# 1-берене. Негизги түшүнүктөр

- Документ: [Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жөнүндө](https://aqlex.ai/kg/doc/202397)
- Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2008-жылдын 4-августундагы № 183 "Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жөнүндө" Мыйзамы
- Актынын түрү: Закон
- Номери: 183
- Кабыл алынган күнү: 04.08.2008
- Статусу: Күчүндө
- Редакциянын күнү: 31.10.2025
- Акыркы өзгөртүү: [Закон КР от 31 октября 2025 года № 248 "О внесении изменений в Закон Кыргызской Республики "О продовольственной безопасности Кыргызской Республики"](https://aqlex.ai/kg/doc/230034352)
- Редакцияларды салыштыруу: <https://aqlex.ai/kg/doc/202397#diff=1244333..40526>
- Тексттин тили: кыргыз тили
- aqlex'теги барагы: <https://aqlex.ai/kg/doc/202397/st-1>
- Расмий булак: <https://cbd.minjust.gov.kg/4-3826/edition/1244329/ru>
- Башка тилдеги тексти (Markdown): <https://aqlex.ai/doc/202397/st-1.md>

> Текст расмий булактын маалыматы боюнча 31.10.2025 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз.
>
> Кантип шилтеме берүү керек: Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу жөнүндө, 1-берене (31.10.2025 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/202397/st-1

---

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугу (мындан ары - азык-түлүк коопсуздугу) - республиканын азык-түлүк көз карандысыздыгын камсыз кылган жана тамак-аш азыктарын керектөөнүн физиологиялык ченемдерине ылайык калк үчүн азык-түлүктүн негизги түрлөрүнүн табигый жана экономикалык жеткиликтүүлүгүн кепилдеген Кыргыз Республикасынын экономикасынын абалы;

2) азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу - тамак-аш азыктарын керектөөнүн физиологиялык ченемдеринин деңгээлинде калк үчүн негизги тамак-аш азыктарынын табигый жана экономикалык жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу боюнча экономикалык, уюштуруучулук жапа башка чараларды иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу;

3) азык-түлүк кризиси - Кыргыз Республикасынын бардык аймагында же олуттуу бөлүгүндө тамак-аш азыктарын керектөөнүн минималдуу ченемдерине ылайык калкты негизги тамак-аш азыктары менен камсыз кылуу коркунучта турган жана бул коркунуч мамлекеттик жөнгө салуу чараларын колдонуу менен гана четтетилиши мүмкүн болгон кырдаал;

4) өзгөчө азык-түлүк кырдаалы - Кыргыз Республикасынын аймагынын олуттуу бөлүгүндө керектөөнүн физиологиялык ченемдерине ылайык келген көлөмдө негизги тамак-аш азыктары менен калкты камсыз кылуу коркунучта турган, азык-түлүк менен камсыздоону турукташтыруу үчүн мамлекеттик жөнгө салуу чараларын кабыл алууну талап кылган шарттар;

5) тамак-аш азыктарын керектөөнүн физиологиялык ченемдери - адамдын генотибинде бекемделген физиологиялык-биохимиялык процесстерди оптималдуу ишке ашырууну камсыз кылуучу тамак-аш жана биологиялык активдүү заттардын зарыл болгон келип түшүүсүнүн орточолонгон чоңдугу;

6) тамак-аш азыктарын өндүрүүнүн зарыл болгон деңгээли - калктын жашы, жынысы, эмгек шарттары, климат, ошондой эле Кыргыз Республикасынын азык-түлүк коопсуздугун камсыз кыла турган тамак-аш рационунун башка өзгөчөлүктөрү боюнча бөлүштүрүү түзүмүн эске алуу менен калктын жан башына негизги тамак-аш азыктарына болгон орточо керектөөсүнүн негизинде эсептелген, ата мекендик товар өндүрүүчүлөрдүн негизги тамак-аш азыктарын жана тамак-аштын чийки заттарын өндүрүү деңгээли;

7) тамак-аш азыктарынын табигый жеткиликтүүлүгү - калктын керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн жетиштүү көлөмдөгү тамак-аш азыктарынын керектөөчү жерлерге үзгүлтүксүз келип түшүүсү;

8) тамак-аш азыктарынын экономикалык жеткиликтүүлүгү - калктын, анын ичинде анын социалдык жактан аялуу катмарынын тамак-аш азыктарын керектөөнүн физиологиялык ченемдерине ылайык колдонуудагы керектөө түзүмүндө, баа тутумунда, кирешелердин деңгээлинде, социалдык жөлөк пулдар болгондо сатып алуу мүмкүнчүлүгү;

9) өзгөчө режим - Азык-түлүк коопсуздугу жана тамак-аш боюнча кеңештин сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин (мындан ары - Министрлер Кабинети) чечими менен белгиленүүчү өзгөчө азык-түлүк кырдаалы пайда болгон учурда аракеттенүү мезгилинин белгилүү бир убактысы;

10) калктын туура тамактануусу - калктын маданий салттарына ылайык келген, ден соолукту чыңдоого жана оорулардын алдын алууга өбөлгө түзүүчү, сапаты жана саны боюнча шайкеш келген коопсуз тамак-аш;

11) мамлекеттик азык-түлүк резерви - азык-түлүк товарларынын азайтылбас жана ыкчам запасынан турган, өзгөчө азык-түлүк кырдаалынын шарттарында базардагы таңсыктын алдын алуу жана аларды пайдалануу үчүн арналган мамлекеттик материалдык резервдин бөлүгү;

12) азык-түлүк көз карандысыздыгы - өлкөнүн азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу шарты, ал аткарылганда чет өлкөдөн тамак-аш азыктарын берүү токтотулган учурда өзгөчө азык-түлүк кырдаалы пайда болбойт;

13) импортту алмаштыруу - чет өлкөдө өндүрүлгөн тамак-аш азыктарын алмаштыруу жана ички рынокто ата мекендик өндүрүштүн өсүшүнө дем берүү боюнча мамлекеттик саясат.

(КР 2017-жылдын 20-февралындагы № 28, 2023-жылдын 25-январындагы №11 , 2025-жылдын 31-октябрындагы № 248 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

---

Кийинки берене: [2-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/202397/st-2)