Кыргыз Республикасынын аба кемесинин эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмо (КР Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин буйругу менен бекитилген)

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2023-жылдын 16-февралындагы № 130 буйругуна 1-тиркеме

Кыргыз Республикасынын аба кемесинин эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча КОЛДОНМО

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

Киришүү

Бул Кыргыз Республикасында аба кемелеринин тастыктамасын берүү боюнча Колдонмо (мындан ары – Колдонмо) Кыргыз Республикасынын авиациялык эрежелеринин (КРАЭ) талаптарына жана Эл аралык жарандык авиация уюмунун (ИКАО) эл аралык стандарттарына ылайык иштелип чыккан. Бул колдонмонун максаты – аба кемелеринин эксплуатанттарынын тастыктамаларын (ЭТ) жана тиешелүү эксплуатациялык спецификацияларды берүү боюнча бирдиктүү тартипти аныктоо. Бул колдонмо Жарандык авиация органынын (ЖАО) инспекторлоруна, аба кемелеринин эксплуатанттарына жана ошондой эле, башка кызыкдар тараптарга керектүү документтерди даярдоо жана тапшыруу жана шайкештикти баалоо жол жоболорун жүргүзүү жана эксплуатациялык талаптарды аткаруу боюнча так жана туруктуу көрсөтмөлөрдү берет. Бул колдонмонун колдонулушу учуулар коопсуздугун жогорулатууга, эксплуатанттардын улуттук мыйзамдардын талаптарына жана эл аралык авиациялык стандарттарына шайкештигин камсыз кылууга, жана ошондой эле эксплуатанттар менен Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органынынын ортосундагы эффективдүү өз ара аракеттешүүсүнө багытталган. Бул колдонмодо көрсөтүлгөн бардык жол-жоболор ЖАО инспекторлору үчүн тастыктамалоо жол-жоболорун жүргүзүүдө колдонууга милдеттүү жана эксплуатанттар үчүн Кыргыз Республикасынын аймагында жана андан тышкары жерлерде аба кемелерин тастыктамалоого даярдоодо жана кийинки эксплуатациялоодо негизги колдонмо катары кызмат кылуусу керек. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

1. Ушул Колдонмонун максаттары үчүн төмөнкүлөрдү билдирген түшүнүктөр пайдаланылат:

"экипажсыз ижара ("кургак" ижара") - экипажсыз аба кемесин ижаралоо; "экипаждын бир бөлүгү менен ижаралоо ("нымдуу"ижара") - аба кемесин учуучу экипажы менен, бирок борт коштоочусу жок ижаралоо; "экипажы менен ижаралоо ("суулуу" ижара") - аба кемеси экипажы менен берилген шарттагы ижара; "ижара" - ижара деп келишим бүтүмү түшүнүлөт, анын негизинде тийиштүү түрдө лицензияланган авиаташуучу ээлик кылуу укугун өткөрүп бербестен аба кемесине толук коммерциялык контролду алат; "Финансылык лизинг (финансылык ижара келишими)" -ижарага берүүчү ижарачы көрсөткөн мүлктү ал аныктаган сатуучудан менчикке сатып алууга жана бул мүлктү ижарачыга акысына, ишкердик максаттар үчүн убактылуу ээлик кылууга жана пайдаланууга берүүгө милдеттенет. Ижарага берүүчү мындай учурда ижара буюмун жана сатуучуну тандоо үчүн жоопкер болбойт. "ижарачы" - аба кемесин ижаралаган тарап; "ижарага берүүчү" - аба кемесин ижарага берген тарап; "каттоочу мамлекет" - аба кемесин каттоого алган мамлекет; "эксплуатанттын мамлекети" - эксплуатанттын негизги иш орду жайгашкан мамлекет же, эгерде эксплуатанттын мындай иш орду жок болсо, эксплуатант туруктуу турган жер; "операциялык лизинг" - авиаташуучунун кошумча аба кемесине болгон шашылыш, көбүнчө сезондук же кыска мөөнөттүк негиздеги керектөөлөрүн камсыз кылат; "эксплуатанттын тастыктамасы (ЭТ)" - эксплуатантка белгилүү бир коммерциялык аба кемеси менен ташууларды аткарууга уруксат берүүчү тастыктама; "эксплуатант" - аба кемелерин эксплуатациялоо менен алектенген же ушул жаатта өзүнүн кызматтарын сунуштаган адам, уюм же ишкана; "эксплуатациялык спецификациялар (ЭС)" - бул эксплуатанттын тастыктамасы менен байланышкан жана учууларды жүргүзүү боюнча колдонмодо берилген шарттарга көз каранды уруксаттар, шарттар жана чектөөлөр;

«кызматтык позиция» — арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу (жетекчилик) персоналынын курамындагы, учуу коопсуздугун камсыз кылууга жооптуу штаттык кызмат орду; «жооптуу жетекчи (Accountable Manager)» — арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын коопсуз ишмердүүлүгүн камсыздоо тармагында эң жогорку ыйгарым укуктарга ээ болгон, башкы (аткаруучу) директордун деңгээлинде иш алып барган кызмат адамы.

- «кызматтык позициясы» бул учуу коопсуздугун камсыз кылуу үчүн жооптуу арыз ээсинин/эксплуатанттын башкаруучу (башкаруучу) персоналынын ичинен кызматтык штаттык бирдик;

- «куратор» – арыз ээси/эксплуатант менен өз ара аракеттенүүнү координациялоо жана авиациялык мыйзам талаптарына ылайык анын тастыктамалоо процесстерин коштоо (колдоо) үчүн дайындалган, Жарандык Авиация Органынын (ЖАО) ыйгарым укуктуу инспектору.

- «Жарандык авиация органы» – Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык Авиация мамлекеттик агенттиги.

- «арыз ээси/эксплуатант» – арыз берип жаткан жана эксплуатант тастыктамасын алууга талапкер болуп жаткан жеке жак (адам), уюм же ишкана;

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

2. Ушул Колдонмонун максаттары үчүн төмөнкүлөрдү билдирген кыскартуулар пайдаланылат:

Begin_nocompare

ЭТ

Эксплуатанттын тастыктамасы

ЭС

Эксплуатациялык спецификациялар

ЖАО

Жарандык авиация органы

КТ

Тастыктамалоо боюнча комиссиянын төрагасы

ОАП

Оңдоп-түзөө аракеттеринин планы

АК

Аба кемеси

УЖК

Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмо

ЭЖАУ

Эл аралык жарандык авиация уюму

EDTO/ETOPS

Запастагы аэродромго кетүү убактысы көбөйтүлгөн эксплуатация

ELT

Аварияда кыймылга келүүчү радиомаалымат бергич

GPWS

Жерге жакындоону эскертүүчү тутум

MCM

Техникалык тейлөө боюнча колдонмо

MEL

АКнын минималдуу жабдууларынын тизмеги

MET

Метеорологиялык

MMEL

MEL мастери

PBN

Мүнөздөмөлөргө негизделген навигация

RVSM

Тигинен эшелондоонун кыскартылган минимумдары

SMS/СУБП

Учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму

LVTO

Начар көрүнгөн шарттагы учуулар

EFB

Электрондук учуу планшеттерин пайдалануу боюнча уруксат берүүлөр

End_nocompare

3. Кыргыз Республикасынын аба транспортунун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча бул колдонмо (мындан ары - Колдонмо) Кыргыз Республикасынын Аба кодексинин коммерциялык аба кемеси менен ташууларды жүргүзүүнү каалаган юридикалык жактарга колдонулуучу 138-беренесинин талаптарына ылайык иштелип чыккан.

4. Бул Колдонмо документти берүүнүн тартибин белгилейт (мындан ары – Эксплуатанттын тастыктамасы (ЭТ) жана эксплуатациялык спецификациялары – Ops Specs) коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашырууну каалаган юридикалык жактын (мындан ары– өтүнмө ээси) Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына жана ушул Нускаманын талаптарына ылайык келүүсүн ырастайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

5. Тиешелүү эксплуатациялык спецификацияларда аныкталгандай, эксплуатанттын учууларын жүргүзүү боюнча колдонмого (мындан ары -УЖК) жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык, ЭкС юридикалык жак коммерциялык аба кемеси менен ташууларды аткарууга ыйгарым укуктуу экендигин ырастайт.

6. Эксплуатанттын тастыктамасы жок юридикалык жактын коммерциялык аба кемеси менен ташууларды аткаруусуна жол берилбейт.

7. Ушул Колдонмодо каралган талаптар эксплуатанттар тарабынан эксплуатанттын тастыктамасынын колдонуу мөөнөтүн ичинде сакталат.

8. Тастыктамалык документти берүүнүн процесси төмөнкү этаптардан турат:

I — маалымат берүү этабы; II — расмий арызды коштоочу документтер менен тапшыруу этабы; III — документтерди баалоо этабы; IV — эксплуатациялык демонстрациялар жана инспекциялык текшерүүлөр этабы; V — тастыктамалык документти берүү этабы. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

I - Маалыматтык этап

9. Коммерциялык аба ташууларды аткарууну көздөгөн арыз берүүчү, аба операторунун тастыктамасына расмий өтүнмө бергенге чейин, бул операциялардын түрлөрүн аткаруу ниети жөнүндө ЖАО кат жөнөтүшү керек. Ниет жөнүндө кат электрондук документ жүгүртүү системасы (ЭДЖС) аркылуу жарандык авиация органына (ЖАО) жөнөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

10. Кат алынгандан кийин жарандык авиация органы тастыктамалоо боюнча инспекторлору арыз ээси менен жолугушуу өткөрүлөт. Жолугушууда арыз ээси тастыктамалоодон өтө ала турган ишмердүүлүк түрлөрү, тапшырылышы зарыл болгон маалыматтардын тизмеси, ошондой эле милдеттүү түрдө сакталууга тийиш болгон жол-жоболор тууралуу маалымат менен камсыз кылынат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

11. Тастыктамалоо жол-жоболору жөнүндө толук маалымат алгандан кийин, арыз ээси ЖАОнын www.caa.kg сайтынан Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарын кошумча жана кененирээк изилдеп, андан соң ЖАОна органына алдын ала арызды (алдын ала арыздын формасы ушул колдонмонун 3-тиркемесинде келтирилген) ушул колдонмонун 4, 5 тиркемелеринде көрсөтүлгөн документтерди, ошондой эле жооптуу жетекчинин жана арыз ээсинин башкаруу кызматкерлеринин арасынан сунушталган штаттык кызмат адамдарынын билими, квалификациясы жана кесиптик даярдыгы жөнүндө маалыматты ушул колдонмонун 2-тиркемесинин талаптарына ылайык жөнөтүүсү зарыл.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

12. Алдын ала арыз, арыз ээсинин укуктук абалы жана финансылык-экономикалык абалы тууралуу жалпы маалыматтарды камтыйт, бул маалыматтар таанышуу үчүн берилет; алардын толук баалоосу тастыктамалоонун III этабында жүргүзүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

13. Алдын ала берилген арыздагы маалымат жетиштүү, толук көлөмдө берилген жана тастыктамалоо талаптарына жооп берсе, ошондой эле арыз берүүчүнүн башкаруу персоналынан турган штаттык кызматкерлери ушулКолдонмонун 201-пунктуна ылайык макулдашуу процедурасынан өтүшсө, ЖАО арыз берүүчүнүн негизги башкаруу персоналы менен алдын ала жолугушуу өткөрүү жөнүндө кат жөнөтөт. Бул жолугушуу арыз берүүчүнүн учуу өндүрүшүнүн тастыктамалык талаптарга шайкеш келиши үчүн жетектөөчү документтерди иштеп чыгуу жана бекитүү/макулдашуу/жактыруу тартиби, персоналды даярдоо, объекттер, жабдуулар, техникалык тейлөө жана башка багыттар боюнча талаптар, жоболор, нускамалар менен тааныштыруу, ошондой эле тастыктамалоо процессинде комиссия мүчөлөрүнүн арыз берүүчү менен мындан аркы өз ара аракеттенүүсү жүрүү максатында өткөрүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08, 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

14. Ар кандай темалар боюнча арыз берүүчү менен алдын ала жолугушуулар үчүн текшерүү тизмелери ЖАО тарабынан бекитилген «Кыргыз Республикасындагы аба кемелеринин операторлорун сертификациялоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча текшерүү тизмелерин толтуруу боюнча нускамалар» SCAA - OPS - GM -30до камтылган.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

15. Зарыл маалымат алгандан кийин, тастыктамалоо жол-жобосунан өтүүгө карата даярдыкты жана колдо бар ресурстар менен мүмкүнчүлүктөрдү эске алуу менен, ушул Колдонмонун 7-тиркемесинде келтирилген жоболорго ылайык, арыз ээси ЖАОго тастыктамалоо процессинин иш-чараларынын жүгүртмөсүн жөнөтөт. Иш-чаралар процессинин жүгүртмөсү арыз ээси тарабынан тастыктамалоонун 1-этабында, ЖАОнун баа берүүсүнө жана инспекциялык текшерүүгө даярдалган андагы элементтерди, иштердин түрлөрүн, программаларды, аба кемелерин жана башка өндүрүш объектилерин атап чыгуу менен тааныштырылат.

16. Жүгүртмөдө көрсөтүлгөн даталар логикалуу, ырааттуу болууга, документацияны баалоо, ар бир элементти экспертизалоо жана бекитүү (макулдашуу/жактыруу) үчүн ЖАОго берилген 60 (алтымыш) иш күндөн кем эмес убакытты эске алууга тийиш. Жүгүртмө ЖАО менен макулдашылат, тастыктамалоо процессин колдоп туруу үчүн дайыма контролдонуп жана оңдоп, түзөтүү киргизилип турат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

17. Жүргүзүлгөн жолугушуулардан жана жыйындардан кийин ЖАОнун тиешелүү түзүмдүк бөлүмдөрүнүн өкүлдөрү төмөнкүлөрдү сунуштайт:

- тастыктамалоого даярдык көрүү боюнча зарыл болгон иш-чараларды жүргүзүп, ушул Колдонмонун 88–91-пункттарында көрсөтүлгөн мөөнөттөрдү эске алуу менен кийинки алдын ала кеңешменин датасын белгилешет, же болбосо ЖАОнун тиешелүү түзүмдүк бөлүмдөрдүн өкүлдөрү же арыз ээси/эксплуатант арыз ээсинин тастыктамалоо жол жобосуна (процедурасына) даяр эместиги жөнүндө пикирде болушкан учурда, арыз ээсине өз ниеттерин өзгөртүүнү жана/же тастыктамалоого алдын ала арызды кайрадан берүүнү сунуштай алышат;

- Эгер ЖАОнун тастыктамалоо боюнча тиешелүү түзүмдүк бөлүмдөрүнүн өкүлдөрү алдын ала арызда берилген маалыматты канааттандырарлык деп таап, арыз ээси/эксплуатант тастыктамалоо процесси жана тастыктамалык талаптар боюнча так түшүнүккө ээ деп эсептесе, керектүү негизги документациянын талап кылынган тизмесин камтыган расмий арыз даярдап, ЖАОго жөнөтүү.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

18. Комиссия мүчөлөрүнүн отчеттору түрүндө берилген оң корутунду, арыз ээси/эксплуатант менен болгон жыйналыштын протоколу/дору, алдын ала жыйналыштарды өткөрүү боюнча контролдук карталар, документтердин канааттандырарлык баасы, I маалыматтык этап боюнча иш-чараларды текшерүү боюнча толтурулган контролдук карта, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын бардык талаптарын жана тастыктамалоо жол-жоболорун түшүнгөндүгү тууралуу арыз ээси/эксплуатанттын каты, тастыктамалоонун II этабына өтүүгө негиз болуп саналат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык) Расмий арызды документтер менен берүүнүн II этабы

19. Бул этапта арыз ээси башкы директор же арыз ээсинин атынан иш-аракет көрүүгө укугу бар жак кол койгон расмий арызга өкүлдүн арыз ээсинин атынан аракеттенүүгө болгон укугун ырастаган документтерди тиркөө менен ЖАОго жөнөтөт.

191. Эксплуатанттык тастыктаманы алуу үчүн расмий арыз ушул Колдонмонун 8-тиркемесине ылайык толтурулуп, арыз берүүчү тарабынан ишмердүүлүктү баштоонун болжолдонгон датасынан кеминде токсон 90 календардык күн мурун тапшырылууга тийиш. Мында Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмо арыз берүү мөөнөтүнөн кийин да берилиши мүмкүн, бирок ишмердүүлүктү баштоонун болжолдонгон датасынан кеминде алтымыш 60 календардык күн мурун тапшырылышы зарыл.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

20. Ушул Колдонмонун 8-тиркемесинде келтирилген формадагы расмий арыз менен бирге, арыз ээси ушул Колдонмонун 6-тиркемесине ылайык документтерди, жана зарыл учурда, эгерде тастыктамалоонун I этабында ЖАО өткөргөн соңку баалоо датасынан тартып өзгөрүүлөргө туш болсо, финансылык-экономикалык абал жана укуктук статус боюнча документтерди тиркейт.

201. Расмий арызды кароо учурунда, ошондой эле эксплуатанттын башкаруу персоналынын ичинен кызмат адамы дайындалган башка учурларда, арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын арасынан сунушталган кызматтык адамдар ЖАО бекитилген SCAA-OPS-GM-49 «Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын арасынан штаттык кызмат адамдарын макулдашуу боюнча нускамага” ылайык Жарандык авиация органында (ЖАО) макулдашуу жол-жобосунан өтүшөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

21. ЖАО тастыктамалоо комиссиясы сертификациянын III-этабында баалоого тийиш болгон расмий арызга (Ушул Колдонмонун 8-тиркемеси) тиркелүүгө тийиш бардык тиркемелердин жана негизги документтердин (Ушул Колдонмонун 4, 6-тиркемеси) бар экендигин комиссия мүчөлөрү тарабынан кабыл алынуучу документтерди текшерүү жана баалоо процедураларына ылайык, “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамасынын” SCAA-OPS-GM-30 текшерүү баракчаларын толтурууга байланышкан 9-пунктуна ылайык текшерет. ЖАО тапшырылуучу жетекчилик документтердин долбоорлору жооптуу жетекчи тарабынан бекитилет жана арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын тиешелүү башкаруу (жетекчи) персоналы жана сапат боюнча жооптуу адамы менен, ЖАО макулдашылгандан кийин, макулдашылат. Учуу иштерин аткаруу боюнча колдономонун (УЖК) А бөлүмүнүн долбоору арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын башкаруу персоналынын бардык жооптуу кызмат адамдары менен макулдашылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

22. Негизги документтер жана расмий арыздын башка тиркемелери ЖАОго атайын же электрондук формада, аларды алгандыгы тууралуу билдирме менен тапшырылат. Электрондук формада тапшырылган документтер арыз ээсинин расмий электрондук почтасы аркылуу жөнөтүлөт.

23. Документтер ички каттоого ылайык эки нускада кабыл алынат жана аларда документтердин аталышы, алардын номерлери, кол коюлган датасы, барактардын саны көрсөтүлүүгө тийиш. Катталган документтердин бир нускасы кечиктирилбестен арыз ээсине берилет же электрондук формада, комиссиянын тиешелүү мүчөсүнүн документтерди кабыл алган датасы белгиленип жөнөтүлөт. Тастыктамалоонун II этабында кандайдыр бир документти негизги документтердин тизмегинен кабыл алуу ЖАОнун жактыруусунан, макулдашуусунан же бекитүүсүнөн өткөн документ болуп эсептелбейт, анткени алынган документтерди баалоо тастыктамалоонун III этабында өткөрүлөт.

