Бул документ боюнча сурооңуз барбы?ЖИнин жообун мыйзамдын тексти менен салыштырыңыз
ЖИден сураңыз - ал мыйзамдын тексти боюнча жооп берип, керектүү беренелерди көрсөтөт.Чат-боттор КР мыйзамдарында жаңылышат. Бул жерде ЖИ колдонуудагы редакция боюнча жооп берип, беренелерди көрсөтөт. Айына ЖИнин 40 жообу - акысыз.
Мисалы:
(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик Мүлктү башкаруу боюнча фонддун №3 тиркеме) «НЕГИЗГИ ФОНДУЛАРДЫН МАМЛЕКЕТТИК СТАТИСТИКАЛЫК КЛАССИФИКАТОРУ»
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик Мүлктү башкаруу боюнча фонддун 2017-жылдын 24-февралындагы №1буйругуна №3 тиркеме
НЕГИЗГИ ФОНДУЛАРДЫН МАМЛЕКЕТТИК СТАТИСТИКАЛЫК КЛАССИФИКАТОРУ ГК026-2017 Расмий басылма Бишкек
2017
Алгы сөз
Мамлекеттик статистикалык классификатордун“Негизги фондуларды” иштеп чыгуусу үчүн негиз Улуттук эсеп системасы (УЭС) 2008 болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин (КР УСК) Башкы эсептөөчү борбору (БЭБ) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик мүлктү башкаруу Фонду (КРӨ караштуу ММБФ) тарабынан
ИШТЕЛИП ЧЫКТЫ КыргызРеспубликасынын 2017-ж...................... № Токтому менен КАБЫЛ АЛЫНДЫ ЖАНА ИШКЕ КИРГИЗИЛДИ
Улуттук статистикалык комитет 2016
Бул классификатор Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин уруксаты жок толугу менен же жарым жартылай кайра өндүрүлүшү, тиражга чыгышы жана жайылтылышы мүмкүн эмес.
МАЗМУНУ
Киришүү
1
Негизги фонддордун мамлекеттик статистикалык классификаторунун (НФМСК) түзүмү
3
1-тиркеме. Негизги фонддордун мамлекеттик статистикалык классификаторуна (НФМСК) түшүндүрмө
35
2-тиркеме. УЭС-2008, Евростаттын Классификацияларынын концепцияларындагы негизги жоболор: Курулуштардын түрлөрүнүн классификатору (КК-1998), Экономикалык ишмердүүлүктүн түрлөрү боюнча продукциянын Статистикалык классификациясы (ЕКПК-2008)
78
ГК 026 - 2017 КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МАМЛЕКЕТТИК СТАТИСТИКАЛЫК КЛАССИФИКАТОРУ ----------------------------------------------------------------------------------------------
НЕГИЗГИ ФОНДУЛАР
BASICFUNDS --------------------------------------------------------------------------------------------- Киргизилген күнү 2017 - -
КИРИШҮҮ
Негизги фондулардын мамлекеттик классификатору Кыргыз Республикасынын техникалык-экономикалык жана социалдык маалыматтарды классификациялоо жана код киргизүүнүн Бирдиктүү системасынын (ТЭСМ ККБС) курамына кирет. Кыргыз Республикасынын негизги фондуларынын мамлекеттик статистикалык классификатору(НФМСК) КМШнын негизги фондуларынын Моделдик статистикалык классификаторунун (КМШ МСК) негизинде даярдалган. НФМСК экономикалык ишмердүүлүктүн бардык деңгээлдеринде негизги фондуларды статистикалык эсептин максаттарына арналган: өзүнчө чарба кылган субъектилерден тартасубъектилердин топторуна же өлкөнүн бүтүндөй экономикасы үчүн. НФМСК статистикалык байкоолорду жана негизги фондулардын көлөмүн, курамын жана абалын баалоо (кайра баалоо); экономикалык көрсөткүчтөрдү, анын ичинде фондунун сыйымдуулугу, фондунун куралдануусу, фондунун кайтарып берүүсү; амортизациялык эсеп которуулардын, негизги фондуларга капиталдык оңдоолорду жүргүзүүнүн сунуштоочу нормативдеринин нормаларын эсептөө жаатында башка иштерди жүргүзүү боюнча колдонулушу мүмкүн. НФМСКны колдонуу менен алынган негизги фондулардын түзүмү жана абалы боюнча маалымат эл аралык деңгээлге туура келет, анткени эл аралык стандарттардын талаптарына жооп берет.
