://cbd.minjust.gov.kg/4-3914/edition/628624/ru>
- Башка тилдеги тексти (Markdown): <https://aqlex.ai/doc/202496/st-12.md>

> Текст расмий булактын маалыматы боюнча 02.04.2015 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз.
>
> Кантип шилтеме берүү керек: Машиналарды жана жабдууларды коопсуз эксплуатациялоо жана утилдештирүү жөнүндө" жалпы техникалык регламент, 12-берене (02.04.2015 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/202496/st-12

---

эксплуатациялоо процесстеринин коопсуздугун камсыз

кылуучу талаптар

1. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоону башкаруучу экс-

плуатациялоо тутумунун процессиндеги (машиналык, адамдык-машиналык)

бардык каралган иштөө режимдерде жана эксплуатациялык документтерде ка-

ралган бардык тышкы таасирлерде бул башкаруунун коопсуздугу камсыз бо-

лушу керек.

Жумуш орундарында башкаруу аракеттеринин керектүү кезеги тууралуу

жазуулар, схемалар жана маалыматтын башка каражаттары болушу керек.

2. Башкаруу органдары төмөнкүдөй болгон машиналарды жана жабдуу-

ларды эксплуатациялоого уруксат берилет:

1) аларды контролдогон персонал үчүн мүмкүндүк алууга жењил жана

эркин айырмалануучу, зарыл учурда жазуулар, символдор жана башка ыкма

менен белгиленген;

2) алар эркин жүрбөй тургандай жана аларды ишенимдүү жана бирдей

мааниде, анын ичинде персонал жеке коргонуу каражаттарын колдонгон

учурда дагы манипуляциялоо камсыз болгондой конструкцияланган жана жай-

гашкан;

3) жылдыруу, ырааттуулугу жана пайдалануу жыштыгы үчүн талап кы-

лынган күч аракеттерди, ошондой эле функциялардын маанилүүлүгүн эске

алуу менен жайгашкан;

4) алардын формасы, өлчөмү жана контакттын үстү оператор тарабынан

кармоо (манжалар менен, кол менен) же басуу (манжа, алакан, таман ме-

нен) ыкмасына ыњгайлуу болгондой кылып жасалган;

5) функционалдык багыты персоналдын кооптуу зонада болушун талап

кылган, башкаруу органдарын кошпогондо, кооптуу зонадан тышкары жайгаш-

кан.

3. Машиналарды жана жабдууларды эксплуатациялоону баштоо, ошондой

эле алар токтогондон кийин, токтоо себебине карабай эксплуатацияланышын

кайтадан баштоо аракетке келтирүүнү башкаруу органын манипуляциялоо жо-

лу менен гана жүргүзүлөт.

Эгерде токтогондон кийин кайрадан аракетке келтирүү ошол режимде

каралган болсо, бул талап автоматтык режимде эксплуатацияланып жаткан

машиналарды жана жабдууларды кайрадан аракетке келтирүүгө тийиштүү

эмес.

4. Энергия менен камсыздоонун толук же жарым-жартылай токтотулушу

жана анын андан ары калыбына келтирилиши, ошондой эле энергия менен

камсыздоону башкаруу түйүнүнүн бузулушу кооптуу (чукул) абалдардын

түзүлүшүнө алып келбеши керек, анын ичинде:

1) энергия менен камсыздоону калыбына келтирүүдө машиналардын жана

жабдуулардын өз алдынча аракетке келишине;

2) токтоого берилген команданын аткарылбашына;

3) машиналардын жана жабдуулардын кыймылдуу бөлүктөрүнүн жана ага

бекитилген буюмдардын (мисалы, буюм сомолордун, шаймандардын ж.б.)

түшүп калышына жана ыргып кетишине;

4) жеке жана жамааттык коргонуу каражаттарынын натыйжалуулугунун

төмөндөшүнө.

---

Мурунку берене: [11-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/202496/st-11)  
Кийинки берене: [13-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/202496/st-13)