24. Комиссия мүчөлөрүнүн расмий арыздын мазмунуна карата эскертүүлөрдүн жоктугу жөнүндө сунушталган отчеттору, тиешелүү багыттар боюнча негизги жана зарыл документтердин описи боюнча кабыл алынган материалдар, сертификациянын II-этабынын (“Расмий арызды кошумча документтери менен берүү”) иш-чараларын текшерүүнүн толтурулган көзөмөл картасы, ошондой эле башкаруу персоналынын кызмат адамдары менен макулдашуу – III-этабына өтүүгө негиз болуп эсептелет. Арыз берүүчүгө/аба кемесинин эксплуатантына сертификациянын II-этабынын аяктагандыгы жана документтерди баалоо процессиндеги мындан аркы өз ара аракеттенүү тууралуу жазуу жүзүндөгү билдирүү жөнөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

25. Комиссия мүчөлөрү расмий арыздын мазмуну боюнча терс корутунду берген учурда же тиркелген документтердин топтому толук көлөмдө берилбеген учурда, Жарандык авиация органы арыз берүүчүгө баалоону жүргүзүүдөн баш тартуунун негизделген чечимин жөнөтөт же сертификациялык талаптарга шайкеш келтирүү үчүн эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюуну эске алуу менен расмий арызды кайра тапшырууну сунуштайт, мында ушул Колдонмонун 88–91-пункттарында көрсөтүлгөн мөөнөттөр эске алынат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

26. Башка негиздер, анын ичинде максатка ылайыксыздыгы тууралуу жүйөлөр боюнча расмий арызды кабыл алуудан баш тартууга жол берилбейт.

Документтерди баалоонун III этабы

27. Тастыктамалоонун III этабында ЖАО арыз ээси/эксплуатанттын башкаруучу персоналындагы кызматкерлерди «Арыз ээси/эксплуатанттын башкаруучу персоналындагы штаттык кызматкерлерди макулдашуу боюнча көрсөтмө» SCAA-OPS-GM-49 боюнча макулдашат. Ошондой эле ушул этапта ЖАО арыз ээси/эксплуатанттын укуктук жана финансылык-экономикалык абалын баалап, анын аба кемелерин коопсуз эксплуатациялоого, билдирилген маршруттарды аткарууга, ишмердүүлүктүн туруктуулугун камсыз кылууга, квалификациялуу персоналдын бар болушуна жана коомдук кызыкчылыктарга жооп берген тейлөө деңгээлине жөндөмдүүлүгүн тастыктайт. Баалоо ушул Колдонмонун 4 жана 5-тиркемелеринде көрсөтүлгөн документтердин негизинде жүргүзүлөт. Мындан тышкары, ЖАО арыз ээси даярдаган негизги жана зарыл документацияны комплекстүү экспертиза кылып, анын эксплуатанттын тастыктамасын алууга даяр экенин текшерет жана экспертизанын жыйынтыгы боюнча арыз ээси/эксплуатантты Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын жана ушул Колдонмонун талаптарына ылайык келгендиги тууралуу маалымдайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

28. Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамаларда баяндалган жол-жоболорго жана контролдук карталарды/тиркемелерди колдонууга ылайык, ЖАО тарабынан бекитилген, ошондой эле далилдөөчү материалдар, маалыматтар, зарыл болгон учурда, арыз ээсинин негизги жана зарыл болгон документтерин баалоо жүргүзүлөт. ЖАО комиссиясынын мүчөлөрү баалоого жаткан документтерге жана жетекчиликтерге тиешелүү толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү маселелери боюнча арыз ээсинин адистери менен ыкчам өз ара аракеттениши мүмкүн. Тастыктамалоо жол-жобосунун узактыгына таасир этпеген, тастыктамалоонун III-этабынын алкагында арыз ээси менен жүргүзүлгөн, ар бир комиссия мүчөсүнүн ЖАО расмий электрондук байланышы аркылуу бааланган документтердин долбоорлоруна карата кат алышуулар жана сунушталган оңдоолор расмий болуп эсептелет жана документтерге тиркелет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

29. Арыз ээси документтерди бир нече тилде иштеп чыккан/даярдаган учурда, алар ар түрдүү окулса, басымдуулук жасаган тилди аныктоого тийиш. Аба кемесин чыгаруучунун учуу-техникалык эксплуатация документтерин кошпогондо, ЖАО мамлекеттик жана/же расмий тилде берилген документке баа берет.

30. Тастыктамалык талаптарга жооп берген документтер же колдонмолор ушул Колдонмонун 6-тиркемесинин талаптарына ылайык кагаз түрүндө жактырылат/макулдашылат/бекитилет, андан кийин электрондук түрдө сакталат жана жарандык авиация органынын тиешелүү инспекторлор макулдашуусу жана/же жүргүзүлгөн баалоосу болгон учурда ЖАО жооптуу жетекчиси тарабынан кол коюлат. АК чыгаруучунун документтери, ЖАО тарабынан жактырууну/макулдашууну/бекитүүнү талап кылбаган арыз ээсинин нускамаларын жана жоболору жана ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен күбөлөндүрүлгөн башка документтер экспертизалоого жана баалоого жатпайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

31. Эгерде сунушталган документтерде Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптары сакталбаса же кооптуу иш ыкмасы же жол-жоболору көрсөтүлсө, сын-пикирлер жана шайкеш эместиктер кеңири баяндалуу менен, документ оңдоп-түзөө үчүн арыз ээсине кайтарылып берилет.

32. Эгерде арыз ээси баалоо үчүн зарыл документти бере албаса, сын-пикирлерди жана шайкеш эместиктерди жоё албаса же болбосо белгиленген мөөнөттө анын тастыктамалоо талаптарына ылайыктуулугун камсыз кыла албаса, ЖАО арыз ээсине кат жүзүндө ушул Колдонмонун 88, 89, 90, 91-пункттарындагы кайсы бир жоболор колдонула тургандыгы тууралуу билдирет.

33. «Документтерди баалоо» тастыктамалоонун III-этабыбоюнча аткарылган жетекчилик документтерди баало/экспертизалоо текшерүүнүн толтурулган контролдук картасы, комиссиянын ар бир мүчөсүнүн документтерди текшерүүнүн оң натыйжалары жөнүндө отчету, ЖАО жооптуу адамдары кол койгон бекитүү/макулдашуу/жактыруу барактары жана далилдик документтер менен коштолгон контролдук карталар тастыктамалоонун III-этабынын аяктагандыгын күбөлөндүрөт. Тастыктамалоонун III-этабы ийгиликтүү аяктагандан кийин ЖАО арыз берүүчүгө жазуу жүзүндө тастыктамалоонун IV-этабына өткөндүгү жөнүндө билдирет, ошондой эле ЖАО тарабынан бекитилген Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамага ылайык тастыктамалоонун IV-этапын өткөрүү жана демонстрациялык учуу планынын графигин арыз берүүчү менен макулдашат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык) Эксплуатациялык көрсөтүүлөрдүн жана инспекциялык текшерүүлөрдүн IV этабы

34. Бул этапта ЖАО арыз ээсинин аба кемесин коопсуз эксплуатациялоону камсыздоо жөндөмдүүлүгүнө баа берет жана арыз ээси документтеринде көрсөткөндөрдү кантип ишке ашыра тургандыгын аныктоо үчүн жер-жерлерде (жагдайларга жараша, штаб-квартирада, операциялык базаларда, окуу жайларда) текшерүүлөрдү тартат.

35. Арыз ээси коопсуз учууда колдонулуучу талаптарды жана жол-жоболорду сактаганга мүмкүнчүлүктөрү бар экендигине ишенүү үчүн ЖАО эксплуатациялык көрсөтүүлөрдү талап кылат. Бул операциялык көрсөтүүлөр тастыктамалоо талап кылынган иш-аракеттерди моделдештирүүнү билдирет жана саясаттын, жол-жоболордун, нускамалардын жана усулдардын натыйжалуулугун баалоого жооп берүүчү тастыктамалоо боюнча комиссия мүчөлөрүнүн катышуусунда өткөрүлөт.

36. Эксплуатациялык демонстрация жана инспекциялык текшерүү этабынын башталышы III-этапдын аяктагандыгы жана IV-этапка өткөндүгү жөнүндө жазуу жүзүндө билдирүүнү жөнөтүү менен белгиленет. Комиссия мүчөлөрү арыз берүүчү тараптын өндүрүштүк ишмердүүлүгүнө инспекциялык текшерүүлөрдү Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча ЖАО тарабынан бекитилген нускамаларда баяндалган контролдук карталарды жана жол-жоболорду колдонуу аркылуу жүргүзүшөт.

1. Ишти уюштуруу жана башкаруу:

– «Текшерүү баракчаларын толтуруу боюнча КР АК эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-30;

2. Учуу иштерин уюштуруу (учуу өндүрүшү):

– Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча жол-жоболор нускамаларынын учуу-методикалык ишти уюштуруу бөлүгүнө байланыштуу бөлүгү SCAA-OPS-GM-19;

3. Аба кемелерин техникалык тейлөө:

– «Эксплуатанттын/уюмдун ИАК авиациялык техникасын тейлөө ишмердүүлүгүнө үзгүлтүксүз көзөмөл жүргүзүү жол-жобосу» SCAA-AIR-PRC-13;

– «Авиациялык техниканы техникалык тейлөө уюмун тастыктамалоо жол-жобосу» SCAA-AIR-PRC-07;

4. Аба кемелерин жердеги тейлөө:

– «Аба кемелеринин эксплуатанттарынын жердеги тейлөө процессин уюштуруу жана башкаруу бөлүгүнө байланыштуу тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-25;

5. Эксплуатациялык контроль:

– «Аба кемелеринин эксплуатанттарынын учууну ыкчам башкаруу системасын жана учуу диспетчерлеринин ишин уюштуруу боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-37;

6. Авиациялык персоналды кесиптик даярдоо:

– «Учуу экипаж мүчөлөрүн даярдоо (самолет/вертолет) боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-07;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы I бөлүк» SCAA-PEL-PRG-01;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы II бөлүк “Самолеттор”» SCAA-PEL-PRG-02;

– «Авиациялык персоналды даярдоонун типтүү программасы II бөлүк “Вертолеттор”» SCAA-PEL-PRG-03;

7. Учуу коопсуздугун башкаруу системасы жана сапатты башкаруу системалары:

– «Учуу коопсуздугун башкаруу системасына байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-38;

– «Сапатты камсыздоо системасына байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-28;

8. Авиациялык коопсуздук:

– «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасын иштеп чыгуу боюнча нускама» SCAA-AVSEC-GM-01;

9. Аба кемелерин учуу эксплуатация, учууга жарамдуулук жана авиациялык коопсуздук аспектилеринде перрондук текшерүүлөр:

– «Аба кемелерин маршруттук жана рампалык текшерүүлөрдү жүргүзүү бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-22;

91. «Кооптуу жүктөр:

- «Кооптуу жүктөр боюнча тастыктамалоо жол жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-46;

- «Кооптуу жүктөр боюнча көзөмөл жүргүзүү жол жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-43.

10. Демонстрациялык учуулар:

– «Демонстрациялык учууларды аткарууга байланыштуу Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускама» SCAA-OPS-GM-33.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

37. Инспекциялык текшерүү ушул этапта арыз ээси менен макулдашылган Тастыктамалоонун IV этабынын графигине ылайык жүргүзүлөт жана анда төмөндө көрсөтүлгөн арыз ээсинин ишмердүүлүгүнүн, жок дегенде, төмөнкү аспектилери текшерилет:

- Ишти уюштуруу жана башкаруу (администрациялоо);

- Учуу ишин уюштуруу (учууларды аткаруу);

- Учууга жарамдуулукту колдоо;

- Аба кемелерин техникалык тейлөө (эгерде өзүнүн техникалык тейлөө уюмуна ээ болуу каралса);

- Аба кемелерин жерде тейлөө;

- Эксплуатациялык контролдоо;

- Авиациялык персоналды кесиптик даярдоо;

- Учуу коопсуздугун башкаруу системасы жана сапатты камсыздоо системасы;

- Кооптуу жүктөрдү ташуу;

- Авиациялык коопсуздук;

- Учуу эксплуатациясы, учууга жарамдуулук жана авиациялык коопсуздук аспекттери боюнча аба кемелерин перрондо текшерүү;

- Демонстрациялык учуулар; (бир же бир нече демонстрациялык учууларды өткөрүү, коммерциялык учуулардын мисалында бекитилген стандарттык жол-жоболорго ылайык аткарылат).

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

38. Арыз ээсинин учуу үстүндөгү жана жердеги кызматына инспекциялык текшерүү коюлган милдеттерди чечүү үчүн авиациялык персоналдын, жер бетиндеги каражаттардын жана жабдуулардын даярдык даражасынын ылайыктуулугун аныктоо максатында жүргүзүлөт. Ушуну менен бирге, коопсуздук, АКны эксплуатациялоодо колдонулуучу жана бекитилген жол-жоболордун, усулдардын жана нускамалардын натыйжалуулугу жана коопсуздугу жаатындагы саясаттын сакталгандыгы текшерилет, ошондой эле имараттар жана курулмалар тиешелүү деңгээлде жабдылгандыгы жана алар тикелей милдет-максаттары боюнча пайдаланылып жаткандыгы ырасталат.

39. Эксплуатанттын тастыктамасын баштапкы алуу учурунда арыз ээсин инспекциялык текшерүү кошумча иретинде арыз ээсинин учууларга жетекчилик кылуу тутумун көрсөтүүнү, сууга/кургак жерге аргасыз конууну окшоштуруп көрсөтүүнү камтыйт.

40. Арыз ээси өзүнүн ыкчам башкаруу тутумунун жөндөмдүүлүгүн аба транспорт тутумунун жалпы чөйрөсүндө көрсөтөт жана ал көрсөтмө учууларды жана зарыл учурда аба кемесинин жүргүнчүлөрү менен экипаж мүчөлөрүн эвакуациялоону көрсөтүүнү да камтыйт. Сууга/кургак жерге аргасыз конгондогу авариялык эвакуациялоону көрсөтүүдө арыз ээси ЖАОнун тиешелүү инспекторунун катышуусу жана/же байкоосу алдында, ЖАО жактырган авиациялык окуу жайларда авиациялык персоналды практикалык даярдыктан өткөрүүдө алынган машыгуулардын далилдөөчү материалдарын пайдалана алат, же болбосо ЖАО бекиткен "Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердигин тастыктамалоо жана көзөмөл жүргүзүү жол-жоболору боюнча нускамда" көрсөтүлгөн жол-жоболорго ылайык, учуучу жана кабиналык экипаждарды авариялык эвакуациялоо аракетинин жөндөмдүүлүгүн көрсөтө алат.

41. Көрсөтмө учууларды аткарууга жана суу/жер бетине аргасыздан конууда авариялык эвакуацияны көрсөтүүгө ЖАО тарабынан бекитилген, арыз ээсинин учууларды өндүрүү боюнча колдонмосунун «Д» бөлүгүндө же башка өзүнчө документтерде баяндалган даярдоо программалары боюнча тиешелүү даярдыктан өткөн учуу жана кабиналык экипаждар гана киргизилет. Көрсөтмө учууларды аткаруу боюнча жоболор ЖАО тарабынан бекитилген Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамада баяндалган.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

42.Демонстрациялык учууларды аткарууда коммерциялык жүргүнчүлөр/жүк/почта жана башкалар ташылбайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

43. ЖАОнун инспектору ар бир учууга байкоо жүргүзгөн шартта ЖАО жактырган жеткирүүчү, тесттик жана окуу максатындагы учуулар көрсөтмө учуулардын талаптарына жооп берген учуулар катары эсептелиши мүмкүн. Көрсөтмө учууларды аткаруу учурунда ЖАОнун инспекторлору экипаж мүчөлөрүнүн жана жердеги персоналдардын тиешелүү иш-аракеттерин талап кылуучу моделдешкен кырдаалды киргизе алышат.

44. Комиссия мүчөлөрү/ЖАО инспекторлору демонстрациялык текшерүүнүн каалаган бөлүгүндө аныктаган жана төмөндө көрсөтүлгөн тизмек менен гана чектелбеген канааттандырарлык эмес шарттар арыз берүүчүгө коррекциялоочу чараларды көрүү үчүн жазуу жүзүндө билдирилет. Учууларды улантуудан мурда арыз берүүчүгө учуу коопсуздугуна таасир этүүчү бардык дал келбестиктерди жана эскертүүлөрдү, ошондой эле төмөнкүлөр сыяктуу коррекциялоочу иш-чараларды талап кылган башка эскертүүлөрдү жоюу мүмкүнчүлүгү берилет:

a) учуу экипажынын мүчөсү тиешелүү даярдыктан өтө элек, мисалы, учуу жол-жоболору жана документтери боюнча начар багыт алуу, контролдоочу жана текшерүүчү адамдардын жардамына муктаж болуусу;

б) учуу экипажынын мүчөсү аба кемеси, анын системалары, жол-жоболору же аткаруу өзгөчөлүктөрү менен тааныш эмес;

в) кабина экипажынын мүчөсү эвакуацияны өзгөчө кырдаалда аткаруу жол-жоболору жана авариялык жабдууларды колдонуу боюнча тийиштүү даярдыктан өтө элек же анын жайгашуусу менен тааныш эмес;

г) аба кемесинин системалары жана жабдууларынын бузулуштары жана/же системалык иштен чыгуулар;

д) АК массасы жана центровкасы адекватсыз же жүктү контролдоо;

е) канааттандырарлык эмес эксплуатациялык контрол, мисалы, учууну туура эмес пландаштыруу жана техникалык тейлөө жол-жоболору;

ж) кабыл алынгыс техникалык тейлөө жол-жоболору жана практикасы; жана/же

з) аба кемесине жердеги тейлөө жол-жоболору жана жердеги туура эмес тейлөө;

и) жана башкалар.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

45. Демонстрациялык учуулары аяктагандан кийин, арыз берүүчүгө учуудан кийинки толук брифинг өткөрүлөт жана учуунун жалпы көрсөткүчтөрү канааттандырарлык же канааттандырарлык эмес экендиги, кошумча сыноо учуулары талап кылынабы жана арыз берүүчү/ эксплуатант тарабынан оңдоочу иш-чаралар жүргүзүлүшү керекпи же жокпу тууралуу маалымат берилет.

Комиссия мүчөлөрү демонстрациялык учуусунун жыйынтыктарын төмөнкү пункттардын бири боюнча тиешелүү контролдук карталарга киргизилген отчетту комиссиянын төрагасына берүү аркылуу чагылдырат:

1. Кошумча демонстрациялык учуусу талап кылынат. Эгерде арыз берүүчү/эксплуатант тарабынан демонстрациялык учуусун аткаруудагы эксплуатациялык жол-жоболор, арыз берүүчү/эксплуатанттын жетекчи документтеринин жол-жоболоруна, ЖАО тарабынан бекитилгендерге туура келбесе же Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарынан четтөөлөр аныкталса, аларды арыз берүүчү жерде жоюуга мүмкүн болбосо, демонстрациялык учуусу канааттандырарлык эмес деп эсептелинет жана кемчиликтерди жана дал келбестиктерди жоюу боюнча оңдоочу иш-чараларды аткаруу менен кошумча сыноо учуусу талап кылынат;

2. Аныкталган кемчиликтерди жана дал келбестиктерди кошумча демонстрациялык учуусун жүргүзүүнүн зарылдыгы жок эле жоюуга болот.

Эгерде арыз берүүчү/эксплуатант тарабынан демонстрациялык учуусун аткаруудагы эксплуатациялык жол-жоболор, АК арыз берүүчү/эксплуатант жетекчи документтеринин жол-жоболоруна, ЖАО тарабынан бекитилгендерге туура келбесе же Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарынан четтөөлөр аныкталса, бардык оңдоочу иш-чаралар жана кемчиликтерди жерде жоюуга жетиштүү болгон жердеги даярдыктар аткарылган шартта. Кошумча демонстрациялык учуу талап кылынбайт.

