Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин «Болот конструкциялары. Долбоорлоо ченемдери» буйругу

(КР Министрлер Кабинетине караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин 2024-жылдын 31-июлундагы № 74-чуа буйругунун редакциясына ылайык) ЖОККО ЧЫГАРЫЛДЫ

Тиркеме

Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин 2022-жылдын 26-декабрындагы № 60-нпа буйругу

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КУРУЛУШ ЧЕНЕМДЕРИ

Курулуштагы ченемдик документтердин системасы

СТАЛЬНЫЕ КОНСТРУКЦИИ. НОРМЫ ПРОЕКТИРОВАНИЯ

Болот конструкциялары. Долбоорлоо ченемдери

Steel structures. Design standards

КЧжЭ II-23-81* жаңыртылган редакциясы

Ишке киргизүү датасы – 2023.02.01

1 Колдонуу чөйрөсү

1.1 Ушул курулуш ченемдери ар кандай багыттагы имараттардын жана курулмалардын темир курулуш конструкцияларын долбоорлоого жана эсептөөгө талаптарды белгилейт.

Ушул курулуш ченемдери көпүрөлөрдүн, транспорттук тоннелдердин жана жээктердин астындагы түтүктөрдүн темир конструкцияларын долбоорлоого жайылтылбайт.

1.2 Пайдалануунун өзгөчө шарттарында турган болот конструкцияларын (домен мештеринин конструкцияларын; магистралдык жана технологиялык түтүктөрүн, атайын багыттагы резервуарларды; сейсмикалык таасирлерге, өрттүн, температуранын, радиациянын, агрессивдүү чөйрөнүн интенсивдүү таасирине дуушар болгон имараттардын конструкцияларын; гидротехникалык жана мелиорациялык курулмалардын конструкцияларынын), уникалдуу имараттардын жана курулмалардын, атомдук электр станциялардын имараттарынын конструкцияларын, ошондой эле атайын түрдөгү конструкцияларды (мисалы, алдын ала чыңалган, мейкиндиктүү, асма, болот-темир бетон, муздак басылган цинктелген профилдерден жасалган жука болот жана өзү тешип өтүүчү бурамалары бар гофрленген листтер) долбоорлоодо ушул конструкциялардын иштөө өзгөчөлүктөрү чагылдырылган тиешелүү ченемдик документтерде каралган талаптарды сактоо керек.

2 Ченемдик шилтемелер

КР КЧ 20-02:2018* Жер титирөөгө туруктуу курулуш. Долбоорлоо ченемедери; КР КЭ 10-102: 2020 * Курулуш терминологиясы; КР КЧжЭ 23-02-00 Курулуш климатологиясы; КР КЧжЭ 52-01:2009 Жүк көтөрүүчү жана тосуучу конструкциялар; КЧжЭ 2.01.07-85* Жүктөмдөр жана таасирлер; КЧжЭ 2.02.01-83* Имараттардын жана курулмалардын пайдубалы; КЧжЭ 2.03.11-85* Курулуш конструкцияларын дат басуудан коргоо; КЧжЭ 2.05.03-84* Көпүрөлөр жана түтүктөр; КЧжЭ 2.09.03-85 Өндүрүштүк ишканалардын курулмалары; МАСТ 19425-74 Эки жагы тең кырдуу устундар жана атайын болоттон жасалган швеллерлер. Сортамент; МАСТ 27751-2014 Курулуш конструкцияларынын жана негиздеринин ишенимдүүлүгү. Негизги жоболор; МАСТ 27772-88* Курулуш болот конструкциялары үчүн прокат. Жалпы техникалык шарттар; МАСТ 28548-90 Болот түтүктөрү. Терминдер жана аныктамалар. МАСТ Р 54864-2016 Ширетилген болот курулуш конструкциялары үчүн ысытылып формага салынган болоттон жасалган түтүктөр. Техникалык шарттар; МАСТ Р 57837-Текчелеринин паралелдүү кырлары бар ысык жабылган болот коштаврлар. Техникалык шарттар; МАСТ Р 58064-2018 Курулуш конструкциялары үчүн ширетилген болот түтүктөрү. Техникалык шарттар; МАСТ Р ИСО 857-1-2009 Ширетүү жана ага байланыштуу процесстер. Сөздүк 1-бөлүк, Металлдардды ширетүү процесстери. Терминдер жана аныктамалар; МАСТ Р ИСО 17659-2009 Ширетүү. Ширетип бириктирүү үчүн көп тилдүү терминдер. Э с к е р т ү ү – Ушул курулуш ченемдерин колдонууда шилтемелик документтердин иш-аракетин жалпы колдонуудагы маалыматтык тутумдан – Интернет тармагындагы стандартташтыруу чөйрөсүндөгү органдын расмий сайтынан же ушул жылдын 1-январына карата абалында жарыяланган үч бөлүктөн турган (Курулуш каталогу 1-бөлүк, Курулуш каталогу 2-бөлүк, Курулуш каталогу 3-бөлүк) КК-1 Курулуш Каталогунан (Көрсөткүч) текшерген максатка ылайыктуу. Эгерде күнү берилбеген шилтемеси бар шилтемелик документ алмаштырылган болсо, анда ошол документтин иштеп жаткан версиясын ошол версияга киргизилген бардык өзгөртүүлөрдү эске алуу менен колдонуу керек. Эгерде күнү берилген шилтемеси бар шилтемелик документ алмаштырылган болсо, анда ошол документтин бекитүү (кабыл алуу) жылы жогоруда көрсөтүлгөн версиясын колдонуу керек. Эгерде ушул курулуш ченемдерин бекиткенден кийин, күнү берилген шилтемеси бар шилтемелик документке шилтеме берилген жобого тийиштүү өзгөртүү киргизилген болсо, анда ошол жобону берилген өзгөртүүнү эске алуусуз колдонуу керек. Эгерде шилтемелик документ алмаштыруусуз жокко чыгарылган болсо, анда ага шилтеме берилген жобону, ошол шилтемеге тиешесиз бөлүгүндө колдонуу керек. Ченемдер менен эрежелердин иш-аракеттери жөнүндө маалыматтарды техникалык регламенттер менен стандарттардын маалыматтык корунан текшерген максатка ылайыктуу.

3 Терминдер жана аныктамалар

Ушул курулуш ченемдеринде КР КЭ 10-102, МАСТ 2601, МАСТ Р ИСО 857-1, МАСТ Р ИСО 17659 жана МАСТ 28548 боюнча терминдер жана аныктамалар, ошондой эле тиешелүү аныктамалары бар төмөнкү терминдер колдонулду. 1 авариялык абал: Өзгөчө жооптуу элементтердин жана бирикмелердин конструкциялардын бузулуу коркунучун туудурган жана жалпы объекттин туруктуулугун жоготууга алып келиши мүмкүн болгон жүк көтөрүү жөндөмдүлүгүнүн жоголушу жөнүндө күбөлөндүргөн кемчиликтер жана жабыркоолор болгон учурда. 2 ченемдик абал: Кемчиликтер жана жабыркоолор жок болгон жана долбоордук документтердин бардык талаптары колдонуудагы ченемдерге жана улуттук стандарттарга ылайык келген учурда. 3 конструкциялардын жана конструкциялардын элементтеринин иштөө шарттарынын коэффициенти: Каршылыктын эсептик моделинин белгисиздигин, ошондой эле айрым учурларда таасирдин эсептик моделинин жана/же таасирдин эффектисинин белгисиздигин эске алган жеке коэффициент. 4 болоттун бекемдиги: Жүктүн же башка факторлордун таасири астында пайда болгон ички чыңалууларга жана майышууларга каршылык көрсөтүү жөндөмдүүлүгүн мүнөздөгөн болоттун механикалык касиети. Эскертүү – Болоттун бекемдигинин негизги мүнөздөмөлөрү катарында туруктуулук жана бекемдик чеги эсептелет. 5 ишке жарамдуу абал: Локалдуу мүнөздөгү кемчиликтер жана жабыркоолор болгон учурда, алар андан ары өнүгүүдө башка элементтердин жана жалпы эле конструкциялардын жүк көтөрүү жөндөмдүүлүгүнө таасирин тийгизе албайт жана конкреттүү шарттарда имаратты же курулманы кадимкидей пайдаланууга чек койбойт. 6 болоттун бекемдигинин эсептик мааниси: Болоттун бекемдигинин мүнөздүү маанисинин көрсөткүчүнүн материал боюнча жеке коэффициентке болгон катышы же сыноолор аркылуу аныкталган маани. 7 эсептелген узундук: каралып жаткан элемент же анын кесиндиси сыяктуу эле туруктуулукту жоготуунун кооптуу күчүнө ээ болгон учтары шарнир менен байланган элементтин шарттуу узундугу. Э с к е р т ү ү – Болоттун бекемдигинин негизги мүнөздөмөсү болуп ийилүүчү жана тартылуу күчү саналат. 8 чектүү ишке жөндөмдүүлүк: Конструкциялардын күтүүсүз бузулушуна же туруктуулугун жоготууга коркунуч туудурбаган, бирок имаратты (курулманы) пайдаланууну камсыз кылуу үчүн конструкциялардын абалына, аларды пайдалануунун узактыгына, технологиялык процесстердин параметрлерине контроль зарыл болгондо (мисалы, көпүрө крандарынын жүк көтөрүмдүүлүгүн чектөө) же (зыянды өнүктүрүүдө) же конструкцияларды күчөтүү талап кылынганда андан ары конструкциялардын башка элементтеринин жана түйүндөрүнүн жабыркоосуна алып келиши мүмкүн болгон кемчиликтер жана бузулуулар болгон учурда 9 болоттун бекемдигинин мүнөздүү мааниси: туруктуулук же бекемдик чегинин маанилерин статистикалык бөлүштүрүүнүн 5% квантили катары аныкталган болоттун бекемдигинин көрсөткүчүнүн мааниси (0,95 камсыз кылуу менен). 10 конструкциялык каршылык: Материалдык каршылык чектик абалдар үчүн конструкцияларды долбоорлоо методунда эске алынат. 11 болоттун бекемдигинин эсептик мааниси: болоттун бекемдигинин мүнөздөмө маанисинин индексинин материал үчүн жарым-жартылай коэффициентке катышы же сыноо жолу менен аныкталган маани. 12 эсептик узундугу: каралып жаткан элемент же анын сегменти сыяктуу туруктуулукту жоготуу үчүн критикалык күчкө ээ болгон шарнир менен бекитилген мүчөнүн шарттуу узундугу. 13 мамычалардын эсептик узундугу: Эсептелген конструкцияны тирөөчкө же таянычка бекитүү ыкмасына жараша болот. 14 ширетилген кошулмалар: бир тектүү же окшош эмес материалдардан жасалган анын түзүүчү элементтери бири-бирине ширетүү жолу менен туташтырылган конструкциянын же буюмдун кесилиши. 15 жарым-жартылай эксплуатациялуу: конструкциялардын күтүлбөгөн жерден бузулуу же туруктуулугун жоготуу коркунучун туудурбаган, бирок кийинчерээк башка элементтерге жана конструкциялык бирдиктерге зыян келтириши мүмкүн болгон кемчиликтер жана бузулуулар болгондо, же (бузулган учурда) имараттын (курулуштун) эксплуатациясын камсыз кылуу үчүн конструкциялардын абалын, алардын иштөө узактыгын, технологиялык процесстердин параметрлерин (мисалы, крандардын жүк көтөрүмдүүлүгүн чектөө) кооптуу категорияга киргизүү ) же конструкцияларды бекемдөө талап кылынат 16 болоттун бекемдигинин мүнөздөмөсү: Болоттун бекемдигинин мүнөздөмө көрсөткүчүнүн мааниси, 5% квантил катары аныкталуучу чийкиликтин же созулуунун бекемдигинин маанилеринин статистикалык бөлүштүрүлүшү (0,95 ишеним менен).

4 Жалпы жоболор

4.1 Конструкцияларга болгон негизги талаптар

4.1.1 Болот курулуш конструкцияларын долбоорлоодо төмөкүлөргө таянуу зарыл:

жалпы эле имараттардын жана курулмалардын жана алардын айрым элементтерин даярдоо, ташуу, монтаждоо жана пайдалануу учурунда бекемдигин, туруктуулугун жана мейкиндикте өзгөрүлбөстүгүн камсыз кылуучу конструкциялык схемаларды кабыл алуу;

- курулуш конструкцияларын дат басуудан коргоо бөлүгүндө КЧжЭ 2.03.11 талаптарын сактоо;

- объекттерди өрттөн коргоо системасына ылайык алардын отко туруктуулугун эске алуу жана аларды өрттөн коргоону камсыз кылуу;

- аба-ырайына туруктуу (дат баспаган) жана отко туруктуу болотторду колдонуу;

- прокаттын жана түтүк дубалдарынын эсептелген калыңдыгынын жогорулашын дат басуудан коргоо жана конструкциялардын отко туруктуулук чегин жогорулатуу талаптарына негиздөө;

- тиешелүү түрдөгү конструкцияларга карата ченемдик документтердин талаптарын сактоо;

- ченемдик документтерге ылайык техникалык негиздөөдө конструкциялардын жана алардын элементтеринин өлчөмдөрүнүн тактыгын эсептөөнү аткаруу.

4.1.2 Жоопкерчиликтин жогорку жана кадимки деңгээлиндеги имараттарды жана курулмаларды курууга, реконструкциялоого жана капиталдык оңдоого болгон долбоордук жана жумушчу документтерде, ошондой эле өзгөчө кооптуу, техникалык жактан татаал жана уникалдуу объекттерди курууда жана пайдаланууда кайра калыбына келтирилген болот түтүктөрүн жана мурда пайдаланылган металл конструкциялардын башка түрлөрүн пайдаланууну кароого жол берилбейт.

4.1.3 Ачык (ачык абада пайдаланылуучу, башкача айтканда, аба-ырайынын таасиринен корголбогон) курулмалардын (кран эстакадалары, ЛЭП тирөөчтөрү, түтүктөрдүн жана идиштердин тирөөчтөрү, тейлөө аянтчалары, кабаттар, бастырмалар ж.б.) болот конструкциялары байкоо жүргүзүү, техникалык абалын баалоо, алдын алуу жана оңдоо иштерин аткаруу үчүн жеткиликтүү болушу керек жана нымдуулукту кармап, желдетүүнү кыйындатпашы керек. Бул талаптар бетон же кирпич менен же башка ыкма менен бүтөлгөн, лист материалдар менен капталган жана жылытылган имараттын ичинде колдонулган конструкцияларга жайылтылбайт.

Жабык профилдеги конструкциялардын учтарында ысык цинк менен жабуу керек болгон конструкциялардын элементтеринен тышкары тыгын-бүтөгүчтөрү болушу керек.

4.1.4 Конструкциялардын жумушчу чиймелери болот курулуш конструкцияларын даярдоо, сапаты жана монтаждоо боюнча ченемдик документтердин талаптарына ылайык келиши керек.

Конструкциялардын жумушчу чиймелеринде (КМ жана КМД) жана материалдардын тапшырык документтеринде төмөнкүлөр көрсөтүлүшү керек:

- болоттун маркалары жана аларга карата ушул ченемдерде каралган талаптар;

- ширетилген бирикмелердин аткаруу ыкмасы, ширетүүнүн тиби (ыкмасы); электроддордун типтери, маркалары, диаметри, ширетүүдөгү жиктердин абалы, бириктирилген жиктер үчүн таман-төшөлмөнүн тиби;

- буроолордун бекемдигинин жана тактыгынын класстары; буралышы контролдонуучу буроолорду колдонууда – алдын ала бурап керүүнүн күчү жана буроонун буралышын контролдоо ыкмасы;

- фрикциялык байланыштар үчүн бириге турган беттерин даярдоо ыкмасы;

- заводдук же монтаждык шарттарда аткарылышын, айрым учурларда жиктерди салуунун жана буроолорду орнотуунун ырааттуулугун көрсөтүү менен ширетилген, буралган жана фрикциялык бирикмелердин жайгашуусу жана өлчөмдөрү;

- өндүрүү жана монтаждоо учурунда сапатын контролдоо ыкмалары жана көлөмү;

- конструкцияларды дат басуудан коргоого болгон талаптар;

- өрттөн сактоо боюнча талаптар.

4.2 Негизги эсептик талаптар

4.2.1 Болот конструкциялары жана аларды эсептөө МАСТ 27751 ишенимдүүлүгү боюнча талаптарын канааттандырышы керек.

Болот конструкцияларын эсептөө конструкциялардын багытын, аларды өндүрүү, ташуу, монтаждоо жана эксплуатациялоо шарттарын, ошондой эле материалдардын касиеттерин эске алуу менен аткарылышы керек. Эсептөө схемаларында таяныч бекиткичтердин, негиздердин жана пайдубалдардын майышуу мүнөздөмөлөрү эске алынышы керек.

4.2.2 Конструкцияларды эсептөөдө жүктөмдөрдүн жана таасирлердин маанисин, ошондой эле конструкциялардын элементтеринин ийилишинин жана жылышынын чектик маанилерин КЧжЭ 2.01.07, КЧжЭ 2.09.03 жана 16 жана 17-бөлүмдөргө ылайык кабыл алуу керек.

4.2.3 Курулуш аймагындагы эсептик температура катарында КР КЧжЭ 23-02-00 ылайык аныкталган 0,98 камсыздоодогу эң суук суткадагы тышкы абанын температурасын кабыл алуу керек.

Эсептик технологиялык температура долбоордун курулуш бөлүгүн иштеп чыгуу тапшырмасында белгиленет.

4.2.4 Эсептөө схемалары жана эсептөөнүн негизги өбөлгөлөрү болот конструкцияларынын чыныгы иштөө шарттарын чагылдырышы керек.

Жүк көтөрүүчү конструкциялардын төмөнкү эсептик моделдери каралат: өзүнчө конструкциялык өзөктүү элементтер (чоюлган, кысылган, борбордон тышкары кысылган, кысылып-ийилүүчү жана ийилүүчү); жалпак же мейкиндик системалары, бекитилген (эркин эмес - 1-сүрөт, а); мындай конструкцияларды эсептөө алардын өз ара аракеттешүүсүн эске алуу менен жана КЧжЭ 2.02.01-83 боюнча негиздеп айрым элементтерди эсептөө жолу менен жүргүзүлөт; жалпак же мейкиндик системалары, бекитилбеген (эркин - 1-сүрөт, б); мындай конструкцияларды эсептөөдө айрым элементтерди текшерүү менен катар жалпы эле системанын чектик абалына жетүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу керек; лист конструкциялары (айлануу кабыктары).

1-сүрөт – Жылдырууга мүмкүн болгон (а) жана мүмкүн болбогон (б) системалардын схемалары

Болоттун сызыктуу эмес иштешин моделдөөдө чектик абалдардын биринчи тобу үчүн эсептөөлөр үчүн жалпыланган параметрлердеги болоттордун иштөөсүнүн конструктивдүү схемасын колдонуу керек жана В.1-сүрөттө келтирилген (Б тиркеме). Чектик абалдардын биринчи тобу боюнча эсептөөлөр үчүн болоттун сызыктуу эмес ишин моделдөөдө В.1 сүрөттө көрсөтүлгөн (в тиркемеси) жалпыланган параметрлерде болоттордун иштешинин

эсептик диаграммасын и колдонуу керек. Диаграмманын мүнөздүү чекиттеринин тиешелүү координаттарынын мааниси В. 9 таблица боюнча кабыл алынышы керек.

Эсептөөлөр ийри сызыктын үч вариантынын бири менен 4.2.7 боюнча конструкциялардын элементтеринин классына жараша жүргүзүлөт: OBD, OACD, OACDEF.

4.2.5 Мейкиндиктүү болот конструкциялары чыңалган жана майышкан абалды аныктоочу факторлорду, конструкциялардын элементтеринин өз ара жана негиздүү биргелешип иштешин эске алуу менен бирдиктүү система катары эсептелиши керек.

Мейкиндиктүү конструкцияларды (мембраналарды, пластинкаларды, кабыктарды), ошондой эле майышуунун сызыктуу эмес диаграммасы менен элементтери бар конструкцияларды эсептөөдө геометриялык жана физикалык сызыксыздыктын таасири эске алынышы керек.

4.2.6 Өндүрүштүк имараттардын каркастарынын жүк көтөрүү жөндөмдүүлүгү жана катуулугу имараттын туурасынан кеткен фермалар же бир бүтүн кесилиштер (устундар) түрүндөгү колонналардан (тирөөчтүн мамыларынан) жана ригельдерден турган туурасынан кеткен рамалар менен, ал эми имаратты бойлото - каркастын элементтери (кран конструкциялары, устун фермалары, колонналар менен фермалардын ортосундагы байланыштар, чатырдын purlins же болот чатыр алдындагы сойлотмолор же болот чатыр панелдеринин кырлары) менен камсыз кылынат.

Каркастын жалпы туруктуулугун майышпаган схема боюнча баалоо төмөнкүлөр үчүн керек: өз курамында 15.4. ылайык узунунан жана туурасынан кеткен рамалары жана байланыштары бар рамалык (ригелдер менен коллонналарды катуу бириктирүү түйүндөрү менен), рамалык-байланган (вертикалдуу катуу диафрагмалар же катуу кыстармалар менен) же байланган (ригелдер менен коллонналарды шарнирдүү бириктирүү түйүндөр менен) системалары. Рамалык-байланган же байланган системада байлануучу блоктун түйүндөрү каркастын түйүндөрү менен дал келбеген учурда, эсептөө майышкан схема боюнча жүргүзүлүшү керек (системанын геометриялык сызыктуу эместигин эске алуу менен).

4.2.7 Ушул курулуш ченемдеринде каралуучу конструкциялардын элементтери эсептик кесилиштин чыңалып-майышкан абалына (ЧМА) жараша үч класска бөлүнөт:

1-класс – ЧМА, мында кесилиштин бардык аянты боюнча чыңалуу болоттун эсептелген каршылыгынан ашпайт (кесилиштин серпилгич абалы); 2-класс – ЧМА, мында кесилиштин бир бөлүгүндө ал эми экинчи бөлүгүндө (кесилиштин серпилгич-пластикалык абалы); 3-класс – ЧМА, мында кесилиштин бардык аянты боюнча ( кесилиштин пластикалык абалы, шарттуу пластикалык шарнир).

4.2.8. Ушул курулуш ченемдеринде колдонулган чоңдуктардын тамгалар менен белгилениши А тиркемесинде келтирилген.

4.3 Конструкциялардын максатын жана иштөө шарттарын эсепке алуу

4.3.1 Максатына, иштөө шартына жана ширетилген бирикмелердин болушуна жараша конструкцияларды В тиркемесине ылайык төрт топко бөлүү керек.

4.3.2 Конструкцияларды жана бирикмелерди эсептөөдө төмөнкүлөрдү эске алуу керек:

- МАСТ 27751 талаптарына ылайык колдонулуучу , жоопкерчилиги боюнча ишенимдүүлүк коэффициенттери;

- Ru эсептөө каршылыгын колдонуу менен бекемдикке эсептелген конструкциялардын элементтери үчүн =1,3 ишенимдүүлүк коэффициенти;

- 1-таблица , 7.1.2-пункт, 45-таблица жана 14, 16, 17 жана 18-бөлүмдөр боюнча колдонулуучу конструкциялардын жана бирикмелердин элементтеринин иштөө шарттарынын коэффициенттери и .

Сертификацияланган эсептөө комплекстерин пайдалануу менен идеалдаштырылган мейкиндик системалары катары эсептелген (4.2.5, 4.2.6-аяттарга ылайык) өзөктүү конструкциялар үчүн кооптуу жүктөмдүн эсептикке болгон катышы жалпы эле системанын туруктуулугу боюнча ишенимдүүлүк коэффициентинен кем болбошу керек =1,3.

4.3.3 Металлдын эскирүүсүн пайда кылган кыймылдуу, термелүүчү жана башка өзгөрүлмө жүктөмдөрдүн түздөн-түз таасирине дуушар болгон конструкцияларды долбоорлоодо чыңалуунун олуттуу концентрациясына алып келбеген конструкциялык чечимдерди колдонуу керек, ал эми ушул курулуш ченемдеринде көрсөтүлгөн учурларда эскирүүсүн эске алып аткаруу керек.