НФМСКны классификациялоонун объектилери өз ичине төмөндөгүлөрдү камтыган негизги фондулар болуп саналат: Имараттар, курулуштар, машиналар жана жабдуулар; Башка азыктарды, мисалы, мөмө-жемиштерди же сүт азыктарын өндүрүү үчүн бир канча жолу же тынымсыз колдонулган дарактар же жаныбарлар сыяктуу культивацияланган биологиялык ресурстар; Өндүрүштө колдонулган көркөм чыгармаларды компьютердик программалыккамсыздоо же анын түп нускалары сыяктуу интеллектуалдык менчиктин продуктулары; Узакка колдонулган айрым товарлар (мисалы, транспорттук каражаттар, эмерек, ашкана жабдуулары, компьютерлер, байланыш каражаттары ж.б.) менчик ээсине же алар колдонулуп жаткан максатка жараша негизги фондулар катары классификацияланышы мүмкүн. НФМСК УЭС 2008дин негизги жоболоруна ылайык, классификациялоонун иерархиялык ыкмасын жана код киргизүүнүн ырааттуу ыкмасын колдонуу менен курулган. Классификатордогу объектилердин классификациялык топторун идентификациялоо үчүн төрт орундуу коддордун жалпы түзүмү төмөндөгүдөй түрдө көрсөтүлгөн: Х –бөлүм; ХХ –топ; ХХХ –топтун астындагы топ; ХХХХ – класс; ХХХХ.Х – класстын астындагы класс.
УЭС 2008 финансылык эмес активдерин классификациялоодо «AN11» бөлүмдөргө жана топторго бөлүнгөн негизги фондуларга дал келишкен категорияны билдирет. Топтор: 11 «Турак-жай имараттары», 21 «Турак-жай эмес имараттар» жана 22 «Башка курулуштар» Евростаттын Курулуштардын түрлөрүн классифкациялоочуда (СС/КК 1998) колдонулган топторго ылайык топ алдындагы топторго жана класстарга бөлүштүрүлгөн. Муну менен катар НФМСКнын бардык топ алдындагы топтору Европа Коомунун продукцияларды экономикалык ишмердүүлүк боюнчаСтатистикалык классификациялоонун (СРА/ЕКПК 2008). тиешелүү болгон топторунун базасында түзүлгөн класстарга бөлүнөт.
1-графада коддор, ал эми 2-графада – УЭС-2008 жоболоруна ылайык НФМК топторунун аталышы көрсөтүлөт. 3-графада УЭС-2008де колдонулган 1-графадагы коддорго тиешелүү болгон, 4-графада 1-графанын коддоруна туура келген Евростаттын курулуштардын (КК 1998) түрүнүн Классификаторунда колдонулган, ал эми 5-графада Европа Коомчулугунда экономикалык ишмердүүлүктүн түрлөрү боюнча Продукциянын Статистикалык классификациясында колдонулуучу 1-графадагы коддорго тиешелүү болгон коддор келтирилет, ошол эле учурда «*» белгиси менен ЕКПК 2008 коддорунун КМШ НФК коддоруна жарым-жартылай дал келишүүсү белгиленген. НФМСК методологиялык бөлүгү Улуттук статистикалык комитет тарабынан КМШнын Статкомитетинин методология бөлүмү менен өз ара аракеттенишүү менен ишке ашырылат. Классификаторду жүргүзүү Улуттук статистикалык комитеттин БЭБинде “Кыргыз Республикасынын техникалык-экономикалык жана социалдык маалымат мамлекеттик классификаторун иштеп чыгуу жана жүргүзүү боюнча усулдук сунуштарга” ылайык, Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин 2012-жылдын 16-апрелинде бекитилген №12 токтому менен ишке ашырылат.