3. Сыноо учуусунун жыйынтыгы канааттандырарлык. АК Арыз берүүчү/эксплуатант жетекчи документтеринин бекитилген жол-жоболорунун талаптарына жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик талаптарына шайкеш келет. Кошумча сыноо учуусу талап кылынбайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

46. Эгерде текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча арыз берүүчүнүн сертификациялык талаптарга шайкеш келбестиги аныкталса, арыз берүүчү үч календардык күндүн ичинде ЖАО «Кыргыз Республикасынын аба транспортун эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмого» (Кыргыз Республикасынын аба транспортунун операторлорунун ишин үзгүлтүксүз көзөмөлдөө боюнча колдонмонун 3-тиркемеге ылайык) коррекциялоочу иш-чаралар планын жана аны аткаруу жөнүндө, аныкталган дал келбестиктерди жана эскертүүлөрдү жоюу боюнча отчетту 5-тиркемеге ылайык сунуштоого тийиш.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

47. Эгерде арыз берүүчү белгиленген мөөнөттөрдүн ичинде коррекциялоочу иш-чаралардын жыйынтыктарын (эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюу жөнүндө отчетту) бере албаса же аларды тастыктамалык талаптарга шайкеш келтире албаса, анын ичинде актуалдуу канааттандырарлык финансылык отчеттуулукту жана жетиштүү финансылык ресурстарды камсыздай албаса, ЖАО арыз берүүчүгө ушул Колдонмонун 88–91-пункттарынын кайсы болбосун жоболорун колдонуу жөнүндө жазуу жүзүндө билдирет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

48. IV-этапты тастыктамалоонун жыйынтыгы болуп IV-этапты тастыктамалоо боюнча эксплуатациялык демонстрацияларды жана инспекциялык текшерүүлөрдү текшерүү картасы, ар бир комиссия мүчөсүнүн/инспекторунун текшерүүнү аткаруусу боюнча төрагага отчету, контролдук карталар жана далилдөөчү документтер тиркелген, эч кандай эскертүүлөр жана кемчиликтер жок берилген. Эксплуатациялык демонстрация этабында инспекциялык текшерүүнүн жыйынтыктары ийгиликтүү чыгарылгандан кийин, ЖАО арыз берүүчүнү V-этапка сертификациялоого өтүү жөнүндө жазуу жүзүндө кабарлайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык) Тастыктамалоо документин берүүнүн V этабы

49. Тастыктамалоонун бул этабында ЖАОнун тастыктамалоо боюнча комиссиясынын төрагасы жана комиссия мүчөлөрү тастыктамалоонун бардык талаптарынын сакталышын, ошондой эле арыз ээси аба кемесин коопсуз эксплуатациялоого байланышкан бардык милдеттерди аткарууга жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын ЭТга карата эксплуатациялык спецификациялоонун жоболоруна ылайык колдонууну сактоого толук жөндөмдүү экендигин аныктоону камсыз кылышат.

50. Аткарылган тастыктамалык иштердин жана инспекциялык текшерүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча:

– комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү арыз берүүчүнүн бардык тастыктамалык жана далилдөөчү документтерин толук камтылгандыгын текшерүү үчүн ревизия жүргүзүшөт, зарыл болсо, толукташат жана текшерүүнүн тиешелүү багыттары боюнча бардык контролдук карталардын толтурулушун камсыз кылышат;

– комиссиянын төрагасы жана тиешелүү мүчөлөрү эксплуатациялык тастыктаманы берүү үчүн акыркы эксплуатациялык спецификацияларды карап чыгышат жана аткарылган текшерүүлөрдүн жана документтерди баалоонун жыйынтыгына ылайык зарыл өзгөртүүлөрдү киргизишет;

– комиссиянын ар бир мүчөсү өзүнө тиешелүү бөлүгүндө арыз берүүчүнүн тастыктамалоо процедурасы боюнча эч кандай эскертүүлөр жок экендиги жөнүндө комиссиянын төрагасына жыйынтыктоочу отчетту берет;

- комиссиянын төрагасы жана куратор ушул Колдонмонун 9-тиркемесинин формасына ылайык арыз берүүчүнүн тастыктамалоосу боюнча акыркы отчетун тиешелүү сунуштар менен түзүшөт жана тастыктамалык документти берүүнүн V-этабы боюнча иш-чараларды текшерүү контролдук картасын толтурушат. Акыркы отчетко тастыктамалоого катышкан комиссия мүчөлөрү фамилиясын жана кызмат ордун көрсөтүү менен кол коюшат жана ЖАО жетекчиси тарабынан бекитилет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

501. ЭТ, эксплуатант тиешелүү Эксплуатациялык спецификацияларда көрсөтүлгөндөй коммерциялык аба ташууларды аткарууга укуктуу экендигин тастыктайт жана бул ишмердүүлүк эксплуатанттын Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмосуна (мындан ары – УЖК) жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайыктыгын бышыктайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

502. Жарандык авиация органы эксплуатантка Эксплуатанттык күбөлүктүн (ЭК) жана Эксплуатациялык спецификациялардын (ЭС) түп нускасын берет жана «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарына берилген эксплуатанттык күбөлүктөрдүн реестринде» жана «Берилген эксплуатациялык спецификациялардын реестринде» тиешелүү каттоо жазууларын жүргүзөт. ЭКтин көчүрмөсү жана ЭСтүн бир оригиналы Жарандык авиация органында сакталат.

Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын эксплуатанттык тастыктамасына аба кемесине карата ЭС берилген учурда, бул аба кемесине мурдагы ээси же ижарачысы үчүн эксплуатанттык тастыктамага берилген мурдагы ЭСтү жокко чыгаруу талап кылынат. Аннулирование ЖАО жазуу жүзүндөгү билдирүү жөнөтүү жолу менен жүргүзүлөт жана эксплуатанттык күбөлүктү токтотуу, жокко чыгаруу, кайтарып алуу жана кайра калыбына келтирүү тартиби Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишин тастыктамалоо жана көзөмөлдөө боюнча ЖАО тарабынан бекитилген нускамаларда белгиленген жоболорго ылайык ишке ашырылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

51. Колдонуудагы мыйзамдардын бардык талаптарына ылайык келген учурда, ЖАО арыз ээсине эксплуатанттын тастыктамасын аны берүү жөнүндө чечими жана эксплуатациялык спецификациялоосу менен бирге, арыз ээсинин жооптуу адамынын колун койдуруп берет.

52. Арыз ээсине карата ага сунушталган иштин түрүн жүзөгө ашырууга тыюу салган же чектеген сот чечими бар болгон учурлар эксплуатанттын тастыктамасын берүүдөн баш тартуу үчүн негиз болот. Эксплуатанттын тастыктамасын берүүдөн баш тартуу тууралуу чечим арыз ээсине жазуу жүзүндө, баш тартуунун себебин көрсөтүү менен жөнөтүлөт.

53. Арыз ээси баш тартуунун себептерин жоюуга жана кайтадан кароо үчүн документтерди тапшырууга укуктуу болгон мөөнөт эксплуатанттын тастыктамасын берүүдөн баш тартуу тууралуу жазуу жүзүндөгү билдирүү алынган күндөн тартып он иш күнүнөн аз болууга тийиш эмес.

54. Эксплуатанттын тастытктамасын берүүдөн баш тартуу үчүн негиз болгон себептерди арыз ээси белгиленген мөөнөттө жойгон учурда, документтерди кайтадан кароо, эксплуатанттын тастытктамасын берүү же аны берүүдөн баш тартуу анын себептери жоюлгандыгы тууралуу арыз жана баш тартуунун себептери жоюлгандыгын күбөлөндүргөн тиешелүү документтер алынган күндөн тартып үч иш күнүнөн ашпаган мөөнөттө ЖАО тарабынан жүзөгө ашырылат.

55. Мурда көрсөтүлгөн себептердин жоюлгандыгын күбөлөндүргөн документтер менен байланышкан баш тартуунун себептерин келтирүүнү кошпогондо, документтер кайтадан каралган учурда ЖАО тарабынан арыз ээсине жазуу жүзүндө мурда баяндалбаган баш тартуунун себептерин келтирүүгө жол берилбейт.

56. Эксплуатанттын тастыктамасын берүүдөн баш тартуу тууралуу жазуу жүзүндөгү билдирүүдө көрсөтүлгөн мөөнөт аяктагандан кийин берилген арыз жаңыдан берилген болуп эсептелет жана ЖАО тарабынан жалпы негиздерде каралат.

57. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, арыз ээси ЖАОнун чечимдерине даттанууга укуктуу.

58. Тастыктамалоо жүргүзүү жана Эксплуатанттык күбөлүктү (ЭК) алуу үчүн арыз берүүчү өзүнө таандык же кургак ижара (лизинг) шарттары боюнча алынган аба кемелери жөнүндө маалыматты берет. Арыз берүүчү коммерциялык жүргүнчүлөрдү аба менен ташууга арналган, учууга жарактуу кеминде эки аба кемеге жана коммерциялык жүк ташууларды аткарууга арналган учууга жарактуу кеминде бир аба кемеге ээ болушу милдеттүү. Ар бир аба кемеде жарактуу учууга жарамдуулук сертификаты болушу керек жана сертификацияга арыз тапшырылган учурда башка эксплуатантка ижарага (лизингге) өткөрүлбөгөн абалда болушу зарыл.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

581. Кыргыз Республикасынын Аба кодексинин 68-беренесинин 4-пунктунун 2-пунктуна ылайык, эксплуатант тастыктамасын алуу же эксплуатациялык спецификацияларга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө ниетин билдирүү катын бергенде, эксплуатант ЖАО инспектордук курамынын квалификациясын сактоо максатында аталган аба кемесинин тиби боюнча окутууну өткөрүүнү камсыз кылууга милдеттүү. Окутуу тастыктамалоонун тиешелүү этабы башталганга чейин өткөрүлөт жана талапкерди баалоо үчүн зарыл болгон теориялык жана практикалык даярдыкты камтууга тийиш.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

59. ЭТ алууга пайдаланылуучу аба кемесине байланыштуу ар кандай ижара (лизинг) келишими ЖАО тарабынан бекитилген “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө жол-жоболору боюнча нускамага” ылайык, атап айтканда аба кемесин ижарага берүү келишимине экспертиза жүргүзүү тартибин жөнгө салган SCAA-OPS-GM-23 бөлүгүнүн жоболоруна ылайык экспертизага жана баалоого жаткырылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

60. Арыз берүүчү Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарына, эксплуатанттын тастыктамасына жана эксплуатанттын жетектөөчү документтерине ылайык арыз берүүчүнүн ишин уюштуруучу жана көзөмөлдөөчү, ошондой эле эксплуатанттын учуу коопсуздугун башкаруу системасын киргизүүчү жана иштешин камсыз кылуучу жооптуу адамды (жетекчини) дайындайт. Арыз берүүчүнүн/эксплуатанттын фирмалык бланкындагы бардык жазуу жүзүндөгү арыздар, суроо-талаптар жана билдирүүлөр ЖАО жооптуу жетекчинин же анын орун басарынын колу менен жөнөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

61. Эксплуатанттын тастыктамасын кармоочу катары арыз ээсине коюлуучу талаптар ушул Колдонмонун 2-тиркемесинде берилген.

62. Арыз берүүчү ушул Колдонмонун 2-тиркемесинде көрсөтүлгөн квалификациялык талаптарга жооп берген жетекчилик курамдын арасынан кызматтык адамдарды дайындайт. Дайындалган кызматтык адамдар төмөнкү функцияларды аткарууну камсыз кылууга жооптуу болушат:

– аба кемелеринин учуу эксплуатациясын уюштуруу;

– аба кемелеринин учууга жарамдуулугун камсыз кылуу жана колдоо;

– учуу коопсуздугун башкаруу системасын ишке ашырууну камсыз кылуу;

–сапатты башкаруу системасын ишке ашыруу;

– учуу персоналын даярдоо;

– аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү ташууну камсыз кылуу;

– учууларды жерден камсыз кылуу / аба кемелерин жерден тейлөө;

– авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу;

– учуу өндүрүшүн көзөмөлдөө жана байкоо жүргүзүү / учууларды камсыз кылуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

63. Эксплуатанттын учууларын жүргүзүү боюнча колдонмого (мындан ары - УЖК) жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык, тиешелүү эксплуатациялык спецификациялоодо аныкталгандай, ЭТ эксплуатанттын коммерциялык аба ташууларын аткарууга ыйгарым укуктуу экендигин ырастайт.

64. ЖАО эксплуатациялоочу уюмга аба кемелеринин эксплуатациялоочусунун тастыктамасы (ЭТ) жана эксплуатациялык спецификацияларынын (ЭС) түп нускасын берет жана алар тууралуу маалыматты «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларына берилген сертификаттардын реестрине» жана «Эксплуатациялык спецификациялардын реестрине» киргизет. СЭнин көчүрмөсү жана ЭСтин бир түп нускасы ЖАО сакталат.

Аба кемесине жаңы ЭТ берилген учурда, ошол аба кемеге мурдагы ээси же ижарачысынын эксплуатациялоочусунун тастыктамасына тиркелген мурунку ЭСтерди жараксыз деп табуу зарыл. Жараксыз деп табуу (аннулирование) процесси ЖАО жазуу түрүндөгү билдирүү аркылуу жүргүзүлөт жана ал «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктамалоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча нускамага, анын ичинде эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетин чектөө, токтотуу, жокко чыгаруу жана калыбына келтирүү, ошондой эле эксплуатациялык спецификацияларга чектөөлөрдү жана/же өзгөртүүлөрдү киргизүү тартибине байланышкан SCAA-OPS-GM-10 документине» ылайык, ошондой эле ЖАО тарабынан бекитилген башка тиешелүү сертификациялоо жана көзөмөлдөө боюнча нускоолорго ылайык аткарылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

65. Эксплуатанттын тастыктамасы жок юридикалык жактын коммерциялык аба жолу менен ташууларды аткаруусуна жол берилбейт.

66. Ушул Колдонмодо каралган талаптар эксплуатант тарабынан эксплуатанттын тастыктамасынын колдонуу мөөнөтүнүн аралыгында сакталат. ЭТ үчүн кеңири талаптар жана сунуштар жана аны менен байланыштуу эксплуатациялык спецификациялоолор, ошондой эле ЭСны жана ЭТны күбөлөндүрүү тартиби ушул Колдонмонун 1-тиркемесинде баяндалган.

67. Эксплуатанттын тастыктамасы күчүндө болгон бардык мезгилде эксплуатант тастыктамалоо талаптарына ылайык келүүгө же андан ашууга, ошондой эле, ар бир өз алдынча аба кемесинин аба аркылуу коопсуз ташууларды аткарууда учууга жарактуулугун сактоо боюнча өз жөндөмдүүлүгүн ырастоого тийиш.

68. Аба кемелерин эксплуатанттарынын тастыктамасынын аракетин токтотуу, жокко чыгаруу жана кайра калыбына келтирүү тартиби, ЖАО тарабынан бекитилген «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө процедуралары боюнча нускаманын (SCAA-OPS-GM-10) тиешелүү бөлүгүндө көрсөтүлгөн жоболорго» ылайык жүргүзүлөт.

Бул нускамада эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетине чектөөлөрдү киргизүү, анын аракетин убактылуу токтотуу, жокко чыгаруу (жараксыз деп табуу) жана кайра калыбына келтирүү тартиби, ошондой эле аба кемелеринин эксплуатациялык спецификацияларына чектөөлөрдү жана/же өзгөртүүлөрдү киргизүү процедуралары аныкталат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

69. Аба жолу менен коммерциялык ташууларды аткарууга укугу бар, эксплуатанттын тастыктамасын алгачкы жолу алган эксплуатант Эл аралык жарандык авиация уюмунда (мындан ары - ЭЖАУ) катталат. Эксплуатантка үч тамгалуу код жана шарттуу телефондук чакырык ыйгарылат.

70. Тастыктамалоо процессинин жалпы узактыгы 90 (токсон) календардык күндү түзөт, бул расмий арызды алгачкы берген күндөн баштап, тиешелүү жетекчилик документтеринин долбоорлору тиркелгенден кийин (Ушул Колдонмонун 8-тиркемеси жана жетекчилик документтеринин тизмеси) тастыктама берүү үчүн.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

701. тастыктамалык иш-чараларды жүргүзүү үчүн каралган мөөнөттөрдү туура пландаштыруу жана натыйжалуу пайдалануу максатында, тастыктамалоонун ар бир этабы үчүн төмөнкү узактыктар белгиленет:

1-Этап — маалымат берүү этабы; 2-Этап — 15 календардык күндүн ичинде; 3-Этап — 60 календардык күндүн ичинде; 4-Этап — 12 календардык күндүн ичинде; 5-Этап — 3 календардык күндүн ичинде.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

71. Тастыктамалоо боюнча комиссия ЖАОнун жетекчисинин буйругу менен, тастыктамалоо жол-жобосун өтүү жөнүндө расмий арыз алынгандан кийин түзүлөт жана ал төмөнкүлөрдөн турат:

- комиссиянын төрагасынан;

- комиссиянын төрагасынын орун басарынан;

- арыз ээсинин жооптуу кураторунан;

- ЖАОнун инспектордук персоналынан жана ар кандай багыттар боюнча адистеринен.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

72. ЖАОнун түзүмдүк бөлүмдөрүнүн жетекчилери комиссия мүчөлөрү катары өз ара алмашуучулук максатында аз дегенде эки тиешелүү инспектордун тастыктамалоо боюнча буйругунун долбооруна сунуштарды киргизишет.

73. Комиссиянын төрагасы жана анын орун басары жок болгон учурда, ЖАО жетекчиси инспектордук курамдын ичинен башка жооптуу адамды дайындайт. Комиссиянын мүчөсү текшерилип жаткан арыз ээсинин ишмердүүлүгүнүн конкреттүү аспектиси боюнча убактылуу жок болгон учурда, комиссиянын төрагасы учуу эксплуатациясы боюнча түзүмдүк бөлүмдүн ички буйругу менен ЖАО башка компетенттүү инспекторун/адисин комиссиянын мүчөсү катары тартат, ал эми буйрукта тастыктамалоо боюнча буйруктун номери, датасы жана арыз ээсинин ишмердүүлүгүнүн текшерилип жаткан аспектиси көрсөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

74. Комиссиянын төрагасы тастыктамалоонун бардык маселелерин комиссиянын башка мүчөлөрү жана арыз ээси эксплуатант менен координациялайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

75. Комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү тастыктамалоо боюнча белгиленген бардык милдеттердин аткарылышын камсыздоого жооп беришет. ЖАОнун арыз ээси менен болгон бардык расмий кат жазышуулары комиссиянын төрагасы менен макулдашылат жана арыз ээсинин кураторуна маалымдалат.

76. Комиссиянын төрагасы тастыктамалоо өткөрүү процессине/же мөөнөттөрүнө олуттуу таасир этиши мүмкүн болгон кандай болбосун маалыматты ЖАОнун жетекчилигине кабарлап турууга милдеттүү.

77. ЖАОнун жетекчисине сунушталуучу ЭТ берүү боюнча корутундуну түзүү максатында комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү тастыктамалоо процессинин учурунда, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарына ылайык, чечимдерди кабыл алууда кыйла эркин болууга тийиш.