1-т а б л и ц а

№

Конструкциялардын элементи

Иштөө шарттарынын коэффициенти

1

Театрлардын, клубдардын, кинотеатрлардын залдарынын алдындагы, трибуналардын алдындагы, дүкөндөрдүн, китеп сактоочу жайлардын жана архивдердин бөлмөлөрүнүн алдындагы ж.б.у.с. убактылуу жүктөм учурунда жабуулардын салмагынан ашпаган катуу кесилиш устундары жана ферма жабууларынын кысылган элементтери

0,90

2

Мамыча 0,8 эсептик көрсөткүчтөн кем эмес туруктуу жүктөмдө коомдук жана турак жай имараттарынын колонналары;

0,95

бийиктиги 150 м чейинки көп кабаттуу имараттардын;

0,95

бийиктиги 150 метрден ашкан көп кабаттуу имараттардын эки багыттуу кесилиши;

0,90

бийиктиги 150 метрден ашкан көп кабаттуу имараттардын кутуча бөлүмү;

0,87

суу мунараларынын тирөөчтөрү

0,95

3

Көпүрө крандары бар бир кабаттуу өндүрүштүк имараттардын колонналары

1,05

4

>60 ийкемдүүлүктөгү көрсөтүлгөн элементтердин туруктуулугун эсептөөдө жабдуулардын жана жабуулардын ширетилген фермаларындагы эки бурчунан жасалган курама тавр кесилишинин торчолорунун кысылган негизги элементтери (тирөөч бөлүктөрүнөн тышкары)

0,80

1-таблицанын уландысы

№

Конструкциялардын элементтери

Иштөө шарттарынын коэффициенти

5

Чечилбеген кесилиш боюнча бекемдикти эсептөөдөгү чоюлган элементтер (керме тарткычтар, тартмалар, тарттыргычтар, илмектер)

0,90

6

Буроолор үчүн тешиктери бошогон кесилиш боюнча бекемдигин эсептөөдө статикалык жүктөмдү көтөрүүчү 440 Н/мм2 ге чейинки болоттон жасалган конструкциялардын элементтери (фрикциялык биригүүлөрдөн тышкары)

1,10

7

Бир текче менен бекитилген жалгыз бурчтардан турган мейкиндиктүү торчо конструкциялардын торчолорунун кысылган элементтери (бирдей эмес текчелүү бурчтар үчүн-чоң текчелүү):

0,75

а) түздөн-түз бурчун бойлото орнотулган ширетилген жиктердин же эки болт же андан көп буроо менен кармалган жээктерине:

15,а-сүрөт боюнча раскостор жана 15,б,в,е-сүрөт боюнча кергич

0,90

15,в,г,д,е-сүрөт боюнча раскостор

0,80

б) түздөн-түз бир болттуу жээктерге же байланыштын түрүнө карабастан фасонка аркылуу

0,75

8

Жалгыз бурчтардан жасалган жалпак фермалардын элементтерин жана ушул таблицанын 7 - позициясында көрсөтүлгөн элементтерди, 15, б сүрөтү боюнча ширетилген жиктер же эки жана андан көп буроолор менен түздөн-түз жээгине бекитилген, бурчту бойлото орнотулган раскосторду жана жалгыз бурчтардан жалпак фермаларды кошпогондо, бир текче менен бекитилген жалгыз бурчтардан жасалган кысылган элементтер (бирдей эмес текчелери бар – текчелери аз бурчтар үчүн)

0,75

1-таблицанын аягы

№

Конструкциялардын элементтери

Иштөө шарттарынын коэффициенти

9

Туруктуулук чеги 390 Н/мм2 чейинки болоттон жасалган тирөөчү плиталар,

статикалык жүктөмдү көтөрүүчү, калыңдыгы, мм:

а) 40 чейин

1,20

б) 40 жогору 60 чейин

1,15

в) " 60 " 80

1,10

Э с к е р т ү ү 1 Эсептөөдө <1 коэффициентин бирге кароонун кереги жок. 2 Буроолор үчүн тешиктери бошогон кесилиш боюнча бекемдикти эсептөөдө 6 жана 1; 6 жана 2; 6 жана 3-позицияларда берилген иштөө шарттарынын коэффициенттерин бирге эске алуу керек. 3 Тирөөчү плиталарды эсептөөдө 9 жана 2, 9 жана 3-позицияларда берилген коэффициенттерди бирге эске алуу керек. 4 1 жана 2-позицияларда берилген элементтер үчүн коэффициенттер алардын бирикмелерин эсептөөдө да эске алынышы керек. 5 Ушул таблицада айтылбаган учурларда формулаларда кабыл алуу керек.

4.3.4 Морттук бузулуу мүмкүндүгү жогорулаган төмөн температура шарттарында (t<-45°С) курулуучу же пайдаланылуучу конструкцияларды долбоорлоодо материалга, конструкциялоого жана өндүрүү технологиясына карата талаптарды эске алуу керек.

4.3.5 Ширетилген конструкцияларды долбоорлоодо тийиштүү конструкциялык чечимдерди (элементтердеги жана бөлүктөрдөгү чыңалууну бирдей бөлүштүрүү менен, кирүүчү бурчтарсыз, кесилишинин кескин өзгөрүшүсүз жана чыңалуунун башка концентраторлорусуз) жана технологиялык иш-чараларды (чогултуу жана ширетүү тартиби, алдын ала ийүү, тигүү, фрезерлөө, абразивдик шакекче менен тазалоо жолу менен тийиштүү зоналарды механикалык тазалоо ж.б.) кароо менен калдык майышуулардын жана чыңалуунун, анын ичинде ширетүүнүн, ошондой эле чыңалуунун концентрациясынын зыяндуу таасирин азайтуу керек.

5 Конструкциялар жана бирикмелер үчүн материалдар

5.1 Болот конструкциялар үчүн колдонулуучу материалдардын физикалык мүнөздөмөлөрүн Б.1 жана Б. 2 таблицаларына ылайык кабыл алуу керек (Б тиркемеси).

5.2 Конструкциялар үчүн болотту дайындоодо В тиркемесине ылайык конструкциялардын тобун, эсептик температураны, катуу илешкектүүлүгү жана химиялык курамы боюнча талаптарды эске алуу керек.

5.3 Конструкциялар үчүн колдонуудагы ченемдик документтерге (ЧД) ылайык, фасондук (бурчтар, коштаврлар, швеллерлер), такта, кең тилкелүү универсалдуу прокатты жана ийилген профилдерди; көмүртектүү болоттон жана жогорку бекемдиктеги болоттон жасалган жука такта прокаты; муздак ийилген профилдерди; ийилген жабык төрт бурчтуу жана тик бурчтуу профилдерди; сорттук прокатты (тегерек, квадрат, тилке); В.1 жана В. 2 таблицаларына ылайык электр менен ширетилген жана ысык калыпка салынган жиксиз түтүктөрдү (В тиркеме) колдонуу керек.

Белгиленген формадагы шайкештик тастыктамасы бар башка материалдарды механикалык касиеттерге жана химиялык курамга карата В тиркемесинин талаптарын аткарган шартта колдонуу керек. Конструкциялардын жана түйүндөрдүн өзгөчөлүктөрүнө жараша болотко тапшырык берүүдө колдонуудагы стандартка ылайык салыштырмалуу тарылуунун маанисине жараша (13.4 караңыз) такта прокатынын классификациясын эске алуу керек. В тиркемесине ылайык ачык конструкциялардын бардык топтору үчүн отко туруктуулук чегин камсыз кылуу үчүн (45 мин) (4.1.2 караңыз), эсептик температурага карабастан С 355 П болоттон жасалган прокатты же 45 мин отко туруктуулук чегин камсыз кылган башка болоттордон жасалган прокатты дайындоо керек.

5.4 Куйма (тирөөчү бөлүктөр ж.б.) үчүн II (статикалык жана өзгөрүлмө жүктөмдөрдө иштеген, бекемдикке эсептелген тетиктер үчүн жооптуу багыттагы куйма) же III (динамикалык жүктөмдөрдө иштеген, бекемдикке эсептелген тетиктер үчүн өзгөчө жооптуу багыттагы куйма) тобу үчүн колдонуудагы стандарттардын талаптарын канааттандырган болотту колдонуу керек. Боз чоюндан куйманын эсептик каршылыктарын В. 8 таблицасы боюнча кабыл алуу керек.

5.5 Болот конструкцияларын ширетүү үчүн төмөнкүлөр колдонулушу керек: кол менен жаалык ширетүү үчүн электроддор; ширетүүчү зым; флюстер; Г.1-таблицага ылайык (Г тиркемеси) автоматтык жана механикалаштырылган ширетүү үчүн порошок зым, ошондой эле колдонуудагы стандарттарга ылайык көмүр кычкыл газы жана аргон.

Колдонулуп жаткан ширетүү материалдары жана ширетүү технологиясы негизги металлдын убактылуу каршылык көрсөтүүсүнүн ченемдик маанисинен Run төмөн эмес жик металдын убактылуу каршылык көрсөтүүсүнүн маанисин, ошондой эле тиешелүү ченемдик документтерде белгиленген ширетилген бирикмелердин катуулугунун, соккулук илешкектигинин жана металлдын салыштырмалуу узаруусунун маанисин камсыз кылышы керек.

5.6 Буроо бирикмелери үчүн колдонуудагы ченемдик документтердин жана стандарттардын техникалык талаптарын канааттандырган болот буроолорду, гайкаларды жана шайбаларды, ошондой эле 5.7 де көрсөтүлгөн буроолорду, гайкаларды жана шайбаларды колдонуу керек.

Буроолорду Г.3-таблицага ылайык колдонуу керек. Буроолор кесилгенде жана чоюлганда гайкалардын бекемдик класстары буроолордун бекемдик классына ылайык кабыл алынышы керек: 5 - 5.6 болгондо; 8 - 8.8 болгондо; 10 - 10.9 болгондо; 12 - 12.9 болгондо. Буроолор кесилгенде гайкалардын бекемдик классы буроолордун төмөнкү бекемдик классына ылайык колдонулат: 4 - 5.6 жана 5.8 болгондо; 5 - 8.8 болгондо; 8 - 10.9 болгондо; 10 - 12.9 болгондо. Төмөнкү шайбаларды колдонуу керек: колдонуудагы стандарттарга ылайык тегерек, жантык жана серпилме кадимки.

5.7 Фрикциялык жана фланец бирикмелери үчүн 8.8, 10.9, 12.9 бекемдик классындагы буроолорду, колдонуудагы стандарттарды канааттандырган тиешелүү класстагы, конструкциядагы жана өлчөмдөгү гайкаларды жана шайбаларды колдонуу керек.

5.8 Негизги буроолор үчүн болоттун маркалары, алардын конструкциялары жана өлчөмдөрү Г.4-таблицада (Г тиркемеси) берилген колдонуудагы стандарттарга жана талаптарга ылайык тандалышы керек.

Байланыштын антенналык курулмаларынын тартууларын бекитүү үчүн буроолор (U-түрдүү), ошондой эле электр өткөргүчтүн аба линияларынын жана бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдүн тирөөчтөрүнүн (U-түрдүү) жана негиз болуучу буроолору Г.4-таблицада көрсөтүлгөн маркалардагы болоттон колдонулушу керек (Г тиркеме). Анкердик буроолор КЧжЭ 2.09.03 талаптарына ылайык колдонулушу керек.

5.9 Негиз болуучу жана U-түрүндөгү буроолор үчүн гайкалар колдонуудагы стандарттардын техникалык талаптарына ылайык колдонулушу керек.

Диаметри 48 мм чейин болгон Ст3сп2, Ст3сп2, Ст3сп4, ст3сп4 болоттон жасалган негиз болуучу буроолор үчүн бекемдик классы - 4, диаметри 48 ммден жогору болгон - тийиштүү стандарт боюнча 02-топтон төмөн эмес материалдан жасалган гайкаларды колдонуу керек. Диаметри 48 мм чейин болгон 09г2с маркасындагы болоттон жана башка болоттордон жасалган негиз болуучу буроолор үчүн бекемдик классы – 5 кем эмес, диаметри 48 ммден жогору болгон - тиешелүү стандарт боюнча 05 - топтон төмөн эмес материалдан жасалган гайкаларды колдонуу керек. Гайкалар буроолор үчүн колдонулуучу маркаларды болоттон жасалган болушу керек.

5.10 Допшолор, катоктор жана допшолор, ошондой эле катоктордун астына төшөлмө листтер катарында кызмат кылган буроолор үчүн КЧжЭ 2.05.03 боюнча коковкаларды колдонуу керек.

5.11 Асма жабуулардын жүк көтөрүүчү элементтери, электр өткөргүчтүн аба линияларынын тирөөчтөрүнүн тарткычтары, бөлүштүрүүчү түзүлүштөр, транспорттун, мачталардын жана мунаралардын байланыш тармактары, ошондой эле алдын ала чыңалган конструкциялардагы чыңалуучу элементтер үчүн колдонуудагы стандарттарга ылайык төмөнкүлөрдү колдонуу керек:

спираль аркандар; эки өрүлгөн аркандар; жабык жүк көтөрүүчү аркандар; аркан зымынан жасалуучу параллель зымдардын оролмолору.

6 Материалдардын жана бирикмелердин эсептик мүнөздөмөлөрү

6.1 Ар кандай чыңалууда турган абалдар үчүн прокаттын, ийилген профилдердин жана түтүктөрдүн эсептик каршылыктары 2-таблицада келтирилген формулалар боюнча аныкталышы керек, мында Ryn жана Run ченемдик каршылыктар ЧДга ылайык кабыл алынышы керек.

2-т а б л и ц а

Чыңалган абал

Прокаттын түтүктөрдүн эсептик каршылыктары

чоюлуу, кысылуу, ийилүү:

туруктуулук чеги боюнча

убактылуу каршылык көрсөтүүсү боюнча

Жылышуу

2-таблицанын аягы

Чыңалган абал

Прокаттын түтүктөрдүн эсептик каршылыктары

Бырыштыруу

Алдыңкы бетинде (дал келтирилген учурда)

Жергиликтүү цилиндр допшолорунда (цапфаларда)

Бекем отурганда

Катоктордун диаметрдик кысылышы (чектелген кыймылдуу конструк-цияларда эркин тийүүсү менен)

Прокаттын материалы боюнча ишенимдүүлүк коэффициенттеринин, ийилген профилдердин жана түтүктөрдүн мааниси 3-таблица боюнча кабыл алынышы керек.

3-т а б л и ц а

Прокаттын касиеттерин контролдоо шарттары

Материал боюнча ишенимдүүлүк коэффициенти

Прокат үчүн, анын касиеттерин контролдоонун статистикалык жол-жобосунда

1,025

Туруктуулук чеги 380 Н / мм2 жогору болгон касиеттерин контролдоонун статистикалык жол-жобосун колдонбогон прокат үчүн жана ысытылып майышкан түтүктөр үчүн

1,100

Ушул курулуш ченемдеринин талаптарына жооп берген калган прокаттар жана түтүктөр үчүн

1,050

Чет өлкөлүк ченемдик документтер боюнча жеткирилүүчү прокаттар жана түтүктөр үчүн

1,050

3-таблицанын аягы

Прокаттын касиеттерин контролдоо шарттары

Материал боюнча ишенимдүүлүк коэффициенти

КС-1 классындагы (МАСТ 27751) курулмаларда колдонулуучу, иштөө мөөнөтү жана адамдардын алардын ичинде болуусу чектелген (котловандардын кыржылгалуу тосмолору, убактылуу тирөөчтөр ж. б.) прокаттар жана түтүктөр үчүн

1,200

Листтик, кең тилкелүү универсалдуу прокатты жана түтүктөрдү чоюуда, кысууда жана ийүүдө ченемдик жана эсептик каршылыктардын мааниси В.3 таблицада, фасондук прокаттыкы – В. 4 жана В. 5 таблицаларында берилген (В-тиркеме). Алдыңкы бетинин бырышына, цилиндрдик илмектердеги жергиликтүү бырышына жана катоктордун диаметралдык кысылышына прокаттын эсептик каршылыгынын мааниси В.6 таблицада берилген (В-тиркеме).

6.2 Ийилген профилдердин эсептик каршылыктары, алар жасалган листтик прокаттын эсептик каршылыктарына барабар кабыл алынышы керек.

6.3 Көмүртек болот куйманын эсептик каршылыгынын мааниси В.7 таблицасы боюнча кабыл алынышы керек (В тиркеме).

6.4 Ар кандай түрдөгү жана чыңалган абалдагы бирикмелер үчүн ширетилген бирикмелердин эсептик каршылыгы 4-таблицада берилген формулалар боюнча аныкталышы керек.

4-т а б л и ц а

Ширетилген бирикмелер

Чыңалган абал

Эсептик каршылыктын мүнөздөмөсү

Ширетилген бирикмелердин эсептик каршылыгы

Улама

Бузбай турган методдор менен жиктин сапаттын контролдоодо, автоматтык, механикалашты-рылган же кол менен ширетүүдөгү кысуу, чоюу жана ийүү

Туруктуулук чеги боюнча

4-таблицанын аягы

Ширетилген бирикмелер

Чыңалган абал

Эсептик каршылыктын мүнөздөмөсү

Ширетилген бирикмелердин эсептик каршылыгы

Улама

Автоматтык, механикалаштырылган же кол менен ширетүүдөгү чоюу жана ийүү

Туруктуулук чеги боюнча

Жылышуу

Бурчтуу жиктер менен

Кесүү (шарттуу)

Жиктин металлы боюнча

Эриген чектеги металл боюнча

Э с к е р т ү ү – Жиктин металлы боюнча ишенимдүүлүк коэффициенттеринин мааниси төмөндөгүлөргө барабар кабыл алынышы керек: 1,25 – болгондо 1,35 – болгондо

Ар кандай ченемдик каршылыктарга ээ болоттон жасалган элементтердин ширетилген улама бирикмелеринин эсептик каршылыгы, ченемдик каршылыктын мааниси азыраак болоттон жасалган улама бирикмелер үчүн катарында кабыл алынышы керек. Бурчтуу жиктердин металынын ченемдик жана эсептик каршылыктарынын мааниси Г.2 таблицада берилген (Г тиркемеси).

6.5 Бир буроолуу бирикменин эсептик каршылыгы 5-таблицада берилген формулалар боюнча аныкталышы керек.

5-т а б л и ц а

Чыңалган абал

Шарт-туу белги

Бир буроолуу бирикменин эсептик каршылыгы

Бекемдик классындагы буроолорду кесүүгө жана чоюуга

Бирик-тирил-ген элемент-терди бырыш-тырууга

5.6

5.8

8.8

10.9

12.9

Кесүү

0,42

0,41

-

Чоюу

-

-

Бырышты-руу:

а) А тактык классындагы буроолор

-

1,60

б) В тактык классындагы буроолор

-

1,35

* туруктуулук чеги 440 Н/мм2 чейин болгон бириктирилүүчү болоттон жасалган элементтер үчүн аныктоо керек.

Бир буроолуу бирикмелерде буроолордун кесилишине жана чоюлушуна ченемдик жана эсептик каршылыктардын мааниси Г.5 таблицасында, ал эми буроолор менен бириктирилүүчү элементтердин бырышын Г.6 таблицада берилген (Г тиркеме).

6.6 Негиз болуучу жана анкердик буроолордун чоюуга болгон эсептик каршылыгы Rba төмөндөгү формула боюнча аныкталышы керек

(1)

Негиз болуучу буроолордун чоюуга болгон эсептик каршылыгынын мааниси Г.7 таблицада берилген (Г тиркемеси).

5.8 көрсөтүлгөн U-түрүндөгү буроолордун чоюуга болгон эсептик каршылыгы төмөндөгү формула боюнча аныкталышы керек

(2)

6.7 Оролмолор түрүндө колдонулган жогорку бекемдиктеги болот зымдын Rdh, чоюлууга болгон эсептик каршылыгы төмөнкү формула боюнча аныкталышы керек

(4)

6.8 Болот аркандын чоюууга эсептик каршылыгнын (күч-аракетинин) мааниси материал боюнча ишенимдүүлүк коэффициентине жасалган болот аркандарга карата ЧДда белгиленген жалпы эле аркандын үзүлүү күчүнүн маанисине барабар колдонулушу керек

7 Борбордук чоюууда жана кысууда болот конструкцияларынын элементтерин эсептөө

7.1 Бүтүн бөлүктүн элементтерин эсептөө

7.1.1 N күчү менен борбордук чоюууда же кысууда Ryn ≤440 Н/мм2 ченемдик каршылыктагы болот элементтеринин бекемдигин эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(5) Аларды пайдалануу металл туруктуулук чегине жеткенден кийин дагы мүмкүн болгон чоюлган элементтердин, ошондой эле Ryn ≤440 Н/мм2 ченемдик каршылыктагы болоттон жасалган чоюлган же кысылган элементтеринин бекемдигин эсептөө Ry маанини алмаштыруу менен (5) формула боюнча аткарылышы керек

7.1.2 Бир текчеде буроолор менен бекитилүүчү жалгыз бурчтардан турган чоюлган элементтердин бекитилген жерлериндеги кесилиштердин бекемдигин эсептөө (5) формула боюнча, ал эми бурч алкагынан 0,5b тен (b – бурч текчесинин туурасы) кем эмес аралыкта жана бурчтун канатынан 1,2d ден (d – оңой жетүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен буроо үчүн тешиктин диаметри) кем эмес аралыкта жайгашкан огу боюнча бир катарга коюлган, бир текчеде буроолор менен бекитилүүчү 380 Н/мм2 чейинки туруктуулук чеги бар болоттон жасалган чоюлган жалгыз бурчтардын кесилиштерин эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(6)

мында

Бул жерде Аn – нетто бурчтун кесилишинин аянты; An1 – бурчтун бекитилген текче кесилишинин бөлүгүнүн тешиктин чети менен канатынын ортосундагы аянты; 6-таблица боюнча колдонулуучу коэффициенттер.

6-т а б л и ц а

Коэффициент

Коэффициенттердин маанилери жана

бир буроо менен кармалганда жана а аралыкта, төмөнкүлөргө барабар

Буроолордун саны катар болгондо жана учурда

1,35d*

1,5d

2d

2

3

4

1,70

1,70

1,70

1,77

1,45

1,17

0,05

0,05

0,05

0,19

0,36

0,47

0,65

0,85

1,0

1,0

1,0

1,0

* Текченин калыңдыгы 6 ммге чейин чоюлган абалда туруктуу иштегендерден тышкары, торлордун элементтери үчүн гана (раскостор жана распорлор).

6-таблицада кабыл алынган белгилер: "а" – күч боюнча элементтин четинен жакынкы тешиктин ортосуна чейинки аралык; " s " – тешиктердин борборлорунун ортосундагы күч-аракет аралыгы.

Тартууларды жана траверс курларын, зымдарды бекитүү түйүндөрүнө түздөн-түз жанаша турган ВЛ, ОРУ жана КС таяныч элементтерин, ошондой эле тирөөчтөрдө тартмалардын түйүндөрүн жана чоюлган траверс курларын бирикти-рүүчү элементтерди эсептөөдө коэффициентин 10% га азайтылышы керек.

7.1.3 N күчү менен жана 7.3.2-7.3.9 талаптарын канааттандыруу менен борборлоштуруп кысууда бүтүн кесилиш элементтеринин туруктуулугун эсептөө, төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(7) мында – борбордук кысуудагы туруктуулук коэффициенти, болгон учурда анын мааниси төмөнү формула боюнча аныкталышы керек (8) (8) формуладагы коэффициенттин маанисин төмөнү формула боюнча эсептөө керек (9) мында өзөктүн шарттуу ийилчеги; жана –кесилиштердин түрлөрүнө жараша 7-таблица боюнча аныктала турган коэффициенттер. (8) формула боюнча эсептелген , коэффициенттин мааниси шарттуу ийкемдүүлүктүн мааниси а, b жана с кесилиштеринин түрлөрү үчүн 3,8; 4,4 жана 5,8ден жогору болгондо көп эмес кабыл алынышы керек. а жана b кесилиштердин түрлөрү үчүн <0,6 маанилерде а жана b =1 кабыл алынышы керек. (8) формула боюнча эсептелген коэффициенттин мааниси Д.1-таблицада берилген (Д тиркемеси).

7-т а б л и ц а

Кесилиштин тиби

Коэффициенттин мааниси

белгиси

форма

a

0,03

0,06

7-таблицанын аягы

Кесилиштин тиби

Коэффициенттин мааниси

белгиси

форма

b

0,04

0,09

c

0,04

0,14

Э с к е р т ү ү 1 Дубалдын бетиндеги туруктуулук эсептелгенде бийиктиги 500 ммден жогору болгон прокаттык коштаврлар үчүн коэффициенттердин мааниси а кесилишинин түрү боюнча кабыл алынышы керек. 2 Ушул таблицанын сүрөттөрүндө "х" жана "у-у" октору (8) формула боюнча аныктоо үчүн эсептөө бети кадимкидей жайгашкан кесилиштерде белгиленген; калган кесилиштерде коэффициенттер эсептөө бетине көз каранды эмес.

Э с к е р т ү ү 1 Дубалдын бетиндеги туруктуулук эсептелгенде бийиктиги 500 ммден жогору болгон прокаттык коштаврлар үчүн коэффициенттердин мааниси а кесилишинин түрү боюнча кабыл алынышы керек. 2 Ушул таблицанын сүрөттөрүндө "х" жана "у-у" октору (8) формула боюнча аныктоо үчүн эсептөө бети кадимкидей жайгашкан кесилиштерде белгиленген; калган кесилиштерде коэффициенттер эсептөө бетине көз каранды эмес.

