КР «Үй-бүлө кодексине өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын» Мыйзамы

1-берене.

Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодексине (Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кењешинин Жарчысы, 2004-ж., № 1, 1-ст.) төмөндөгүдөй өзгөртүү-

лөр жана толуктоолор киргизилсин:

1. Кодекстин бардык тексти боюнча "камкорчу жана көзөмөлчү органы"

деген сөздөр ар түрдүү жөндөмөлөрдө жана сандык формаларда "үй-бүлөнү

жана балдарды колдоо боюнча бөлүм" деген сөздөргө алмаштырылсын.

2. 2-статья төмөндөгүдөй мазмундагы он жетинчи абзац менен толук-

талсын:

"үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр - райондук мамле-

кеттик администрациялардын же болбосо аткаруучу-тескөөчү жергиликтүү

өзалдынча башкаруу органдарынын алдында түзүлгөн балдардын укуктарын

жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча адистештирилген түзүмдүк

бөлүмдөр;".

3. 3-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"1. Кыргыз Республикасынын Конституциясында бекемделген Кыргыз

Республикасында аялдар менен эркектердин укуктарынын тењдигине ылайык,

алар үй-бүлө мамилелеринде жеке жана мүлктүк бирдей укуктарга, ошондой

эле аларды ишке ашыруу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөргө ээ болушат.".

4. 4-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"1. Үй-бүлө мыйзамдары ушул Кодекстен, Кыргыз Республикасынын Бал-

дар жөнүндө кодексинен жана аларга ылайык кабыл алынуучу башка мыйзам-

дардан (мындан ары - мыйзамдар) турат.".

5. 7-статьядагы "Кыргыз Республикасы ратификациялаган" деген сөз-

дөр "мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген" деген сөздөргө алмаш-

тырылсын.

6. 9-статьянын 2-пункту "ыкмалар" деген сөздөн кийин "жана Кыргыз

Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси" деген сөздөр менен толукталсын.

7. 51-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"1. Баланын энеден төрөлгөндүгү (энеси) баланын медициналык меке-

меде энеден төрөлгөндүгүн тастыктоочу туулгандыгы тууралуу маалымдама-

нын негизинде, ал эми бала медициналык мекемеден тышкары жерде төрөлгөн

учурда - тийиштүү саламаттык сактоо органы тарабынан ыйгарым укук бе-

рилген врач же медицина кызматкери берген же соттун чечими менен берил-

ген баланын туулгандыгын ырастоочу маалымдаманын негизинде жарандык

абалдын актыларын жазуу органы тарабынан аныкталат.".

8. 59-статьянын 2-пунктунда:

биринчи абзац төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"2. Ар бир бала, үй-бүлөдө жашоого, атасын да, энесин да билүүгө,

алардан камкордук көрүүгө, алар менен чогуу жашоого укуктуу, баланын

кызыкчылыгы үчүн ата-энесинин биринен же экөөсүнөн тењ ажыратылышы за-

рыл болгон учурларды кошпогондо.";

үчүнчү абзац "белгиленген тартипте" деген сөздөрдөн кийин "жана

Кыргыз Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси менен" деген сөздөр менен

толукталсын.

9. 60-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"1. Бала ата-энесинин экөөсү менен тењ, жакын туугандары жана баш-

ка туугандары менен катышууга укуктуу.

Баланын ата-энеси эки башка жашаган, алардын никеден ажырашкан же

бала үй-бүлөдөн тышкары жашаган учурларда баланын кызыкчылыгы үчүн

ата-энесинин биринен же экөөсүнөн тењ ажыратылышы зарыл болгон учурлар-

ды кошпогондо, бала ата-энеси менен катышуу укугуна ээ.".

10. 61-статьянын 2-пунктунун экинчи абзацындагы "(экөөнүн бири)"

деген сөздөр "(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен алмашты-

рылсын.

11. 62-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"62-статья. Баланын өз пикирин билдирүүгө болгон укугу

Бала өзүнүн пикирин эркин билдирүүгө укуктуу. Баланын өз пикирин

билдирүүгө болгон укугу, башка адамдардын укугун жана кадыр-баркын сый-

лоо, ошондой эле мамлекеттик коопсуздукту, коомдук тартипти, ден соо-

лукту жана Кыргыз Республикасынын калкынын ыймандуулугун сактоо макса-

тында мыйзамдарда каралган учурларда гана чектөөлөргө дуушар болушу

мүмкүн. Ушул Кодексте (64, 77, 138, 140, 142, 149 жана 161-статьялар)

каралган учурларда үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүм же сот

он жашка толгон баланын макулдугу менен гана чечим кабыл ала алат.".

12. 13-главанын аталышы "ата-энелердин" деген сөздөрдөн кийин

"(аларды алмаштырган адамдардын)" деген сөздөр менен толукталсын.