78. Тастыктамалоонун Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайыктуулугуна ар кандай багыттардагы жол-жоболоштурууну өткөрүүнүн тартиби ЖАО бекитилгендер "Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердигин тастыктамалоо жана көзөмөл жүргүзүү жол-жоболору боюнча нускамаларда" берилген жол-жоболорго жана контролдук карталарга ылайык аткарылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

79. Тастыктамалык иштердин жыйынтыктары ар бир инспектордун аткарылган текшерүү багыттары боюнча отчет түрүндө түзүлөт, ал эми текшерүү карталары жана далилдүү материалдар зарылчылык болгон учурда тиркелет. Текшерүү карталары кеминде бир комиссия мүчөсү тарабынан текшерилүүчү ишмердүүлүк аспектиси боюнча толтурулуп, кол коюлушу керек, «Кыргыз Республикасынын абанын транспортунун эксплуатациясынын ишмердүүлүгүн сертификаттоо жана көзөмөлдөө боюнча көрсөтмө» SCAA-OPS-GM-30, ЖАО тарабынан бекитилген, чек-листтерди толтурууга байланыштуу.

«Колдонулбайт» статусундагы контролдук карталардын бөлүмүндө инспектор «Колдонулбайт» статусун колдонуунун себептерин «Эскертүү» пунктунда же Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишин сертификациялоо жана көзөмөлдөө боюнча нускамаларда баяндалган жоболорго ылайык контролдук картага өзүнчө түшүндүрмө жазуу менен киргизет, жарандык авиация органын тарабынан бекитилген.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

80. Бардык тастыктамалоо документтери документтештирилүүгө, сканерден өткөрүлүүгө, текшерүүлөрдүн бардык материалдары жана контролдук карталары менен тигилүүгө жана архивделүүгө тийиш. Тастыктамалоо боюнча иш кагаздарын жүргүзүүгө контролдукту буйрук менен дайындалган куратор жүргүзөт.

81. Документтерди баалоонун жана инспекциялык текшерүүнүн жүрүшүндө табылган бардык шайкеш эместиктер жана/же сын-пикирлер аларды айкындаган комиссия мүчөсү тарабынан арыз ээсине жазуу жүзүндө жеткирилип, тикелей жетекчисине, комиссиянын төрагасына жана кураторуна билдирилет, буга ЖАОнун оңдоп-түзөө иш-аракеттеринин планын (мындан ары - ОАП) жактыруусу да кирет (ОАПтын формасы "Аба кемелеринин эксплутанттарынын ишине туруктуу көзөмөл жүргүзүү жол-жоболору боюнча колдонмонун 4-тиркемесинде келтирилген), кийин комиссиянын төрагасына аныкталган сын-пикирлерди жана шайкеш эместиктерди четтетүү тууралуу отчет берилет. Бул отчет "Аба кемелеринин эксплутанттарынын ишине туруктуу көзөмөл жүргүзүү жол-жоболору боюнча колдонмонун 5-тиркемесине ылайык берилген. Арыз ээси ЖАО тарабынан жактырылган ОАПка ылайык сын-пикирлерди жана шайкеш эместиктерди жоёт.

82. Тастыктамалоонун 2, 3 жана 4 этаптарына шайкеш болбостон өтүү 88, 89, 90, 91-пункттарда көрсөтүлгөн жоболор сакталган шартта жүргүзүлөт.

83. Ар бир этап сертификациялоо процедурасынын аткарылган иш-чараларынын тиешелүү этабы боюнча контролдук карталарды толтуруу, комиссия мүчөлөрүнүн аткарылган текшерүү жана текшерүүнүн тиешелүү аспектилери боюнча эскертүүлөрсүз таризделген контролдук карталар жөнүндө отчетторун берүү менен аяктайт, алар сертификациянын кийинки этабына өтүү үчүн негиз болуп саналат, ошондой эле зарыл болгон учурда, комиссия мүчөлөрүнүн арыз ээсинин өкүлдөрү менен сертификациялык талаптар жана/же сертификация процессиндеги мындан аркы өз ара аракеттенүү боюнча арыз ээсинде келип чыккан маселелерди талкуулоо боюнча кеңешме өткөрүү менен аяктайт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

84. Сертификациянын узактыгына же токтотулушуна таасир этүүчү эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди талкуулоо боюнча комиссия мүчөлөрүнүн жыйындарын өткөрүүдө, ошондой эле сертификациянын алкагында комиссия мүчөлөрүнүн арыз берүүчү/оператордун өкүлдөрү менен болгон башка бардык жыйындарында жыйын протоколу толтурулат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

85. Шайкеш эместиктин татаалдык категориясы жөнүндө чечимди ЖАОнун тиешелүү түзүмдүк бөлүмүнүн компетенциясы боюнча шайкеш эместикти аныктаган жетекчиси кабыл алат.

86. ЖА органы арыз ээсине ар бир этап аныкталган сын-пикирлерди жана шайкеш эместиктерди арыз ээси жойгонго чейин токтотулуп турушу мүмкүн экендиги тууралуу маалымдайт.

87. Арыз ээси сын-пикир/шайкеш эместиктерди ОАПта көрсөтүлгөн мөөнөттө, тастыктамалоонун жалпы мөөнөттөрүн эске алуу жана тастыктамалоонун тиешелүү этабы боюнча процесстин жүгүртмөсүн сактоо менен (ушул Колдонмонун 7-тиркемеси) жоет.

88. Арыз ээсинин сын-пикирди/ шайкеш эместиктерди жоюу мөөнөтү 70-пунктта көрсөтүлгөн тастыктамалоонун жалпы мөөнөттөрүнөн ашпоого тийиш, буга маморган, ведомство тарабынан киргизилген убактылуу чектөөлөр сыяктуу арыз ээсинин эркине көз каранды болбогон учурлар, ошондой эле арыз ээсинин/эксплуатанттын өндүрүштүк себептери боюнча жаралган кыйынчылыктар, зарыл документтердин, кызмат адамдарынын жоктугу, келип чыккан финансылык кыйынчылыктар жана башка негиздүү себептер кирбейт.

89. Сын-пикирлерди жоюу мөөнөтү ЖАО менен макулдашуу боюнча, бирок, 88-пунктта көрсөтүлгөн түзүлгөн жагдайларга байланыштуу эки айдан көп эмес мөөнөткө узартылышы мүмкүн, бул үчүн арыз ээси/эксплуатант сын-пикирлерди/шайкеш эместиктерди ЖАО менен макулдашылган мөөнөттө жоюу тууралуу, ошондой эле ЖАОго байланыштуу эмес түзүлгөн жагдайлардан улам арыз ээсинин толук жоопкерчилиги жана тастыктамалоонун жалпы мөөнөттөрүн көбөйтүү фактысын түшүнүүсү жөнүндө кепилдик кат жана түшүнүк берүүсү шарт.

90. Эгерде арыз ээси 89-пунктта көрсөтүлгөн берилген эки айга узартылган мөөнөттү эске алуу менен тиешелүү этаптын тастыктамалык талаптарын канааттандырууга жөндөмсүз болсо, тастыктамалоонун статусу жөнүндө маалымат берүү жана арыз ээсинин сын-пикирлер жана шайкеш эместиктер боюнча келип чыккан маселелерге байланыштуу мындан аркы иш-аракеттерин аныктоо максатында, комиссиянын төрагасы комиссия мүчөлөрүнүн арыз ээсинин өкүлдөрү менен кеңешмесин дайындайт.

91. Арыз берүүчү тарабынан келтирилген эскертүүлөрдү жана дал келбестиктерди жоюу үчүн келтирилген жүйөөлөр жана себептер, берилген мөөнөттү узартууну эске алганда да, сертификациянын жалпы мөөнөттөрүнө туура келбесе, ошондой эле сертификациялык талаптарга жооп бербесе, комиссиянын төрагасы жана мүчөлөрү арыз берүүчүнү мындан ары сертификациялоо жол-жоболорун токтотуу жөнүндө чечим кабыл алуу боюнча протоколду тариздеп, кеңешме өткөрүшөт. Комиссия мүчөлөрүнүн чечими сертификация жүргүзүүдөн баш тартуунун себептерин көрсөтүү менен арыз берүүчүгө жазуу жүзүндө жөнөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

Begin_nocompare

1-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

1-берене. Эксплуатанттын тастыктамасы (ЭТ)

1. Ушул жободо ЭТнин жана аны менен байланышкан эксплуатациялык спецификацияларга (ЭС) карата форма жана кең-кесири талаптар берилген.

2. Эксплуатанттын тастыктамасын жарандык авиация чөйрөсүндө мамлекеттик кызмат көрсөтүү боюнча функцияларды жүзөгө ашырып жаткан ЖАО берет, ага Кыргыз Республикасынын Аба кодексинин талаптарына ылайык коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашырып жаткан юридикалык жактын шайкештигин ырастаган документти берүү боюнча мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү берүү милдети жүктөлгөн.

3. ЖАО ЭТин дайындайт/ага номер берет жана берүү датасын жана колдонулушунун мөөнөтүн аныктайт. ЭТке жана аны менен байланышкан эксплуатациялык спецификацияларга ЖАОнун жетекчиси же аны алмаштырган адам кол коет.

4. Оператордук күбөлүгү жараксыз/токтотулган/чакыртылып алынган/жокко чыгарылган же башка жолдор менен иштөөгө тыюу салынган юридикалык жак тарабынан коммерциялык аба каттамдарын аткарууга тыюу салынат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

5. Эксплуатанттын тастыктамасы жана ага тиркелген тастыктамаланган мүнөздөмөлөр эки же андан көп юридикалык жактарга берилишине жол берилбейт жана башка жакка өткөрүүгө мүмкүн эмес.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

6. Коммерциялык аба ташууларын аткарып жаткан аба кемелеринин бортунда ЖАО тарабынан күбөлөндүрүлгөн ЭТнин түп нускасынын көчүрмөсү жана аба кемесинин тибине таандык болгон тиешелүү эксплуатациялык спецификациялардын түп нускалары болот.

7. ЖАО башка мамлекет берген эксплуатанттын тастыктамасын эксплуатанттын ушундай тастыктамасы берилишине негиз болгон талаптар Эл аралык жарандык авиация уюмунун (мындан ары - ИКАО) минималдуу стандарттарына ылайык келген шартта анык деп тааныйт.

8. ЖАО эксплуатантка берген ЭТ жана ага байланышкан ЭС ошондой эле эксплуатанттын тастыктамасы берилишине негиз болгон талаптар ИКАО белгилеген колдонулуучу минималдуу стандарттарга ылайык келген же алардан ашкан шартта башка мамлекетке эксплуатантка өзүнүн аймагында өндүрүштүк ишке уруксат берүү укугун берүүгө арналган.

9. Коммерциялык аба ташууларын аткарууда жарандык авиация кемесин эксплуатациялоо эксплуатанттын эксплуатациялык спецификацияларында камтылган шарттарга жана чектөөлөргө ылайык жүзөгө ашырылат.

ЭТ №

ХХ

Эксплуатанттын аталышы: Name of the Operator: Коммерциялык аталышы: The commercial name: Эксплуатанттын дареги: Operator's address: Телефон/Tel: Факс/Fax: Электрондук почта/Е-mail:

Эксплуатациялоонун ыкчам байланышы: Ыкчам жетекчилик менен тез арада байланышууга мүмкүндүк берүүчү байланышуу маалыматы __________ келтирилген Contact details of the operational management which can be contacted without undue delay are listed in ____________________

AOC #

Колдонуу мөөнөтү аяктаган дата: Expiry date:

Ушул тастыктама авиакомпанияга (эксплуатанттын аталышы көрсөтүлөт), бул тиркелген эксплуатациялык спецификацияларда аныкталганда, авиакомпаниянын УЖКсына, Кыргыз Республикасынын Аба кодексине жана Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине ылайык коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашыруу укугу берилгенин тастыктайт. This certificate certifies that (name of the operator) is authorized to perform commercial air operations, as defined in the attached Operations Specifications, in accordance with the Operator's Operations Manual, Air Code of the Kyrgyz Republic and Aviation Rules of the Kyrgyz Republic.

Берилген дата: Date of issue:

Фамилиясы жана колу: Name and signature: Кызмат орду: Title:

2-берене. ЭТнин жана аны менен байланышкан эксплуатациялык спецификациялардын колдонулушунун мөөнөтү

10. Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр жана Эксплуатанттык күбөлүк аба кемесинин эксплуатантына мөөнөтсүз берилет. Берилген күнү Эксплуатанттык күбөлүккө киргизилет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

11. ЖАО тарабынан берилген Эксплуатациялоочунун тастыктамасы же эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнүн каалаган бөлүгү төмөнкү учурлардын биринде гана өз күчүн жоготот:

а) ЖАО эксплуатациялоочунун тастыктамасынын жана/же аба кемесинин эксплуатациялык мүнөздөмөлөрүнүн аракетин токтотсо, жокко чыгарса, өзгөртсө же башка жол менен алардын жарактуулугун токтотсо;

б) Эксплуатанттын тастыктамасынын ээси эксплуатациялоочунун тастыктамасынын аракетин токтотуу тууралуу арыз менен кайрылып, аны ЖАОна кайтарып берсе;

в) Эксплуатанттын тастыктамасынын ээси жараксыз же жасалма эксплуатациялык мүнөздөмөлөрдү, эксплуатациялоочунун тастыктамасын же башка уруксат берүүчү документтерди колдонгону аныкталса — бул алардын аракетин автоматтуу түрдө токтотууга алып келет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

3-берене. Эксплуатациялык спецификациялар (ЭС)

12. Эксплуатациялык спецификацияларда ЖАО, ЭТнин номери, эксплуатанттын аты, АКнын тиби, АКнын модели жана катары (же мастер-сериялар), иштин түрү, учууларга уруксат берилген географиялык региондор, берилген дата жана ЖАОнын жетекчиси же аны алмаштырган адам көрсөтүлөт.

13. Эксплуатациялык мүнөздөмөлөр аба кемелерин эксплуатациялоонун бардык аспектилерин камтыйт жана тиешелүү критерийлер менен коштолгон атайын чектөөлөрдү, шарттарды жана уруксаттарды өзүнө камтыйт.

Эксплуатациялык мүнөздөмөлөргө тиешелүү деталдаштырылган талаптар тиешелүү Нускамаларда белгиленип, ЖАОнын расмий веб-сайтында жайгаштырылат жана Эксплуатанттын учуу ишин жүргүзүү боюнча жетекчилигинде ЖАО тарабынан бекитилет. («Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиби (процедуралары) боюнча колдонмо, Учуу ишин жүргүзүу боюнча жетекчиликти бекитүү тартиби тууралуу» SCAA-OPS-GM-09). Электрондук учуу планшеттерин (EFB) колдонууга байланыштуу эксплуатациялык мүнөздөмөлөрдү алуу тартиби «Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатациялоочуларынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиби боюнча нускама, электрондук учуу планшеттерин (EFB) пайдалануу бөлүгүндө» көрсөтүлгөн (SCAA-OPS-GM-18).

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

14. Эксплуатациялык спецификациялар эксплуатант өз учууларын ага ылайык жүзөгө ашырып жаткан ЭТнын ажыралгыс бөлүгү болуп саналат жана АКны эксплуатациялоонун бардык аспекттерин, анын ичинде тиешелүү критерийлери бар атайын чектөөлөрдү, шарттарды жана уруксаттарды камтыйт. Эксплуатациялык спецификацияларга карата колдонулуучу кең-кесири шарттар ошондой эле эксплуатанттын УЖКсында ЖАО тарабынан жактырылышы мүмкүн.

4-берене. ЭСнын күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсү

15. Ар бир самолеттун бортунда ЭТнин күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсү болууга тийиш. Күбөлөндүрүлгөн көчүрмөдө көчүрмө түп нусканын анык көчүрмөсү болуп саналат дер көрсөтүлүүгө тийиш жана ЖАОнун жетекчиси же учууну эксплуатациялоо боюнча кызмат адамы тарабынан кол коюлууга жана ЖАОнун мөөрү менен күбөлөндүрүлүүгө тийиш. Күбөлөндүрүү ЭТнин көчүрмөсүнүн биринчи бетинде жайгаштырылууга тийиш. Тастыктамалоо жөнүндө арыз төмөнкүдөй болот:

Эксплуатанттын тастыктамасы Ушуну менен мен Эксплуатанттын тастыктамасынын тиркелген анык көчүрмөсү Бишкек шаарында [дата] [ЖАОнун аталышы] тарабынан берилгенин ырастайм. Колу [орду] [датасы]. [Тиешелүү тастыктамалоочу орган кол койгон] [Расмий мөөр] Эксплуатанттын тастыктамасын күбөлөндүрүүнүн үлгүсү Ушуну менен тиркелген документ Бишкек шаарында ХХ.ХХ.ХХХ-ж. [ЖАОнун аталышы] тарабынан берилген эксплуатанттын №ХХ тастыктамасынын так көчүрмөсү болуп санала тургандыгын тастыктайм. I hereby certify that the attached is a true copy of the Air Operator's Certificate #ХХ, issued at Bishkek city on ХХ [айдын англис тилиндеги аталышы], ХХХХ by the [ЖАОнун англис тилиндеги аталышы].

ЖАОнун учууну эксплуатациялоо боюнча жетекчиси

ФАЖ

Head of the Flight Operations Department Civil Aviation Authority of the Kyrgyz Republic

Full name

ЭКСПЛУАТАЦИЯЛЫК СПЕЦИФИКАЦИЯЛАР OPERATIONS SPECIFICATIONS (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

[ЖАОнун аталышы] [ЖАОнун англис тилиндеги аталышы]

Телефон: Telephone:

Факс: Fax:

E-mail:

№ ЭТ: AOC #:

Эксплуатанттын аталышы: Operator's name:

Кызмат орду: Title:

Дата: Date:

Фамилиясы жана колу: Name and Signature:

Dba коммерциялык аталышы: Dba trading name:

Мөөр Stamp

Аба кемесинин модели: Aircraft model:

Учуулардын түрлөрү/коммерциялык аба ташуулары Types of operation/commercial air transportation

⎕ Жүргүнчүлөр: Passengers:

⎕ Жүк: Cargo:

⎕ Башка: Other:

Учуу аймагы (аймактары)/Area(s)of operations:

Атайын чектөөлөр/Special limitations:

АТАЙЫН ЫРАСТОО SPECIFIC APPROVAL

ООБА YES

ЖОК NO

СЫПАТТАМА DESCRIPTION

ЭСКЕРТҮҮ REMARKS

Коркунучтуу жүктөр Dangerous goods

⎕

⎕

Коркунучтуу жүктөрдү ташуу ИКАОнун Техникалык нускамаларынын талаптарына ылайык жүзөгө ашырылат

Айлана начар көрүнгөн шарттагы учуулар: Low visibility operations:

Конууга кирүү жана конуу/Approach and landing

⎕

⎕

CAT.: ____ RVR: ____ м/m DH: ____ фут/ft

Учуп чыгуу/Take-off

T/O RVR: ____ м/m

Кеңейтилген эксплуатациялык мүмкүнчүлүктөр/Operational credit(s)

⎕

⎕

RVSM

⎕

Колдонулбайт N/A

⎕

⎕

EDTO

⎕

Колдонулбайт N/A

⎕

⎕

Босоголук убакыт/Threshold time: ______________ мүнөт/min Запас аэродромго чейин учуунун максималдуу убактысы/Maximum diversion time:) ______________ мин/min

PBN шарттарда учуу үчүн навигациялык спецификациялар (AR)/AR navigation specifications for PBN operations

⎕

⎕

Учууга жарактуулугун сактоо Continuing airworthiness

⎕

⎕

EFB

⎕

⎕

Башкалар Other

⎕

⎕

2-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

1-берене. Арыз ээсине/эксплуатантка коюлуучу талаптар

1. Арыз ээси/эксплуатант өз ишин жарандык авиация жагындагы ишти жөнгө салган Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын, Кыргыз Республикасынын ЖА органынын жана Эл аралык жарандык авиация уюмунун (ЭЖАУ) ченемдик укуктук актыларынын, ошондой эле ишкананын Уставынын жана арыз ээсинин/эксплуатанттын жетектөөчү документтеринин негизинде жүзөгө ашырат.

2. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык төмөнкүлөрдү жүзөгө ашырат жана камсыз кылат:

- учууларды даярдоону жана аткарууну;

- адистерди, анын ичинде авиациялык персоналдын ичинен адамдарды ишке кабыл алууну, аларды даярдоону жана квалификациясын контролдоону уюштурууну;

- учуулардын коопсуздугун башкаруу тутумунун (мындан ары - УКБТ) иштешин камсыз кылууну;

- аба кемелеринин учууга жарактуулугун сактоону;

- аба кемелеринин экипаждарына аэронавигациялык маалыматты, метеорологиялык маалыматты берүүнү;

- аваиациялык персоналды медициналык күбөлөндүрүүнү;

- сапатты башкаруу тутумун/же сапаттын кепилдигинин программасын (мындан ары - сапат) иштеп чыгууну жана ишке ашырууну;

- учууларды жерде камсыз кылууну/жерде тейлөөнү;

- аваиациялык коопсуздукту.

3. Арыз ээси/эксплуатант уюмдун жетекчисин дайындайт, ал эксплуатанттын ишин Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарына, эксплуатанттын тастыктамасына жана эксплуатанттын жетектөөчү документтерине ылайык жүзөгө ашырууну уюштурат жана контролдойт, ошондой эле эксплуатанттын УКБТсын киргизет жана анын иштешин камсыз кылат.

4. Арыз ээсинин/эксплуатанттын жетекчиси жетекчилеринин ичинен ушул Колдонмонун ушул тиркемесинин 8-бөлүмүндө көрсөтүлгөн квалификациялык талаптарга ылайык келген кызмат адамдарын дайындайт, алардын милдеттерине төмөнкүлөр боюнча функцияларды аткарууну камсыз кылуу кирет:

- аба кемелерин учуу эксплуатациялоону уюштуруу;

- аба кемелеринин учууга жарактуулугун сактоо;

- учуулардын коопсуздугун башкаруу тутумун ишке ашыруу;

- сапатты башкаруу тутумун ишке ашыруу;

- учуучу персоналды даярдоо;

- коркунучтуу жүктөрдү аба транспорту менен ташуу;

- учууларды жерде камсыз кылуу/жерде тейлөө;

- аваиациялык коопсуздук боюнча;

- учууларды жүргүзүүгө контролдук кылуу жана байкоо жүргүзүү/учууларды камсыз кылуу боюнча.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

5. Арыз ээси/эксплуатант өндүрүштүк ишти башкаруу тутумун иштеп чыгат жана киргизет, ал төмөнкүлөрдү камтыйт:

- уюштуруу түзүмүн;

- түзүмдүк бөлүмдөрдүн негизги функцияларын жана өндүрүштүк ишти жүзөгө ашырууда алардын өз ара аракеттенүү тартибин;

- жетекчиликтин ичинен кызмат адамдарынын жана иши учуулардын коопсуздук тутумуна кирген бүткүл персоналдын ыйгарым укуктарын жана жоопкерчилигин;

- кабыл алынган башкаруу чечимдерин персоналга жеткирүү жана алардын аткарылышын контролдоо жол-жоболорун;

- учууларды камсыз кылууну жүзөгө ашырып жаткан тарап уюмдар менен өз ара аракеттенүүнү уюштуруу тартибин.

6. Жетекчилердин ичинен учуулардын коопсуздугун башкаруу, сапатты башкаруу тутумун уюштуруу функцияларын камсыз кылуучу кызмат адамдары арыз ээсинин/эксплуатанттын жетекчисине түздөн-түз баш ийет жана эксплуатанттын өндүрүштүк ишинин чөйрөсүнө көз карандысыз болуп саналат.

7. Арыз ээси/эксплуатант учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу менен түздөн-түз байланышта болгон негизги башкаруучу персоналдагы дайындалган адамдарды кесиптик даярдоо жана алардын ишинин көрсөткүчтөрүнүн натыйжалары үчүн толук жоопкерчилик тартат.

8. Арыз ээси/эксплуатант АКны жерде жана учууда эксплуатациялоого тартылган, тиешелүү инструктаждан өткөн, өзүнө жүктөлгөн спецификалык милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон жөндөмдөрдү көрсөткөн жана бүтүндөй алганда эксплуатанттын жетектөөчү документтеринин жана Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык өзүнө жүктөлгөн милдеттерди жана бул милдеттер менен эксплуатациялоонун ортосунда байланышты аңдап түшүнгөн эксплуатанттын бүткүл персоналын өз милдеттерин аткаруу үчүн зарыл болгон көлөмдө даярдоону камсыз кылат.

Эксплуатант бүткүл персонал өз милдеттерин аткаруу үчүн тиешелүү ченемдерди жана жол-жоболорду билүүсүн камсыз кылат.

9. Эксплуатант бүткүл персоналды ал өз милдеттерин аткаруу үчүн маанилүү болгон ташуулар жүзөгө ашырылып жаткан мамлекеттердин мыйзамдарын, эрежелерин жана жол-жоболорун сактоого тийиш экендиги менен тааныштырууну камсыз кылат.

10. Арыз ээси/эксплуатант эксплуатанттын өндүрүштүк ишти жүзөгө ашыруусунун бардык жерлеринде эксплуатанттын бардык бөлүмдөрү менен учууларды уюштуруу үчүн байланыш каражаттарынын болушун камсыз кылат.

11. Арыз ээси/эксплуатант колдонулуп жаткан талаптарга ылайык иштин пландаштырылган бардык милдеттерин жана түрлөрүн башкарууну жүзөгө ашырууну камсыз кылуучу жайлардын, жумуш орундарынын, жабдуулардын, көмөкчү кызматтардын жана персоналдын болушун карайт жана тескейт.

12. Арыз берүүчү/эксплуатант сунушталган кызмат түрүнө ылайык өзүнүн каржылык туруктуу ишмердүүлүгүн камсыз кылууга тийиш.

ЖАО (жарандык авиация органы) арыз берүүчүнүн (эксплуатанттын) каржылык-экономикалык абалын активдерди жана милдеттемелерди текшерүү аркылуу, ошондой эле тиешелүү башка маалыматтардын негизинде баалайт. Мындай маалыматтарга, мисалы, аба кемелерин жана негизги жабдууларды сатып алуу же ижарага алуу боюнча сунушталган келишимдер кириши мүмкүн. Баалоо бухгалтердик (каржылык) отчеттуулуктун белгиленген формалары боюнча, ушул Нускаманы коштогон 5-тиркемеде талап кылынган тартипте жана көзөмөл карталарынын негизинде, Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө тартиптери боюнча ЖАО тарабынан бекитилген көрсөтмөлөрдүн жоболоруна ылайык жүргүзүлөт. Эксплуатант тарабынан берилген каржылык-экономикалык маалымат сертификациялоо тартиптерин жүргүзүү мезгилинде актуалдуу болушу керек. Эксплуатанттын каржылык-экономикалык абалы бухгалтердик (каржылык) отчеттуулуктагы көрсөткүчтөргө жана ушул Нускаманы коштогон 5-тиркемеде белгиленген талаптарга туура келбеген учурда, канааттандырарлык эмес деп эсептелет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

13. Талаптар арыз берүүчүнүн (эксплуатанттын) юридикалык статусун баалоо боюнча ушул Колдонмону коштогон 4-тиркеме жана Кыргыз Республикасынын аба кемелерин эксплуатациялоочулардын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартиптери боюнча ЖАО тарабынан бекитилген көзөмөл карталарынын жоболоруна ылайык жүргүзүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

14. Туруктуу мониторинг максатында эксплуатант Эксплуатанттын учууларынын коопсуздугу боюнча отчетундагы (1-тиркеме, "Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатантынын ишин көзөмөлдөө боюнча колдонмо") Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына шайкештик боюнча маалыматты ЖАОго ар айдагы негизде берүүнү камсыз кылат.

15. Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын жана аны колдонуу боюнча ченемдердин колдонуудагы талаптарына шайкештикти белгилөө максатында арыз ээси/эксплуатант ЖАО тиешелүү текшерүүлөрдү жүргүзүүсүн камсыз кылат жана ЖАОнун инспекторуна бүткүл материалдык базага, бардык аба кемелерине, документтерге, эсепке алуучу документтерге, маалыматтарга, жол-жоболорго же өзүнүн иши үчүн мааниге ээ болгон, тастыктамалууга же мониторингден өтүүгө тийиш болгон башка материалдарга, аны кызмат көрсөтүүлөрдүн тышкы берүүчүлөрүнө/субподрядчыга берүүгө, аба кемесинин турган жерине жана/же өндүрүштүк объекттердин турган жерине карабастан уруксатка каалаган учурда тоскоолдуксуз жеткиликтүүлүктү берет.

2-берене. Учууларды жүргүзүүнү уюштуруу боюнча арыз ээсине/эксплуатантка карата талаптар

16. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик документтеринин талаптарына ылайык учууларды даярдоону жана аткарууну уюштурат жана камсыз кылат.

17. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик документтеринин талаптарына ылайык эксплуатанттын персоналынын талап кылынган квалификациясын аны мезгилдүү даярдоо жана окутуу, билимдерин жана жөндөмдөрүн контролдоо аркылуу сактоону камсыз кылат.

18. Арыз ээси/эксплуатант аба кемелеринин экипаждарынын мүчөлөрүнө Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик документтеринин талаптарына ылайык өз функцияларын аткарууга жол берүүнү уюштурат жана төмөнкүлөрдү жүзөгө ашырат:

- Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын ченемдик документтеринде каралган даярдоону, машыктырууларды, жөндөмдөр менен билимдерди контролдоону уюштурууну жана жүргүзүүнү;

- аба кемелеринин экипаждарын түзүүнү;

- учуучу курамдын жумуш убактысын жана эс алуу убактысын ченемдөөнү жана чарчагандыгын контролдоону эске алуу менен аба кемелеринин экипаждарынын мүчөлөрүнүн ишин пландаштырууну;

- аба кемелеринин экипаждарынын ишин контролдоону жана талдоону;

- объективдүү контролдоо каражаттарынын маалыматтарын талдоону;

- аба кемелеринин экипаждарынын мүчөлөрүн даярдоо программаларын иштеп чыгууну жана ишке ашырууну;

- өздүк иштерди жүргүзүүнү жана экипаждардын мүчөлөрүн даярдоо жана билимдери менен жөндөмдөрүн контролдоо, ошондой эле экипаждардын мүчөлөрүнүн иши жөнүндө документтерди сактоону.

19. Аба кемелеринин экипаждарынын мүчөлөрүнүн жумуш убактысынын жана эс алуу убактысынын режимдерин, ошондой эле алардын сакталышын контролдоо жол-жоболорун эксплуатант Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын Аваиациялык эрежелерине ылайык белгилейт.

20 Арыз ээси/эксплуатант учууларды аткаруу учурунда учуучу экипаж пайдаланылышы үчүн контролдук текшерүүлөрдүн карталарын бекитет.

21. Арыз ээси/эксплуатант төмөнкүлөрдү ырастаган документтерди анын колдонулушунун мөөнөтү аяктаган күндөн тартып бир жылдын ичинде сактоону камсыз кылат:

- экипаждардын мүчөлөрүнө учууга жол берүү боюнча талаптарды аткарууну;

- кызматкерлер учууларды камсыз кылуу боюнча кызматтык милдеттерди аткарышына жол берүүнү.

22. Арыз ээси/эксплуатант учуунун башталышы, улантуу, маршрутун өзгөртүү же токтотуу жөнүндө чечимдерди кабыл алуу учурунда адамдардын тизмегин жана алардын ортосунда ыйгарым укуктарды тиешелүү бөлүштүрүүнү белгилейт.

23. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринин талаптарына ылайык учууларды аткаруу учурунда чечимдерди кабыл алуу үчүн талап кылынган маалыматтын КВСте болушун камсыз кылат.

24 Арыз ээси/эксплуатант аба кемелерин техникалык тейлөө жана учууга жарактуулугун сактоо боюнча ченемдик жана эксплуатациялык-техникалык документтерди сактайт.

25. Арыз ээси/эксплуатант төмөнкүлөрдү үч жыл аралыгына сактоону камсыз кылат:

- ар бир аткарылган учуу жөнүндө маалыматтарды (учууга тапшырма);

- отунду жана майды куюу жөнүндө маалыматтарды (борттук журнал);

- экипаждык мүчөлөрүнүн жана учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкерлердин жумушчу жана учуу убактысы, ошондой эле эс алуу убактысы жөнүндө маалыматтарды.

Метеорологиялык маалымат жөнүндө билдирүүлөр, КВС үчүн билдирүү, жыйынды-жүктөө ведомосту, учуунун кол коюлган планынын көчүрмөсү эксплуатанттын аба кемеси тиешелүү учууну аткарган датадан тартып 90 күндүн ичинде сакталат.

26. Учууларды башкаруунун алкагында навигациялык программалык продуктулар колдонулган учурда арыз ээси/эксплуатант сатып алынуучу навигациялык программалык продуктуларды текшерүү жол-жоболорун аларды пайдалануу башталган учурга чейин бекитет жана ишке ашырат, алар төмөнкүлөрдү баалоону камтыйт:

- маалыматтардын бүтүндүгүн жана багыты боюнча пайдалануу үчүн жетиштүүлүгүн;

- маалыматтардын орнотуу болжолдонуп жаткан жабдууга шайкештигин.

3-берене. Арыз ээсинин/эксплуатанттын учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму

27. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык келген СБУПту иштеп чыгат жана иштешин камсыз кылат.

28. Арыз ээси/эксплуатант учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу саясатын бекитет, ал:

- эксплуатанттын ишинде учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу маселелеринин артыкчылыгын көрсөтүүнү камтыйт;

- учуулардын коопсуздугу жагынан саясатты ишке ашыруу үчүн зарыл болгон ресурстарды баалоо жана берүү механизмдерин камтыйт;

- уюмдун бардык кызматкерлерине жеткирилет.

29. Арыз ээси/эксплуатант аба кемелерин эксплуатациялоо менен байланышкан кооптуулук факторлорун табуу жана маалыматтарды талдоону жүргүзүү максатында учуулардын коопсуздугу боюнча маалыматты талдоону жүзөгө ашырат жана талдоонун натыйжаларын авиациялык кырсыктарды четтетүү үчүн эксплуатанттын бөлүмдөрүнүн жетекчилерине берет.

30. Арыз ээси/эксплуатант учуулардын коопсуздугу боюнча маалыматты талдоонун жүрүшүндө табылган көйгөйлөрдү жетектөөчү персонал карап чыгышынын жол-жоболорун аткарууну жана карап чыгуунун натыйжалары жөнүндө бүткүл кызыкдар персоналга маалымдоону камсыз кылат.

31. Арыз ээси/эксплуатант инциденттерди жана авиациялык кырсыктарды тергөөнү белгиленген мөөнөттөрдө жүргүзүү үчүн шарттарды түзөт.

32. Арыз ээси/эксплуатант анын жетекчилигинде белгиленген, авиациялык кырсыктын же олуттуу инциденттин себеби болуп калышы мүмкүн болуп калган эрежелерден жана жол-жоболордон четтөөлөрдү табуу жана тергөө үчүн жол-жобону белгилейт жана ишке ашырат.

33. Арыз берүүчү/эксплуатант борттук каттоочулар орнотулган аба кемелеринин учуу маалыматтарын чогултууну жана талдоону жүргүзөт. Учуу маалыматтарын мониторингдөө системасы жазалоо максатын көздөбөйт жана маалымат булактарын учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу максаттарынан башка максаттарда пайдаланууга жол бербөө үчүн жетиштүү коргоо чараларын камтыйт. Учуу маалыматтарын талдоого байланыштуу кененирээк талаптар жана жол-жоболор “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүнө көзөмөл жүргүзүү боюнча Колдонмодо” жана ЖАО тарабынан бекитилген “Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн сертификациялоо жана көзөмөлдөө тартиби боюнча нускамасынын учуулардын коопсуздугун башкаруу системасына байланышкан SCAA-OPS-GM-38 бөлүмүндө” баяндалган.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

34. Учуу маалыматын иштеп чыгуу жана талдоо аба кемесинин эксплуатациялоо бөлүмдөрү тарабынан же ЖАО тарабынан бекитилген уюмдар менен келишим негизинде жүргүзүлүшү мүмкүн.

Эгерде уюм менен келишим түзүлсө, учуу маалыматтарын иштеп чыгуунун жана талдоо сапатынын жыйынтыгы үчүн толук жоопкерчилик аба кемесинин эксплуатантына жүктөлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

35. Арыз ээси/эксплуатант УКБТ ага ылайык иштеп жаткан Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык келген документтердин тутумун түзөт.

4-берене. Аба кемелеринин учууга жарактуулугун сактоо боюнча арыз ээсине/эксплуатантка карата талаптар

36. Эгерде Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 83-бис -беренесине ылайык түзүлгөн макулдашууларда башкасы каралбаса, арыз ээси/эксплуатант аба кемелеринин учууга жарактуулугун сактоону жүзөгө ашырат, уюштурат - аба кемесинин же анын бөлүктөрүнүн учууга жарактуулук талаптарына шайкештигин камсыз кылуу жана аларды аба кемеси катталган мамлекеттин талаптарына ылайык иштөө мөөнөтүнүн ичинде коопсуз эксплуатациялоо үчүн зарыл болгон абалда сактоо үчүн чаралардын комплексин аткаруу.

37. Талапкер/эксплуатант бекитилген “РЭТО”го (МСМ) ылайык:

- өз алдынча аба кемелерине техникалык тейлөөнү жүргүзөт, эгерде анын техникалык тейлөө боюнча уюмунун тастыктамасы бар болсо, же болбосо техникалык тейлөөнү башка уюмдар аркылуу уюштурат, алар аба кемеси катталган мамлекет тарабынан берилген техникалык тейлөө уюмунун тастыктамасына ээ болушу керек, эгерде башкача тартип Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциясынын 83 бис-беренесине ылайык түзүлгөн келишимде көрсөтүлбөсө;

- өз аба кемелер паркы үчүн техникалык тейлөө Программаларын иштеп чыгат жана ЖАБда бекитет;

- аба кемелерине техникалык тейлөөнү пландаштырат жана техникалык тейлөө иштерин жүргүзүү үчүн иштер пакетин даярдайт;

- аба кемелерине техникалык тейлөө иштеринин толуктугун жана сапатын көзөмөлдөөнү камсыз кылат;

- аба кемелерине техникалык тейлөө боюнча аткарылган иштерди эсепке алат;

- эксплуатациялык жана учактык документтерди жүргүзүүнү жана сактоону камсыз кылат;

- аба кемелеринин, кыймылдаткычтарынын, аба винттеринин техникалык абалы жөнүндө, алардын иштөө убактысы, эксплуатациялык өзгөчөлүктөрү тууралуу маалыматтарды топтойт, эсепке алат жана жарандык аба кемелеринин, авиациялык кыймылдаткычтардын жана аба винттеринин милдеттүү тастыктоосун уюштуруу жана жүргүзүү милдети жүктөлгөн ыйгарым укуктуу органга бул маалыматтарды берет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

38. РЭТО (МСМ) - Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына шайкештиги боюнча жарандык авиация органы тарабынан каралат. Эгерде талапкердин/эксплуатанттын аба кемеси чет өлкөнүн каттоо реестрине катталган болсо жана РЭТО (МСМ) макулдашуу (бекитүү) Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 83-бис-беренесине ылайык түзүлгөн келишим менен каралган болсо, анда РЭТО (МСМ) ошондой эле аба кемеси катталган чет мамлекеттин авиациялык администрациясы тарабынан бекитилет (макулдашылат).