7.1.4 Жалгыз бурчтан өзөктөрдүн туруктуулугун эсептөө 7.1.3 талаптарын эске алуу менен аткарылышы керек. Бул өзөктөрдүн ийкемдүүлүгүн аныктоодо бурч кесилишинин инерция радиусу жана эсептелген узундук 10.1.4 жана 10.2.1 ылайык кабыл алынышы керек.

Жалгыз бурчтардан жасалган мейкиндик конструкцияларынын торчолорунун жээктерин жана элементтерин эсептөөдө 16.12 талаптарын аткаруу керек.

7.1.5 Ачык П-түрдүү кесилиштеги бүтүн дубалдары бар кысылган элементтерди (2-сүрөт) планка же торчолор менен бекемдөө керек, муну менен бирге, 7.2.2; 7.2.3; 7.2.7 жана 7.2.8 талаптар аткарылышы керек.

а) - ачык; б), в) – планкалар же торчолор менен бекемделген

2-сүрөт – элементтердин П-түрдүү кесилиштери

Планкалар же торчолор жок болгон учурда, мындай элементтерди х-х жана у-у негизги тегиздиктерде (7) формула боюнча эсептөөдөн тышкары, туруктуулукту жоготуунун ийилүү-буралуу формасында төмөкү формула боюнча туруктуулукту текшерүү керек*

(10)*

бул жерде – барабар катарында кабыл алынуучу коэффициент

болгондо

болгондо

Мында маанини төмөнкү формула боюнча чыгаруу керек (11) (11) формулада cmax коэффициентин Д тиркемеси боюнча аныктоо керек.

7.1.6 Курама бүтүн кесилиштин борбордук кысылган элементинде курдун дубал менен кошулушун (18) формуласы боюнча аныкталуучу шарттуу туурасынан кеткен күчүнөн Qfic, жылышуусун 43-таблицанын формулалары боюнча эсептөө керек, муну менен бирге, коэффициенти дубалдын тегиздигинде кабыл алынышы керек.

7.2 Өтмө кесилиштердин элементтерин эсептөө

7.2.1 Борбордук чоюу жана кысуу учурунда өтмө кесилиштин элементтеринин бекемдигин эсептөө (5) формула боюнча аткарылышы керек, мында An – бүтүндөй өзөктүн таза кесилишинин аянты.

7.2.2 Бутактары планкалар же торчолор менен бириктирилген өтмө кесилиштеги кысылган өзөктөрдүн туруктуулугун эсептөө (7) формула боюнча аткарылышы керек; муну менен бирге, салыштырмалуу эркин огуна (планкалардын же торчолордун тегиздигине перпендикуляр жайгашкан) карата коэффициентти (8) жана b тибиндеги кесилиштер үчүн алардагы га алмаштыруу менен (9) формулалары боюнча аныктоо керек. мааниси панелдери алтыдан кем эмес болгон өзөктөр үчүн 8-таблицада берилген , маанилерге жараша аныкталышы керек.

Панелдери алтыдан кем эмес болгон өзөктөрдүн туруктуулугун эсептөө төмөндөгүчө аткарылышы керек: планкаларда - рамалык системаларды эсептөө катарында; торчолордо - 7.2.5 талаптарына ылайык.

7.2.3 Планкалары бар өтмө өзөктөрдө ширетилген жиктердин же планкаларды бекиткен четки буроолордун ортосундагы участокто өзүнчө бутактын шарттуу ийкемдүүлүгү , же (8-таблицаны караңыз) 1,4 көп болбошу керек.

Тегиздиктердин биринде планкалардын ордуна бүтүн лист бар болгон учурда (2, б) жана в) сүрөттөрдү караңыз) бутактын ийкемдүүлүгүн анын тегиздигине перпендикуляр болгон борбордук огуна карата жарым кесилиш инерциясынын радиусу боюнча эсептөө керек.

7.2.4 Торчолору бар өтмө өзөктөрдө өзөктүн туруктуулугун эсептөөдөн тышкары, жалпысынан түйүндөрдүн ортосундагы участоктордогу айрым бутактардын туруктуулугун текшерүү керек. Түйүндөрдөгү моменттердин тааси-ри, мисалы, торчо элементтеринин борборлоштурулушунан эске алынышы керек.

Торчолору бар өтмө өзөктөрдө түйүндөрдүн ортосундагы айрым бутактардын шарттуу ийкемдүүлүгү 2,7 ден ашпашы керек жана жалпы өзөктүн шарттуу берилген ийкемдүүлүгүнөн ашпашы керек. Бутактардын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн жогорку, бирок 4,1 ден көп эмес маанилерин кабыл алуу, мындай өзөктөрдү эсептөө 7.2.5 талаптарына ылайык аткарылган шартта кабыл алынышы керек.

7.2.5 Торчолору бар өтмө өзөктөрдү 7.2.2 жана 7.2.4 көрсөтүлгөндөрдү эске алуу менен эсептөө (7) формула боюнча, андагы Ry ны алмаштыруу менен аткарылышы керек.

Муну менен бирге, 2,7 болгон учурда өзүнчө бутак үчүн туруктуулук коэффициентин 1,0 барабар кабыл алуу керек, ал эми 3,2 болгон учурда эсептик узундукта формула боюнча (8) аныктоо керек, мында lb - бутактын узундугу (3 - сүрөттө, ал эми бутактын узундугу - 2 ). 2,7<<3,2 шарттуу ийкемдүүлүк интервалында маани болгон учурда 1,0 менен маанисинин ортосундагы сызыктуу интерполяция менен аныкталышы керек .

А) – үч бурчтуу; б) – үч бурчтуу

3-сүрөт – Өтмө өзөктөрдүн торчолорунун схемалары

8-т а б л и ц а

Кесилиштин тиби

Кесилиштин схемасы

Өтмө кесилиштин өзөгүнүн келтирилген ийкемдүүлүгү

1

планкалары менен (12) где

торчолору менен (15)

где

торчолору менен

8-таблицанын уландысы

Кесилиштин тиби

Кесилиштин схемасы

Өтмө кесилиштин өзөгүнүн келтирилген ийкемдүүлүгү

2

(13) мында

(16) мында (d1 жана d2 албетте b1 жана b2тараптарына тиешелүү)

3

(14) мында

(17) мында

жалпысынан у-у огуна перпендикуляр тегиздиктеги өтмө өзөктүн ийкемдүүлүгү; жалпысынан х-х же у-у огуна перпендикуляр болгон тегиздиктердеги өтмө өзөктүн эң чоң ийкемдүүлүгү; 1-1 ылайык окторго перпендикуляр тегиздиктердеги айрым бутактардын ийилгендеги ийкемдүүлүгү; 2-2 жана 3-3, ширетилген жиктердин же планкага бекитилүүчү четки буроолордун ортосундагы участоктордо; b, (b1, b2) – бутактардын окторунун ортосундагы аралык; d, lb – 3 жана 4 сүрөттөрү боюнча аныкталуучу өлчөмдөр; А – жалпы өзөктүн кесилишинин аянты; Ad1, Ad2 - 1-1 жана 2-2 окторго перпендикуляр тегиздиктерде жайгашкан торчолордун раскосторунун кесилиштеринин (кайчылаш торчодо - эки раскотор) аянттары; Ad3 - бир кырдын тегиздигинде жаткан (үч кырдуу ар тараптуу өзөк үчүн) торчонун раскосунун кесилишинин аянты (кайчылаш тордо - эки раскостор); Lb1, Lb3 - 1-1 жана 3-3 ылайык окторго салыштырмалуу бутактардын кесилишинин инерция моменттери (1 жана 3 типтеги кесилиштер үчүн); Lb1, Lb2 – бул дагы, 1-1 жана 2-2 ылайык окторго салыштырмалуу эки бурчтун (2 типтеги кесилиштерүчүн);

8-таблицанын аягы

Кесилиштин тиби

Кесилиштин схемасы

Өтмө кесилиштин өзөгүнүн келтирилген ийкемдүүлүгү

Ls – х-х өзүнүн огуна салыштырмалуу бир планканын кесилишинин инерция моменттери (4-сүрөт; 1 жана 3 типтеги кесилиштер үчүн); Ls1, Ls2 - 1-1 жана 2-2 ылайык окторуна перпендикуляр тегиздиктерде жайгашкан планкалардын биринин кесилишинин инерция моменти (2-типтеги кесилиш үчүн). Э с к е р т ү ү - 1-типке швеллердин ордуна бир же эки бутак үчүн коштаврлар, түтүкчөлөр жана башка профилдер колдонулган кесилиштерди дагы киргизүү керек; муну менен бирге, у-у жана 1-1 октору тиешелүүлүгүнө жараша бүтүндөй кесилиштин жана өзүнчө бутактын оордук борборлору аркылуу өтүшү керек, ал эми (12) формуладагы n жана маанилери эң чоң .маанини камсыз кылышы керек.

4-сүрөт* - Планкалуу өтмө өзөк

7.2.6 Дубалдар менен тыгыз же прокладкалар аркылуу бириктирилген бурчтардан, швеллерлерден ж.б. курамдуу кесилиштердин өзөктөрүн эсептөө бириктирүүчү ширетилген жиктердин же четки буроолордун борборлорунун ортосундагы участоктор кысылган элементтер үчүн 40i жана чоюлгандар үчүн 80i ашпаган шартта толук кесилиш катары аткарылышы керек. Бул жерде бурчтун же швеллердин кесилишинин i инерция радиусу таврлуу же коштаврлуу кесилиштер үчүн огуна жараша прокладкалардын жайгашуу тегиздигине параллелдүү, ал эми кайчылаш кесилиштер үчүн минималдуу кабыл алынышы керек.

Муну менен брге, кысылган элементтин узундугунун чегинде экиден кем эмес аралык байланыштары (прокладкалар) каралышы керек.

7.2.7 Өтмө кесилиштин кысылган өзөктөрүнүн туташтыруучу планкаларын жана элементтерин эсептөө өзөктүн жалпы узундугу боюнча туруктуу катарында кабыл алынган жана төмөнкү формула боюнча аныкталуучу шарттуу туурасынан кеткен күчкө Qfic карата аткарылышы керек

(18) мында N – өтмө өзөктөгү узунунан кеткен күч;

– планкалардын же торчолордун тегиздигиндеги өтмө өзөктү эсептөөдө кабыл алынуучу борбордук кысуудагы туруктуулук коэффициенти (в тибиндеги кесилиш үчүн).

Шарттуу узунунан кеткен күч төмөндөгүдөй бөлүштүрүлүшү керек:

- бириктирүүчү планкалар (торчолор) гана болгондо – туруктуулукту текшерүү жүргүзүлүп жаткан огуна перпендикуляр жайгашкан тегиздиктерде жаткан планкалардын (торчолордун) ортосунда бирдей;

- бүтүн лист жана бириктирүүчү планкалар (торчолор) болгондо - листке параллель болгон тегиздикте жаткан лист менен планкалардын (торчолор) ортосунда;

- эки тараптуу үч кырдуу өтмө өзөктөрдү эсептөөдө - бир кырда жайгашкан бириктирүүчү планкалардын (торчолордун) ар бир системасы үчүн 0,8 барабар.

7.2.8 Бириктирүүчү планкаларды жана алардын бекиткичтерин эсептөө (4-сүрөттү караңыз) планканы кесүүчү Fs күчүнүн биргелешкен аракетине раскоссуз фермалардын элементтерин жана анын тегиздигинде планканы ийген Ms моменттин эсептөө катары аткарылышы керек, алардын мааниси төмөнкү формулалар боюнча аныкталышы керек:

(19)

(20)

мында Qs- бир кырдуу планкага келген шарттуу туурасынан кеткен күч.

7.2.9 Курама өзөктөрдүн бириктирүүчү торчолорунун элементтерин эсептөө жалпак фермалардын торчолорунун элементтерин эсептөө катары аткарылышы керек. 3-сүрөт боюнча торчолордун раскосторун эсептөөдө раскостогу күчтү төмөкү формула менен аныктоо керек

(21)

мында - бирдей кабыл алынган коэффициент: 3, а, б-сүрөт боюнча торчо үчүн 1,0, жана 3, в-сүрөт боюнча - 0,5; Qs– торчонун бир тегиздигине туура келген шарттуу туурасынан кеткен күч. Распоркалары бар кайчылаш торчонун раскосторун эсептөөдө (3-сүрөт, г) ар бир бутакты кысуудан келип чыккан жана төмөнкү формула боюнча аныктала турган кошумча күч-аракетти Nad эске алуу керек

, (22)

где 3-сүрөттө көрсөтүлгөн өлчөмдөр; Nb – өзөктүн бир бутагындагы күч-аракет; Ad, Ab – бир раскостун жана буга ылайык бир бутактын кесилишинин аянты.

7.2.10 Кысылган элементтердин эсептик узундугун азайтууга арналган өзөктөрдү эсептөө (18) формула боюнча аныкталуучу, негизинен кысылган элементтин шарттуу туурасынан кеткен күчүнө барабар күч-аракетке аткарылышы керек.

Көпүрө же асма крандардан жүктөмдөр болгон учурда, туурасынан кеткен рамалардын тегиздигине перпендикуляр болгон тегиздиктеги колонналардын бутактарынын эсептелген узундугун азайтууга арналган распоркаларды эсептөө (18) формуласы боюнча аныкталуучу, шарттуу туурасынан кеткен күч-аракетке аткарылышы керек, мында N маанисин распорка менен бириктирилген колонналардын эки бутагындагы узунунан кеткен күчтөрдүн суммасына барабар кабыл алуу керек.

7.3 Бүтүн кесилиштин борбордук кысылган элементтеринин дубалдарынын жана жээк листтеринин туруктуулугун текшерүү

7.3.1 Дубалдын туруктуулугун текшерүүдө, эсептик бийиктикти hef 5-сүрөт боюнча кабыл алуу керек:

5-сүрөт – Прокаттык, курама жана дубалдын бардык бийиктигине ийилген профилдердеги – ширетилген элементтердеги дубалдын асылган текчелердин, жээк листтеринин эсептик өлчөмдөрү;

элементтин огуна жакын жээк бурчтарынын четтеринин ортосундагы аралык - фрикциялык жээктик муундары бар элементтерде; ички буралуулардын башталыштарынын ортосундагы аралык - прокаттык профилдерде; буралуулардын (выкружек) четтеринин ортосундагы аралык - ийилген профилдерде.

7.3.2 Бүтүн кесилиштин борбордук кысылган элементтеринин дубалдарынын туруктуулугун, эгерде дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгү 9-таблицадагы формулалар боюнча аныкталуучу чектүү шарттуу ийкемдүүлүктүн маанилеринен , ашпаса, камсыз кылынган деп эсептөө керек. Көбүрөк ийкемдүү дубалдар, алардын туруктуулугу тастыкталган учурда колдонулушу керек (теориялык же тажрыйба жолу менен).

9-т а б л и ц а

Кесилиш

элементинин шарттуу ийкемдүүлүгү

дубалынын чектелген шартуу ийкемдүүлүгү

≤2

(23)

>2

(24)

9-таблицанын аягы

Кесилиш

элементинин шарттуу ийкемдүүлүгү

дубалынын чектелген шартуу ийкемдүүлүгү

≤1

1,2 (25)

>1

(26)

≤0,8

1,0 (27)

>0,8

(28)

(29)

9-таблицада кабыл алынган белгилер:

– борбордук кысууда туруктуулук эсебинде кабыл алынган элементтин шарттуу ийкемдүүлүгү;

bf – таврдын текчесинин туурасы. Э с к е р т ү ү 1 Коробка сымал кесилиште маани жалпы элементтин туруктуулугу текшерилүүчү тегиздикке параллель жайгашкан пластинкалар үчүн аныкталышы керек. 2 Тавр кесилишинде<0,8 же >4 болгондо шарттар сакталууга тийиш, (29) формуласында тиешелүүлүгүнө жараша 0,8 же 4 кабыл алынышы керек. 3 Формулалардагы "≤" белгиси, белгисин формула боюнча эсептөөдө андан ашыкча болгон учурда оң бөлүгүндө көрсөтүлгөнгө барабар кабыл алынышы керек.

7.3.3 Конструкциялардын геометриялык бир сызыкта болбогондугун эске алуу менен эсептелгендерди кошпогондо, бүтүн кесилиштин (колонналар, мамылар, тирөөчтөр ж .б.) борбордук кысылган элементтеринин дубалдары 2,3 болгон учурда 2,5hef дан 3 hef чейинки кадам менен катуулуктун туурасынан кеткен кырлары менен бекемделиши керек.

Өтмө кесилишиндеги колонналардын катуу бутактарында катуулуктун кырларын бириктирүүчү торчолордун (планкалардын) бекитүү түйүндөрүнө гана орнотуу керек. Туурасынан кеткен кырлар менен гана бекемделген дубалда алардын чыгып турган бөлүгүнүн туурасы br симметриялуу жупташкан кырлар үчүн - (hef/30+40) мм кем эмес, бир тараптуу кыр үчүн - (hef/20+50) мм кем эмес болушу керек; кырдын tr калыңдыгы кем болбошу керек. Дубалды бир тараптуу туурасынан кеткен катуулук кырлары менен бекемдегенде, жалгыз бурчтарды дубалга уч менен ширетүү керек.

7.3.4 Дубалдын эсептелген бийиктиги hef менен коштаврдык кесилиштин борбордук кысылган элементтеринде дубалды ортосунда жайгашкан жана кесилишинин инерция учуру болгондо Lrl, менен бекемдеген учурда, 7.3.2 де белгиленген маани коэффициентке көбөйтүлүшү керек

(30)

Кыр дубалдын бир жагына жайгаштырылганда, анын инерция моменти дубалдын жакынкы четине дал келген огуна карата эсептелиши керек жана ал жупташкан симметриялуу кыр үчүн кем болбошу керек. hef эсептеп чыгууда дубал гофр түрүндөгү узунунан кеткен кырды аткаруу учурунда, гофрдын чоюлган узундугун эске алуу керек. Катуулуктун узунунан кеткен кырын элементтердин эсептелген кесилишине кошуу керек. Катуулуктун узунунан кеткен кырынын чыгып турган бөлүгүнүн минималдуу өлчөмдөрү 7.3.3 талаптарына ылайык, туурасынан кеткен кырлар үчүн катарында кабыл алынышы керек.

7.3.5 Дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн иш жүзүндөгү мааниси 7.3.2, ошондой эле 9.4.2 жана 9.4.3 талаптарына ылайык, (7) формулаларда, ошондой эле (109), (111), (115), (116), (120) жана (121) алынган дубалдын чектүү шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанисинен , (2 эседен ашык эмес борбордук кысууда) ашкан учурларда бүтүн кесилиштин борбордук жана борбордук эмес кысылган өзөктөрүн эсептөөдө А ордуна эсептелген кыскартылган кесилиш аянтын Ad кабыл алышат.

7.3.6 Ad маанини төмөнкү формулалар боюнча чыгаруу керек:

Жуптаврлуу жана швеллерлүү кесилиштер үчүн

(31) Коробкалуу кесилиш үчүн: Борбордук кысууда (32) борбордук эмес кысылган учурда (33) мында hef жана hd – туруктуулук текшерилүүчү тегиздикке параллель жайгашкан дубалдын эсептелген жана кыскартылган бийиктиги; bef,1 жана bd – туруктуулук текшерилүүчү тегиздикке перпендикуляр жайгашкан коробкалуу кесилиштин жээгинин эсептелген жана кыскартылган туурасы. Борбордук кысылган элементтердеги маанини төмөнкү формула боюнча эсептөө керек: коштаврдуу кесилиш үчүн

(34) мында >3,5 болгондо =3,5 кабыл алуу керек; коробкалуу кесилиш үчүн

(35) мында >2,3 болгондо =2,3 кабыл алуу керек; швеллердик кесилиш үчүн (36) Борбордук кысылган элементтер үчүн (34)-(36) формулаларындагы жана маанилер 7.3.2 талаптарына ылайык кабыл алынышы керек. (35) формула боюнча коробка кесилиши үчүн bd маанисин чыгарууда hd, tw, жана ордуна bd, tf, жана кабыл алынышы керек, муну менен бирге, мааниси 7.3.9 талаптарына ылайык аныкталууга тийиш. Коштаврдуу жана коробкалуу кесилиштин борбордон тышкары кысылган hd маанисин тиешелүүлүгүнө жараша (34) жана (35) формулалар боюнча чыгаруу керек; муну менен бирге бул формулаларда жана маанилер 9.4.2 ылайык кабыл алынышы керек.

7.3.7 Жээктүү листтердин туруктуулугун текшерүүдө асма тактайдын эсептелген туурасы bef катарында аралыкты кабыл алуу керек:

дубалдын кырынан жээктүү листтин (текченин) четине чейин - ширетилген элементтерде; жээктеги четки болттун огунан жээктүү листтин четине чейин -фрикциялык жээктүү бирикмелери бар элементтерде; ички буралуунун башталышынан текченин четине чейин - прокаттык профилдерде; буралуунун четинен текченин четине чейин – ийилген профилдерде (5-сүрөттү караңыз).

7.3.8 Эгерде жээктин (текче) асмасынын шарттуу ийкемдүүлүгү , маанилери <0,8 же >4 болгондо ага ылайык =0,8 же =4 кабыл алуу керек болгон 10-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу жээктин (текче) асмасынын чектүү шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанисинен ашпаса, бүтүн кесилиштин борбордук кысылган элементтеринин жээктүү листтеринин (текчелеринин) туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептелет.

10-т а б л и ц а

Кесилиш

Элементтин шарттуу ийкемдүүлүгү болгондо, жээктин (текченин) асмасынын чектелген шарттуу ийкемдүүлүгү

(37)

10-таблицанын аягы

Кесилиш

Элементтин шарттуу ийкемдүүлүгү болгондо, жээктин (текченин) асмасынын чектелген шарттуу ийкемдүүлүгү

(38)

(39)

(40)

10-таблицада кабыл алынган белгилер:

– борбордук кысууда туруктуулукка эсептелген элементтин шарттуу ийкемдүүлүгү.

Э с к е р т ү ү – Кырлар менен жээктелген жээктердин (текчелердин) асмалары үчүн (37) жана (38) формулалар боюнча чыгарылган шарттуу ийкемдүүлүктүн чектик маанилерин 1,5 коэффициентке, ал эми (39) формула боюнча - 1,6 коэффициентине көбөйтүү керек.

7.3.9 Коробкалуу кесилиштин борбордук кысылган элементтеринде жээктүү листтин чектик шарттуу ийкемдүүлүгүн коробкалуу кесилиштин дубалдары үчүн катарында 10-таблица боюнча кабыл алуу керек: .

7.3.10 5-сүрөт боюнча жээктин (текченин) ийилүүсүнүн бийиктиги aef же жээктелген кырдын бийиктиги, эгерде бар болсо, планкалар менен бекемделбеген элементтерде 0,3 bef кем эмес жана тактайлар менен бекемделген элементтерде 0,2 bef болушу керек (10-таблицаны караңыз). Жээктелген кырдын калыңдыгы кем болбошу керек.

7.3.11 Борбордук кысылган элементтердин кесилиштерин чектик ийкемдүүлүк боюнча дайындоодо (10.4-ке ылайык) 9 жана 10-таблицалар боюнча аныкталуучу дубалдын жана жээктердин , чектик шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанилерин тиешелүү түрдө , коэффициентке көбөйтүү менен, бирок 1,25 тен көп эмес көбөйтүлүшү керек.

8 Ийилүүдө болот конструкцияларынын элементтерин эсептөө

8.1 Эсептөөнүн жалпы жоболору

Конструкциялардын багытына жана пайдалануу шарттарына жараша ийилүүчү элементтерди (устундарды) эсептөө 4.2.7 ылайык элементтерди үч класска бөлүү менен пластикалык майышууларды эске албастан же эске алуу менен жүргүзүлүшү керек. 1-класстагы устундар бардык түрдөгү жүктөмдөр үчүн колдонулуп, катуу майышуулардын чегинде эсептелиши керек; 2 жана 3-класстагы устундар статикалык жүктөмдөр үчүн колдонулуп, пластикалык майышуулардын өнүгүшүн эске алуу менен эсептелиши керек. КЧжЭ 2.01.07 боюнча 1К-8К иштөө режимдериндеги топтордун кран алдындагы кран жолдорунун устундары бекемдикти эсептөөдө 1-класска киргизүү керек. Бисталдык устундарды 2-класска киргизүү керек жана дубалдагы чектелген пластикалык майышууларды эске алуу менен эсептөө керек, алардын мааниси катуу болоттон жасалган жээктеги Ryf эсептөө каршылыгына жеткенде аныкталышы керек.