Мамлекеттик негизги фондулардын статистикалык классификаторунун (МНФСК) түзүмү
МНФСК коду
МНФСК топтордун аталышы
Тийиштүү коддору
УЭС 2008
КК 1998
ЕКПК 2008
1
2
3
4
5
Негизги фондулары
AN11
1
Турак-жай имараттары
AN111
11
16* 22*23* 25*41*
11
Турак-жай имараттары
11
16.23* 22.23*23.61*
25.11*41.00*
111
Бир батирлүү үйлөр
111
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.10*
1110
Бир батирлүү үйлөр
1110
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.10*
1111
Усадьба тибиндеги өзгөчөлөнтүлгөн турак-жай үйлөрү
1112
Виллалар
1113
Коттедждер
1114
Дача жана бакча тибиндеги үйлөр
1115
Фермалар
1116
Кароолчулуктар
1117
Жылып жүрүүчү щиттик кичинекей үйлөр жана автоприцептер
1118
Боз үйлөр
1119
Сүзүп калкып туруучу үйлөр , баржалар жана башкалар
112
Эки жана андан ашык батирлери бар үйлөр
112
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.10*
1121
Эки батири бар өзгөчөлөнгөн, кошо курулган же блоктоштурулган үйлөр
1121
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.10*
1122
Үч жана андан ашык батирлери бар үйлөр
1122
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.10*
113
Жатаканалардын имараттары
113
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.20*
1130
Жатаканалардын имараттары
1130
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10*
41.00.20*
1131
Коллективдүү жашап туруу үчүн турак-жай үйлөрү
1132
Кары-картаңдар жана майыптар үчүн үйлөр
1133
Студенттер үчүн үйлөр
1134
балдар жана башка социалдык топтор үчүн үйлөр
1135
Качкындар үчүн үйлөр
1136
Жумушчулар жана кызматкерлер үчүн жатаканалар
1137
Окуу жайларынын студенттери үчүн жатаканалар
1138
Үй-жайсыз калгандар үчүн баш панаалар калкалоочу жайлар
2
Жана башка имараттар жана курулуштар
AN112
12, 21-24
16* 22* 23* 25* 41* 42*
21
Турак-жай эмес имараттар
AN1121
12
41.00.20*
211
Мейманканалардын имараттары жана ушуга окшош имараттар
121
41.00.20*
2111
Мейманканалардын жана ресторандардын имараттары
1211
41.00.20*
2111.1
Мейманканалар
2111.2
Мотелдер
2111.3
Кемпиндер
2111.4
Пансионаттар
2111.5
Өз алдынча ресторандар жана барлар
2111.6
Заведения по предоставлению жилья с рестораном или без него
2112
Жана башка кыска мөөнөткө жашап туруу үчүн имараттар
1212
41.00.20*
2113
Туристтик базалар
2114
Тоодогу жашоо жайлары
2115
Балдар жана үй-бүлө үчүн эс алуу лагерлери
2116
Эс алуу үчүн борборлор жана эс алуу үйлөрү
2117
Убактылуу жашап туруу үчүн эс алуу үйлөрү жана башка имараттар, мурда классификацияланбагандар
212
Кеңсе имараттары
122
41.00.20*
2120
Кеңсе имараттары
1220
41.00.20*
2121
Парламенттик имараттар
2122
Өкмөттүк имараттар
2123
Жергиликтүү башкаруу органдарынын имараттары
2124
Почта бөлүмдөрүнүн имараттары
2125
Акыйкат сот органдарынын имараттары
2126
Чет элдик өкүлдөрүнүн имараттары
2127
Банктардын имараттары
2128
Өкмөттүк ведомстволук департаменттер үчүн имараттар
2129
Өнөр жай ишканалары үчүн имараттар
2129.1
Съезддер жана конференциялар үчүн борборлор
2129.9
Контора жана административдик максаттар үчүн имараттар
213
Чекене жана дүй соода кылуу үчүн имараттар
123
41.00.20*
2130
Чекене жана дүй соода кылуу үчүн имараттар
1230
41.00.20*
2131
Соода борборлору
2132
Универмагдар
2133
Адистештирилген дүкөндөр
2134
Павильондор
2135
Жарманкелер үчүн залдар
2136
Аукциондор үчүн залдар
2137
Көргөзмөлөр үчүн залдар
2138
Үстү жабылган базарлар
2139
Техникалык тейлөө станциялары
214
Транспорт жана байланыш каражаттары үчүн имараттар
124
41.00.20*
2141
Байланыш каражаттары, станциялар, терминалдар үчүн имараттар жана аларга тиешелүү боло турган курулуштар
1241
41.00.20*
2141.1
Жарандык жана аскер аэропортторунун имараттары
2141.2
Шаардык электротранспортунун имараттары