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

39. Арыз ээси/эксплуатант аба кемелеринин, кыймылдаткычтардын, аба винттеринин материалдарынын жана алардын компоненттеринин эсебин жүргүзүүнү камсыз кылат жана төмөнкүлөрдө материалдарды жазууну жүргүзөт:

- эгерде аба кемесин өндүрүүчү формулярларды жүргүзүүнү караган болсо, аба кемелеринин, кыймылдаткычтардын жана аба винттеринин формулярларында мезгилдүү техникалык тейлөөнү жүргүзүүнүн алдындагыдан аз эмес;

- компоненттердин формулярларында, паспортторунда жана этикеткаларында - алар аба кемесинен алып салынганда.

40. Арыз ээси/эксплуатант аба кемелеринин формулярларын, паспортторун жана этикеткаларын аба кемесин, компонентти, эксплуатациялоонун ичинде сактоону камсыз кылат.

41. Эгерде эксплуатант эксплуатанттын аба кемелерин техникалык тейлөөнү аткаруу боюнча функцияларды техникалык тейлөө боюнча уюмдарга берсе, анда эксплуатант техникалык тейлөө боюнча уюм Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын, эксплуатанттын колдонмолорунун талаптарын аткарышын контролдоону камсыз кылат.

42. Арыз ээси/эксплуатант төмөнкүдөй маалыматтарды эсепке алууну жүргүзөт:

- аткарылган техникалык тейлөө жөнүндө;

- аба кемелери, кыймылдаткычтар, компоненттер жана/же буюмдар үчүн техникалык тейлөө кызмат көрсөтүүлөрүн берүүчүлөрдүн;

- арыз ээсинин (эксплуатанттын) аба кемелеринде техникалык тейлөөнү аткарууда пайдалануу үчүн запастык бөлүктөрдү, компоненттерди жана башка мүлктү берүүнү жүзөгө ашырып жаткан берүүчүлөрдүн.

§ 5. Жерде тейлөөнү уюштуруу боюнча арыз ээсине/эксплуатантка талаптар

43. Аба кемесинин эксплуатациялоочу учактын учушун камсыз кылуу же багыттагы жерге жеткирүү үчүн зарыл болгон жер алдындагы тейлөөнү уюштурат, мунун ичинде учактын кыймылын башкаруу жана техникалык тейлөө кирбейт. Бул тейлөө жүргүнчүлөрдү тейлөөдөн, багаж, жүк жана почтаны иштетүүдөн, учакты тейлөөнү жана жүктөөнү, жүктү контролдоону, күйүүчү май менен камсыздоону, ошондой эле учакка муз катууну алдын алуу жана музду кетирүү иштерин камтыйт..

Ушул пунктта каралган жер үстүндөгү тейлөө эксплуатант тарабынан өз алдынча же уюмдар менен келишимдер аркылуу ишке ашырылат. Жер үстүндөгү тейлөө боюнча уюм менен келишим түзүлгөн учурда, аба кемесин жер үстүндө тейлөөнү уюштуруу жана көрсөтүлгөн кызматтардын сапаты үчүн толук жоопкерчилик аба кемесинин эксплуатантына жүктөлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

44. Арыз ээси/эксплуатант УЖКга бөлүмдү кошот же РОНОну өзүнчө документ кылып басып чыгарат, ал өндүрүштүк саясатты, жол-жоболорду жана жерде тейлөөнү жүзөгө ашырып жаткан персонал өз милдеттерин аткарышы үчүн зарыл болгон башка маалыматтарды камтыйт.

45. Эксплуатант учууларды камсыз кылуу боюнча персоналдын жардамы менен РОНОнун талаптарын сактоону уюштурат.

46. Туруктуу рейстерди (ырааттама боюнча) жүзөгө ашырууда эксплуатант ырааттама боюнча учуулар аткарылып жаткан аэропорттордо келишим боюнча аба кемелерин жерде тейлөөнү жүзөгө ашырып жаткан уюмдарда РОНОнун болушун (же электрондук көчүрмөгө жеткиликтүүлүктү) камсыз кылат.

47. Эгерде арыз ээси/эксплуатант коркунучтуу жүктөрдү ташууга уруксатты суратса (бар болсо), анда ал документтердин текстине персоналга коркунучтуу жүктөрдү кабыл алуу, иштетүү, жүктөө, ташуу жана учуу жана жерде тейлөө процессинде авариялык кырдаалдын аракеттери менен байланыштуу функцияларды аткарышына мүмкүндүк берген маалыматты киргизет.

48. Эгерде арыз ээсинин/эксплуатанттын коркунучтуу жүктөрдү ташууга уруксаты болбосо, анда ал “Учуу иштери жүргүзүү боюнча Колдонмо” же башка Колдонмого аба кемелеринин бортунда капысынан коркунучтуу жүктөрдү жүктөөнү же ташууну табуу жана четтетүү боюнча көрсөтмөлөрдү жана нускамаларды киргизет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

49. Арыз ээсинде/эксплуатантта коркунучтуу жүктөрдү аба транспорту менен коопсуз ташуу боюнча ИКАОнун техникалык нускамаларынын колдонуудагы редакциясы колунда болууга тийиш.

50. Арыз ээси/эксплуатант жүргүнчүлөрдү тейлеген жана жүктү, почтаны же кол жүктү иштеткен персоналга коркунучтуу жүктөр жагынан милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон маалыматты РОНОго киргизет.

Көрсөтүлгөн маалымат коркунучтуу буюмдардын жана заттардын айрым түрлөрү төмөнкүдөй экендиги жөнүндө жүргүнчүлөргө маалымдоо тартиби жана жол-жоболору жөнүндө маалыматтарды камтууга тийиш:

- багажда ташууга тыюу салынган;

- кол жүгүнөн алып салынууга тийиш.

51. Арыз ээси/эксплуатант жүргүнчүлөрдүн жана экипаждын мүчөлөрүнүн багажында ташууга уруксат берилген коркунучтуу жүктөрдү ташуу боюнча маалыматты жана нускаманы “Учуу иштери жүргүзүү боюнча Колдонмо” же башка Колдонмого киргизет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

52. Арыз ээси/эксплуатант кызматкерлердин милдеттеринин жана жоопкерчилигинин сыпаттамасын “Учуу иштери жүргүзүү боюнча Колдонмо” же башка Колдонмого киргизет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

53. Эксплуатант учуунун алдында аба кемесинин командирине аба кемесинин бортунда жайгаштырылган коркунучтуу жүктөргө тиешелүү маалыматты жазуу жүзүндө берүүнү уюштурат.

54. Эксплуатант аба кемелерине жүк жүктөөнү алардын эксплуатациялык документтерине ылайык уюштурат.

§ 6. Арыз ээсинин/эксплуатанттын авиациялык коопсуздугуна карата талаптар

55. Арыз ээси/эксплуатант жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого багытталган талаптарды аткарууну уюштурат.

56. Арыз ээси/эксплуатант авиациялык коопсуздуктун программасын, ошондой эле авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жагынан персонал үчүн зарыл программаларды, нускамаларды жана технологияларды иштеп чыгат жана аларды өз учурунда жаңылоону жана аткарууну камсыз кылат.

57. Арыз ээси/эксплуатант Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча авиациялык персоналды даярдоону уюштурат.

58. Арыз ээси/эксплуатант персоналдын функциялык милдеттеринин чектеринде аны авиациялык коопсуздук чаралары менен тааныштырууну камсыз кылат.

59. Арыз ээси/эксплуатант авиациялык коопсуздук жагынан опурталдуу нерселерди, коркунучтарды жана тобокелдиктерди баалоону жүзөгө ашырат.

§ 7. Арыз ээсинин/эксплуатанттын кабиналык экипажынын ишин уюштурууга карата талаптар

60. Эгерде эксплуатант жүргүнчүлөрдү коммерциялык аба транспорту аркылуу ташууну жүзөгө ашырса, анда эксплуатант аба кемесинин кабиналык экипажынын мүчөсү катары борт коштоочуларды (бортпроводниктерди) Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына жана Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатаанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартибине байланыштуу тийиштүү нускамаларга ылайык жумушка кабыл алат жана аларды өз милдеттерин аткарууга уруксат берет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

61. Эгерде эксплуатант жүк ташуучу аба кемелеринде жүктөрдү коммерциялык аба транспорту аркылуу ташууну, ошондой эле жүктү коштоп жүрүүчү адамдарды ташууну жүзөгө ашырса, анда эксплуатант тиешелүү даярдоо программасынан өткөн борт операторлорун кабиналык экипаждын мүчөсү катары же жүктү жүктөө боюнча адистер (лоудмастерлер) катары жумушка кабыл алат жана аларды Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына, ошондой эле Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишмердүүлүгүн тастыктоо жана көзөмөлдөө тартибине байланыштуу тийиштүү нускамаларга ылайык өз милдеттерин аткарууга уруксат берет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

62. Эксплуатант аба кемесинин учуу эксплуатациясынын колдонмосунун талаптарына же Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине ылайык аныкталган курамдагы кабина экипажынын, аба кемесинин бортунда болушун камсыз кылат.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

63. Кабиналык экипаждын бардык мүчөлөрүн жана/же жүктөө боюнча адистерди (лоудмастер) алардын милдеттерин аткарууга тиешелүү саясат, эрежелер жана жол-жоболор менен тааныштырууну жана экипаждын башка мүчөлөрү жана жердеги тейлөөчү персонал менен өз ара аракеттенүүнү камсыз кылат.

8-берене. Арыз ээсинин/эксплуатанттын милдеттүү кызмат адамдарына карата квалификациялык талаптар

64. Учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу менен түздөн-түз байланышкан негизги башкаруучу персоналдын катарына төмөнкүлөр үчүн функцияларды жүзөгө ашырган жана жоопкерчилик тарткан кызмат адамдары кирет:

- аба кемелерин учуу эксплуатациялоо;

- аба кемелерин техникалык тейлөө;

- учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму (УКБТ);

- ишкананын сапат тутуму;

- учуучу персоналды даярдоо;

- коркунучтуу жүктөрдү аба транспорту менен ташуу;

- аба кемелерин жерде тейлөө;

- авиациялык коопсуздук;

- учууларды жүргүзүүгө контролду жана байкоону жүзөгө ашыруу (учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкерлер).

Дайындалган кызмат адамдары төмөнкүлөргө ээ болууга тийиш:

1) Авиациялык коопсуздук стандарттарын жана коопсуз эксплуатациялоо методдорун колдонууда практикалык тажрыйба жана компетенттүүлүк:

2) ар тараптуу билимдер:

- учуу коопсуздугунун эрежелери жана мамлекеттин бардык тиешелүү талаптары жана жол-жоболору;

- эксплуатанттын эксплуатациялык өзгөчөлүктөрү;

- эксплуатанттын Учууларды аткаруу боюнча колдонмонун тиешелүү бөлүмдөрүнүн зарылчылыгы жана мазмуну.

3) Авиация тармагында башкаруу системасынын иштөө принциптерин билүү, артыкчылыктуу.

4) Тийиштүү башкаруучулук тажрыйбанын болушу, мүмкүн болсо окшош уюмда.

5) Тийиштүү кесиптик тажрыйбасы кеминде 5 жыл болушу, анын ичинде жок дегенде 1 жылы — авиация тармагында тиешелүү кызматта.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

65. Арыз берүүчүнүн/эксплуатантынын уюштуруу түзүмүндө бир нече штаттык жетекчилик кызматтарын жана башка кызмат орундарын айкалыштырууга жол берилет:

- учуу эксплуатациясы же учуу персоналын даярдоо чөйрөсүндөгү жетекчилик кызматтык орундарды учуу экипажынын мүчөсү, инструктор же шеф-пилот кызматтык орундары менен айкалыштырууга, айкалыштырылган кызматка коюлган квалификациялык талаптарга ылайык келген учурда, уруксат берилет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

66. Учуу коопсуздугун башкаруу функцияларын жана сапатты башкаруу системасын уюштуруу функцияларын камсыз кылуучу кызмат адамдарынын кызматтык орундарын айкалыштырууга, ошондой эле арыз берүүчүнүн же иштеп жаткан аба кемесинин эксплуатантынын жооптуу жетекчи же башка кызматтык ордуна карабастан башка иштеп жаткан аба кемесинин эксплуатантынын, башка Эксплуатанттын тастыктамасы алуу үчүн арыз берүүчүнүн же башка авиациялык ишкананын кызматтык орундары менен айкалыштырууга жол берилбейт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

66¹. Арыз ээси/аба кемесинин эксплуатантынын жооптуу жетекчиси (Башкы/Иш жүзүндөгү директор):

- жарандык авиация чөйрөсүндө жогорку кесиптик билими бар болуу, же орто кесиптик билим менен каалаган профилди жогорку билими бар болуу, же авиациялык укук же менеджмент жаатында ийгиликтүү курс өткөндүгүн тастыктаган тастыктамага ээ болуу;

- Учуу коопсуздугун башкаруу системасы (СУБП) боюнча ийгиликтүү курс өткөндүгү тууралуу актуалдуу тастыктамага ээ болуу;

- жарандык авиацияда кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- жашы кеминде 25 жаш;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясына тиешелүү аба мыйзамдарын жана жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

67. Аба кемесинин учуу эксплуатациясы боюнча Колдонмосу:

- аба транспорту эксплуатациясы тармагында жогорку же атайын авиациялык билимге ээ болуу;

- Эксплуатанттын аба кемесинин түрүнө карата уруксаты (допуску) бар, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын линиялык учкучунун колдонуудагы күбөлүгүнүн, же эксплуатанттын аба кемесинин түрүнө мурда берилген квалификациялык белгинин болушу;

Эгерде дайындалган адамдын күбөлүгү жана квалификациялык белгилери учурда жараксыз болсо, анын орун басары эксплуатанттын аба кемесинин түрүнө карата уруксаты (допуску) жана тиешелүү квалификациялык белгилери бар, колдонуудагы учкучтун күбөлүгүнө ээ болууга тийиш.

- жарандык авиацияда аба кемесинин командири (КВС) катары кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы;

- жетекчилик же инструктордук тажрыйба артыкчылык болуп эсептелет;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясына тиешелүү аба мыйзамдарын жана жетекчилик документтерди билүү;

- жашы кеминде 25 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

68. Аба кемесинин техникалык эксплуатация боюнча жетекчи:

- төмөнкү адистиктердин биринде жогорку техникалык билимге ээ болуу:

- учуучу аппараттарды жана авиациялык кыймылдаткычтарды техникалык эксплуатациялоо жана конструкциялоо;

- техникалык эксплуатация, же авиациялык жабдыктар жана учуучу аппараттардын электро жабдууларын, пилотаж-навигациялык комплекстерди, аба кемелеринин борттук радиоэлектрондук жабдууларын конструкциялоо;

- орто-атайын техникалык билимге ээ болуу (Жарандык авиациянын авиациялык техникуму же Аскердик аба күчтөрүнүн авиациялык техникуму) жана андан кийин башка техникалык ЖОЖдордо жогорку билим алуу;

- Эксплуатанттын аба кемесинин түрүнө карата уруксаты (допуску) бар, жарандык авиациянын инженеринин колдонуудагы күбөлүгүнүн болушу;

- аба кемелерин техникалык пайдалануу жана учууга жарамдуулугун колдоо тармагында кеминде 5 жылдык практикалык тажрыйбанын болушу;

- Аба кемелеринин учууга жарамдуулугун колдоо жаатындагы КРАЭ-8, Жарандык авиация органынын жетектөөчү документтеринин жана башка документтер боюнча ар тараптуу билими;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, эксплуатанттык аба кемелеринин түрлөрү/компоненттери жана агрегаттары боюнча техникалык тейлөө системаларынын, ыкмаларынын, ошондой эле техникалык тейлөө программаларын иштеп чыгуу тажрыйбасын билүү;

- жашы кеминде 23 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу артыкчылык болуп эсептелет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

69. Учуу коопсуздугун башкаруу системасынын менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы болушу керек;

- учуу курамында, АВД диспетчери же инженер катары иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- жарандык авиацияда өз адистиги боюнча 1 жылдан кем эмес иш стажы же 6 айдан кем эмес УКБС (учуу коопсуздугун башкаруу системасы) боюнча стажировкадан өтүү;

- жарандык авиацияда атайын багыт боюнча кеминде 1 жылдык тажрыйба же учуу коопсуздугун башкаруу системасы боюнча кеминде 6 айлык стажировка;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, учуу коопсуздугун башкаруу системасы жана сапатты башкаруу системасы боюнча жетекчилик документтерди толук билүү;

- жетекчилик же инструктордук тажрыйба артыкчылык болуп эсептелет;

- учуу коопсуздугун башкаруу системасы, сапатты башкаруу системасы, коркунучтарды аныктоо жана баалоо, негизги себептерди аныктоо боюнча актуалдуу сертификаттар;

- учуу маалыматтарын талдоо боюнча курстарды ийгиликтүү өткөндүгүнө тастыктамалар артыкчылык болуп эсептелет;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

70. Сапатты камсыздоо системасы боюнча менеджер:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы болушу керек;

- сапатты башкаруу системасы, аудит жүргүзүү методикасы жана негизги себептерди аныктоо боюнча актуалдуу сертификаттар;

- жарандык авиацияда өз адистиги боюнча 1 жылдан кем эмес иш стажы же сапатты башкаруу системасы боюнча 6 айдан кем эмес стажировкадан өтүү;

- Сапатты камсыздоо системасы боюнча кеминде 1 жылдык иш тажрыйбасы же сапатты камсыздоо системасы боюнча кеминде 6 айлык стажировкадан өткөндүгү;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын жетекчилик документтерин жана сапатты башкаруу жаатындагы документтерди толук билүү;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

71. Учуу персоналын даярдоо менеджери:

- аба транспорту эксплуатациясы жаатында орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын линиялык учкучунун колдонуудагы күбөлүгүнүн болушу;

- эксплуатанттын аба кемесинин түрүнө карата инструктордук колдонуудагы белгинин (отметканын) болушу;

Эгерде дайындалган адам пайдалануучунун аба кемесинин түрү боюнча колдонуудагы инструктор болуп саналбаса, анын орун басары пайдалануучунун аба кемесинин түрү боюнча колдонуудагы инструктор болууга тийиш;

- эксплуатанттын учуучу персоналды даярдоо концепциясы боюнча терең билимге ээ болуу;

- пилоттук авиациялык персоналдын актуалдуу күбөлүгүнө ээ болуу;

- жарандык авиацияда аба кемесинин командири (КВС) катары кеминде 5 жылдык иш тажрыйбасы;

- авиакомпанияда эксплуатанттык аба кемеси түрүнө аба кемесинин командири катары уруксат алуу;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.»