8.2 Бүтүн кесилиштин ийилүүчү элементтеринин бекемдүүлүгүн

эсептөө

8.2.1 1-класстагы устундардын бекемдүүлүгүн эсептөө төмөнкү формулалар боюнча аткарылышы керек:

негизги тегиздиктердин бириндеги моменттердин аракетинде

(41)

туурасынан кеткен кесилишитеги аракетте

(42)

эки негизги тегиздиктердин бириндеги моменттердин аракетинде (бимомент болгондо)

(43)

мында х жана у – негизги октордон кесилиштин каралып жаткан точкасына чейинки аралык, ал эми

- бул точканын секториалдык координатасы;

устундун дубалында моменттин жана туурасынан кеткен күчтүн бир эле учурдагы аракети

(44)

мында - устундун узунунан кеткен огуна параллель дубалдын ортоңку тегиздигиндеги кадимки чыңалуусу;

– бул дагы, устундун узунунан кеткен огуна перпендикуляр, анын ичинде (47) формула боюнча аныкталуучу ;

– дубалдагы кесүү чыңалуусу.

(44) формулада өзүнүн белгилери менен кабыл алынуучу жана чыңалуулары устундун дубалынын ошол эле чекитинде аныкталышы керек. Бөлүнгөн устундар үчүн тирөөчтөгү туурасынан кеткен күчтүн аракетинин бекемдигин текшерүүдө (42) формуланы жээктердин иштешин эске албастан колдонуу керек. (43) формуласы боюнча эсептелген устундарда устундун дубалындагы чыңалуунун мааниси эки негизги ийилүү тегиздигинде (44) формула боюнча текшерилиши керек. Дубалды буроолордун тешиктеринде бошоткондо, (42) формуласынын сол бөлүгүн, ошондой эле (44) формуладагы маанини төмөнкү формула боюнча аныкталуучу коэффициентке көбөйтүү керек (45) мында s – бир вертикалдуу катардагы тешиктердин кадамы; d – тешиктин диаметри.

8.2.2 Жогорку жээкке жүктөм колдонулган жерлерде, ошондой эле устундун тирөөчү кесилиштеринде жергиликтүү чыңалуу болгондо, катуулук кырлары менен бекемделбеген устундун дубалынын бекемдигин эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(46) мында (47) Бул жерде F – жүктөмдүн (күчтүн) эсептик мааниси; lef – төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу жүктөмдү бөлүштүрүүнүн шарттуу узундугу: 6-сүрөттөгү учурлар үчүн, а) жана б) lef=b+2h; (48) 6-сүрөттөгү учурлар үчүн, в (49)

a) – ширетүүчү устун; б) - прокаттык устун; в) – крандын дөңгөлөгүнөн жүктөм болгондо ширетүүчү же прокаттык устундар

6-сүрөт –Устундун дубалына топтолгон жүктөмдү бөлүштүрүү схемалары мында h – эгерде төмөнкү устун ширетилген болсо, устундун үстүңкү жээгинин жана жээктүү жиктин катетинин калыңдыгынын суммасына барабар (6, а-сүрөттү караңыз) же эгерде төмөнкү устун прокаттык болсо, текченин сырткы бетинен дубалдын ички бурулуусунун башталышына чейинки аралыкка барабар өлчөм, (6, б-сүрөттү караңыз);

– бирдей кабыл алынган коэффициент: 3,25 - ширетилген жана прокаттык устундар үчүн;

4,5 – фрикциялык жээктүү бирикмелери бар устундар үчүн; I1f – устундун жээгинин жана кран рельсинин өз инерция моменттеринин суммасы же жээк менен рельстин биргелешип иштешин камсыз кылуучу жик менен ширетилген учурда жээк жана рельстен турган кесилиштин инерция моменти; b – үстүңкү элементтин таянычынын туурасы.

8.2.3 8.4.6, 8.5.8, 8.5.9 жана 8.5.18 талаптары сакталган жана кесүү чыңалуулары болгон (тирөөчү кесилиштеринен тышкары) учурда 440 Н/мм2 ченемдик каршылык көрсөтүүсү бар болоттон жасалган жуптаврдуу жана коробкалуу кесилиштердин 2 жана 3-класстагы кесилген устундарынын бекемдигин эсептөө (7-сүрөт) төмөнкү формулалар боюнча аткарылышы керек:

7-сүрөт - Эң катуу тегиздикте ийилгенде аларга таасир этүүчү күч-аракеттер менен устундардын жуптаврдуу (а) жана коробкалуу (б) кесилиштеринин схемалары (Lx >Ly)

(50)

эки негизги тегиздикте жана чыңалууда ийилгенде

(51)

Бул жерде Mx, My – ийилген моменттердин абсолюттук маанилери; cx, cy -, Е.1 таблицасы боюнча кабыл алынуучу коэффициенттер;

– барабар кабыл алынуучу коэффициент:

=1 болгондо; болгондо (52)

мында - жээктин кесилишинин аянтынын дубал кесилишинин аянтына болгон катышы (симметриялык эмес кесилиш үчүн Af - кичинекей жээктин аянты; коробкалуу кесилиш үчүн Aw - эки дубалдын кесилишинин жалпы аянты). эң катуу тегиздикте ийилгенде (Lx>Ly) жана симметриялуу коштаврлардын тар буралышы

(53)

мында – 10а таблицасы боюнча сызыктуу интерполяция менен аныкталат:

10 а-т а б л и ц а

0

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

0,99

1,470

1,636

1,845

2,054

2,263

2,472

2,681

2,890

3,099

3,308

3,496

(50) жана (51) формулалардагы таза ийилүү зонасындагы кесилишти эсептөөдө сx жана cy коэффициенттеринин ордуна =1 кабыл алуу керек

Устундардын тирөөчү кесилишиндеги бекемдикти эсептөө (Mx=0 жана My=0 болгондо) төмөндөгүчө аткарылышы керек: (54) (55) Дубалды болт үчүн тешиктери аркылуу бошоткондо (54) жана (55) формулалардын сол бөлүгүн (45) формуласы боюнча аныкталуучу коэффициентке көбөйтүү керек. Курама устундардын минималдуу кесилиштеринин өлчөмдөрүн белгилөө үчүн cx жана cy коэффициенттерин Е.1-таблицада берилген маанилерден аз, бирок 1,0 дөн кем эмес кабыл алуу керек. Ийилүүчү элементтердин минималдуу кесилиштерин тандоо методикасы болот конструкцияларын долбоорлоо эрежелеринде берилген.

8.2.4 Өзгөрүлмө кесилиштеги кесилген устундардын бекемдигин эсептөө 8.2.3 ылайык, пластикалык майышууларды эске алуу менен М жана Q күч-аракеттеринин эң жагымсыз айкалышы менен бир гана кесилиште аткарылат; устундун калган кесилиштеринде эсептөө Е.1-таблицадагыдан аз болгон cx жана cy коэффициенттердин маанилеринде (Е тиркемеси) же 8.2.1 ылайык аткарылышы керек.

8.2.5 8.4.6, 8.5.8, 8.5.9 жана 8.5.18 талаптарын сактоодо, симметриялуу эки огу бар, катуу тегиздикте ийилүүчү, 20% дан көп эмес айырмаланган чектеш аралыктары бар туруктуу жуптаврдуу жана коробкалуу кесилиштердин кесилбеген жана кармалбаган устундардын бекемдигин эсептөө тирөөч жана аралык моменттерин жарым-жартылай бөлүштүрүүнү эске алуу менен 2-класстагы элементтер катарында (50) формуласы боюнча аткарылышы керек.

Бул учурда, моменттин эсептелген мааниси төмөнкү формула боюнча аныкталышы керек (56) мында Mmax – болоттун ийкемдүү иштешин болжолдоодо кесилбеген устунду эске алуу менен аныкталуучу аралыктагы же тирөөчтөгү эң чоң ийилүү моменти; Mef – шарттуу ийилүү моменти, барабар:

а) чоң мааниге учтары менен допшолуу такалган кесилбеген устундарда:

(57)* Mef=0,5M2, (58) мында max символу андан кийинки бардык маанинин максимумун табуу керек дегенди билдирет; M1 – допшолуу такалган бир арыштуу устун катарында эсептелген четки арыштагы ийилген момент; a- M1 момент аракетте болгон кесилиштен четки таянычка чейинки аралык; l – четки арыштын узундугу; M2 - допшолуу такалган бир арыштуу устун катарында эсептелген ортоңку арыштагы максималдуу ийилүүчү момент;

б) учтары кысылган бир арыштуу жана кесилбеген устундарда Mef=0,5M3, мында M3- тирөөчтөрдө допшолору бар устундар катарында эсептелген моменттердин эң чоңу;

в) бир жагы бекитилген жана экинчи жагы эркин такалган учу бар устунда Mef маанисин (57) формула боюнча аныктоо керек.

(52) формуласындагы маанини Mmax иштеп жаткан кесилиште эсептөө керек; эгерде Mmax – арыштагы момент болсо, анда устундун тирөөч кесилишин текшерүү керек.

8.2.6 8.2.5 канааттандыруучу кесилбеген жана кыпчылган устундардын бекемдигин эсептөө, эки негизги тегиздикте ийилген учурда 8.2.5 ылайык тирөөч жана арыштуу моменттерин эки негизги тегиздикте кайра бөлүштүрүүнү эске алуу менен (51) формула боюнча аткарылышы керек.

8.2.7 8.2.5, 8.4.6, 8.5.8, 8.5.9 жана 8.5.18 талаптарын канааттандыруучу кесилбеген жана кыпчылган устундардын бекемдигин эсептөө ийилүү моменттерин кайра бөлүштүрүүнү жана шарттуу пластикалык допшолорунун пайда болушун, ошондой эле максималдуу ийилүү моменти менен кесилиштердеги тийүүчү чыңалуунун 8.2.3 ылайык таасирин эске алуу менен 3-класстагы элементтерди эсептөө катарында (50) формула боюнча аткарылышы керек.

8.2.8 8.4.4, 8.5.9 жана 8.5.17 талаптары сакталганда жана жана тийүүчү чыңалуу болгондо (тирөөчү кесилиштерден тышкары) эки октуу симетриясы бар жуптаврдуу жана коробкалуу кесилиштердин бисталдык кесилген устундарынын бекемдигин эсептөө 2-класстагы элементтерди эсептөө катарында төмөнкү формулалар боюнча аткарылышы керек:

бир негизги тегиздикте ийилгенде

(59) эки негизги тегиздикте ийилгенде (60)

(59) жана (60) формулаларда: (61)

мында

– барабар кабыл алынуучу коэффициент:

болгондо

болгондо (62) сyr – барабар кабыл алынуучу коэффициент 1,15 – жуптаврдуу кесилиш үчүн жана 1,05/r – коробкалуу кесилиш үчүн. Таза ийилүү зонасы болгондо жана тирөөчү кесилиште, ошондой эле кесилиштин бошотулушун эске алуу менен бисталь устундарын эсептөө 8.2.3 жана болот конструкцияларын долбоорлоо эрежелерине ылайык аткарылышы керек.

8.3 Бүтүн кесилиштеги кран жолдорунун устундарынын бекемдигин

эсептөө

8.3.1 Кран жолдорунун устундарынын бекемдигин эсептөө 8.2.1 ылайык КЧжЭ 2.01.07-85 боюнча аныкталуучу вертикалдуу жана горизонталдуу жүктөмдөрдүн аракетине аткарылышы керек*.

8.3.2 Кран жолдорунун устундарынын дубалдарынын бекемдигин эсептөө (металлургия өндүрүшүнүн цехтериндеги 7К жана 8К иштөө режимдериндеги топторунун крандары үчүн устундарды кошпогондо) (44) формуласы боюнча аткарылышы керек, анда кесилбеген устундардын тирөөчтөрүндөгү кесилиштерди эсептөөдө 0,87 коэффициентинин ордуна 0,77 коэффициенти кабыл алынышы керек.

8.3.3 7К (металлургия өндүрүшүнүн цехтеринде) жана 8К иштөө режимдериндеги крандар үчүн туруктуулук чеги 440 Н/мм2 ашпаган болоттон жасалган кран жолдорунун устундарынын дубалдарынын бекемдигин эсептөөдө төмөнкү шарттар аткарылышы керек:

(63)

(64)

(65) (66)

мында – кесилген устундарды эсептөө үчүн 0,87 жана кесилбеген устундардын тирөөчтөрүндөгү кесилиштерди эсептөө үчүн 0,77 барабар кабыл алынган коэффициент;

(67)

(67) формулада: M жана Q – КЧжЭ 2.01.07 ылайык аныкталуучу эсептелген жүктөмдөн устундун кесилишиндеги ийилүү моменти жана туурасынан кеткен күч;

– КЧжЭ 2.01.07 ылайык кабыл алынуучу кран жүктөмдөрү үчүн жүктөм боюнча бекемдик коэффициенти;

– КЧжЭ 2.01.07 боюнча кошумча коэффициентке ылайык кабыл алынуучу крандын бир дөңгөлөгүнөн топтолгон вертикалдуу жүктөмдүн көбөйтүү коэффициенти;

Fn – крандын бир дөңгөлөгүнөн топтолгон вертикалдуу жүктөмдүн толук ченемдик мааниси; lef – 8.2.2 ылайык аныкталуучу шарттуу узундугу; a – устундун дубалдарынын вертикалдуу кырларынын ортосундагы аралык; Mt – төмонкү формула боюнча аныкталуучу жергиликтүү буралуучу момент

(68) мында е=0,2b, (бул жерде b – рельстин астынын туурасы); Qt – кран жолунун туурасынан багытталган, көпүрө крандарынын кыйшайышынан жана кран жолдорунун параллелсиздигинен келип чыккан жана КЧжЭ 2.01.07 ылайык кабыл алынган эсептелген горизонталдык жүктөм; hr – кран рельсинин бийиктиги;

- рельстин жана жээктин бурулуусундагы инерциянын өз моменттеринин суммасы, анда bf жана tf –устундун жогорку жээгинин туурасы жана калыңдыгы.

(63)-(67) формулалардагы бардык чыңалууларды "плюс" белгиси менен кабыл алуу керек.

8.3.4 Кран жолдорунун (монорельстердин) асма устундарынын бекемдигин эсептөө кран дөңгөлөгүнүн басымынан устундун огу боюнча жана туурасынан багытталган жергиликтүү нормалдуу чыңалууларды эске алуу менен аткарылышы керек.

8.3.5 1к-5К иштөө режимдеринин топторундагы крандар үчүн симметриянын эки огу бар жуптаврдуу кесилиштин кран жолдорунун бисталдык устундарынын бекемдигин эсептөө, болгон учурда 8.3.2 талаптарына ылайык же (60) формула боюнча аткарылышы керек, ал жерде:

My – горизонталдык тегиздиктеги толугу менен устундун жогорку жээгине өтүүчү ийилүү моменти; Wxn=Wxnf – у-у огуна салыштырмалуу жогорку жээктин кесилишинин каршылык моменти; cy -1,15 барабар кабыл алынган коэффициент.

8.4 Бүтүн кесилиштин ийилүү элементтеринин жалпы туруктуулугун

эсептөө

8.4.1 8.2.1 жана 8.2.8 талаптарын канааттандырган 1-класстагы жуптаврдуу устундардын, ошондой эле 2-класстагы бисталдык устундардын туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек:

кесилиш симметрия тегиздигине дал келген дубал тегиздигинде ийилгенде (69) Эки негизги тегиздикте ийилгенде (жана бимоменттер болгондо)

(70) (69) жана (70) формулаларда:

– каптал жылышууларга жана бурулушка бекитилген тирөөчү кесилиштери бар устундар үчүн Ж тиркемеси боюнча аныкталуучу ийилген туруктуулук коэффициенти;

Wcx – кысылган жээктин көбүрөөк кысылган буласы үчүн эсептелген х-х огуна карата кесилиштин каршылык моменти;

– кысылган жээктин көбүрөөк кысылган чекитинин көбүрөөк кысылган буласы үчүн эсептелген ийилген тегиздикке дал келген у-у огуна карата кесилиштин каршылык көрсөтүү моменти;

– кысылган жээктин көбүрөөк кысылган чекитинин көбүрөөк кысылган буласы үчүн эсептелген кесилиштин каршылыгынын секторалдык моменти.

Эгерде каралып жаткан чекитте тиешелүү күч кысууну пайда кылса, (70) формуладагы экинчи жана үчүнчү мүчөлөрүнүн "+" белгиси кабыл алынат. (69) жана (70) формулалардагы бисталь устундары үчүн, ошондой эле Ry, аныктоодо, Ryf алмаштыруу керек.

8.4.2 маанини аныктоодо устундун эсептик узундугу lef катарында туурасынан кеткен жылышуулардан (узунунан же туурасынан кеткен байланыш түйүндөрү, катуу төшөлмө бекитилген жер) кысылган жээктин бекитилген жерлеринин ортосундагы аралыкты кабыл алуу керек; lef=l байланыштары жок болбогондо (мында l – устундун арышы); консолдун эсептик узундугу катарында төмөндөгүнү кабыл алуу керек: горизонталдуу тегиздиктеги консолдун аягында кысылган жээк бекитилбегенде lef=l (бул жерде, l – консолдун узундугу) же горизонталдуу тегиздиктеги кысылган жээктин бекитилген жерлеринин ортосундагы аралык – жээк консолдун аягында же узундугу боюнча бекитилгенде.

8.4.3 Жуптаврдуу кесилиштин кран жолдорунун устундарынын туруктуулугун эсептөө (70) формуласы боюнча аткарылышы керек, анда: My - толугу менен устундун үстүңкү жээгине өткөрүүчү горизонталдык тегиздиктеги ийилүү моменти; Wy=Wyf - у-у огуна карата жогорку жээктин кесилишинин каршылык моменти.

8.4.4 1-класстагы устундардын, ошондой эле 2-класстагы бисталдык устундардын туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептелет:

а) устундун кысылган жээгине үзгүлтүксүз таянган жана аны менен ширетүүнүн, буроолордун, өзү тешип өтүүчү бурамалардын ж. б. жардамы менен байланышкан катуу төшөлмө (оор, жеңил жана уюлдук бетондордон жасалган темир бетон плиталары, жалпак жана профилдүү металл төшөлмөлөрү, толкундуу болот ж. б.) аркылуу устунга жүктөмдү берүүдө; муну менен бирге, сүрүлүү күчүн эске алуунун кереги жок;

б) (69) формула боюнча эсептелген жана чоюлган жээктин туурасы кысылган жээктин туурасына 0,75 тен кем эмес катышы бар болгон симмметриялуу жуптаврдуу кесилиштеги же асимметриялуу – көбүрөөк кысылган жээктүү устундар үчүн 11-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу анын чектик маанилеринен ашпаган устундун кысылган жээгинин шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанилеринде .

11-т а б л и ц а

Жүктөм коюлуучу жер

Прокаттык же ширетилген устундун кысылган жээгинин шарттуу чектик ийкемдүүлүгү

Үстүңкү жээкке

0,35+0,0032b/t+(0,76-0,02b/t) b/h (71)

Төмөнкү жээкке

0,57+0,0032 b/t+(0,92-0,02 b/t) b/h (72)

Байланыштардын ортосундагы же таза ийилүүдө устундун участогун эсептөөдө жүктөм коюу деңгээлине карабастан

0,41+0,0032b/t+(0,73-0,016 b/t) b/h 73)

11-таблицада кабыл алынган белгилер: b жана t – кысылган жээктин туурасы жана калыңдыгы; h – жээк листтеринин окторунун ортосундагы аралык (бийиктиги).

Э с к е р т ү ү 1 маани 1≤h/b≤6 жана 15≤b/t≤35 учурда аныкталган; 11-таблицадагы формулалардагы b, c/t<15 катыштагы устундар үчүн b/t=15 кабыл алуу керек. 2 Фрикциялык жээктүү бириктиргичтери бар устундар үчүн маанилерди 1,2 ге көбөйтүү керек. 3 маанилерди коэффициентке көбөйтүү менен чоңойтуу керек, анда .

8.4.5 Ийилген элементтин туруктуулугун камсыз кылышы керек болгон узунунан же туурасынан кеткен байланыштардын катуу төшөлмөнүн кысылган жээгине бекиткичтер иш жүзүндө же шарттуу туурасынан кеткен күчкө эсептелиши керек. Муну менен бирге, шарттуу туурасынан кеткен күчтү төмөнкүчө аныктоо керек:

устундарды өзүнчө бекитүүдө - (18) формула боюнча, анда ийкемдүүлүктө негизги типтеги кесилиш үчүн (7-таблицаны караңыз) аныктоо керек (мында горизонталдуу тегиздиктеги кысылган жээктин кесилишинин инерция радиусу), ал эми N – төмөнкү формула боюнча эсептөө керек

N=(Afr+0,25Aw)Ryw , (74)

мында Af жана Aw – кысылган жээктин кесилиштин жана буга ылайык дубалдын аянттары;

Ryf жана Ryw – кысылган жээктин болотунун жана буга ылайык дубалдын эсептик каршылыгы Жыш бекитилгенде – формула боюнча

(75)

мында qfic – устундун жээгинин узундугунун бирдигине шарттуу туурасынан кеткен күч; Qfic - (18) формула боюнча аныкталуучу шарттуу туурасынан кеткен күч, анда =1, ал эми N (74) формула боюнча эсептелиши керек.

8.4.6 2-жана 3-класстагы устундардын туруктуулугу а) же б) 8.4.4 эсептөөнүн талаптарын аткарууда 11-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу маанилерин коэффициентке көбөйтүү шартында камсыз кылынган деп эсептелет

(76)

мында с1x – формулалардан чоңураак маани боюнча аныкталуучу коэффициент:

или (77)

жана 1< чегинде өзгөрүлүүчү Бул жерде Mx – кесилиштеги ийилүү моменти;

– (52) формула боюнча кабыл алынуучу коэффициент;

cx – Е.1 таблицага ылайык кабыл алынуучу коэффициент. Муну менен бирге, устундун жээгинин шарттуу чектик ийкемдүүлүгүнүн төмөндөгүчө кабыл алынуучу мааниси:

– пластикалык майышуулар эске алынган устундун узундугунун бөлүгүндө;

- кесилиштериндеги чыңалуулары бар устундун узундугунун бөлүгүндө;

Пластикалык майышууларды эсепке алуу чоюлганга караганда анча өнүкпөгөн, кысылган жээктүү устундарды эсептөөдө - а) 8.4.4. которуу талаптарын аткарууда гана

8.5 Бүтүн кесилиштин ийилүүчү элементтеринин дубалдарынын жана

жээк листтеринин туруктуулугун текшерүү

8.5.1 Эгерде 8.2.1, 8.3.1-8.3.3, 8.4.1 - 8.4.5 талаптары аткарылса жана дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгү (5–сүрөт) маанилеринен ашпаса, 1-класстагы устундардын дубалдарынын туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептөө керек

3,5 – эки тараптуу жээк жиктери бар устундарда (=0) жергиликтүү чыңалуу жок болгондо; 3,2 – ошондой эле, бир тараптуу жээк жиктери бар устундарда; 2,5 – эки тараптуу жээк жиктери бар устундарда жергиликтүү чыңалуу бар болгондо Муну менен бирге, 8.5.9 же 8.5.11 жана 8.5.12 ылайык катуулуктун туурасынан кеткен (жана тирөөчү) кырларды орнотуу керек.

8.5.2 1-класстагы устундардын дубалдарынын туруктуулугун текшерүү "плюс" белгиси менен кабыл алынган дубалдын эсептик чегиндеги эң чоң кысуучу чыңалууну, орточо тийүүчү чыңалууну жана топтолгон жүктөмдөгү дубалдагы жергиликтүү чыңалууну эске алуу менен аткарылышы керек.

жана чыңалууну төмөнкү формулалар боюнча чыгаруу керек:

(78) (79)

мында М жана Q – ийилүү моментинин жана туурасынан кеткен күчтүн орточо мааниси, отсектин чегинде; эгерде отсектин a узундугу (катуулуктун туурасынан кеткен кырларынын окторунун ортосундагы аралык) анын эсептик бийиктигинен hef, чоң болсо, анда М жана Q маанилери узундугу hef; барабар болгон көбүрөк чыңалган участок үчүн орточо катары эсептелиши керек; эгерде отсектин чегинде момент же тууралжын күч белгисин өзгөртсө, анда алардын орточо мааниси бир белгиси бар отсектин участогунда эсептелиши керек; hef – 7.3.1 боюнча кабыл алынган дубалдын эсептик бийиктиги; hw – дубалдын толук бийиктиги. Топтолгон жүктөмдөгү дубалдагы жергиликтүү чыңалуу 8.2.2 жана 8.3.3 боюнча аныкталышы керек. Чоюлган жээкке топтолгон жүктөм коюлганн устундардын отсектеринде бир эле учурда жана же и гана эске алынышы керек.

8.5.3 Катуулуктун туурасынан кеткен кырлары менен гана бекемделген симметриялуу кесилиштин 1-класстагы устундарынын дубалдарынын бекемдиги (8-Сүрөт), жергиликтүү чыңалуу () болгондо жана дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгү болгондо, эгерде төмөнкү шарт аткарылса камсыз кылынган деп эсептелет

(80)

– 8.5.2 талаптарына ылайык аныкталуучу чыңалуу;

– төмөнкү формула боюнча эсептелинүүчү кооптуу чыңалуу

мында ccr – 8.5.4-8.5.6 ылайык аныкталуучу коэффициент;

– төмөнкү формула боюнча эсептелинүүчү кооптуу чыңалуу

(82) мында c1 жана c2 –8.5.5 ылайык аныкталуучу коэффициенттер;

– төмөнкү формула боюнча эсептелинүүчү кооптуу чыңалуу

(83)

Бул жерде - дубалдын отсегинин чоң тарабынын кичинекей тарабынан болгон катышы;

d – дубалдын отсегинин тараптарынын кичинекейи (hef же a).