13. 68-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"68-статья. Балдарга карата ата-эненин (аларды алмаштырган

адамдардын) укуктары жана милдеттери

1. Ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар) баланы тарбиялоого,

алардын билим алышына камкордук көрүүгө, жашына жана жөндөмдүүлүгүнө

жараша анын иш-аракетин жетектөөгө укуктуу жана милдеттүү.

Ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар) баланын толук өсүшү, билим

алышы, ден соолугунун чыњдалышы жана аны үй-бүлөдө жана коомдо өз ал-

дынча турмушка даярдоо үчүн зарыл шарттарды түзүүгө милдеттүү. Ата-эне-

синин экөө тењ (аларды алмаштырган адамдар) бирдей дењгээлде баланы

тарбиялоо жөнүндө кам көрүүгө, тиешелүү түрдө багууга, аны материалдык

жактан кармоого, турак жай менен камсыз кылууга милдеттүү.

2. Баланын толук өсүшү үчүн шарттарды түзүүгө тийиштүү бардык ма-

селелер балдардын пикирин эске алуу менен жана балдардын кызыкчылыгынан

улам өз ара макулдашуу боюнча ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар)

тарабынан чечилет. Ата-энелер (аларды алмаштырган адамдар) ортодо пикир

келишпестиктер болсо ал пикир келишпестиктерди чечүү үчүн үй-бүлөнү жа-

на балдарды колдоо боюнча бөлүмгө же сотко кайрылууга укуктуу.".

14. 69-статьяда:

статьянын аталышында "ата-энелердин" деген сөздөрдөн кийин "(алар-

ды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен толукталсын;

1-пункттун экинчи абзацы жана 2-пункт "Ата-эне" деген сөздөрдөн

кийин "(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен толукталсын.

15. 73-статьянын 1-пунктунун биринчи жана экинчи абзацтары

"ата-эне" деген сөздөрдөн кийин ар түрдүү жөндөмөлөрдүн формасында

"(аларды алмаштырган адамдар)" деген сөздөр менен тийиштүү жөндөмөлөрдө

алмаштырылсын.

16. 75-статьянын 1-пунктунун экинчи абзацында "жашы жетпегендердин

иштери боюнча комиссиялардын" деген сөздөр "балдардын иштери боюнча ко-

миссиялардын" деген сөздөр менен алмаштырылсын.

17. 82-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"82-статья. Баланын өмүрүнө же ден соолугуна коркунуч туулганда

баланын укугун коргоо боюнча чаралар

Баланын өмүрүнө же ден соолугуна түздөн-түз коркунуч туулган өзгө-

чө учурларда (күч колдонуп же психологиялык зордук, орой мамиле же экс-

плуатациялоо жана башка учурларда) үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюн-

ча бөлүм балдардын укугун коргоо жана аны үй-бүлөдөн сырткары жайгашты-

руу жөнүндө чечимдерди кабыл алуу боюнча шашылыш чараларды көрөт.

Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүм шашылыш көрүлгөн чаралар

жөнүндө бир сутканын аралыгында прокурорго жана балдар иштери боюнча

комиссияга маалымат берет жана үч күндөн кечиктирбестен балдарга коргоо

көрсөтүүнүн планын иштеп чыгат, материалдарды балдар иштери боюнча ко-

миссияга жана андан ары сотко жөнөтөт.".

18. 83-статьянын 2-пункту алып салынсын.

19. 126-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"126-статья. Ата-энесинин көзөмөлчүлүгүнөн ажыраган балдардын

укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо

1. Ата-энеси өлгөн, алар ата-энелик укуктан ажыратылган, алардын

ата-энелик укуктары чектелген, ата-энелер аракетке жөндөмсүз деп табыл-

ган, ата-энеси ооруга чалдыккан, ата-энеси узак мезгилге жок болгон,

ата-энеси балдарын тарбиялоодон же алардын укуктары менен кызыкчылыкта-

рын коргоодон, анын ичинде тарбиялоочу мекемелерден, дарылоо мекемеле-

ринен, калкты социалдык жактан коргоо мекемелеринен жана башка ушул өњ-

дүү мекемелерден өз баласын алуудан баш тарткан учурда, ошондой эле

ата-энелик көзөмөлчүлүк жок болгон башка учурларда баланын укугун жана

кызыкчылыгын коргоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына

ылайык, балдардын кызыкчылыгы үчүн иш жүргүзгөн үй-бүлөнү жана балдарды

колдоо боюнча бөлүмгө жана балдар иштери боюнча комиссияга жүктөлөт.

2. Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөрдүн, ошондой эле

балдар иштери боюнча комиссиялардын балдардын укуктарын жана мыйзамдуу

кызыкчылыктарын коргоону жүзөгө ашыруу боюнча ишмердигин уюштуруу масе-

лелери ушул Кодекс, Кыргыз Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси жана

Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси менен аныкталат.".