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 , 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйруктарынын редакциясына ылайык)

72. Аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү ташуу менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 3 жылдык тажрыйба болушу керек;

- аба транспорту менен кооптуу жүктөрдү кабыл алуу/жөнөтүү үчүн жооптуу персонал үчүн курстун актуалдуу тастыктамасына ээ болуу;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, кооптуу жүктөрдү аба транспорту менен ташуунун эл аралык стандарттарын, кооптуу жүктөрдү ташыган жана ташыбоо саясаты бар эксплуатанттарды сертификациялоодогу айырмачылыктарды билүү;

- жер кызматында тейлөө чөйрөсүндө кеминде 1 жылдык практикалык иш тажрыйбасы (кооптуу жүктөрдү ташуу тармагындагы тажрыйбанын болушу артыкчылык болуп саналат)

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

73. Аба кемелерин жер кызматында тейлөө менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 3 жылдык тажрыйба болушу керек;

- аба кемелерин жер кызматында тейлөө жаатында тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө актуалдуу тастыктамага ээ болуу;

- жарандык авиацияда практикалык тажрыйба кеминде 1 жыл, айрыкча жер кызматында тейлөө тажрыйбасы;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- жашы кеминде 21 жаш;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

74. Авициялык коопсуздук менеджери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө авициялык коопсуздук жаатында кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- жашы кеминде 21 жаш;

- ишкана авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу боюнча жетекчилик курам үчүн тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө актуалдуу сертификатка ээ болуу;

- жарандык авиация тармагында кесиптик иш тажрыйбасы кеминде 1 жыл же авиациялык коопсуздук боюнча кеминде 6 айлык стажировка өткөн болууга тийиш;

- авициялык коопсуздук жаатында практикалык тажрыйба кеминде 5 жыл;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, авициялык коопсуздук жаатындагы жетекчилик документтерди толук билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

75. Учуу камсыздоо кызматкери / учуу диспетчери:

- жогорку/орто-атайын авиациялык билимге же каалаган профилдеги жогорку/орто-атайын билимге ээ болуу, бирок жарандык авиация чөйрөсүндө кеминде 5 жылдык тажрыйба болушу керек;

- авиациялык персоналдын актуалдуу күбөлүгүнө ээ болуу;

- жашы кеминде 21 жаш;

- эксплуатанттык контрол жана учууну камсыздоо (учуу диспетчери) боюнча тиешелүү даярдоо программасын ийгиликтүү өткөндүгүнө сертификат, Жарандык авиация органы тарабынан берилген же бекитилген;

- учкуч (пилот), штурман же аба кыймылын башкаруу башкармалыгынын диспетчери катары иш тажрыйбасы артыкчылык болуп эсептелет;

- Жарандык авиация органы тарабынан жүргүзүлгөн маектен ийгиликтүү өтүп, Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын жана жарандык авиация жаатындагы жетекчилик документтерди билүү;

- Кыргыз Республикасынын жараны болуу.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

76. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругуна ылайык күчүн жоготту)

77. (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругуна ылайык күчүн жоготту)

78. Арыз ээсинин/эксплуатанттын түзүмдүк бөлүмдөрүнүн (кызматтарынын) сунушталуучу тизмегине төмөнкүлөр кирет:

- Учуу кызматы;

- АКны техникалык тейлөө кызматы - ЖА органынын өзүнүн же ал келишим боюнча тастыктамаган уюм;

- Учууларды жүргүзүүгө жетекчилик кылуу боюнча кызмат;

- Ташууларды уюштуруу кызматы - өзүнүкү же келишим боюнча;

- Учууларды ыкчам башкаруу кызматы (учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкерлер - Dispatcher);

- Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу кызмат (жүргүнчүлөрдү, кол жүгүн, багажды, жүктөрдү, почтаны, борт тамак-ашын жана борттогу азыктарды алгачкы текшерүү; аба кемелерин кайтаруу; АКны тинтүү (кароо), авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо ж.б.) - өзүнүкү же келишим боюнча же авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча жоопкерчиликти, милдеттерди жана ыйгарым укуктарды бөлүштүрүү;

- Учууларды метеорологиялык камсыз кылуу боюнча кызмат - өзүнүкү же келишим боюнча;

- Борт тамак-ашы менен камсыз кылуу кызматы - өзүнүкү же келишим боюнча;

- Жерде тейлөөнү уюштуруу боюнча кызмат - өзүнүкү же жерде тейлөө жагынан тигил же бул иштерди аткаруу үчүн тышкы подрядчылардын кызмат көрсөтүүлөрүн пайдалануу;

- ЖАОнун талабы боюнча же арыз ээсинин чечими боюнча технологиялык процесстерди аткаруу үчүн башка кызматтар.

3-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругуна ылайык күчүн жоготту)

Аба кемелеринин эксплуатантынын тастыктамасын алууга арыз ээсинин ниети жөнүндө АЛДЫН АЛА АРЫЗ (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругуна ылайык күчүн жоготту)

1. Компаниянын катталган фирмалык аталышы жана соодалык аталышы: (эгерде ала айырмаланса)

2. Компаниянын юридикалык дареги: почта дареги; телефон; факс жана электрондук почта:

3. Иштин негизги жеринин дареги, анын ичинде телефон, факс жана e-mail:

4. Өндүрүштүк иштин тиби:

⎕ жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү коммерциялык аба ташуулары ⎕ жүктөрдү самолеттордо коммерциялык аба ташуулары ⎕ жүргүнчүлөрдү жана (же) жүктөрдү вертолеттордо коммерциялык аба ташуулары

5. Аба кемелери жайгашкан негизги жер

6. Эксплуатациялоону баштоонун сунуш кылынган датасы

7. Жетекчилик жана башкаруучу персонал

(Жетекчи курам, анын ичинде учуу иштерин уюштуруу, аба кемелеринин учууга жарактуулугун сактоо, учуулардын коопсуздугун башкаруу; авиациялык коопсуздук, сапатты башкаруу тутумун ишке ашыруу, жерде тейлөө ж.б. боюнча функцияларды аткарууну камсыз кылуу милдеттерине кирген жетекчи жана адамдар жөнүндө маалыматтар)

ФАЖ: Кызмат орду: Учууну эксплуатациялоо боюнча жетекчи Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Техникалык тейлөө боюнча жетекчи Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Сапатты башкаруу тутуму боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Учуучу персоналды даярдоо боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Коркунучтуу жүктөрдү ташуу боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Жерде тейлөө боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Авиациялык коопсуздук боюнча менеджер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкер Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо боюнча жооптуу адам Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

ФАЖ: Кызмат орду: Техникалык тейлөө чөйрөсүндөгү сапатты контролдоо боюнча жооптуу адам (эгерде колдонууга мүмкүн болсо) Билими/адистиги/квалификациясы: Телефону/электрондук почтасы:

8. Техникалык тейлөө боюнча сунуштар

⎕ Эксплуатант АКны техникалык тейлөө боюнча уюм катарында техникалык тейлөөнү аткарууга ниеттенет (ТТУ катары бекитүү иштин өзүнчө түрү болуп саналат). ⎕ Эксплуатант ЖА органы жактырган АКны келишим боюнча техникалык тейлөө боюнча башка уюмдар тарабынан аба кемелерин техникалык тейлөөнү уюштурууга ниеттенет.

9. Аба кемеси боюнча маалыматтар

Катар №

АКнын тиби/Саны/Багыты

Сериялык номер

Коммерциялык жүктөө

Аба кемелерин пайдалануунун негиздери (менчик укугу, ыкчам башкаруу укугу, чарба жүргүзүү укугу, ижара, лизинг)

1

2

3

4

5

10. Учуулардын болжолдонгон географиялык региондору жана маршруттардын болжолдонгон түзүмү

11. Авиациялык персоналдын болушу жөнүндө маалыматтар

Катар №

Кызмат орду/саны

АКнын тибине жеткиликтүүлүк

Күбөлүк/Колдонулушунун мөөнөтү

ЖА органы таануусун талап кылат

Жарандык

1

2

3

4

5

6

13. Машыктыруучу жана кесиптик даярдыктан өтүү боюнча сунуш кылынган окуу жайлары

14. Жарандык-укуктук жоопкерчиликти камсыздандыруу боюнча ниет жөнүндө маалыматтар (Кыргыз Республикасынын камсыздандыруучу уюмун сунуш кылуу)

15. Сунуш кылынып жаткан ишти жакшы түшүнүүнү камсыз кыла турган кошумча маалымат

16. Алдын ала арызга тиркелет:

1. Эксплуатанттык күбөлүк берүү боюнча Колдонмонун 4-тиркемесине ылайык документтердин тизмеси

2. Эксплуатанттык күбөлүк берүү боюнча Колдонмонун 5-тиркемесине ылайык документтердин тизмеси.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

Жетекчинин колтамгасы жана бул формада камтылган, сунуш кылынган маалымат АКнын эксплуатантынын тастыктамасын алууга арыз берүү ниетин билдирет (Алдын ала арызга арыз ээсинин атынан аракеттенүүгө өкүлдүн укугун ырастаган документтерди алдын ала арызга тиркөө менен арыз ээсинин атынан аракеттенүүгө укугу бар адам кол коёт).

Арыз ээси

Дата (жж/күн/ай)

ФАЖ/Колу/мөөр

4-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

Өтүнмө ээсинин/эксплуатанттын укуктук абалына баа берүү

1. Эксплуатанттын тастыктамасын алууда

Арыз берүүчүнүн укуктук статусун баалоо арыз жана ал тарабынан ЖАОга берилген документтерге негизделет. Укуктук статуска баа берүүдө Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин сайтында юридикалык жак катары бирдиктүү укуктук базада каттоонун тууралыгын текшерүү зарыл. Арыз ээсинин бардык документтери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык келүүгө тийиш жана жарандык авиация органынын кароосуна уставдык документтерге ылайык уюмдун башкы директорунун же аны алмаштыруучу жактын колу коюлган документтердин номурланган жана тийиштүү түрдө күбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөрү берилет.

2. Тастыктамалоонун биринчи этабында арыз ээси/эксплуатант тастыктамалоо процессин баштоо үчүн алдын ала документтерди берет:

- юридикалык жакты түзүү жана башкы директорду дайындоо жөнүндө Чечимдин көчүрмөсү;

- юридикалык жактын негиздөөчүсү же негиздөөчүлөрүнүн паспортунун көчүрмөсү;

- башкы директордун паспортунун көчүрмөсү;

- юридикалык жактын ИНН жана ОКПО берилген мамлекеттик каттоодон (кайра каттоодон) өткөндүгү жөнүндө Күбөлүктүн көчүрмөсү;

- юридикалык жактын Уставынын көчүрмөсү;

- юридикалык жактын Негиздөө келишиминин көчүрмөсү;

- аба кемесин жана/же аба кемелерин ижарага алуу жөнүндө Келишимдин көчүрмөсү;

- аба кемесин сатып алуу-сатуу жөнүндө Келишимдин же аба кемесинин ижара берүүчүсүнө таандык экенин тастыктаган сатып алуу сатуу актысынын (Bill of sale) көчүрмөсү;

- Аба кемесинин камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- үчүнчү жактар алдында жарандык-укуктук жоопкерчилик боюнча камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- коммерциялык жана коммерциялык эмес жүргүнчүлөр алдында жарандык-укуктук жоопкерчилик боюнча камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү;

- жүк, багаж жана почта үчүн камсыздандыруу тастыктамасынын көчүрмөсү.

Көрсөтүлгөн документтерди берүү Жарандык авиация органына аларды баалоону ишке ашырууга мүмкүндүк берет, бирок мындай баалоо алдын ала жана маалыматтык мүнөзгө ээ жана тастыктамалоо процессин андан ары улантуу мүмкүнчүлүгүн аныктоо үчүн гана колдонулат. Тастыктамалоонун экинчи этабы башталганга чейин пайдалануучу жогоруда көрсөтүлгөн документтердин жаңыртылган жана акыркы варианттарын (версияларын) сунуштоого милдеттүү. Бул документтер тапшырылган учурга карата актуалдуу болууга жана тастыктамалоо процессин улантуу үчүн коюлган бардык талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

5-тиркеме

Арыз ээсинин/эксплуатанттын финансы-экономикалык абалын баалоо (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)

Тастыктамалоонун биринчи этабында арыз ээси/эксплуатант финансы-экономикалык абалына тиешелүү болгон алдын ала документтерди сунуштайт. Төмөндө көрсөтүлгөн документтерди сунуштоо Жарандык авиация органына аларга алгачкы баа берүүнү жүргүзүүгө мүмкүндүк берет; ал баа берүү өзгөчө маалыматтык мүнөзгө ээ жана тастыктамалоо процессин андан ары улантуу мүмкүнчүлүгүн аныктоо үчүн гана колдонулат. Эксплуатанттын тастыктамасын алууга же арыз ээсинин/эксплуатанттын финансы-экономикалык абалынын актуалдуулугун тастыктоого зарыл болгон документтердин тизмеси.

1) Каржылык отчеттуулук:

- Ф.1 Бухгалтердик баланс;

- Ф.2 Пайда жана чыгымдар тууралуу отчет;

- Ф.3 Акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө отчет;

- Ф.4 Капиталдагы өзгөрүүлөр тууралуу отчет;

2) Жылдык бухгалтердик отчеттуулукка түшүндүрмө жазма;

3) Текшерилүүчү мезгил үчүн Салык кызматы жана Социалдык фонд менен эсептешүүлөрдүн актылары;

4) Каржылык абалдын жана төлөм жөндөмдүүлүгүнүн экономикалык көрсөткүчтөрүнө талдоо;

5) Кредитордук жана дебитордук карыздардын деталдуу маалыматтары (расшифровкасы);

6) Көз карандысыз аудитордук компаниянын корутундусу;

7) Эгерде аба кемесинин эксплуатациялоочу тастыктамасын алгачкы жолу алуу каралса, анда арыз ээси төмөнкүлөрдү камтыган бизнес-планды иштеп чыгат:

- 24 айдын ичинде пландаштырылган учуу программасын аткаруу мүмкүнчүлүгүн жана жүзөгө ашырылып жаткан ишмердүүлүктөн алынган кандайдыр бир кирешени колдонбостон, ишмердүүлүк башталгандан кийин үч айдын ичинде өзүнүн бизнес-планына ылайык ишмердүүлүктүн жүрүшүндө контрактталган (макулдашып сүйлөшулгөн) жана реалдуу божомолдордун негизинде аныкталган туруктуу жана жумушчу чыгымдарды жабуу жөндөмдүүлүгүн негиздөө;

- Эксплуатациялануучу ар бир учак боюнча күйүүчү майга кетүүчү болжолдуу кирешелер жана чыгашалар, тарифтер, эмгек акы, техникалык тейлөө, амортизация, валюта курсуна байланышкан термелүүлөр, аэропорттук тарифтер, аэронавигациялык тарифтер, жердеги тейлөөгө кеткен чыгымдар, камсыздандыруу ж.б. боюнча маалыматтар;

- Арыз ээсинин ишинин биринчи толук жылы үчүн ташуулардын жалпы көлөмүнүн жана алынган кирешелердин болжолдоолору, анын ичинде болжолдуу эсептөөнүн негизине алынган негиздөөчү маалыматтар.;

- каржылоонун учурдагы жана күтүлгөн булактары боюнча деталдуу маалыматтар;

- аба кемелерин сатып алуу/ижарага алуу тартиби боюнча деталдуу маалыматтар, анын ичинде ижара болсо, келишимдин мөөнөтү жана шарттары

Бул документтерге акыркы баалоо тастыктамалоонун үчүнчү этабында жүргүзүлөт. Тастыктамалоонун үчүнчү этабы башталганга чейин пайдалануучу жогоруда көрсөтүлгөн документтердин жаңыртылган жана акыркы варианттарын (версияларын) сунуштоого милдеттүү. Бул документтер тапшырылган учурга карата актуалдуу болууга жана тастыктамалоо процессин улантуу үчүн коюлган бардык талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

6-тиркеме

Арыз ээси/эксплуатант иштеп чыгуучу жана киргизүүчү негизги жетектөөчү документтердин тизмеги

1. Арыз ээсинин/эксплуатанттын бардык документтери жана колдонмолору актуалдуу маалыматты, эксплуатанттын персоналы өз учурунда изилдеп чыккан жетектөөчү документтердин бардык жоболорун, анын ичинде учуулардын коопсуздугу, авиациялык коопсуздук, уюмдардын персоналы жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле жетектөөчү документтерге киргизилген өзгөртүүлөрдү/толуктоолорду, эксплуатант кабыл алган, жетектөөчү документтердин талаптарына карама-каршы келбеген ички ченемдик документтердин жоболорун камтыйт.

2. Эксплуатант өзгөртүүлөрдү дайыма кайра карап (текшерип) турат жана төмөнкүдөй учурда аларды жетектөөчү документтерге киргизет:

- аба кемелерин эксплуатациялоонун шарттары өзгөргөндө;

- коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашырып жаткан юридикалык жана жеке жактардын ишин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылар күчүнө киргенде;

- арыз ээсинин/эксплуатанттын укуктук (юридикалык) статусу өзгөргөндө;

- эксплуатант жетектөөчү документтерди өркүндөтүү жөнүндө чечим кабыл алганда.

3. Арыз ээси/эксплуатант эксплуатациялык документтердин, Кыргыз Республикасынын аба мыйзам актыларынын, УЖКга шилтеме жасалган ички ченемдик документтердин жана эксплуатанттын башка колдонмолорунун өзгөртүүлөрүн эсепке алуу боюнча аткаруу жана контролдук кылуу үчүн, ошондой эле төмөнкүлөр үчүн жооптуу адамдарды дайындайт:

- эксплуатанттын бөлүмдөрүндө жана кызмат көрсөтүүлөрдү тышкы берүүчүлөрдө/ арыз ээси/эксплуатант үчүн иштин айрым түрлөрүн жүзөгө ашырып жаткан субпорядчыларда көрсөтүлгөн документтердин колдонуудагы версияларынын болушун камсыз кылуучу таратууну (электрондук түрдөгү жеткиликтүүлүк);

- эксплуатанттын документтеринде камтылган маалыматтын актуалдуулугун сактоо үчүн зарыл болгон өзгөртүүлөрдү кайра кароо жана киргизүү;

- эскирген, кайрадан басылып чыккан документтерди табуу, аларды алып салуу жана жок кылуу;

- тышкы булактардан алынган документтерди, анын ичинде ЖАОдон, башка ыйгарым укуктуу органдардан, аба кемелерин жана комплекттерин иштеп чыгуучулардан (өндүрүүчүлөрдөн) колдонмолорду сактоо жана таратуу;

- жетектөөчү документтердин дизайны адамдык фактордун принциптерин, анын ичинде жазуу тилин, ариптердин өлчөмдөрүн туура пайдаланууну жана булар колдонула турган жерде диаграммаларды, таблицаларды жана карталарды туура топтоону эске алууга тийиш.

4. Эксплуатанттын Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына шайкештигин ырастоо/мониторинг жол-жоболорун ай сайын маалыматтык камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын Аба кемелеринин эксплуатантынын ишин көзөмөлдөө боюнча колдонмонун "Эксплуатанттын учууларынын коопсуздугу боюнча отчет" деген 1-тиркемесине ылайык жүзөгө ашырылат.

5. Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына тиешеси бар жагынан бааланууга жана ЖАО тарабынан бекитилүүгө тийиш болгон документтердин жана колдонмолордун толук тизмеси болуп саналбаган тизмек:

- Учууларды жүргүзүү боюнча колдонмо (мындан ары - УЖК), ал төмөнкүлөрдөн турат:

- жалпы жоболор;

- аба кемесин эксплуатациялоо боюнча маалымат;

- аймактар, маршруттар жана аэродромдор; жана

- даярдоо

же УЖКнын курамдык бөлүгү болуп саналган айрым колдонмолорду камтыган төмөнкүдөй УЖКлар:

- Жүргүнчүлөрдү ташуулардын кабиналык экипажынын колдонмосу;

- Жүк ташуучулардын бортоператорлорунун колдонмосу;

- АКнын типтери боюнча, авиациялык иштердин түрү боюнча, ОЗП/ВЛПда учууларга карата учуулардын жана жабдууларды пайдалануунун түрлөрү боюнча уруксаттар боюнча учуучу курамды даярдоо программалары жана адамдык фактордун аспекттерин эске алуу менен иштелип чыккан, Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери талап кылган башка зарыл программалар;

- Адамдык фактордун аспекттерин эске алуу менен экипаж, кабиналык экипаж/бортоператор/лоудмастер (жүк жана жүргүнчү ташуулары), эксплуатациялык персонал жана жердеги персонал үчүн даярдоо программасы;

- Авиациялык коопсуздук боюнча персоналды даярдоо программасы;

- Адамдык фактордун аспекттерин эске алуу менен учуулардын диспетчерлерин (учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкерлерди) даярдоо программасы;

- Коркунучтуу жүктөрдү ташуу боюнча персоналды даярдоо программасы;

- Жерде тейлөө боюнча колдонмо;

- Учуулардын маршруттары жана региондору;

- Жүргүнчүлөр үчүн коопсуздук боюнча нускама;

- Учуулар, учууларды камсыз кылуу, учууларды коштоо жана башкалар боюнча жетектөө жол-жоболору;

- Коркунучтуу жүктөрдү ташуу боюнча колдонмо;

- АКдагы ОГ менен байланышкан инциденттердин учурунда авариялык жагдайда аракеттенүү тартиби жөнүндө нускама;

- Аба кемесин техникалык тейлөө программасы;

- Техникалык тейлөө боюнча эксплуатанттын колдонмосу (МОЕ); жана/же Учууга жарактуулукту сактоо боюнча колдонмо (САМЕ);

- Төмөнкүдөй жоболор каралат:

- Персоналды дайыма окутуу саясаты.