а) – топтолгон жүктөмдү кысылган жээкке колдонууда;

б) – ошондой эле, чоюлган жээкке

8-сүрөт – Катуулуктун туурасынан кеткен кыр менен бекемделген устундун участогунун схемасы

8.5.4 8.5.3 боюнча устундар үчүн (81) формуладагы ccr коэффициентин болгондо 12-таблица боюнча жээктик бирикмелердин түрүнө жана төмөнкү формула боюнча эсептелген коэффициенттин маанисине жараша аныктоо керек

(84)

мында – 13-таблица боюнча кабыл алынуучу коэффициент; bf, tf – устундун кысылган жээгинин туурасы жана калыңдыгы.

12-т а б л и ц а

Устундардын жээктик бирикмелери

болгондогу ccr маани, барабар

≤0,8

1,0

2,0

4,0

6,0

10,0

≥30,0

Ширетилген

30,0

31,5

33,3

34,6

34,8

35,1

35,5

Фрикциялык

35,2

13-т а б л и ц а

Устундар

Кысылган жээктин шарттуу иштеши

Кран жолдорунун

Кран рельсалары ширетилген эмес

Кран рельсалары ширетилген

2,0

Башкалар

Плиталар тийип тураганда

Башка учурларда

0,8

Э с к е р т ү ү – Чоюлган жээкке топтолгон жүктөм колдонулган кран жолдорунун устундарынын отсектери үчүн коэффициентти эсептөөдө =0,8 кабыл алуу керек.

8.5.5 болгондо (82) формуласы боюнча маанилерди эсептөөдө төмөнкүлөрдү кабыл алуу керек:

c1 – 14-таблица боюнча a/hef катышына жана маанисине жараша (бул жерде lef мааниси 8.2.2 талаптарына ылайык аныкталышы керек); c2 – 15-таблица боюнча a/hef катышына жана (84) формула боюнча эсептелген мааниге жараша; фрикциялык жээктик бирикмелери бар устундар үчүн =10 кабыл алынышы керек. болгон учурда (80) формула боюнча дубалды текшерүү маанисине жараша жүргүзүлүшү керек:

а) 0,8 катышта маанини (81) формула боюнча 8.5.4 эске алуу менен аныктоо керек.

Эгерде топтолгон жүктөм чоюлган жээкке колдонулса (8, б-сүрөт), анда дубалды текшерүүдө (84) формула боюнча коэффициентти аныктоодо жана гана эске алуу менен bf жана tf катарында чоюлган жээктин туурасын жана калыңдыгын кабыл алуу керек.

14-т а б л и ц а

a/hef (a1/hef) болгондогу c1 маани, барабар

0,50

0,60

0,67

0,80

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

≥2,0

0,10

56,7

46,6

41,8

34,9

28,5

24,5

21,7

19,5

17,7

16,2

0,15

38,9

31,3

27,9

23,0

18,6

16,2

14,6

13,6

12,7

12,0

0,20

33,9

26,7

23,5

19,2

15,4

13,3

12,1

11,3

10,7

10,2

0,25

30,6

24,9

20,3

16,2

12,9

11,1

10,0

9,4

9,0

8,7

0,30

28,9

21,6

18,5

14,5

11,3

9,6

8,7

8,1

7,8

7,6

0,35

28,0

20,6

17,4

13,4

10,2

8,6

7,7

7,2

6,9

6,7

0,40

27,4

20,0

16,8

12,7

9,5

7,9

7,0

6,6

6,3

6,1

15-т а б л и ц а

a/hef (a1/hef) болгондогу с2 коэффициенттин мааниси, барабар

0,50

0,60

0,67

0,80

1,00

1,20

1,40

≥1,60

≤1

1,56

1,56

1,56

1,56

1,56

1,56

1,56

1,56

2

1,64

1,64

1,64

1,67

1,76

1,82

1,84

1,85

4

1,66

1,67

1,69

1,75

1,88

2,01

2,09

2,12

6

1,67

1,68

1,70

1,77

1,92

2,08

2,19

2,26

10

1,68

1,69

1,71

1,78

1,96

2,14

2,28

2,38

≥30

1,68

1,70

1,72

1,80

1,99

2,20

2,38

2,52

16-т а б л и ц а

a/hef же a/(2hc) барабар болгондо cr мааниси

≤0,8

0,9

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

≥2,0

По таблице 12

37,0

39,2

45,2

52,8

62,0

72,6

84,7

маани бардык учурларда отсектин факт жүзүндөгү өлчөмдөрү боюнча эсептелиниши керек.

8.5.6 Катуулуктун туурасынан кеткен кырлары менен гана бекемделген, көбүрөөк өнүккөн кысылган жээктүү асимметриялык жуптаврдуу кесилиштин 1-класстагы устундарынын дубалдарынын туруктуулугу, эгерде (80) шарт төмөнкү өзгөрүүлөрдү эске алуу менен аткарылса, камсыз кылынган деп эсептелет:

(81) жана (84) формулалар боюнча маанилерди эсептөөдө, hef маанинин ордуна, дубалдын кысылган зонасынын эки эселенген бийиктиги 2hc кабыл алынат; >0,8 жана болгон учурда жана 8.5.5 берилген эки текшерүү жүргүзүлөт, анда 16 - таблица боюнча ccr жана (81) формула боюнча hef маанинин ордуна ccr аныктоодо дубалдын кысылган зонасынын эки эселенген бийиктиги 2hc кабыл алынат; жана маанилер отсектин факт жүзүндөгү өлчөмдөрү боюнча эсептелиниши керек.

8.5.7 Катуулуктун туурасынан кеткен кырлары менен гана бекемделген, көбүрөөк өнүккөн кысылган жээктүү асимметриялык жуптаврдуу кесилиштин 1-класстагы устундарынын дубалдарынын туруктуулугу, бир эле учурда жана чыңалуунун таасири болгон учурда жана чыңалуу жок болгондо эгерде төмөнкү шарт аткарылса, камсыз кылынган деп эсептелет:

(85) мында - (81) формула боюнча. Бул жерде жана – тиешелүү түрдө "плюс" жана "минус" белгиси менен кабыл алынган жана (78) формула боюнча аныкталуучу дубалдын эсептик чектериндеги кысуучу жана чоюучу чыңалуулар; жана – (79) жана (83) формулалар боюнча аныкталуучу тийүүчү чыңалуулар; ccr – жараша 17-таблица боюнча аныкталуучу коэффициент

17-т а б л и ц а

1,0

1,2

1,4

1,6

1,8

2,0

ccr

10,2

12,7

15,5

20,0

25,0

30,0

8.5.8 Бир тектүү болоттон жана бисталдан жасалган 2 жана 3-класстагы устундардын дубалдарынын туруктуулугу, жергиликтүү чыңалуу () жок болгон учурда жана 7.3.1, 8.2.3 жана 8.2.8 талаптарын сактоо менен төмөнкү шарттар аткарылганда камсыз кылынган деп эсептелүүгө тийиш:

а) кош симметриялуу жуптаврдуу жана коробкалуу кесилиштеги устундар үчүн

(86) мында – 18-таблица боюнча аныкталуучу коэффициент (8.5.1 боюнча жана болгондо);

18-т а б л и ц а

болгондогу мааниси, барабар

2,2

2,5

3,0

3,5

4,0

4,5

5,0

5,5

0

0,240

0,239

0,235

0,226

0,213

0,195

0,173

0,153

0,5

0,203

0,202

0,197

0,189

0,176

0,158

0,136

0,116

0,6

0,186

0,185

0,181

0,172

0,159

0,141

0,119

0,099

0,7

0,167

0,166

0,162

0,152

0,140

0,122

0,100

0,080

0,8

0,144

0,143

0,139

0,130

0,117

0,099

0,077

0,057

0,9

0,119

0,118

0,114

0,105

0,092

0,074

0,052

0,032

r – 8.4.5 боюнча аныкталышы керек;

б) туурасынан кеткен кырлар менен гана бекемделген көбүрөөк өнүккөн кысылган жээктүү асимметриялык жуптаврдуу кесилиш устундары үчүн,

(87)

мында , – кысылган жана чоюлган жээктердеги чыңалуу, эгерде же болсо же тиешелүү түрдө кабыл алынышы керек. (87) туюнтмада дубалдын кысылган зонасынын бийиктигин төмөнкү формула боюнча аныктоо керек (88) М жана Q маанилерин устундун бир кесилишинде эсептөө керек.

8.5.9 Устундардын дубалдарын туурасынан кеткен кырлар менен бекемдөө керек:

1-класстагы устундарда, эгерде дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн мааниси 3,2 ден жогору болсо - устундун жээгинде кыймылдуу жүктөм жок болсо же 2,2-мындай жүктөм болсо; 2-жана 3-класстагы устундарда - устундун узундугундагы пластикалык деформациялар эске алынган участокторунда дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн бардык маанилеринде, ал эми калган участоктордо - 1-класстагы устундардагыдай. Туурасынан кеткен кырлардын ортосундагы аралык 3,2 болгондо 2 hef жана <3,2 болгондо 2,5 hef ашпашы керек. Эгерде (71) формула боюнча аныкталуучу маанилерден ашпаса, 1-класстагы устундар үчүн бул аралыктарды 3 hef маанисине чейин көбөйтүү устундун жана дубалдын туруктуулугу 8,4.4 а) же б) эсептөөлөрүнүн талаптарын аткаруу менен камсыз болгон шартта аткарылышы керек. Катуулуктун туурасынан кеткен кырлары кыймылсыз топтолгон жүктөмдөр колдонулган жерлерге жана устундардын тирөөчтөрүнө орнотулушу керек. Катуулуктун туурасынан кеткен кырларынын жоктугу 8.2.2 боюнча эсептер менен негизделиши керек. Туурасынан кеткен кырлар менен гана бекемделген дубалда алардын чыгып турган бөлүгүнүн br туурасы жупташкан кыр үчүн - (hw/30+25) ммдан кем эмес, бир тараптуу кыр үчүн - (hw/24+40) ммдан кем эмес болушу керек; кырдын калыңдыгы кем болбошу керек. Дубалга перо менен ширетилген жалгыз бурчтардан турган катуулуктун бир тараптуу туурасынан кеткен кырлар менен бекемдегенде, мындай кырдын кырга жакын турган дубалдын чети менен дал келген огуна карата эсептелген инерция моменти жупташкан кырдан кем болбоого тийиш.

8.5.10 Жогорку жээкке топтолгон жүктөм колдонулган жерде жайгашкан катуулуктун туурасынан кеткен кыры төмөнкү туруктуулукту эсептөө менен текшерилиши керек: эки тараптуу кыр - борбордук кысылган мамы катары, ал эми бир тараптуу - дубалдын ортоңку тегиздигинен мамынын эсептелген кесилишинин оордук борборуна чейинки аралыкка барабар болгон эксцентриситет кысылган мамы катары. Муну менен бирге, мамынын эсептелген кесилишине катуулуктун кыр кесилишин жана кырдын ар бир тарабындагы туурасы болгон дубал тилкелерин камтуу керек, ал эми мамынын эсептелген узундугу дубалдын эсептелген бийиктигине hef барабар кабыл алынышы керек.

8.5.11 Ийилүүдөн кадимки чыңалуу аракети болгондо туруктуулугу камсыз кылынбаган 1-класстагы устундардын дубалдары, ошондой эле дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанисинде (мында – устундун кысылган жээгиндеги чыңалуу) туурасынан кеткен кырга кошумча орнотула турган катуулуктун узунунан кеткен кыры менен бекемделиши керек.

8.5.12 1-класстагы симметриялуу жуптаврдуу кесилиштеги устундун дубалында, туурасынан кеткен кырларынан тышкары, кысылган отсектин четинен h1 аралыкта жайгашкан катуулуктун узунунан турган бир жуп кырлары менен бекемделген (9-сүрөт), бул кыр отсектерди бөлүп турган эки пластинканы өз-өзүнчө эсептөө керек:

а) – кысылган үстүңкү жээги бар устун; б) - чоюлган үстүңкү жээги бар устун

9-сүрөт – Катуулуктун туурасынан кеткен (3) жана узунунан (4) турган кырлар менен бекемделген устундун схемасы а) кысылган жээк менен узунунан кеткен кырлардын ортосунда жайгашкан 1 пластинка, формула боюнча

(89)

бул жерде маани 8.5.2 талаптарына ылайык аныкталышы керек, ал эми жана маани – төмөнкү формулалар боюнча: болгондо (90)

мында и болгондо (>2 болгондо =2 кабыл алуу керек)

(91) (92) мында жана (93)

– текшерилип жаткан пластинканын өлчөмдөрүн алмаштыруу менен (83) формуласы боюнча аныкталышы керек болгон критикалык чыңалуу;

б) узунунан кеткен кыр менен чоюлган жээктин ортосунда жайгашкан 2 пластинка-формула боюнча

(94)

мында жана - 8.5.2 боюнча аныкталуучу чыңалуу;

(95)

(96) болгондо

жүктөм кайсы жээкке жүктөлгөнүнө жараша чыңалуу: кысылганга (9, а -сүрөттү караңыз) 0,4 барабар кабыл алынат (бул жерде 8.5.2 ылайык аныктоо керек); чоюлганга (9, б-сүрөттү караңыз) –

- (82) формуласы боюнча аныкталуучу чыңалуу, мында с1 жана с2 тиешелүүлүгүнө жараша =0,4 болгондо 14-таблица боюнча жана =1 болгондо 15-таблица боюнча, hef маанини (hef –h1) мааниге алмаштыруу менен аныктоо керек;

– ага текшерилүүчү плитанын өлчөмдөрүн алмаштыруу менен (83) формула боюнча аныкталган чыңалуу.

8.5.13 Кысылган жээк менен узунунан кеткен кырлардын ортосундагы 1 пластинкада жайгашкан аралык кырларды узунунан кеткен кырга чейин жеткирүү керек (10-сүрөт).

Бул учурда 1 пластинканы эсептөө (89) - (93) формулалары боюнча аткарылышы керек, мында а чоңдугун а1 чоңдугу менен алмаштыруу керек, мында а1 – аралык жээктердин окторунун ортосундагы аралык (10-сүрөттү караңыз). 2 пластинканы эсептөө 8.5.12 б) боюнча аткарылышы керек.

10-сүрөт – Катуулуктун туурасынан кеткен (3), узунунан турган (4) жана аралык (5) кырлары менен бекемделген устундун схемасы

8.5.14 Кысылган зонада жайгашкан туурасынан кеткен кырлар жана жупташкан узунунан кеткен кырлар менен бекемделген асимметриялык кесилиштердин устундарынын дубалдарынын туруктуулугун текшерүү (89) жана (90) формулалар боюнча аткарылышы керек; муну менен бирге (90), (91) жана (94) формулаларда h1/hef катыштарды алмаштыруу керек, ал эми (95) формулада (0,5-h1/hef) алмаштыруу керек, мында – отсектин эсептик чегиндеги четки чоюучу чыңалуу ("минус" белгиси менен).

8.5.15 Дубалды туурасынан кеткен кырлар жана катуулуктун узунунан кеткен жуп кыры менен бекемдөөдө бул кырлардын кесилиштеринин жайгашкан жери жана инерция моменттери 8.5.9 талаптарын жана 19-таблицанын формулаларын канааттандырышы керек.

19-т а б л и ц а

Кырдын инерция моменти туурасынан (Lr) узунунан (Lrl) талап кылынган чектик минималдуу максималдуу 0,20

0,25

0,30

- - Э с к е р т ү ү – Аралык маанилерди эсептөөдө сызыктуу интерполяция менен аныктоо керек.

Катуулуктун узунунан жана туурасынан кеткен кырларын дубалдын бир жагына жайгаштырганда, алардын ар биринин кесилиштеринин инерция моменттерин дубалдын четине жакын бетине дал келген огуна карата эсептөө керек.

8.5.16 шарттуу ийкемдүүлүк маанилеринде симметриялуу жуптаврдуу кесилиштеги устундун дубалдары болот конструкцияларын долбоорлоо эрежелерине ылайык ийкемдүү (туруксуз) дубалдары бар 2-класстагы устундар катарында долбоорлонот.

8.5.17 Тирөөчтүн үстүндөгү устундун дубалынын участогу тирөөч реакциясы менен жүктөлгөн тирөөч катары устундун тегиздигинен борбордук кысууда туруктуулукка эсептелиши керек.

Устундун дубалын чыгып турган бөлүгүнүн туурасы br болгон катуулуктун тирөөчү кырлары менен бекемдөөдө (br кыска 0,5bfi кем эмес, бул жерде bfi - устундун төмөнкү жээгинин туурасы) бул мамынын эсептик кесилишине тирөөчү кырлардын кесилиши жана кырдын ар бир тарабындагы туурасы көп эмес дубал тилкелери кошулушу керек. Катуулуктун тирөөчү кырынын tr калыңдыгы кем болбошу керек, мында br - чыгып турган бөлүктүн туурасы. Мамынын эсептелген узундугу устундун дубалынын эсептелген бийиктигине hef барабар кабыл алынышы керек. Тирөөчү кырлардын төмөнкү тумшуктары (11-сүрөт) курч болушу керек же устундун төмөнкү жээгине жакшылап бекитилиши же ширетилиши керек. Таяныч реакциясы таасир эткенде бул бөлүктөрдөгү чыңалуулар болоттун эсептик каршылыгынан ашпоого тийиш: биринчи учурда (11, а – сүрөттү караңыз) - учурунда Rp бырышып жана а> учурунда Ry кысылат; экинчи учурда (11, б -сүрөттү караңыз) - Rp бырышат.

а) – тумшугунда строжканы колдонуу менен; б) - төмөнкү жээкке жакшылап бекитүү же ширетүү менен тумшугунан алыс

11-сүрөт – Катуулуктун тирөөч кырынын схемасы

Тирөөч кырын устундун төмөнкү жээгине бириктирүүчү ширетүү жиктери таяныч реакциянын таасирине эсептелиши керек. Катуулуктун тирөөч кырлары жок болгон учурда (прокаттык устундарда) мамынын эсептик кесилиши - туурасы устундун тирелген участогунун узундугуна барабар болгон дубал тилкеси.

8.5.18 Эгерде 7.3.7, 8.2.1 жана 8.2.8 талаптарды аткарууда 1-класстагы, ошондой эле 2-класстагы бисталдык устундардын асылган жээгинин же жээк листинин шарттуу ийкемдүүлүгү төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу чектик маанилерден () ашпаса, кысылган жээктердин туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептөө керек:

жуптаврдуу кесилиштин асма текчелери (кыюулабастан жана ийбестен) үчүн (97) коробкалуу кесилиштин туруктуу листи үчүн

(98)

бул жерде – төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу кысылган жээктеги чыңалуу:

бир түрдүү кесилиш үчүн

или

Бристалдык кесилиш үчүн

или

мында – =0 болгондо 18-таблицадагы а мааниси; эгерде >Ryf, болсо, кабыл алуу керек

8.5.19 Эгерде 2.3.7, 8.2.3 жана 8.5.8 талаптарын аткарууда бир түрдүү болоттон жасалган 2 жана 3-класстагы устундардын асма жээгинин же жээк листинин шарттуу ийкемдүүлүгү 2,2 5,5 болгондо төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу () чектик мааниден ашпаса, кысылган жээктердин туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептөө керек:

жуптаврдуу кесилиштин асма текчелери (кыюулабастан жана ийбестен) үчүн (99)

коробкалуу кесилиштин туруктуу листи үчүн . (100)

<2,2 же >5,5 болгондо =2,2 же =5,5 кабыл алуу керек.

8.5.20 өлчөмдөгү жана калыңдыктагы кесилиштин текчеси (дубалы) кыюуланган же ийилген (5-сүрөт) учурда (97) жана (99) формулалар боюнча аныкталуучу маанилер 1,5 эсеге көбөйтүлөт.

8.6 Тирөөчү плиталарды эсептөө

8.6.1 Болоттон жасалган плитанын аянты пайдубалдын бекемдигин эсептөө талаптарын канааттандырышы керек.

Эсептик күчтү тирөөчү плитага өткөрүү фрезерленген тумшугу аркылуу же плитага таянган конструкциянын ширетилген жиктери аркылуу жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

8.6.2 Тирөөчү плитанын калыңдыгын пластинканын ийилгендигин эсептөө менен төмөнкү формула боюнча аныктоо керек

(101)

мында Mmax – тирөөчү плитанын ар кайсы бөлүктөрүнүн бирдиктүү туурасы тилкесинде болгон жана төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу М ийилүү моменттеринин эң чоңу: плитанын консоль бөлүгү үчүн

(102)

плитанын төрт жагына тирелген, тиешелүүлүгүнө жараша кыска жана узун капталдарына ийилген бөлүгү үчүн (103)

плитанын үч жагына тирелген бөлүгү үчүн

(104)

формула боюнча (104), бурч болуп бириктирилген, эки тарабына тирелген плитанын бөлүгү үчүн, бул учурда тик бурчтун диагоналы - d1, ал эми Е.2 таблицасындагы a1 өлчөмү - бурчтун чокусунан диагоналга чейинки аралык катары кабыл алуу менен. Бул жерде с – плитанын консоль бөлүгүнүн чыгуусу; , , – плитанын участогунун тараптарынын таянуу шарттарына жана өлчөмдөрүнүн катышына көз каранды болгон жана Е.2-таблицага ылайык кабыл алынуучу коэффициенттер (Е тиркемеси); q – плитанын аянтынын бирдигине карата плитанын каралып жаткан участогунун астындагы пайдубалдын реактивдүү каршылыгы.

9 Ийүүчү узунунан кеткен күч үстөмдүгүндөгү болот конструкцияларынын элементтерин эсептөө

9.1 Бүтүн кесилиш элементтеринин бекемдигин эсептөө

9.1.1 Динамикалык жүктөмдөрдүн түздөн-түз таасирине дуушар болбогон, Ryn≤440 Н/мм2 ченемдик каршылыктагы болоттон жасалган борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) жана борбордон тышкары чоюлган (чоюлуп-ийилүүчү) элементтердин бекемдигин эсептөө <0,5Rs жана >0,1Ry чыңалууларда төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(105)

мында N, Mx жана My, В – тиешелүүлүгүнө жараша узунунан кеткен күчтүн, ийилген моменттердин жана алардын эң жагымсыз айкалышында бименттин абсолюттук маанилери; n, cx, cy – Е.1 таблицасына ылайык кабыл алынуучу коэффициенттер (Е тиркемеси). Эгерде болсо, (105) формуласы 8.5.8 талаптарын жана Е.1-таблицасын (Е тиркемеси) аткарууда колдонулушу керек. (105) формуласы боюнча эсептөө каралбаган учурларда элементтердин бекемдигин эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(106)

мында х, у – негизги октордон кесилиштин каралып жаткан чекитине чейинки аралык.

9.1.2 келтирилген салыштырмалуу эксцентриситеттин 20 (9.2.2) маанисинде, кесилиштин начарлоосу жок болгондо жана бекемдикке жана туруктуулукка эсептөөлөрдө кабыл алынган ийилүү моменттеринин бирдей маанилеринде (105) формуласы боюнча борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтердин бекемдигин эсептөөнү аткаруу талап кылынбайт.

9.1.3 Ryn>440 Н/мм2 ченемдик каршылыгы бар, ийилүү тегиздигине перпендикуляр огуна карата симметриялуу эмес кесилиштери менен болоттон жасалган борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтерди (мисалы, 2-таблица боюнча 10, 11 типтеги кесилиштер) төмөнкү формула боюнча моменттин аракет тегиздигиндеги чоюлган кесилиш буласынын бекемдигине текшерүү керек

(107)

мында Wtn – чоюлган була үчүн эсептелген кесилиштин каршылык моменти;

– төмөнкү формула боюнча аныкталуучу коэффициент

(108)

Муну менен бирге, N "-" белгисинде кабыл алуу керек.

9.2 Бүтүн кесилиш элементтеринин туруктуулугун эсептөө

9.2.1 Негизги тегиздиктердин бириндеги моменттин аракетинде борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтердин туруктуулугун эсептөө ушул тегиздикте (туруктуулукту жоготуунун жалпак формасы) дагы жана ошол тегиздикте (туруктуулукту жоготуунун ийилген-буралган формасы) дагы аткарылышы керек.