2141.3
Темир жолу станцияларынын имараттары
2141.4
Автобус станцияларынын имараттары
2141.5
Деңиз жана дарыя вокзалдарынын имараттары
2141.6
Канат жолдорунун фуникулердик жана көтөрүмө станцияларынын имараттары
2141.7
Радио- жана телеберүү борборлорунун, телефон станцияларынын, телекоммуникациялык борборлордун, телефон будкаларын ж.б.у.с имараттары
2141.8
Самолеттор үчүн ангарлардын, аба транспортунун диспетчердик жана маяктардын имараттары
2141.9
Темир жол блокпостторунун имараттары, локомотив жана вагондук депонун, трамвай жана троллейбус депосунун имараттары
2142
Гараждар
1242
41.00.20*
2143
Жер үстүндөгү гараждар
2144
Жер алдындагы гараждар
2145
Үстү жабылган автоунаа токтоочу жайлар
2146
Велосипеддер үчүн чатырлар
215
Өнөр жай имараттары жана кампалар
125
41.00.20*
2151
Өнөр жай имараттары
1251
41.00.20*
2151.1
Заводдор
2151.2
Фабрикалар
2151.3
Өнөрканалар
2151.4
Мал союлуучу жайлар
2151.5
Сыра кайнатуу жайлар
2151.6
Чогултуучу ишканалар
2152
Сактоочу жайлар, силостор жана товардык кампалар
1252
25.29.1*41.00.20*
2153
Резервуарлар жана идиштер
2154
Мунай заты жана газ үчүн резервуарлар(мунай затын сактоочу жайлар жана газ сактоочу жайлар)
2155
Цемент жана башка куюлма массалар үчүн силостор
2156
Муздаткычтар
2157
Атайын кампалар
2158
Ар түрдүү болгон өнөр жай продукциясын сактоо үчүн пайдаланылышкан кампа аянтчалары
2159
Ар түрдүү болгон өнөр жай продукциясын сактоо үчүн пайдаланылышкан ангарлар
216
Маданий-көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имараттар, билим берүүчү, медициналык жана саламаттыкты сактоо мекемелеринин имараттары
126
41.00.20*
2161
Маданий-көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имараттар
1261
41.00.20*
2161.1
Кинотеатрлар, концерттик имараттар, театрлар
2161.2
Эл алдында чыгып сүйлөө үчүн колдонула турган отурумдар залы жана көп максаттуу залдар
2161.3
Цирктер
2161.5
Музыкалык залдар
2161.6
Бий залдары
2161.7
Дискотекалар
2161.8
Эстрадалар
2161.9
Эл алдында чыгып сүйлөө үчүн колдонула турган отурумдар залы ж.б.у.с.;
2162
Музейлер жана китепканалар
1262
41.00.20*
2162.1
Музейлер
2162.2
Көргөзмөлөр жана көркөмдүк галереялары
2162.3
Китепканалар
2162.4
Китепканалар, китеп сактоочу жайлар
2162.5
Техникалык борборлор
2162.6
Архивдердин имараттары
2162.7
Зоологиялык жана ботаникалык бактардын имараттары
2163
Мектептердин, университеттердин жана илимий-изилдөө мекемелеринин имараттары
1263
41.00.20*
2163.1
Мектепке чейинки жана башталгыч окуу жайлары үчүн имараттар
2163.2
Орто билим алуу үчүн имараттар
2163.3
Адистештирилген (кесиптик) мектептер, кесиптик-техникалык окуу жайлары үчүн имараттар
2163.4
Жогорку окуу жайлары үчүн имараттар
2163.5
Илимий-изилдөөчүлүк мекемелер, лабораториялар үчүн имараттар
2163.6
Дене жана акыл-эсинин жетишпестиктери бар балдар үчүн атайын мектептер
2163.7
Кесиптик кайра даярдоо үчүн жайлар
2163.8
Метеорологиялык станциялар, обсерваториялар
2163.9
Билим берүү жана илимий-изилдөө мекемелери жана ж.б.у.с.;
2164
Ооруканалардын жана саламаттыкты чыңдоо мекемелеринин имараттары
1264
41.00.20*
2164.1
Оорукчандарга жана жаракат алган бейтаптарга медициналык жардам көрсөтүү боюнча мекемелер
2164.2
Санаториялар, профилакторийлер жана функционалдык калыбына келтирүү борборлору
2164.3
Адистештирилген дарылоо жайлары
2164.4
Адистештирилген дарылоо жайлары, профилакторийлер, психиатриялык диспансерлер
2164.5
Төрөт үйлөрү
2164.6
Эненин жана балдардын калыбына келтирүү борборлору
2164.7
Түзөтүү мекемелеринин, түрмөлөрдүн жана куралдуу күчтөрдүн госпиталдарынын имараттары
2164.8
Ооруканалар, ден соолук жана кеңеш берүү борборлору
2164.9
Дарылоо жана алдын алуу мекемелер жана ж.б.у.с.