- Техникалык тейлөөнүн сапаты жагындагы саясат.

- Өндүрүүчүнүн документтерин биротоло текшерүүлөрдү пайдалануу: MPD, MRB, AMM, MMEL, CDL, SRM, WDM ж.б. (контролдук нускалар ЖА органында болууга тийиш);

- Минималдуу жабдуунун тизмеги (MEL)/ Жол берилген жүрбөй калуунун жана бузулуулардын тизмеги (советтик өндүрүштөгү АКлар үчүн);

- АКнын типтери боюнча техникалык персоналды теориялык жана практикалык окутуу программалары.

6. Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына тиешеси бар жагынан бааланууга жана ЖАО тарабынан жактырылууга тийиш болгон документтердин жана колдонмолордун толук тизмеси болуп саналбаган тизмек:

- Аэродромдордун/ аэропорттордун эксплуатациялык минимумдарын аныктоо методдору;

- Салмакты жөнгө салуу жана борбордошуруу боюнча колдонмо;

- Аба кемесин жүктөө жана тейлөө боюнча колдонмо/нускама (жүктөө боюнча адис/loadmaster үчүн);

- Жерде жана/же сууда авариялык эвакуациялоону көрсөтүү планы;

- Көрсөтүүчү учуулардын планы.

7. Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына тиешеси бар жагынан ЖАО тарабынан макулдашылуучу документтердин жана колдонмолордун толук тизмеси болуп саналбаган тизмек:

- УКБТ боюнча колдонмо, анын ичинде учуулардын коопсуздугу боюнча документтердин тутумунун сыпаттамасы. УКБТнын колдонмосун дайыма ойдогудай түрдө кайра кароо жана жаңы талаптар, учуулардын жана жабдуулардын түрлөрү киргизилгенден кийин өзгөртүү керек:

- Эксплуатанттын сапатты башкаруу тутуму боюнча колдонмо же Сапаттын кепилдиктеринин программасы;

- Авиациялык коопсуздук боюнча программа;

- Убакыттын талаптарына жана киргизилген колдонуудагы толуктоолор менен өзгөртүүлөргө ылайык салыштырылган Аба кемесинин тибин учуу эксплуатациялоо боюнча колдонмо: AFM, FCOM, QRH, WBM жана АКнын эксплуатацияланып жаткан ар бир тиби боюнча стандарттуу эксплуатациялык жол-жоболор (SOP) (контролдук нускалар ЖАОдо болууга тийиш).

8. ЖАО тарабынан экспертизадан өтүүгө жана бааланууга тийиш болгон документтердин тизмеги:

- аба кемелеринин ижарасына/финансылык лизингине келишимдер (зарыл болгон учурда АКны техникалык тейлөөнү уюштуруу боюнча келишимдер);

- ушул Колдонмого карата 4-тиркеменин жана 5-тиркеменин документтери.

9. Арыз ээсинин/эксплуатанттын бекитүүнү/жактырууну/макулдашууну талап кылбаган документтерин кошпогондо, арыз ээсинин/эксплуатанттын жетектөөчү документтеринин колдонууга кириши ЖАО бекиткенден/жактыргандан/аны менен макулдашкандан кийин болуп өтөт.

10. Эксплуатант кабыл алган ички ченемдик документтердин жоболору жогоруда көрсөтүлгөн колдонмолордун жана ЖАО бекиткен/жактырган/аны менен макулдашкан документтерге карама-каршы келбейт.

7-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык) Тастыктамалоо процессинин иш-чараларынын ырааттамасы

1. Тастыктамалоо процессинин иш-чараларынын ырааттамасы - арыз ээсин Тастыктамалоону жүргүзүүнүн графиги, бул негизги документ, ал андагы элементтерди, иштин, программалардын, аба кемелеринин жана ЖАОнун баалоосуна жана инспекциясына даяр болууга тийиш болгон башка өндүрүштүк объекттердин түрлөрүн санап өтүү менен тастыктамалоонун I этабында берилет.

2. Графикте көрсөтүлгөн даталар логикалык жана тынымсыз болушу керек, Жарандык авиация органы көрсөтүлгөн баалоону жүргүзүүгө, экспертизаны өткөрүүгө жана ар бир элементти бекитүүгө (макулдашууга/бекитүүгө) кеминде 30 (отуз) календардык күндү эске алуусу керек. Жалпы пландалган график I-маалымат берүү этапында Жарандык авиация органы менен макулдашылып, сертификация учурунда үзгүлтүксүз көзөмөлдөнүп, сертификация процессин башкарууну камсыздоо үчүн зарыл болсо түзөтүлөт.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

3. График бери болгондо төмөнкүлөрдөн турууга тийиш:

- иш-чараларды жүргүзүүнүн, окуянын жана баалоо менен инспекциянын башка элементтеринин башталган жана аяктаган датасы;

- зарыл болгон учурда иш-чараларды жүргүзүү орду;

- иш-чараларды, окуяларды жана баалоо менен инспекциянын башка элементтерин аткаруу боюнча жооптуу адамдар.

1) Тастыктамалоонун I этабы:

- Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарын окуу жана арыз ээсинин жетектөөчү документтерин иштеп чыгуу;

- Тастыктамалоонун I этабында зарыл болгон документтерди берүү датасы;

- ЖАО жактырууга/таануга тийиш болгон авиациялык персоналды даярдоонун машыгуучу жана башка түрлөрүн жүргүзүү үчүн сунуш кылынып жаткан авиациялык окуу жайларынын жана окутуу-машыктыруу борборлорунун тизмеси;

- учууларды жүргүзүү, учууга жарактуулук, аэронавигация, арыз ээсинин иши бааланууга жана инспекцияланууга тийиш болгон жердеги жана башка багыттар боюнча талаптарды аткарууга тиешелүү жагынан аба кемесин тейлөө боюнча ар кандай жарандык авиация уюмдары менен келишимдерди түзүүнүн мөөнөттөрү;

- ЖАОну баалоону жүргүзүү үчүн расмий арызды берүүгө жетектөөчү документтерди иштеп чыгуу жана алардын даяр болушу.

2) Тастыктамалоонун II этабы:

- ушул Колдонмонун 6-тиркемесинде талап кылынган тизмеси менен расмий арызды, арыз ээсинин жетектөөчү документтерин берүү датасы;

- зарыл болгон учурда, тастыктамалоонун II этабында талап кылынуучу жетектөөчү документтердин негизги тизмегине кошумча документтерди берүү.

6. III-тастыктоо этабы:

- жетекчи документтерди баалоо/бекитүү/жактыруу/макулдашуу болжолдонгон датасы;

- тастыктоонун III-этабында жарандык авиация тарабынан баалоо үчүн талап кылынган жетекчи документтердин негизги тизмесине кошумча документтерди, зарыл болсо, берүү;

- тастыктоонун IV-этабын өткөрүү графигинин долбоорун жана демонстрациялык учуу планын, ошондой эле зарыл болсо, эвакуацияны демонстрациялоо планын берүү.»

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

4) Тастыктамалоонун IV этабы (ЖАО жетектөөчү документтерди бекиткенден/жакт^ргднддн/макулддшкандднкийин):

- Арыз ээсинин учуучу жана тейлөөчү персоналын жана башка персоналын АКнын тибине даярдоо/кайра даярдоо;

- эксплуатациялык көрсөтүүгө жана инспекциялык текшерүүлөргө техникалык жерде тейлөө каражаттарынын даярдыгы;

- эксплуатациялык көрсөтүү жана инспекциялык текшерүү (рампалык текшерүү) үчүн аба кемелеринин даярдыгы;

- көрсөтүүчү учуулардын (маршруттук текшерүү) даяр планы;

- жерге/сууга авариялык кондурууну көрсөтүүнүн даяр планы.

8-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

Эксплуатанттын тастыктамасын алууга РАСМИЙ АРЫЗ

1. Арыз ээси/эксплуатант:______________________________________________________

2. Коммерциялык аталышы жана соодалык аталышы ______________________________

3. Почта дареги: _____________________________________________________________

4. Юридикалык дарек: ________________________________________________________

5. Телефондун (-дордун) номери (-лери): ________________________________________

6. Электрондук почта: _______________________________________________________

7. Банктык реквизиттери: _____________________________________________________

1) Кызмат орду: Башкы директор

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

2) Кызмат орду: Учууну эксплуатациялоо боюнча жетекчи

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

3) Кызмат орду: Техникалык тейлөө боюнча жетекчи

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

4) Кызмат орду: Учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму боюнча менеджер

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

5) Кызмат орду: ФАЖ: Сапатты башкаруу тутуму боюнча менеджер

Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

6) Кызмат орду: Коркунучтуу жүктөрдү ташуу боюнча менеджер

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

7) Кызмат орду: Жерде тейлөө боюнча менеджер

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

8) Кызмат орду: Авиациялык коопсуздук боюнча менеджер

ФАЖ: Билими/ адистиги/ квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________

9) Кызмат орду: Учууларды камсыз кылуу боюнча кызматкер

ФАЖ: Билими/адистиги/квалификациясы: Дайындоо жөнүндө буйрук: Телефон/электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________ (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

1. АКнын тиби жана сериялык номери (заводдук №) ______________________________________________________

2. Чыгарган завод/чыгаруу датасы /типтин тастыктамасы __________________________________________________

3. Мамлекеттик каттоо жөнүндө күбөлүк ________________________________________________________________

4. Учууга жарактуулук тастыктамасы ___________________________________________________________________

5. Чөлкөмдөгү ызы-чуусу боюнча жарактуулугу жөнүндө күбөлүк ____________________________________________

6. Аба кемелеринде колдонулуучу борттук радиостанцияларга уруксат ______________________________________

7. Аба кемесинин учуучу жана конуучу салмагынын чеги __________________________________________________

8. Аба кемесинин максималдуу жүргүнчү батыруусу же жүк көтөрүүсү ________________________________________

9. Аба кемесинин ээсинин ФАЖ: _______________________________________________________________________

10. АКнын ээсинин банктык реквизиттери: ______________________________________________________________

11. АКга ээлик кылуу үчүн негиз: _______________________________________________________________________

12. Ижара келишимдери _____________________________________________________________________________

13. Кошумча маалыматтар: (83bis макулдашуулары, жана зарыл болгон учурда, башка маалымат) ________________

__________________________________________________________________________________________________

1. АКнын тиби жана сериялык номери (заводдук №) ______________________________________________________

2. Эксплуатант алган дата ____________________________________________________________________________

3. Оңдоолордун саны ________________________________________________________________________________

4. Соңку оңдолгон дата _______________________________________________________________________________

5. Соңку оңдогон завод (техникалык тейлөө боюнча уюм) ___________________________________________________

6. Ресурс (ресурсту эсепке алуунун түрү, мааниси) ________________________________________________________

7. Кошумча иштетүү (кошумча иштетүүнү эсепке алуунун түрү, мааниси, эсепке алуунун датасы) __________________

8. ТТ уюму/ТТнын түрү/ТТга келишим/ТТнын формалары ___________________________________________________

9. Учууга жарактуулук жөнүндө милдеттүү маалыматты алууну камсыз кылууга негиз боло турган келишимдин же башка

тиешелүү документтин аталышы жана колдонулушунун мөөнөтү

10. Учууга жарактуулук жөнүндө милдеттүү маалыматты алуунун колдонуудагы башка тартиби ___________________

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

1. Арыз берүүчүнүн филиалдарынын жана өзүнчө бөлүмдөрүнүн почта даректери, байланыш маалыматы (эгер бар болсо).

2. Арыз берүүчүнүн/оператордун учактарынын базалык аэропорту(лары).

3. Арыз берүүчүнүн (оператордун) негизги иш жүргүзүүчү аэропорту(лары).

4.Транспорттун түрлөрү.

5. Учуу аймактары.

1. Учуучу экипаж:

Кызмат орду /ФАЖ/ ишке кабыл алуу жөнүндө буйрук/жарандыгы/ЖАнын адисинин күбөлүгү (номери, берилген дата, колдонулушунун мөөнөтү), күбөлүктү таануу (эгерде колдонууга мүмкүн болсо)/АКнын билдирилген тибине уруксаттар

2. Кабиналык экипаж:

Кызмат орду/ФАЖ/ишке кабыл алуу жөнүндө буйрук/жарандыгы/ЖАнын адисинин күбөлүгү (номери, берилген дата, колдонулушунун мөөнөтү), күбөлүктү таануу (эгерде колдонууга мүмкүн болсо)/ АКнын билдирилген тибине уруксаттар

3. Инженердик-техникалык персонал:

- АКны линиялык ТТны аткаруу үчүн персонал жөнүндө маалыматтар ________________________________________

- АКны мезгилдүү ТТны аткаруу үчүн персонал жөнүндө маалыматтар ________________________________________

Электрондук форматта төмөнкүдөй маалыматтар берилет:

- Медициналык күбөлөндүрүү (берилген дата, колдонулушунун мөөнөтү, ВЛЭК уюмунун аталышы (учуучу экипаж жана

кабиналык экипаж);

- Учуу убактысы/АКга типтер боюнча (аба кемелеринин типтеринде суммалык/жалпы/аба кемесинин командири

катарында (учуучу экипаж жана кабиналык экипаж);

- Алгачкы билими (күбөлүктүн номери жана ал берилген дата, окуу жайы, учуучу экипаж жана кабиналык экипаж);

- АКнын тибине кайра даярдоо (аба кемесинин тиби, документтин номери жана ал берилген дата, окуу жайы, АУЦ

(учуучу экипаж жана кабиналык экипаж).

1. АКнын билдирилген тибинде машыктыруучу даярдоодон өтүү боюнча авиациялык окуу жайы ________________

_________________________________________________________________________________________________

2. АКнын билдирилген тибинде авариялык-куткаруучу даярдыктан өтүү жана эвакуациялоо боюнча авиациялык

окуу жайы ________________________________________________________________________________________

3. Адистиги жана АКнын тиби боюнча кесиптик даярдыкты сактоо боюнча авиациялык окуу жайы _______________

_________________________________________________________________________________________________

Учуулардын коопсуздугун башкаруу боюнча колдонмо ____________________________________________________ Учуулардын коопсуздугун башкаруу тутуму ______________________________________________ жүзөгө ашырылат Учуулардын коопсуздугу жөнүндө маалыматтарды чогултуу, талдоо жана аларды алмашуу _____________________ _______________________________________________________________________________ жүзөгө ашырылат

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

Арыз берүүчү өзгөчө уруксаттарды (кооптуу жүктөрдү ташуу, CAT II/III, EDTO, RVSM, PBN, EFB, башка) алууга каалоо билдирген учурда, Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатанттарынын ишин тастыктоо жана көзөмөлдөө боюнча жол-жоболор тууралуу Жарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамаларда баяндалган тиешелүү формаларды толтурат жана аларды ушул Колдонмонун 8-тиркемесине тиркейт.

8-тиркемесине тиркелет. Берилген маалымат жана көрсөтүлгөн бардык иш-чараларды аткаруу арыз ээсинин учууларды жүргүзүүнү коопсуз жүзөгө ашыруусун кепилдөөгө мүмкүндүк берет. ____________________________ арыз ээси комиссиянын мүчөлөрүнө жана ЖАОнун инспекторлоруна арыз ээсинин өндүрүштүк объекттерине, аба кемелерине, документтерине жана жабдууларына тастыктамалык иш-чараларды жана инспекциялык текшерүүлөрдү жүргүзүүгө укукту жана жеткиликтүүлүктү берет.

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 14-ноябрындагы № 08 буйругунун редакциясына ылайык)

Арыз берүүчү эксплуатациялык сертификат берүү боюнча ушул Нускаманын 4 жана 5-тиркемелерине ылайык документтердин тизмесин тиркей алат, эгерде эксплуатациялык сертификат берүү боюнча ушул Нускаманын 3-тиркемесине ылайык алдын ала баалоо этабында документтерди текшерүү жүргүзүлгөндөн кийин, расмий арыз берилген учурга карата арыз берүүчүнүн/эксплуатантынын каржылык абалында жана ишмердүүлүгүндө өзгөрүүлөр болуп, ага байланыштуу укуктук документтерине тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилген болсо.

Колу:

Арыз ээси/Жетекчи

__________________________________

Дата:

20__ "__" _____________

М.О.

9-тиркеме

Арыз ээсин жүргүзүлгөн тастыктамалоо жөнүндө Биротоло отчет Арыз ээсине (арыз ээсинин аталышы) эксплуатанттын тастыктамасын берүү боюнча тастыктамалоо ___________________ (ЖА органынын аталышы) 20__ "__" ___________ буйругуна ылайык төмөнкүдөй курамдагы Комиссия тарабынан аткарылды:

Төрага:

_________________________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

Комиссия мүчөлөрү:

_________________________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

_________________________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

жарандык аба кемелеринин эксплуатанттарына коюлуучу Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын талаптарына шайкештиги жагынан арыз ээсин _________________________ тастыктамалоону жүргүздү. (юридикалык жактын аталышы) Корутундунун тексти: ____________________________________________________________________

Төрага:

_______________________________________________________________

___________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

(колу)

Комиссия мүчөлөрү:

_______________________________________________________________

___________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

(колу)

Акт менен тааныштырылды:

Арыз ээсинин жооптуу адамы:

_______________________________________________________________

___________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо), кызмат орду)

(колу)

10-тиркеме

Аба кемелеринин эксплуатантынын тастыктамасын берүү жөнүндө ЧЕЧИМ Коммерциялык аба ташууларын жүзөгө ашыруу максатында аба кемелеринин эксплуатантынын тастыктамасын алууга ______________________ 20__ "__" ________№ _______ (арыз ээсинин аталышы, арыздын чыгыш № жана датасы) расмий арызын карап чыгып, _____________________________________________________________ (ЖАОнун аталышы) буларды билдирет: арыз ээси сунуш кылган документтер Кыргыз Республикасынын аба мыйзамдарынын жана _____________________________________________________________ (буйруктун № жана документ бекитилген) бекитилген Кыргыз Республикасынын аба кемелеринин эксплуатантынын тастыктамасын берүү боюнча колдонмонун талаптарына ылайык келет (ылайык келбейт (документтер ылайык келбеген учурда мыйзамдын, ченемдердин, эрежелердин ылайык келбеген пункту/пункттары ж.б. көрсөтүлөт)). Буга байланыштуу ____________________________ (ЖАОнун аталышы) эксплуатанттын №______ тастыктамасын жана____________ (АКнын каттоо номери көрсөтүлөт) (ылайык келген учурда) аба кемесине эксплуатациялык спецификацияларды берүү жөнүндө билдирет.

Мөөрдүн орду

ЖАОнун жетекчиси

____________________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү (бар болсо) (колу)

End_nocompare

11-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2025-жылдын 10-декабрындагы № 11 буйругунун редакциясына ылайык)