9.2.2 Симметрия тегиздигине дал келген моменттин аракет тегиздигиндеги туруктуу кесилиштин (көп кабаттуу имараттардын колонналары-кабаттын чегинде) борбордон тышкары кысылган (кысылып - ийилүүчү) элементтеринин туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(109) (109) формулада ийилүүсү менен кысуудагы туруктуулук коэффициенти шарттуу ийкемдүүлүгүнө жана төмөнкү формула боюнча аныкталуучу берилген салыштырмалуу mef эксцентриситетке жараша Д.3 таблицасы боюнча аныкталууга тийиш (110) мында – Д.2 таблица боюнча аныкталуучу кесилиш формасынын таасир этүү коэффициенти (Д тиркеме);

– салыштырмалуу эксцентриситет (бул жерде e=M/N – аны эсептөөдө М жана N маанилери 9.2.3 талаптарына ылайык кабыл алынышы керек;

Wc – көбүрөөк кысылган була үчүн эсептелген кесилиштин каршылык моменти). mef >20 маанилер болгондо, эсептөө ийилген элементтер үчүн аткарылгандай жасалышы керек (8-бөлүм).

9.2.3 Элементтеги N узунунан кеткен күчтүн жана М ийилүү моментинин эсептик маанилери болоттун катуу майышуусун болжолдоодо майышпаган схема боюнча системаны эсептөө менен жүктөмдөрдүн бирдей айкалышы үчүн кабыл алынышы керек.

Муну менен бирге, М маанисин төмөнкүлөргө барабар каратында кабыл алуу керек: рамалык системанын туруктуу кесилишинин колоннасы үчүн - колоннанын узундугундагы эң чоң моментине; тепкич сымал колонна үчүн - туруктуу кесилиш участогунун узундугундагы эң чоң моментине; бир жагы бекилген, экинчи жагы бош болгон колонна үчүн - тыгындагы моментке, бирок тыгындан колоннанын узундугунун үчтөн бир бөлүгүнө тиешелүү болгон кесилиштеги моменттен кем эмес; түйүндөн тышкаркы туурасынан кеткен жүктөмдү кабыл алган фермалардын жана структуралык плиталардын кысылган жээктери үчүн – жээкти катуу кесилбеген устун катары эсептөө менен жээк панелинин үчтөн бир орточо узундугунун чегиндеги эң чоң моментке; допшолуу тирөөчү учтары жана ийилген тегиздикке дал келген симметриянын бир октуу кесилиши бар кысылган өзөк үчүн - салыштырмалуу эксцентритетке жараша 20-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу жана 0,5Mmax тан кем эмес барабар кабыл алынган моментке.

20-т а б л и ц а

Салыштыр-малуу эксцентри-ситет mmax

Өзөктүн шарттуу ийкемдүүлүгүндөгү М моменти

<4

3<

M=M1

20-таблицада кабыл алынган белгилер: Mmax - өзөктүн узундук чегиндеги эң чоң ийилүү моменти; M1 - өзөктүн узундугунун ортоңку үчтөн бир бөлүгүндөгү 0,5Mmax кем эмес барабар кабыл алынган эң чоң ийилүү моменти; M2 - 3 жана <4 болгондо Мге барабар, бирок 0,5 Mmax кем эмес кабыл алынган ийилүү моменти.

Ийилген моменттери орун алган допшулуу тирөөчү учтары бар эки симметриялуу бүтүн кесилиштин кысылган өзөктөрү үчүн аныктоо үчүн зарыл болгон mef мааниси Д.5 таблицага ылайык кабыл алынышы керек (Д тиркеме).

9.2.4 Коробкалуудан тышкары, бүтүн туруктуу кесилиштин борбордон тышкаркы кысылган (кысылып-ийилүүчү) өзөктөрүнүн туруктуулугун эсептөө, аларды симметрия тегиздигине, ошондой эле швеллерлерге дал келген эң катуу тегиздикте (Lx>Ly) ийүүдө моменттин аракет тегиздигинде төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(111)

мында с – 9.2.5 талаптарына ылайык аныкталуучу коеффициент;

– 7.1.3 талаптарына ылайык аныкталуучу борбордук кысуудагы туруктуулук коэффициенти.

9.2.5 (111) формуласындагы с коэффициентин төмөндөгүчө аныктоо керек:

5 маанилерде төмөнкү формула боюнча

(112) мында , – 21 таблица боюнча аныкталуучу коэффициенттер; 10 маанилерде төмөнкү формула боюнча

(113)

мында – эки же андан көп кысылган жээк бекиткичтери бар устун үчүн 8.4.1 талаптарына жана Ж тиркемесине ылайык аныкталуучу ийилүүдөгү туруктуулук коэффициенти; 5< mx<10 маанилерде төмөнкү формула боюнча

(114)

Мында төмөнкүлөрдү аныктоо керек: с5 - (112) формула боюнча mx=5 болгондо; c10 - (113) формула боюнча mx=10 болгондо. Бул жерде - салыштырмалуу эксцентриситет, мында Mx 9.2.6 боюнча кабыл алуу керек. >3,14 ийкемдүүлүктө с коэффициенти Д тиркемеси боюнча аныкталган cmax маанилеринен ашпашы керек; эгерде c>cmax болсо, с ордуна (111) жана (117) формулаларында cmax кабыл алуу керек. Кесилиштин туурасынын анын бийиктигине болгон катышынын мааниси 0,3 төн аз болсо, с коэффициенти 0,3 кө барабар кабыл алынышы керек.

21-т а б л и ц а

Кесилиштин тиби

Кесилиштин схемасы жана эксцентриситет

Коэффициенттердин маанилери

болгондо

болгондо

1<

>3,14

1

0,7 0,65+0,05mx

1

21-таблицанын аягы

Кесилиштин тиби

Кесилиштин схемасы жана эксцентриситет

Коэффициенттердин маанилери

болгондо

болгондо

1<

>3,14

2

0,7 0,65+0,05mx

1

3

4

1

при

21-таблицада кабыл алынган белгилер: L1 жана L2- у-у кесилишинин симметрия огуна салыштырмалуу чоңураак жана кичирээк текчелердин инерция моменттери;

- маани болгондо=3,14.

9.2.6 Салыштырмалуу эксцентриситетти mx аныктоодо (112)-(114) формулалардагы Mx эсептөө моменти катарында төмөнкүлөр кабыл алынышы керек:

учтары моменттин аракет тегиздигине перпендикуляр болгон жылышуудан бекитилген өзөктөр үчүн - узундуктун орточо үчтөн бир бөлүгүндөгү максималдуу момент, бирок өзөктүн узундугу боюнча эң чоң моменттин жарымынан кем эмес; бир жагы бекитилген, экинчи жагы бош учу бар өзөктөр үчүн - тыгындагы момент, бирок тыгындан өзөктүн узундугунун үчтөн бир бөлүгүнө тиешелүү болгон кесилиштеги моменттен кем эмес.

9.2.7 Текчелердин бирин бойлото үзгүлтүксүз бекитилген жуптаврдуу кесилиштин борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтеринин туруктуулугун эсептөө Д тиркемесинин (4-Д) формуласын эске алуу менен (111) формула боюнча аткарылышы керек.

9.2.8 Туруктуу кесилиштин борбордон тышкары кысылган (кысылыл-ийилүүчү) (Ly<Lx жана ) эң аз катуулук тегиздигинде ийилүүчү элементтери (109) формула боюнча эсептелиши керек, ал эми ийкемдүүлүктө - ошондой эле төмөнкү формула боюнча борбордук кысылган элементтер катары моменттин аракет тегиздигинен туруктуулукту эсептөө менен текшерилиши керек

(115) мында – 7.1.3 талаптарына ылайык аныкталуучу борбордук кысуудагы туруктуулук коэффициенти. болгондо моменттин аракет тегиздигинен туруктуулукту текшерүүнүн кереги жок.

9.2.9 Эки негизги тегиздикте кысылууга жана ийилүүгө дуушар болгон бүтүн туруктуу кесилиштин (коробкалуудан тышкары) өзөктөрүнүн туруктуулугун эсептөө, симметрия тегиздиги менен эң жогорку катуулуктун тегиздиги (Lx>Ly) дал келген учурда, ошондой эле 3-типтеги кесилиште (21-таблицаны караңыз) төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(116) мында (117) Бул жерде төмөндөгүнү аныктоо керек:

– 9.2.2 талаптарына ылайык, формулаларда m жана ордуна my жана кабыл алуу менен

с – 9.2.5 талаптарына ылайык: Бирдей эмес текчелери бар жуптаврдуу кесилиштин өзөктөрү үчүн маанисин эсептөөдө, коэффициенти 8-типтеги кесилиш үчүн аныкталгандай Д.2 таблица боюнча аныкталышы керек (Д тиркемеси). Эгер < mx болсо, анда (116) формула боюнча эсептөөдөн тышкары, ey=0 кабыл алуу менен (109) жана (111) формулалары боюнча кошумча текшерүү жүргүзүлүшү керек. Эгер > болсо, анда (116) формула боюнча эсептөөдөн тышкары, ey=0 кабыл алуу менен (109) формула боюнча кошумча текшерүү жүргүзүлүшү керек. Салыштырмалуу эксцентриситеттердин маанилерин төмөнкү формулалар боюнча эсептөө керек: (118)

(119) мында Wcx жана Wcy – х-х жана у-у окторуна салыштырмалуу эң кысылган була үчүн кесилиштердин каршылык көрсөтүү моменттери. Эгерде өзөктүн кесилишинин эң катуу тегиздиги (Lx>Ly) симметрия тегиздигине дал келбесе, анда mx эсептик мааниси 25% га көбөйтүлүшү керек (21-таблица боюнча 3-типтеги кесилиштен тышкары).

9.2.10 Бир же эки негизги тегиздикте ийүү менен кысууда бүтүн туруктуу коробкалуу кесилиштин өзөктөрүнүн туруктуулугун эсептөө төмөнкү формулалар боюнча аткарылышы керек:

(120)

(121)

мында – Д.3 таблица боюнча аныкталуучу ийүү менен кысуудагы туруктуулук коэффициенттери (Д-тиркеме); cx, cy – Е.1 таблица боюнча кабыл алынуучу коэффициенттер (Е тиркемеси);

– төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу коэффициенттер:

жана (122)

муну менен бирге N "-" белгиси менен кабыл алуу керек; жана жана болгондо 1,0 барабар кабыл алынгандай. Эң катуу тегиздикте ийилгенде (Lx>Ly; My=0) ордуна кабыл алуу керек.

9.3 Өтмө кесилиш элементтеринин туруктуулугун эсептөө

9.3.1 Бириктирүүчү планкалары же торчолору бар өтмө кесилиштеги борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) өзөктөрдүн туруктуулугун текшерүүдө бүтүндөй өзөктү, өзүнчө бутактарды эсептөө сыяктуу аткаруу керек.

9.3.2 Бүтүндөй өзөктү эркин огуна (у-у) карата (109) формула боюнча эсептөөдө, планкалар жана торчолор моменттин аракет тегиздигине параллель тегиздикте жайгашса, коэффициентин келтирилген шарттуу ийкемдүүлүккө ( - по таблице 8) жараша жана төмөнкү формула боюнча аныкталуучу m эксцентриситетке салыштырмалуу Д. 4 таблица боюнча аныкталышы керек

(123) мында e=M/N – эксцентриситет, аны эсептөөдө M жана N маанилери 9.2.3 боюнча кабыл алынышы керек; a – кесилиштин моменттин аракет тегиздигине перпендикуляр жайгашкан негизги огунан эң кысылган бутактын огуна чейинки, бирок бутак дубалынын огуна чейинки аралыктан кем эмес аралык; L – эркин огуна салыштырмалуу өтмө өзөктүн кесилишинин инерция моменти. m>20 маанилеринде өзөктүн туруктуулугун эсептөө жалпысынан талап кылынбайт; бул учурда эсептөө ийилүүчү элементтер үчүн сыяктуу аткарылышы керек.

9.3.3 Торчолору бар өтмө өзөктөрдүн айрым бутактарын (7) формуласы боюнча эсептөөдө ар бир бутактагы узунунан кеткен күчтү моменттен Nad кошумча күчтү эске алуу менен аныктоо керек. Бул күчтүн маанисин төмөнкү формулалар боюнча эсептөө керек:

Nad=My/b – 1 жана 3-типтеги кесилиштер үчүн у-у огуна перпендикуляр тегиздикте өзөктү ийүүдө (8-таблицаны караңыз); Nad=0,5My/b1 – ошондой эле, 2-типтеги кесилиш үчүн (8-таблицаны караңыз); Nad=0,5Mx/b2 – 3-типтеги кесилиштер үчүн х-х огуна перпендикуляр тегиздикте өзөктү ийүүдө (8-таблицаны караңыз); Nad=0,5Mx/b2 – ошондой эле, 2-типтеги кесилиш үчүн (8-таблицаны караңыз), мында b, b1, b2 – бутактардын окторунун ортосундагы аралык(8-таблицаны караңыз). Эки тегиздикте 2-типтеги өтмө кесилиштеги өзөктү ийүүдө (8-таблицаны караңыз), Nad күч-аракетти төмөнкү формула боюнча аныктоо керек

(124)

9.3.4 (109) формулада планкалуу өтмө өзөктөрдүн айрым бутактарын эсептөөдө М моменттен Nad кошумча күч-аракетти жана бутактардын иш жүзүндөгү же шарттуу туурасынан кеткен күчтөн жергиликтүү ийилүүнү эске алуу керек (раскоссуз ферманын жээгиндегидей).

9.3.5 Торчолору жана узундугу боюнча үзгүлтүксүз тең тараптуу кесилиши бар борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) үч кырдуу өтмө өзөктөрдүн туруктуулугун эсептөө 16-бөлүмдүн талаптарына ылайык аткарылышы керек.

9.3.6 Эки негизги тегиздикте кысылууга жана ийилүүгө дуушар болгон эки параллель тегиздиктеги торчолору бар х-х огуна карата симметриялуу (12-сүрөт) эки катуу бутактан турган өтмө өзөктөрдүн туруктуулугун эсептөө төмөндөгүчө аткарылышы керек:

жалпы өзөк үчүн - 9.3.2 талаптарына ылайык, ex=0 кабыл алуу менен торчолордун тегиздигине параллель тегиздикте; айрым бутактар үчүн - (109) жана (111) формулалары боюнча борбордон тышкары кысылган элементтер катары; муну менен бирге, ар бир бутактагы узунунан кеткен күчтү My моментинен (9.3.3) кошумча күч-аракетти эске алуу менен аныктоо керек, ал эми Mx моментти бутактардын ортосунда Mxb=Nbex катары бөлүштүрүү керек (12-сүрөттү караңыз); эгерде Mx моменти бутактардын биринин тегиздигинде аракетке келсе, анда ал бул бутакка толугу менен өтүп туруучу деп эсептөө керек. (109) формула боюнча эсептөөдө өзүнчө бутактын ийкемдүүлүгүн 10.3.10 талаптарын эске алуу менен, ал эми (111) формула боюнча эсептөөдө тордун түйүндөрүнүн ортосундагы максималдуу аралык боюнча аныктоо керек.

12-сүрөт – Эки катуу бутактан турган өзөктүн өтмө кесилишинин схемасы

9.3.7 Борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) өтмө өзөктөрдүн туташтыруучу планкаларын же торчолорун эсептөө 7.2.8 жана 7.2.9 ылайык, эки маанинин чоңуна барабар болгон туурасынан кеткен күчкө карата аткарылышы керек: өзөктү раскоссуз ферманын элементи катары эсептөөдө аныкталган факт жүзүндөгү туурасынан кеткен күчкө Q же 7.2.7 талаптарына ылайык эсептелген шарттуу туурасынан кеткен күчкө Qfic.

Факт жүзүндөгү туурасынан кеткен күч шарттуу күчтөн чоңураак болгон учурда, борбордон тышкары кысылган өтмө элементтердин бутактарын тор менен бириктирүү керек.

9.4 Дубалдардын жана жээктердин туруктуулугун текшерүү

9.4.1 Туруктуулукка текшерилип жаткан дубалдардын жана жээк листтеринин (текчелердин) эсептик өлчөмдөрү 7.3.1 жана 7.3.7 ылайык кабыл алынышы керек.

9.4.2 Эгерде дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгү 22-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу чектүү шарттуу ийкемдүүлүктүн маанилеринен ашпаса, борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтердин дубалдарынын туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептөө керек.

22-т а б л и ц а

Ке-силиш тиби

Кесилиш схемасы жана эксцентриситет

Формулаларды колдонуу шарты

дубалынын чектүү шарттуу ийкемдүүлүгү

1

для двутавра

(125)

(126)

22-таблицанын уландысы

Ке-силиш тиби

Кесилиш схемасы жана эксцентриситет

Формулаларды колдонуу шарты

дубалынын чектүү шарттуу ийкемдүүлүгү

2

(127)

3

(128)

4

(129)

5

my≥1

(130) 22-таблицада кабыл алынган белгилер:

– моменттин аракет тегиздигиндеги өзөктүн шарттуу ийкемдүүлүгү;

ccr – а жараша 17-таблица боюнча аныкталуучу коэффициент, (бул жерде - "плюс" белгиси менен кабыл алынган жана , жана коэффициенттерди эсепке албастан эсептелген дубалдын эсептик чегиндеги эң көп кысуучу чыңалуусу; - дубалдын карама-каршы эсептик чегиндеги тиешелүү чыңалуу); (бул жерде - каралып жаткан кесилиштеги орточо тийүүчү чыңалуу; коробкалуу кесилиш үчүн ; bf– тавр текчесинин туурасы). 22-таблицанын аягы

Ке-силиш тиби

Кесилиш схемасы жана эксцентриситет

Формулаларды колдонуу шарты

дубалынын чектүү шарттуу ийкемдүүлүгү

Э с к е р т ү ү 1 0<mx<1 же 10<mx≤20 маанилер болгон учурда 1-типтеги кесилиштер үчүн маанилерди* 7.3.2 ылайык (mx =0) же 8.5.1 (mx=20) жана (125) же (126) формулалар боюнча эсептелген маанилердин ортосундагы сызыктуу интерполяция менен аныкталышы керек. Э с к е р т ү ү 2 0,5 болгон учурда 2 - типтеги кесилиш үчүн маанини эки жолу аныктоо керек; 7.3.2 ылайык жана (125), (126) формулаларды колдонуу менен; 0,5<<1 болгон учурда - =0,5 жана =1менен эсептелген маанилердин ортосундагы сызыктуу интерполяция менен. 3 < 0,8 же >4 болгон учурда 4-типтеги кесилиш үчүн (129) =0,8 же =4 кабыл алынышы керек. 4 0<my<1 маанилер болгон учурда 5-типтеги кесилиштер үчүн маанилер 7.3.2 ылайык (my=0) жана (130) формуласы боюнча эсептелген маанилердин ортосундагы сызыктуу интерполяция менен аныкталышы керек.

9.4.3 шартты аткарууда (125) жана (126) формулалар боюнча эсептелген чектелген шарттуу ийкемдүүлүк аны төмөнкү формула боюнча аныктоо жолу менен көбөйтүлөт

(131)

мында жана – (125), (126) жана (127) формулалар боюнча эсептелген маанилери. <0,8 шарттарын аткарууда маани .барабар кабыл алынышы керек.

9.4.4 ≥2,3 болгондо бүтүн кесилиштин (колонкалар, түркүктөр, тирөөчтөр ж.б.) борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтеринин дубалын катуулуктун туурасынан кеткен кырлары менен бекемдөө 7.3.3 талаптарына ылайык болушу керек.

9.4.5 Борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) элементтин дубалын дубалдын ортосунда жайгашкан катуулуктун узунунан кеткен кыры ( инерция моменти менен) менен бекемдөөдө, жээк менен кырдын огунун ортосундагы дубалдын көбүрөөк жүктөмдөгү бөлүгү өз алдынча пластинка катары каралып, 22-таблицанын формулалары боюнча текшерилиши керек. Муну менен бирге, кырды жана жалпы элементти эсептөө жана долбоорлоо 7.3.4 талаптарын эске алуу менен аткарылышы керек.

9.4.6 Дубалдын шарттуу ийкемдүүлүгүнүн иш жүзүндөгү мааниси 22-таблицанын формулалары боюнча 1-типтеги кесилиш үчүн, ал эми 2-жана 3-типтеги кесилиштер үчүн 22-таблицанын 2-эскертүүсүн эске алуу менен (0,5 болгондо) эсептелген чектик мааниден ашкан учурларда (109), (115) жана (116) формулалар боюнча өзөктүн туруктуулугун текшерүү, ошондой эле 0,5 болгондо (111) формула боюнча текшерүү Ad эсептик азайган аянтын эске алуу менен 7.3.6 ылайык аткарылышы керек.

9.4.7 Эгерде жээктин (текченин) же жээк листинин асма шарттуу ийкемдүүлүгү 23-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу чектүү шарттуу ийкемдүүлүктүн ( ) маанисинен ашпаса, борбордон тышкары кысылган (кысылып-ийилүүчү) өзөктөрдүн жээктеринин (текчелеринин) туруктуулугу камсыз кылынган деп эсептелет.

23-т а б л и ц а

Кесилиш тиби

Кесилиш схемасы жана эксцентриситет

Формулаларды колдонуу шарты

Өзөктүн ийкемдүүлүгү болгон учурда жээктин же жээк листинин асма чектик шарттуу ийкемдүүлүгү

1

(132)

2

(133)

3

-

(134)

4

-

(135)

23-таблицанын аягы

Ке-силиш тиби

Кесилиш схемасы жана эксцентриситет

Формулаларды колдонуу шарты

Өзөктүн ийкемдүүлүгү болгон учурда жээктин же жээк листинин асма чектик шарттуу ийкемдүүлүгү

–7.3.8 жана 7.3.9 талаптарына ылайык аныкталган борбордук кысылган элементтин жээгинин же жээк листинин асма шарттуу ийкемдүүлүгүнүн чектик мааниси.

Э с к е р т ү ү 1 5<mx≤20 болгондо () маанилер ушул таблицанын формулалары боюнча жана 8.5.18 жана 8.5.19 (m=20 болгондо) ылайык эсептелген ()маанилердин ортосундагы сызыктуу интерполяция менен аныкталышы керек. 2 <0,8 же >4 өзөктүн ийкемдүүлүгүндө 0,8 жана 4 кабыл алынышы керек.

9.4.8 Бүктөлгөн текчелер (дубалдар) үчүн (5-сүрөттү караңыз), 23-таблицанын формулалары боюнча аныкталган чектик шарттуу ийкемдүүлүктүн ( ) маанилерин 1,5 коэффициентине көбөйтүү керек.

Бүктөм өлчөмдөрү 7.3.10 ылайык аныкталууга тийиш.

9.4.9 Борбордон тышкаркы кысылган жана кысылып-ийилүүчү элементтердин кесилиштерин чектик ийкемдүүлүк боюнча дайындоодо (10.4 - бөлүм), 22-таблицанын формулалары боюнча аныкталуучу дубалдын чектик шарттуу ийкемдүүлүгүнүн маанилерин, ошондой эле 23-таблицанын формулалары боюнча жана 9.4.8 ылайык аныкталуучу жээктердин () маанилерин коэффициентке көбөйтүү менен жогорулатуу керек (бул жерде - элементтин туруктуулугун текшерүүдө колдонулган , , маанилерден аз), бирок 1,25 эседен ашык эмес.

10 Болоттон жасалган конструкциялардын элементтеринин болжолдуу узундугу жана ийкемдүүлүгү

10.1 Жалпак фермалардын элементтеринин, мамылардын

бутактарынын жана байланыштардын эсептелген узундугу*

а) - мамылуу үч бурчтук; б) - роскос; в) - шпренгелдүү үч бурчтук; г) - жарым раскостуу үч бурчтук; д) - кайчылаш

13-сүрөт – Фермалардын торлорунун кысылган элементтеринин эсептик узундугун аныктоо үчүн схемалар (24-таблицада берилген белгилер)

10.1.2 Участоктордо ар кандай кысуу же чоюу аракеттери менен туруктуу кесилиштин фермасынын (кесилбеген өзөгүнүн) жогорку жээгинин эсептелген узундугу lef жана lef,1 (узундугу k≥2 барабар болгон участоктордун саны) допшулуу бириктирүүнү болжолдоодо (14, а-сүрөт) тор жана байланыш элементтери төмөнкү формулалар боюнча аныкталышы керек:

ферманын жээгинин тегиздигинде (136) мында – ферма панелдериндеги максималдуу күч менен чектеш аракеттердин катышы, муну менен бирге ; ферманын жээгинин тегиздигинде

(137)

мында – максималдуу күчтөн тышкары, бардык участоктордогу күч-аракеттердин максималдуу күчкө болгон суммасынын катышы (жээк тегиздигинен бекитилген чекиттердин ортосундагы узундук); муну менен бирге, (137) формуладагы параметрин эсептөөдө өзөктөрдөгү чоюлуу күчүн "минус" белгиси менен кабыл алуу керек.