20. 127-статьяда:

3 жана 4-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"3. Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр баланы коргоо

зарылдыгы тууралуу маалымат алгандан же факт табылган учурдан тартып

отуз күндүн аралыгында баланын укугунун жүзөгө ашышына ар тараптуу баа

берүү, анын үй-бүлөсүнө баалоо жүргүзөт жана Кыргыз Республикасынын

Балдар жөнүндө кодексинде белгиленген талаптарга ылайык балдарды жай-

гаштыруу формасын камтыган балага камкордук көрсөтүү иш-чараларынын

планын түзөт.

4. Укуктук статусу жана компетенциясы Кыргыз Республикасынын Бал-

дар Жөнүндө кодекси менен регламенттелген балдардын укугун жана кызык-

чылыгын коргоо жаатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы ый-

гарым укуктуу орган балдар жөнүндө мамлекеттик маалымат банкын жүргүзүү

аркылуу ата-эненин камкордугусуз калган балдардын эсебин жүргүзөт.

Ата-эненин камкордугусуз калган балдар жөнүндө мамлекеттик маалы-

мат банкын түзүү жана пайдалануу тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

тарабынан аныкталат.";

статья төмөндөгүдөй мазмундагы 5-пункт менен толукталсын:

"5. Ушул статьянын 1 жана 2-пункттарында каралган милдеттерин ат-

карбаган күнөөлүү адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белги-

ленген тартипте жоопкерчиликке тартылат.".

21. 129-статьяда:

1 жана 2-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:

"1. Уул же кыз асырап алуу (мындан ары - асырап алуу) - бул өзүнүн

үй-бүлөлүк чөйрөсүндө ата-энелик камкордуктан ажыраган балдардын укугун

жана Мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо чаралары.

2. Асырап алууга өзүнүн үй-бүлөлүк чөйрөсүндө ата-эненин камкорду-

гунан ажыраган балдардын кызыкчылыгы үчүн балдардын укугун коргоонун

ылайыктуу ыкмасы катары гана, ошондой эле балдардын эњ жакшы таламдары

үчүн жол берилет.".

4-пунктунун экинчи абзацында "3" деген сан "4" деген санга алмаш-

тырылсын.

22. 131-статьяда:

1-пунктта "3" деген сан "4" деген санга алмаштырылсын;

2-пункттун экинчи абзацында "(ушул Кодекстин 127-статьясынын

3-пункту)" деген сөздөр алып салынсын.

23. 132-статьянын 2-пунктунун биринчи абзацындагы "Кыргыз Респуб-

ликасынын эларалык келишимине жараша" деген сөздөр "мыйзамда белгилен-

ген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдерге ылайык" деген сөздөргө

алмаштырылсын.

24. 152-статья алып салынсын.

25. 153-статьянын 2-пунктту төмөндөгүдөй мазмундагы экинчи абзац

менен толукталсын:

"Камкорчу (көзөмөлчү) катарында фостердик үй-бүлө тандалышы

мүмкүн, ал эрезеге жеткен куракка чейин белгиленген тартипте балага

камкордук жана көзөмөлдүк жүргүзөт.".

26. 161-статьянын 2-пунктунун биринчи абзацы алып салынсын.

27. 172-статьяда:

1-пункттун экинчи абзацындагы "Кыргыз Республикасынын эларалык Ке-

лишиминин" деген сөздөр "мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген

эларалык Келишимдердин" деген сөздөргө алмаштырылсын;

1-пункттун үчүнчү абзацындагы жана 3-пункттун биринчи абзацындагы

"Кыргыз Республикасынын эларалык келишиминде" деген сөздөр "мыйзамда

белгиленген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдерде" деген сөздөр-

гө алмаштырылсын;

2-пунктта "Кыргыз Республикасынын эларалык келишимдеринде" деген

сөздөр "мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эларалык келишим-

дерде" деген сөздөргө алмаштырылсын.

2-берене.

Райондук мамлекеттик администрациялардын же болбосо аткаруучу-тес-

көөчү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын алдында балдардын

укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча адистештирилген

түзүмдүк бөлүмдөр - үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөр тү-

зүлгөнгө чейин, балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-

гоо милдетине кирген камкордук жана көзөмөлдүк органдары ишин уланта

берет.

3-берене.

Ушул Мыйзам 2008-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кире турган бал-

дардын иштери боюнча комиссиянын жана үй-бүлөнү жана балдарды колдоо

боюнча бөлүмдүн милдеттерин жөнгө салуучу жоболорду кошпогондо расмий

жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү үч айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик

укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

Кыргыз Республикасынын Президенти К.Бакиев