24-т а б л и ц а

Ферманын элементинин узунунан ийилүү багыты

lef жана lef,1 эсептик узундуктары

жээктердин

тирөөчү раскостордун жана тирөөчү мамылардын

тордун башка элементтеринин

1 Ферманын тегиздигинде lef

а) 1, б-позицияда көрсөтүлгөндөрдөн тышкарыкы фермалар үчүн

б) жалгыз бурчтардагы фермалар жана тор элементтери жээктерге жылчыксыз бекитилген фермалар үчүн

l

l

l

l

0,8l

0,9l

2 Ферманын тегиздигине перпендикуляр багытта (ферма тегиздигинен), lef,1:

а) 2, б-позицияда көрсөтүлгөндөрдөн тышкарыкы фермалар үчүн

б) тор элементтери жээктерге жылчыксыз бекитилген фермалар үчүн

3 Тегиздиктеги жана ферманын тегиздигинен тышкары элементтердин бекитүү чекиттеринин ортосундагы бирдей аралыкта жалгыз бурчтуу фермалар үчүн, каалаган багытта lef=lef,1

l1

l1

0,85l

l1

l1

l

l1

l1

0,85l

24-таблицанын аягы

Ферманын элементинин узунунан ийилүү багыты

lef жана lef,1 эсептик узундуктары

жээктердин

тирөөчү раскостордун жана тирөөчү мамылардын

тордун башка элементтеринин

24-таблицада кабыл алынган белгилер (13-сүрөттү караңыз): l - ферманын тегиздигиндеги элементтин геометриялык узундугу (жакынкы түйүндөрдүн борборлорунун ортосундагы аралык); l1 - ферманын тегиздигинен жылбаш үчүн бекитилген түйүндөрдүн ортосундагы аралык (фермалардын жээктери, атайын байланыштар, жээкке ширетилген жиктер же буроолор менен бекитилген катуу плиталар ж.б.).

Өзөктүн бир учу (төмөнкү) катуу бекитилгенде,ал эми экинчиси – ага тордун элементтери допшу менен бекитилгенде тордун тегиздигиндеги допшулуу оперт болгон шарттар менен чектеш болгон участоктордогу (узундугу k≥2 барабар участоктордун саны) ар кандай кысуучу күчтөгү туруктуу кесилишинин (кесилбеген өзөктүн) өтмө колоннасынын бутагынын lef жана lef,1 эсептик узундугу (14, б-сүрөт) төмөнкү формулалар боюнча аныкталууга тийиш: бутактын тегиздигинде (138)* мында – максималдуу чектеш аракеттердин тыгыздалган жердеги максималдуу күчкө болгон катышы; муну менен бирге 1≥≥0; бутактын тегиздигинен (139) мында – бардык участоктордогу күч-аракеттердин суммасынын максималдуу кубаттуулуктагы максималдуу күчкө болгон катышы; муну менен бирге . Эки учурда тең l – участоктун узундугу (13 жана 14 - сүрөттөрдү караңыз); l1 – өзөктүн тегиздигинен байланыш чекиттеринин ортосундагы аралык (14-сүрөттү караңыз) жана туруктуулукту эсептөө максималдуу күчкө карата аткарылышы керек.

а) – ферманын жээктери; б) – колоннанын бутактары

14-сүрөт – Элементтердин эсептик узундугун аныктоо үчүн схемалар

10.1.3 Бири-бири менен бекитилген кайчылаш тордун элементтеринин эсептик узундугу lef,1 (алар күч катышына көз каранды эмес болсо) (13, д -сүрөттү караңыз), 25-таблица боюнча кабыл алынышы керек. Кайчылаш байланыштардын эсептик узундугун аныктоо (14, а-сүрөттүн 1-1-көрүнүшүн караңыз) болот конструкцияларын долбоорлоо боюнча эрежелерге ылайык болушу керек.

25-т а б л и ц а

Торчолордун элементтеринин кесилишиндеги түйүндөрдүн конструкциясы

Колдоочу элементтеги ферма (байланыш) тегиздигинен lef,1 эсептик узундугу

чоюлган

иштебеген

кысылган

Эки элемент тең үзгүлтүккө учурабайт

Колдоочу элемент үзгүлтүккө учурап, фасонка менен капталат: каралып жаткан элемент үзгүлтүккө учурабайт

Каралып жаткан элемент үзгүлтүккө учурайт жана фасонка менен капталат

l

0,7 l1

0,7 l1

0,7l

l1

-

l1

1,4 l1

-

24-таблицада кабыл алынган белгилер (13, б-сүрөттү караңыз): l – ферма (байланыш) түйүнүнүн борборунан элементтердин кесилиш чекитине чейинки аралык; l1 – элементтин толук геометриялык узундугу.

10.1.4 Ийкемдүүлүктү аныктоодо жалгыз бурчтардан элементтердин кесилиштеринин инерция радиустары i төмөндөгүдөй кабыл алынышы керек:

элементтин эсептик узундугу 0,85l тен кем эмес болгондо (мында l – жакынкы түйүндөрдүн борборлорунун ортосундагы аралык) – минималдуу (i=imin); калган учурларда-узунунан кеткен ийилүү багытына жараша ферманын тегиздигине перпендикуляр же параллель бурчтун огуна карата (i=ix или i=iy).

10.2 Мейкиндик торлуу конструкциялардын, анын ичинде түзүмдүк

конструкциялардын элементтеринин эсептик узундуктары

10.2.1 Түзүмдүк конструкциялардын элементтеринин эсептик узундугу lef 26-таблица боюнча кабыл алынышы керек (l-элементтин геометриялык узундугу - түзүмдүк конструкциялардын түйүндөрүнүн борборлорунун ортосундагы аралык).

26-т а б л и ц а

Түзүмдүк конструкциялардын элементтери

Эсептик узундугу lef

1 2 жана 3-позицияларда көрсөтүлгөндөрдөн тышкары

2 Кесилбеген (түйүндөрдө үзүлтүккө учурабаган) жээктер, ошондой эле тоголок же цилиндрдик түйүндүү элементтерге ширетүү түйүндөрүнө бекитилген жээктердин жана торчолордун элементтери

3 Түйүндөргө бир текче менен бекитилген жалгыз бурчтардан турган:

а) l/imin болгондо, элементтин бойлорунда жайгашкан ширетилген жиктер же болттор (экиден кем эмес) менен:

90 чейин

90 дон жогору 120 чейин

120 дан жогору 150 чейин (торлордун элементтери үчүн гана)

150 дөн жогору 200 чейин (торлордун элементтери үчүн гана)

l

0,85l

l

0,90l

0,75l

0,70l

26-таблицанын аягы

Түзүмдүк конструкциялардын элементтери

Эсептик узундугу lef

б) l/imin болгондо, бир буроо менен:

90 чейин

90 дон жогору 120 чейин

120 дан жогору 150 чейин (торлордун элементтери үчүн гана)

150 дөн жогору 200 чейин (торлордун элементтери үчүн гана)

l

0,95l

0,85l

0,80l

10.2.2 Ийкемдүүлүктү аныктоодо түзүмдүк конструкциялардын элементтеринин i кесилиштеринин инерция радиустары төмөндөгүчө кабыл алынышы керек:

кысылып-ийилүүчү элементтер үчүн – огуна карата, ийилүү тегиздигине (i=ix или i=iy) перпендикуляр же параллелдүү; калган учурларда - минималдуу (i=imin).

10.2.3 жалгыз бурчтардан жасалган мейкиндик конструкцияларынын кысылган, чоюлган жана жүктөмсүз элементтеринин эсептөө узундугу lef жана i кесилиштеринин инерция радиусу (15-сүрөт) ийкемдүүлүктү аныктоодо 27, 28 жана 29-таблицалар боюнча кабыл алынышы керек.

10.2.4 15, в-сүрөт боюнча раскостордун эсептик узундугун аныктоо үчүн, аларды раскосто бойлото жайгашкан ширетилген жиктер же буроолор менен (экиден кем эмес) распоркага жана жээкке фасонкасыз бекитүүдө эсептик узундугунун коэффициентинин маанисин n "До 2" мааниси болгондо 29-таблица боюнча кабыл алуу керек. Алардын учтары бир буроо менен бекитилген учурда, мааниси "фасонкасыз бир буроо менен" бекитүү үчүн 29-таблица боюнча кабыл алынышы керек, ал эми 27-таблица боюнча lef маанисин эсептөөдө ордуна 0,5(1+ ) кабыл алынышы керек.

10.2.5 Түтүктөрдөн же жупташкан бурчтардан жасалган элементтердин lef эсептик узундугу жана i инерция радиусу 10.1.1-10.1.3 ылайык кабыл алынышы керек.

а), б), в) - чектеш кырларда бириктирилген түйүндөр менен; г), д) - с чектеш кырларда бириктирилбеген түйүндөр менен; е) - чектеш кырларда жарым-жартылай бириктирилген түйүндөр менен

15-сүрөт – Мейкиндиктүү торчолуу конструкциялардын схемасы

27-т а б л и ц а

Мейкиндиктүү Конструкциялардын элементтери

Кысылган жана жүктөмсүз элементтер

Чоюлган элементтер

lef

i

lef

i

Жээктер:

15, а), б), в)-сүрөт боюнча

15, г), д)-сүрөт боюнча

15, е)-сүрөт боюнча

lm

0,73 lm

0,64 lm

imin

imin

imin

lm

0,73 lm

0,64 lm

imin

imin

imin

27-таблицанын аягы

Мейкиндиктүү Конструкциялардын элементтери

Кысылган жана жүктөмсүз элементтер

Чоюлган элементтер

lef

i

lef

i

Раскостор:

15, а), д)-сүрөт боюнча

15, б), в), г), е)-сүрөт боюнча

Распоркалар:

15, б), е)-сүрөт боюнча

15, в)-сүрөт боюнча

0,80 lc

0,73 lc

imin

imin

imin

imin

ld(ld1)

ld

-

imin (ix)

imin

- 27-таблицада кабыл алынган белгилер (15-сүрөт): ldc – 28-таблица боюнча кабыл алынуучу шарттуу узундук;

– 29-таблица боюнча кабыл алынуучу раскостун эсептелген узундугунун коэффициенти.

Э с к е р т ү ү 1 15, а), д)-сүрөт боюнча раскостор кесилиш чекиттеринде бири-бири менен бириктирилиши керек. 2 15, в)-сүрөт боюнча распоркалар үчүн lef мааниси бирдей текчелүү бурчтар үчүн берилген. 3 Кашааларда конструкциянын кырынын тегиздигинен жасалган раскостор үчүн lef жана i маанилери берилген.

28-т а б л и ц а

Торчолордун элементтеринин кесилишиндеги түйүндөрдүн конструкциясы

Колдоочу элемент болгон учурда раскостун шарттуу узундугу

чоюлган

иштебеген

кысылган

Эки өзөк тең үзгүлтүккө учурабайт

Колдоочу элемент үзгүл-түккө учурап, фасонка менен капталат: каралып жаткан элемент үзгүлтүккө учурабайт

15, а)-сүрөт боюнча конструкцияларда 15, д)-сүрөт боюнча конструкцияларда

Элементтердин кесили-шинин түйүнү кырдын тегиздигинен жылыш-уудан бекитилет (диаф-рагма менен ж. б.)

ld

1,3 ld

(1,75-0,15n) ld

ld

1,3 ld

1,6 ld

(1.9-0.1n) ld

ld

0,8 ld1

ld1

ld1

ld

28-таблицада кабыл алынган белгилер (15-сүрөт): , мында жана - жээктин жана раскостун кесилишинин инерциясынын эң кичинекей моменттери . Э с к е р т ү ү - n<1 жана n>3 болгондо, таблицадагы формулаларда n =1 жана n =3 кабыл алуу керек.

29-т а б л и ц а

Раскосторду жээктерге бекитүү

N маани

l/lmin болгондогу маани, барабар

до 60

св. 60 до 160

св. 160

Раскосту бойлото жайгашкан ширетилген жиктер, буроолор менен (экиден кем эмес)

2 чейин

1,14

0,54+36imin/l

0,765

6 жогору

1,04

0,54+28,8 imin/l

0,740

Фасонкасыз бир буроо менен

Бардык маанилерде

1,12

0,64+28,8 imin/l

0,820

29 таблицада кабыл алынган белгилер: n – 28-таблица боюнча; l – барабар кабыл алынган узундук: ld - 15, б), в), г), е) сүрөт боюнча раскостор үчүн; ldc 28-таблица боюнча –15, а), д) сүрөт боюнча раскостор үчүн.

Э с к е р т ү ү 1 2≤n≤ 6 болгондо маанини сызыктуу интерполяция менен аныктоо керек. 2 Раскостун бир учун жээкке ширетип же буроо менен, ал эми экинчи учун фасонка аркылуу бекиткенде, раскостун эсептик узундугунун коэффициенти 0,5(1+) барабар кабыл алынышы керек; раскостун эки учун тең фасонка аркылуу бекиткенде – =1,0.

10.3 Колонналардын (мамылардын) эсептик узундугу

10.3.1 Туруктуу кесилиштин колонналарынын же тепкичтүү колонналардын айрым бөлүктөрүнүн эсептик узундугу lef формула боюнча аныкталышы керек

(140)

мында l – колоннанын узундугу, анын бир бөлүгү же кабаттын бийиктиги;

– эсептик узундук коэффициенти.

10.3.2 Колонналардын (мамылардын) эсептик узундугунун коэффициенттерин аныктоодо системанын элементтериндеги узунунан кеткен күчтөрдүн мааниси 7 жана 9-бөлүмдөргө ылайык колонналардын (мамылардын) туруктуулугун текшерүү жүргүзүлгөн жүктөмдөрдүн айкалышы үчүн кабыл алынышы керек.

Туруктуу кесилиш колонналары жана тепкичтүү колонналардын айрым участоктору үчүн эсептелген узундук коэффициенттеринин мааниси ар кандай жүктөмдөрдүн айкалыштарында узунунан кеткен күчтөрдүн эң чоң маанисин берген жүктөмдөрдүн айкалышы менен эсептелген конструкцияда туруктуу кесилиш колонналары жана тепкичтүү колонналардын айрым бөлүктөрү үчүн кабыл алынат. Муну менен бирге, ригелдердин колоннага бекитүү түйүндөрү раманын тегиздигинде колоннанын огуна перпендикуляр багытта эркин жыла албаган эркин эмес (бекитилген) рамаларды жана мындай жылуулар мүмкүн болгон эркин (бош) рамаларды айырмалоо керек (1-сүрөттү караңыз).

10.3.3 Туруктуу кесилиш колонналарынын (мамылардын) эсептелген узундугунун коэффициенттери алардын учтарын бекитүү шарттарына жана жүктөмүнүн түрүнө жараша аныкталышы керек. Учтарын бекитүүнүн белгилүү бир схемалары жана жүктөмүнүн түрү үчүн маанилери 30-таблицада берилген.

30-т а б л и ц а

Колоннаны (мамыны) бекитүү схемалары жана жүктөмдүн түрү

1,0 0,7 0,5 2,0 1,0 2,0 0,725 1,12

Учтарын катуу бекитилген туруктуу кесилиштин колонналарынын (мамыларынын) эсептик узундугунун коэффициенттерин болот конструкцияларын долбоорлоо боюнча эрежелердин топтомунда берилген формулалар боюнча аныктоо керек.

10.3.4 Бирдей деңгээлде жайгашкан түйүндөрдүн бирдей жүктөмүндө эркин же эркин эмес рамалардын тегиздигиндеги туруктуу кесилиштин колонналарынын эсептелген узундугунун m* коэффициенттери 31-таблицанын формулалары боюнча аныкталышы керек. Колонна негиздерин (0,03≤p≤50) катуу бекиткенде жана (142) жана (143) формулалардагы колонналардын жогорку учтарына риглдерди допшу менен бекиткен учурда эркин рамаларда n=0 кабыл алынышы керек.

31-т а б л и ц а

Раманын схемасы

Параметрлери

Эсептик узундугунун коэффициенти

p

n

p=0

(141)

(142)

Үстүңкү кабат болгондо

(143) n>0,2 болгондо

(144)

Ортоңку кабат

Ылдыйкы кабат

Жеке учурлар

p=0 0,03 тон 0,2 чейин

0,2 жогору

0,03 тон 0,2 ге чейин

0,2 жогору

31-таблицанын аягы

Раманын схемасы

Параметрлери

Эсептик узундугунун коэффициенти

p

n

Эркин эмес рамалар

(145)

Үстүңкү кабат

0,5(р1+р2)

n1+n2

Ортоңку кабат

0,5(р1+р2)

0,5(n1++n2)

Ылдыйкы кабат

(р1+р2)

0,5(n1++n2)

Жеке учурлар

р=0

p=

31-таблицада кабыл алынган белгилер: Ls1, Ls2 жана Li1, Li2- сыналып жаткан колоннанын жогорку жана төмөнкү учуна жанаша турган ригелдердин кесилишинин инерция моменттери; Lc, lc – кесилиштин инерция моменти жана текшерилүүчү колоннанын узундугу; l, l1, l2 – раманын аралыктары; k – аралыктардын саны; ; ; ; . Э с к е р т ү ү – Эркин көп аралыктуу раманын четки колоннасы үчүн коэффициентти бир аралыктуу раманын колонналары үчүн сыяктуу р жана n маанилеринде аныктоо керек.

10.3.5 H/B≥6 катышта (мында Н-эркин көп кабаттуу раманын толук бийиктиги, В - раманын туурасы) жалпы раманын туруктуулугу негизинде кысылган жана жогору жагында бош болгон курама өзөк катары текшерилиши керек.

10.3.6 Бош бир кабаттуу рамкадагы колонналардын жогорку түйүндөрүнө бирдей эмес жүктөмдөр колдонулса жана бардык колонналардын үстү боюнча катуу жабуу дискинин же узунунан кеткен байланыштар болсо, раманын тегиздигиндеги эң көп жүктөм колдонулган колоннанын эсептик узундугунун коэффициенти төмөнкү формула боюнча аныкталышы керек

(146)

мында – (141) жана (142) формулалар боюнча эсептелинүүчү текшерилүүчү колоннанын эсептик узундугунун коэффициенти; Lc, Nc – кесилиштин инерция моменти жана каралып жаткан раманын эң көп жүктөм колдонулган колоннасындагы күч;

– каралып жаткан раманын жана төрт жанаша турган рамалардын (эки тараптан экиден) бардык калонналарынын кесилиштеринин эсептелген күч-аракетинин жана инерция моменттеринин суммасы; бардык күч-аракеттер текшерилген колоннада Nc күчүн пайда кылган жүктөмдөрдүн айкалышында аныкталышы керек.

10.3.7 Раманын тегиздигиндеги тепкичтүү колонналардын айрым участокторунун эсептик узундугунун коэффициенттери И тиркемесине ылайык же 10.3.1 жана 10.3.2 эске алуу менен колонналардын учтарын бекитүүнүн иш жүзүндөгү шарттарын эске алган эсептик схемасынын негизинде аныкталышы керек.

Бир кабаттуу өндүрүштүк имараттардын рамаларынын тепкичтүү колонналары үчүн эсептик узундугунун коэффициенттерин аныктоодо жанаша турган колонналардын жүктөм даражасынын жана катуулугунун таасири эске алынбайт; үстүнөн бардык колонналарды бириктирүүчү жана курулманын мейкиндикте иштешин камсыз кылуучу жабуунун катуу диски же узунунан кеткен байланышы болгондо көп аралыгы бар рамалар үчүн (эки же андан көп аралыгы менен) колонналардын эсептик узундуктары ригелдердин деңгээлинде бекем бекитилген мамылар үчүн сыяктуу аныкталышы керек.

10.3.8 Эркин бир кабаттуу (жабуунун катуу диски жок болгондо) жана көп кабаттуу рамалар үчүн аныкталган эсептик узундук коэффициенттери төмөнкү формула боюнча аныкталуучу коэффициентке көбөйтүү жолу менен азайтылышы керек.

(147) мында

Бул жерде төмөнкүдөй белгиленген:

- 7.3.2 жана 7.3.3 талаптарын эске алуу менен эсептелген колоннанын шарттуу ийкемдүүлүгү.

Эсептелген эркин рамкадагы N узунунан кеткен күчтүн жана M ийилүү моментинин эсептик маанилери 9.2.3 ылайык аныкталышы керек. Ийилүүчү моменттин М мааниси, бул эсептик учурда раманы эркин эмес катарында кароо менен, М моменти иштеп жаткан колоннанын ошол эле кесилишиндеги жүктөмдөрдүн ошондой эле айкалышы үчүн аныкталышы керек.

10.3.9 Имарат бойлой (раманын тегиздигинен тышкары) багыты боюнча колонналардын эсептик узундугу раманын тегиздигинен жылышып кетүүдөн бекитилген чекиттердин (колонналардын тирөөчтөрү, кран устундары жана стропилалардын фермалары, байланыштарды жана ригелдерди бекитүү түйүндөрү ж.б.) ортосундагы аралыктарга барабар кабыл алынуу же колонналардын учтарын бекитүүнүн иш жүзүндөгү шарттарын эске алган эсептик схеманын негизинде аныктоо керек.

10.3.10 Транспортердук галереялардын жалпак тирөөчтөрүнүн бутактарынын эсептик узундугу төмөнкүгө барабар кабыл алынышы керек:

галереянын узунунан кеткен багыты боюнча - коэффициентке көбөйтүлгөн, алардын учтарынын бекитилүү шарттарына жараша туруктуу кесилиштеги мамылар үчүн аныкталуучу тирөөчтүн бийиктиги (базанын түбүнөн ферманын же устундун төмөнкү жээгинин огуна чейин); туурасынан кеткен багытта (тирөөчтүн тегиздигинде) - түйүндөрдүн борборлорунун ортосундагы аралык; муну менен бирге, негизине бекитилген жана үстүнкү бөлүгүндө эркин түзүмдүк өзөк сыяктуу жалпы тирөөчтүн жалпы туруктуулугу текшерилиши керек.

10.3.11 Тастыкталган программалык эсептөө системаларын колдонуу менен колонналардын (мамылардын), анын ичинде мейкиндиктүү торчо конструкциялардын кысылган элементтеринин эсептик узундугун аныктоо майышпаган схема боюнча болоттун серпилгичтүү жумушун болжолдоо менен аткарылат.

10.4 Элементтердин чектүү ийкемдүүлүгү

10.4.1 элементтердин ийкемдүүлүгү кысылган элементтер үчүн 32-таблицада жана чоюлган элементтер үчүн 33-таблицада берилген чектик маанилерден ашпоого тийиш.

10.4.2 МАСТ 27751 боюнча бардык класстардагы имараттарда жана курулмаларда В тиркемесине ылайык 4-топко кирген конструкциялык элементтер үчүн чектик ийкемдүүлүктүн мааниси 10%га жогорулайт.

32-т а б л и ц а

Конструкциялардын элементтери

Кысылган элементтердин чектик ийкемдүүлүгү

1 Тирөөчү реакцияны берүүчү жээктер, тирөөчү раскостор жана мамылар:

а) бийиктиги 50 мге чейинки трубалардан же жалгыз бурчтан жасалган жалпак фермалар, түзүмдүк конструкциялар жана мейкиндиктүү конструкциялар

180-60

б) жалгыз бурчтардан жасалган мейкиндиктүү конструкциялар, ошондой эле бийиктиги 50 мге чейинки трубалардан же жалгыз бурчтан жасалган мейкиндиктүү конструкциялар

2 1 жана 7-позицияларда көрсөтүлгөндөн башка элементтер:

а) жалпак фермалар, жалгыз бурчтардан жасалган ширетилген мейкиндиктүү жана түзүмдүк конструкциялар, түтүктөрдөн жана жуп бурчтардан жасалган мейкиндиктүү жана түзүмдүк конструкциялар

б) буроолуу бекиткичтери бар жалгыз бурчтардан жасалган мейкиндиктүү жана түзүмдүк конструкциялар

120

210-40

220-40

32-таблицанын аягы

Конструкциялардын элементтери

Кысылган элементтердин чектик ийкемдүүлүгү

3 Монтаждоо учурунда бекитилбеген фермалардын үстүнкү жээктери (монтаждоо аяктагандан кийинки чектик ийкемдүүлүк 1-позиция боюнча кабыл алынышы керек) 4 Негизги колонналар 5 Кысуу жумуштарын эсепке алуу менен кошумча колонналар (фахверк, фонарлардын мамылары ж.б.), колонналардын торунун элементтери, колонналардын ортосундагы вертикалдуу байланыштардын элементтери (кран жолдорунун устундарынан төмөн), устундар жана аркалар 6 5-позицияда көрсөтүлгөндөн башка байланыштыруучу элементтер, ошондой эле кысылган өзөктөрдүн эсептик узундугун азайтуу үчүн кызмат кылган өзөктөр жана 7-позицияда көрсөтүлгөндөн тышкаркы башка жүктөмү жок элементтер 7 Вертикалдуу тегиздикте ийкемдүүлүгүн текшерүүдө шамалдын таасирине дуушар болгон коштаврдуу жана кайчылаш кесилиштердин мейкиндиктүү конструкцияларынын кысылган жана жүктөмү жок элементтери

220

180-60 210-60

200

150

32-таблицада кабыл алынган белгилер:

- 0,5 кем эмес кабыл алынган коэффициент (тийиштүү учурларда ордуна кабыл алуу керек)

33-т а б л и ц а

Конструкциялардын элементтери

Конструкцияга жүктөмдөр таасир эткен учурда чоюлган элементтердин чектик ийкемдүүлүгү

динамикалык, түздөн-түз конструкцияга коюлган

статикалык

крандардан (4-эскертүүнү караңыз) жана темир жол курамдарынан

1 Жалпак фермалардын (анын ичинде тормоздук фермалардын) жана түзүм-дүк конструкция-лардын жээктери жана тирөөчү раскостору

250

400

250

2 1-позицияда көрсөтүл-гөндөн башка фермалардын жана түзүмдүк конструкциялардын элементтери 3 Кран жолдорундагы устундардын жана фермалардын төмөнкү жээктери 4 Колонналардын ортосундагы вертикалдуу байланыштардын элементтери (кран жолдорунун устундарынын астында) 5 Байланыштын башка элементтери 6 Мамылардын жана траверсдердин жээктери жана тирөөчтөрү, транспорттун ачык бөлүштүрүү түзүлүштөрүнүн жана байланыштарынын электр берүү линияларынын траверс тирөөч тартуулары

350

-

300

400

250

400

-

300

400

-

300

150

200

300

-

33-таблицанын уландысы

Конструкциялардын элементтери

Конструкцияга жүктөмдөр таасир эткен учурда чоюлган элементтердин чектик ийкемдүүлүгү

динамикалык, түздөн-түз конструкцияга коюлган

статикалык

крандардан (4-эскертүүнү караңыз) жана темир жол курамдарынан

7 6 жана 8-позицияларда көрсөтүлгөндөрдөн тышкары, транспорттун ачык бөлүштүрүү түзүлүштөрүнүн жана байланыштарынын электр берүү линияларынын тирөөчтөрүнүн элементтери 8 Вертикалдуу тегиздикте ийкемдүүлүгүн текшерүүдө шамал жүктөмдөрүнүн таасирине дуушар болгон тавр жана кайчылаш кесилиштердин мейкиндик конструкцияларынын элементтери (ал эми траверс тартууларында электр берүү линияларынын тирөөчтөрү жана жалгыз бурчтардан)

350

150

-

-

-

-

Э с к е р т ү ү 1 Динамикалык таасирге дуушар болбогон конструкцияларда чоюлган элементтердин ийкемдүүлүгүн вертикалдуу тегиздиктерде гана текшерүү керек. 2 Өз салмагынын таасири астында ийилүү l/150 ашпаган байланыш элементтери үчүн (5-позиция) конструкцияга статикалык жүктөмдөр таасирин тийгизгенде =500 кабыл алынат. 3 Алдын ала чыңалууга дуушар болгон чоюлган элементтердин ийкемдүүлүгү (талрептүү салмактар) чектелбейт. 4 Чектик ийкемдүүлүктүн маанилери КЧжЭ 2.01.07 ылайык 7к (металлургия өндүрүшүнүн цехтеринде) жана 8К иштөө режимдеринин топторунун крандарында кабыл алынышы керек.

33-таблицанын аягы

Конструкциялардын элементтери

Конструкцияга жүктөмдөр таасир эткен учурда чоюлган элементтердин чектик ийкемдүүлүгү

динамикалык, түздөн-түз конструкцияга коюлган

статикалык

крандардан (4-эскертүүнү караңыз) жана темир жол курамдарынан

Э с к е р т ү ү 5 1К-6К иштөө режимдеринин топторунун крандарында кран жолдорунун устундарынын жана фермаларынын төмөнкү жээктери үчүн =200 кабыл алынат. 6 Түздөн-түз конструкцияга колдонулган динамикалык жүктөмдөргө чарчоо эсептөөлөрүндө же КЧжЭ 2.01.07 боюнча динамикалуулук коэффициенттерин эске алуу менен кабыл алынган жүктөмдөр кирет.

11 Тактай конструкцияларын эсептөө

11.1 Бекемдигин эсептөө

11.1.1 Моментсиз чыңалган абалда турган лист конструкцияларынын (айлануу кабыктарынын) бекемдигин эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(148)

мында жана – эки өз ара перпендикуляр багыт боюнча кадимки чыңалуулар; –КЧжЭ 2.09.03 талаптарына ылайык дайындалуучу конструкциялардын иштөө шарттарынын коэффициенти. Муну менен бирге, негизги чыңалуулардын абсолюттук маанилери көбөйтүлгөн эсептик каршылыктардын маанилеринен ашпашы керек.

11.1.2 Суюктуктун, газдын же эшилме материалдын басымы астында турган айлануунун моментсиз жука дубалдуу кабыктарындагы чыңалууну (16-сүрөт) төмөнкү формула боюнча аныктоо керек:

(149)

(150)

мында жана – меридионалык жана айланма чыңалуу; F – кабыктын бөлүгүнө таасир этүүчү толук эсептелген басымдын кабыктын огунда z-z болгон проекциясы (16-сүрөттү караңыз); r жана – 16-сүрөттө көрсөтүлгөн радиус жана бурч; t – кабыктын калыңдыгы; р – кабыктын бетине эсептелген басым; r1, r2 – кабыктын ортоңку бетинин негизги багыттарындагы ийри радиустар.

16-сүрөт – Айлануу кабыгынын схемасы

11.1.3 Ички бирдей басым астында турган жабык моментсиз ичке дубалдуу айлануу кабыктарындагы чыңалуулар төмөнкү формулалар боюнча аныкталышы керек:

цилиндр кабыктары үчүн

(151)

тоголок кабыктар үчүн

(152)

конустук кабыктар үчүн (153)

мында р – кабык бетинин бирдигине эсептелген ички басым; r – кабыктын ортоңку бетинин радиусу (17-сүрөт);

– түзүүчү конус жана анын z-z огунун ортосундагы бурч (17-сүрөттү караңыз).

17-сүрөт - Конустук айлануу кабыгынын схемасы

11.1.4 Формасы же калыңдыгы, ошондой эле жүктөмү өзгөргөн жерлерде кабыктардын бекемдигин текшерүүдө жергиликтүү чыңалууларды (чектик эффект) эске алынышы керек.

11.1.5 Бардык конфигурациянын кабыктарындагы чыңалуулар жана күч-аракеттер мейкиндиктүү эсептөө схемасы боюнча эсептөөлөрдө 11.1.2-11.1.4 талаптарына ылайык, ошондой эле тастыкталган программалык комплекстерди колдонуу менен аткарылышы керек.

11.2 Туруктуулукту эсептөө

11.2.1 Түзүүчүлөргө параллель бирдей кысылган жабык тегерек цилиндрдик айлануу кабыктарынын туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(154) мында – кабыктагы эсептик чыңалуу;

– же cEt/r маанилеринен кичинекейине барабар кооптуу чыңалуу (бул жерде r - кабыктын ортоңку бетинин радиусу; t - кабыктын калыңдыгы) r/t ≤300 болгондо; r/t>300 болгондо.

0<r/t≤300 болгондо коэффициентинин маанилери төмөнкү формула боюнча аныкталышы керек

(155)

c коэффициентинин маанилери 34-таблица боюнча аныкталышы керек.

34-т а б л и ц а

r/t

100

200

300

400

600

800

1000

1500

2500

c

0,22

0,18

0,16

0,14

0,11

0,09

0,08

0,07

0,06

Диаметралдык тегиздикте пайда кылуучу же таза ийилүү менен параллелдүү борбордон тышкаркы кысуу болгон учурда, мааниден ашпаган эң чоң моменттин ордуна тийүүчү чыңалуу болгондо чыңалуу (1,1-0,1 ) эсе көбөйтүлүшү керек, мында - эң аз чыңалуу (созулуучу чыңалуу терс деп эсептелиши керек).

11.2.2 шарттуу ийкемдүүлүктө кысылган же борбордон тышкары кысылган өзөктөр катарында эсептелген түтүктөрдө төмөнкү шарт аткарылышы керек

(156)

Мындай түтүктөр дубалдардын туруктуулугунун эсебине карабастан, 7 жана 9-бөлүктөрдүн талаптарына ылайык туруктуулугу эсептелиши керек. Эгерде r/t маанилер (156) формула боюнча аныкталган маанилердин жарымынан ашпаса, жиксиз же электр ширетилген түтүктөрдүн дубалдарынын туруктуулугун эсептөө талап кылынбайт.

11.2.3 болгондо эки түзүүчү боюнча жана эки багыттоочу жаага такалган, түзүүчүлөрдү бойлото бирдей кысылган цилиндрдик панель (мында b - багыттоочунун жаасы менен өлчөнгөн панелдин туурасы), төмөнкү формулалар боюнча пластинка катары туруктуулукка эсептелиши керек:

эсептик чыңалууда (157)

эсептик чыңалууда (158)

0,8Ry<<Ry болгондо b/t эң көп катышы линиялуу интерполяция менен аныкталышы керек. Эгерде >20 болсо, анда панель 11.2.1 талаптарына ылайык кабык катары туруктуулукка эсептелиши керек.

11.2.4 Жабык тегерек цилиндрдүү айлануу кабыгынын туруктуулугун эсептөө, каптал бетине нормалдуу р сырткы бирдей басым болгондо, төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(159)

мында – кабыктагы эсептик тегерек чыңалуу;

– төмөнкү формулалар боюнча аныкталуучу кооптуу чыңалуу:

болгондо

(160) болгондо

(161)

10<l/r<20 болгондо чыңалуу линиялуу интерполяция менен аныкталышы керек. Бул жерде l – цилиндр кабыгынын узундугу. Ошол эле кабык, бирок октордун ортосунда s≥0,5r кадамда жайгашкан шакекче кырлары менен бекемделген, (159) - (161) формулалары боюнча, аларда l ордуна s коюу менен туруктуулугу эсептелиши керек. Бул учурда N=prs жана таякчасынын эсептелген узундугу lef=1,8r болгондо 7.1.3 талаптарына ылайык кысылган өзөк катары кырлардын туруктуулугунун шарты канааттандырылышы керек, муну менен бирге кырдын кесилишине кырдын огунун ар бир тарабынан туурасы болгон кабыктын участоктору киргизилиши керек, ал эми өзөктүн шарттуу ийкемдүүлүгү 6,5 ашпашы керек. Бир тараптуу катуулук кырында анын инерция моменти кабыктын жакынкы бетине дал келген огуна карата эсептелиши керек.

11.2.5 11.2.1 жана 11.2.4 көрсөтүлгөн жүктөмдөрдүн бир эле мезгилдеги таасирине дуушар болгон жабык тегерек цилиндрдик айлануу кабыгынын туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(162)

мында 11.2.1 талаптарына ылайык жана - 11.2.4 талаптарына ылайык эсептелүүгө тийиш.

11.2.6 60° конустук бурчу, окко бойлото N кысылган күчү бар айлануу конустук кабыгынын туруктуулугун эсептөө (18-Сүрөт) төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(163)

мында Ncr – төмөнкү формула боюнча аныкталуучу кооптуу күч

(164)

Бул жерде t – кабыктын калыңдыгы;

– r радиусту rm радиусуна алмаштыруу менен 11.2.1 талаптарына ылайык эсептелген, төмөнкүгө барабар чыңалуунун мааниси

(165)

11.2.7 Каптал бетине нормалдуу сырткы бирдей р басым болгондо конустук айлануу кабыгынын туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(166)

18-сүрөт - Узунунан кысуу аракети астындагы конустук айлануу кабыгынын схемасы

Бул жерде – кабыктагы эсептик шакектүү чыңалуу;

– төмөнкү формула боюнча аныкталуучу кооптуу чыңалуу

(167)

мында rm – (165) формула боюнча аныкталуучу радиус; h – конустук кабыктын бийиктиги (негизгилердин ортосунда).

11.2.8 11.2.6 жана 11.2.7 көрсөтүлгөн жүктөмдөрдүн бир эле мезгилдеги таасирине дуушар болгон конустук айлануу кабыгынын туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(168)

мында Ncr жана маанилерин (164) жана (167) формулалары боюнча эсептелиши керек.

11.2.9 r/t≤750 болгондо жана анын бетине нормалдуу болгон тышкы бирдей р басымынын аракетинде толук тоголок кабыктын (же анын сегментинин) туруктуулугун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек

(169)

мында - эсептик чыңалуу;

– Ry ашык эмеске барабар кабыл алынган кооптуу чыңалуу

бул жерде r – чөйрөнүн орточо тегиздигинин радиусу.

12 Болот конструкцияларынын элементтеринин чарчоосун эсептөө

12.1 Эсептөөнүн жалпы жоболору

12.1.1 Көп жолу колдонулуучу кыймылдуу, термелүүчү же чарчоонун пайда болушуна алып келүүчү 10 жана андан ашык жүктөм циклдарынын саны бар жүктөмдөрдүн башка түрүн түздөн-түз кабыл алуучу болот конструкцияларын жана алардын элементтерин (кран жолдорунун устундары, жумушчу аянтчалардын устундары, бункердик жана түшүрүүчү эстакадалардын конструкцияларынын элементтери, кыймылдаткычтар үчүн конструкциялар ж.б.) долбоорлоодо чыңалуунун олуттуу концентрациясына алып келбеген конструкциялык чечимдерди колдонуу керек жана чарчоосун эске алуу менен текшерүү керек.

Жүктөмдөрдүн циклдарынын саны эксплуатациянын технологиялык талаптары боюнча кабыл алынышы керек. Конструкциялардын чарчоосун эсептөө КЧжЭ 2.01.07 ылайык орнотулуучу жүктөмдөрдүн таасирине жүргүзүлүшү керек. Чарчоосун эсептөө КЧжЭ 2.01.07 ылайык резонанстык куюн толкунунун таасирине дуушар болгон бийик курулмалардын (мачталар, мунаралар ж.б. тиби) конструкциялары үчүн аткарылышы керек.

12.1.2 Чарчоосун эсептөө төмөнкү формула боюнча жүргүзүлүшү керек

(170)* мында – элементтин эсептелген кесилишиндеги динамикалуулук коэффициентин жана коэффициенттерди эске албастан нетто кесилиш боюнча эсептелген абсолюттук маани боюнча эң чоң чыңалуу; Rv - Run болоттун жана элементтердин тобунун жана К. 1-таблицада (К тиркеме) берилген конструкциялардын бирикмелеринин убактылуу каршылыгына жараша 35-таблицада кабыл алынган чарчоонун эсептик каршылыгы;

- n жүктөмдөрдүн циклдарынын санын эске алуучу коэффициент,

n≥3,9·106 болгондо, =0,77 барабар кабыл алынуучу; n<3,9·106 болгондо, төмөнкү формулалар боюнча эсептелинүүчү: 1 жана 2 топтогу элементтер үчүн (171) 3-8 топтогу элементтер үчүн (172)

- чыңалуулардын чыңалуу абалына жана асимметрия коэффициентине жараша 36 – таблица боюнча аныкталуучу коэффициент (бул жерде - сыяктуу жүктөмдө ошондой эле эсептелүүчү элементтин эсептелген кесилишиндеги абсолюттук мааниси боюнча эң аз чыңалуу). Ар кандай чыңалууда жана коэффициенттин мааниси "минус" белгиси менен кабыл алынышы керек.

(170) формуласы боюнча эсептөөдө шарт аткарылышы керек

35-т а б л и ц а

Элементтердин тобу

Run, Н/мм2 болоттун убактылуу каршылык көрсөтүүсүнүн ченемдик маанисиндеги мааниси

420 чейин

420 жогору 440 чейин

440 жогору 520 чейин

520 жогору 580 чейин

580 жогору 675 чейин

1

2

120

100

128

106

132

108

136

110

145

116

3

4

5

6

7

8

Болоттун бардык маркасы үчүн Ошондой эле " " " "

90

75

60

45

36

27

12.1.3 Жүктөмдөрдүн циклдарынын саны 10дон аз болгон жүктөмдөрдү түздөн-түз кабыл алуучу болот конструкциялары жана алардын элементтери чыңалуулардын олуттуу концентрациясына алып келбеген конструкциялык чечимдерди колдонуу менен долбоорлонушу керек. Башка учурларда, болот конструкциялары жана алардын элементтери долбоорлоо эрежелери боюнча азоциклдик чарчоону эсептөө менен текшерилиши керек.

36-т а б л и ц а

Чыңалган абал ( үчүн

чыңалууларынын асимметрияларынын коэффициенти

коэффициентин эсептөө үчүн формулалар Чоюлуу

0<

0,8<<1

Кысылуу <1

12.2 Кран жолдорунун устундарын эсептөө

Кран жолдорунун устундарынын чарчоосун эсептөө КЧжЭ 2.01.07 ылайык аныкталуучу кран жүктөмдөрүнүн таасирине 12.1.1 жана 12.1.2 талаптарына ылайык аткарылышы керек. Муну менен бирге, 7К (металлургия өндүрүшүнүн цехтеринде) жана 8К иштөө режимдериндеги крандардын топторунда =0,77 жана =1,1-калган учурларда кабыл алуу керек. КЧжЭ 2.01.07 ылайык аныкталуучу кран жүктөмдөрүнүн таасири астында кран жолдорунун түзүмдүк устундарынын дубалдарынын жогорку зонасынын чарчоосун эсептөө төмөнкү формула боюнча аткарылышы керек (173) мында – болоттордун бардык маркалары үчүн кабыл алынуучу, ширетилген жана фрикциялык жээк байланыштары бар устундар үчүн бирдей эсептелген чарчоо каршылыгы: дубалдын кысылган жогорку зонасы үчүн (устун аралыгындагы кесилиш =75 H/мм2 жана 96 Н/мм2; дубалдын чоюлган жогорку зонасы үчүн (кесилбеген устундардын тирөөчү кесилиштери) =65 Н/мм2 жана 89 Н/мм2. (173) формуладагы чыңалуулардын маанилери (67) формулалар боюнча аткарылышы керек.

13 Морт сынууну болтурбоону эске алуу менен болот конструкцияларын долбоорлоо

13.1 Болот конструкцияларын долбоорлоодо төмөнкү факторлорду айкалыштыруунун жагымсыз таасиринен келип чыккан морт сынуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгаруу керек:

болот анын химиялык курамына, түзүлүшүнө жана прокаттын калыңдыгына жараша морт абалга өткөн төмөн температура; кыймылдуу, динамикалык жана термелүү жүктөмдөрүнүн аракеттери; кесилиштердин топтолгон жүктөмдөрүнүн же майышууларынын, ошондой эле ширетүү жана калдык чыңалууларынын таасиринен келип чыккан жогорку жергиликтүү чыңалуулар; чоюлуучу чыңалуулардын аракет багыты боюнча багытталган чыңалуу концентраторлору.

13.2 Конструкциялардын морт сынышын болтурбоо үчүн төмөнкүлөр керек:

болотту 5.2 талаптарына жана В.1 таблицасына ылайык (В тиркемеси) тандоо. 0,4 0,4 Ry ашкан чоюлуучу чыңалуу зоналарда ширетүүчү жиктерин жайгаштыруудан алыс болуу; конструкциялык чечимден келип чыккан же ар кандай технологиялык операцияларда (оңдоо, ийүү, гильотин кесүү, көзөнөктөрдү басуу ж. б.) пайда болгон чыңалуунун жана жантайуунун концентрациясынын жагымсыз таасирин азайтуу боюнча чараларды көрүү; ширетүү жиктеринин кесилиштерин болтурбоо; алып кетүүчү планкаларды жана жиктердин сапатын контролдоонун сындырбоочу ыкмаларын колдонуу-ширетилген бирикмелер үчүн; бүтүн дубалдуу конструкцияларда торчолууларга караганда чыңалуу концентратору аз экендигин эске алуу; капталдуу жиктерди биригүү огуна чейин ар бир тараптан 25 мм жакын алып келбөө - каптама менен капталган элементтердин биригүүлөрүндө; четтерин гильотиндик кесүүдө жана тешиктерди басууда, кесилиш элементтеринин эң кичинекей калыңдыгын колдонуу; буроолуу конструкциялардын чоюлган элементтерине байланыш фасонкаларын, көмөкчү жана башка экинчи маанидеги элементтерди бекитүү.

13.3 Ширетилген бирикмелерде калыңдыгы s≥25 мм болгон С355 болоттордон жасалган прокатты колдонууда таврдуу жана бурчтуу бирикмелеринде, ошондой эле листтин калыңдыгы боюнча чоюлуучу чыңалууга дуушар болгон толук эриген ширетилген жиктерде жана калыңдыгы 40 ммден жогору болгон калган прокатта катмардык бузулуу коркунучу пайда болот (ширетүү аракетинде пайда болгон прокаттын тегиздигине параллелдүү катмардуу жарылуулар түрүндөгү прокаттагы кемтик). Мындай кемтик жиктердин сапатын ультраүн менен контролдоодо байкалат.

Катмарлуу сынуунун пайда болушу бирикмелердин формасына жана ширетилген жиктердин жайгашуусуна, жиктин өлчөмүнө, ширетилүүчү элементтердин калыңдыгына, бириктирүүнүн катуулук даражасына жана ширетүү технологиясына, ошондой эле МАСТ 27772, МАСТ Р 54864, МАСТ Р 57837, МАСТ Р 58064 боюнча прокаттын үзгүлтүксүздүк категориясына жараша болот.

13.4 Прокаттын катмарлуу сынууга болгон жакындыгын, огу прокаттын бетине нормалдуу болгон үлгүлөрдө салыштырмалуу тарылуунун мааниси боюнча чоюлууга сыноодо аныктоо керек.

13.5 Катмарлуу сынуу мүмкүндүгү төмөнкү шарттарды сактоо менен жокко чыгат

мында – тобокелдиктин суммалык фактору, %;

– колдонуудагы стандартка ылайык прокат үчүн тобокелдик факторунун ченелген, %, мааниси;

=15, =25, =35 Z15, Z25, Z35 прокат сапатынын топтору үчүн. Муну менен бирге, 13.3 боюнча прокат төмөнкүлөрдү канааттандырышы керек: В тиркемеси боюнча 1-топтун конструкциялары үчүн (МАСТ 27751 боюнча КС-3 классындагы курулмалар үчүн), ошондой эле фланецтик бирикмелер үчүн 15.9.10 боюнча жана листтин бетине карата күч нормалдуу болгон учурда - В тиркемеси боюнча 35-топтогу башка конструкциялар үчүн (МАСТ 27751 боюнча КС-2 классындагы курулмалар үчүн) - Z25 сапат тобунун талаптары; В тиркемеси боюнча 4-топтун конструкциялары үчүн (МАСТ 27751 боюнча КС-1 классындагы курулмалар үчүн) - Z15сапат тобунун талаптары. эсептик маани төмөнкү формула боюнча аныкталышы керек (174) мында – бириктирүү формасы жана ширетүү жиктеринин жайгашуусу;

– ширетилип жаткан прокаттын калыңдыгы;

– жик катети;

– бириктирүүнүн катуулук даражасы;

- ширетүү технологиясынын таасири (өтмөктөрдүн санынын, жик ырааттуулуктун жана жылытуунун суммалык фактору).

маанилер 37-таблицада көрсөтүлгөн. Материалдын калыңдыгы боюнча статикалык кысууга иштеп жаткан учурда эсептик маани 50% га кыскарып, динамикалык же термелүүчү жүктөмдөрдүн калыңдыгы боюнча иш-аракет болгон учурда 10% га көбөйтүлүшү мүмкүн.

37-т а б л и ц а

Бириктирүү формасы жана ширетүү жиктеринин жайгашуусу,

Ширетилген бирикмелердин мүнөздөмөлөрү

Тобокелдик фактору, %

Симметриялуу жайгаштырылган жик менен бурчтук бириктирүү

Ортоңку эритилген катмар менен туташуу

Бурчтук жиктер менен кадимки таврдуу бирикме

Толук же жарым-жартылай ширетүү менен бурчтук жиктер менен таврдуу бирикме

37-таблицанын аягы

Бириктирүү формасы жана ширетүү жиктеринин жайгашуусу,

Ширетилген бирикмелердин мүнөздөмөлөрү

Тобокелдик фактору, %

Листтин бош учуна жакын жайгашкан бурч жиктүү бирикме

Толук ширетүү менен бурчтуу бирикме

Z багытта иштеген листтин S, мм, калыңдыгы,

Бурчтуу жиктин катетинин чоңдугу, a, мм,

Бириктирүүнүн катуулук даражасы,

Төмөн – эркин басылуусу мүмкүн

Орточо - жиктин кичирейиши жана конструкциянын майышуусу жарым-жартылай мүмкүн

Жогорку-жик басылбастан бекем бекилүүсүү

Ширетүү технологиясы,

Өтүүлөрдүн саны

Бир

Бир нече жолу

Жиктердин ырааттуулугу

Бирикменин бир жана экинчи тарабынан алмак-салмак

Биринчи бирикменин бир тарабынан, андан кийин экинчи тарабынан

Ысытуу

Ысытуусуз

Ысытуу менен