2165
Спорттук залдар
1265
41.00.20*
2166
Баскетбол, волейбол жана теннис спорттук имараттар
2167
Сүзүү үчүн жабык бассейндер
2168
Гимнастика залдары
2169
Муз же хоккей аянтчалары, тирлер
217
Жана башка турак-жай эмес имараттар
127
41.00.20*
2171
Турак-жай эмес айыл чарба багытындагы имараттар
1271
41.00.20*
2171.1
Айыл чарба үчүн имараттар
2171.2
Канаттуулар фабрикасы үчүн имараттар
2171.3
Дан сактоочу жайлар үчүн имараттар
2171.4
Силостор жана сенаждар үчүн имараттар
2171.5
Мөмө-жемиш, жүзүм өстүрүүчүлүк жана шарап жасап чыгаруу үчүн имараттар
2171.6
Күнөсканалар үчүн имараттар
2171.7
Балык чарбасы үчүн имараттар
2171.8
Токой жана жаныбарлар чарбасы үчүн имараттар
2171.9
Айыл чарба максаты үчүн имараттар ж.б.у.с
2172
Кудайга кызмат кылуу жана диний ишмердик үчүн имараттар
1272
41.00.20*
2172.1
Мечеттер
2172.2
Чиркөөлөр,чакан чиркөөлөр
2172.3
Костелдер,синагогалар жана ж.б.у.с.
2172.4
Мүрзөлөр жана крематорийлер
2172.5
Көмүүчү жайлар жана траур залдары
2173
Тарыхый жана мамлекет тарабынан корголо турган эстеликтер
1273
41.00.20*
2174
Акведуктар
2175
Тарыхый эстеликтер
2176
Мамлекет тарабынан корголуучу байыркы калдыктар, арзхеологиялык казып алуулар
2177
Мемориалдык, көркөм жана декоративдик багыттагы курулуштар, статуялар
2179
Башка топтолуштарга киргизилбеген жана башка имараттар
1274
16.23.20* 22.23.20*
23.61.20* 25.11.10* 41.00.20*
2180
Түзөтүү жайлары, түрмөлөр, тергөө изоляторлору
2181
Армиянын казармалары
2182
Полициялардын (милициялардын) жана өрт кызматтарынын имараттары
2183
Автобус аялдамасы
2184
Коомдук туатлеттер
2185
Кир жуугуч жайлар, мончолор
2186
Жана башка тиричилик тейлөө ишканаларынын имараттары сыяктуу курулуштар
22
Жана башка курулуштар
AN1122
21-24
25(.11+.99)* 27(.40+.90)* 30.20*
42.1*
221
Автострадалар, көчөлөр жана жолдор
211
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2211
Автострадалар
2111
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2211.1
Автоунаа жолдорун жана магистраль трассалары үчүн жолдор
2211.2
Жарыктандыруу, сигнализация, коопсуздукту жана токтоочу жайларды камсыздандыруу үчүн курулуштар
2211.3
Мамлекет арасында автоунаа үчүн жолдорду мамлекеттик деңгээлде камсыздоо
2211.4
Мамлекет автоунаа үчүн жолдорду мамлекеттик деңгээлде камсыздоо
2211.5
Региондук автоунаа үчүн жолдорду мамлекеттик деңгээлде камсыздоо
2211.6
Аймактык маанидеги автоунаа үчүн жолдорду мамлекеттик деңгээлде камсыздоо
2211.7
Областык маанидеги автоунаа үчүн жолдорду жергиликтүү деңгээлде камсыздоо
2211.8
Райондук маанидеги автоунаа үчүн жолдорду жергиликтүү деңгээлде камсыздоо
2211.9
Башка автоунаа үчүн жолдор
2212
Көчөлөр жана жолдор
2112
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2212.1
Шаар жана айыл көчөлөрү
2212.2
Шаар сыртындагы жолдор, айланма жана тегерек жана бардык мүмкүн болгон жолдор
2212.3
Өндүрүш мекемелерин техникалык автоунаа жолдору
2212.4
Ат менен жана велосипед менен жүрүү жолчолору
2212.5
Аянттар, тротуарлар жана жөө басуучу жолду кесип өтүүчү өтмөктөр
2212.6
Айыл, талаа жолдору
2212.7
Айыл чарба мекемесинин жолдору
2212.8
Жарыктандыруу, сигнализация, коопсуздукту жана токтоочу жайларды камсыздандыруу үчүн курулуштар
2212.9
Көчөлөр, жолдор жана башка жолдор курулуштары
222
Темир жолдор
212
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2221
Алыскы аралыкка баруучу темир жолдору
2121
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.12.10*
2221.1
Магистралдык темир жол жолдор
2221.2
Кире бериш жолдору, стрелкалары, темир жол өтмөктөрү, станциялык маневрдык жана сорттоочу жолдор
2221.3
Темир жол өтмөктөрү
2221.4
Алыс жакка каттоочу темир жолдордогу жарык берүү, сигнализация, коопсуздукту камсыздоо жана электрификация үчүн курулуштар
2221.9
Магистралдык темир жол курулуштарын тейлөө жана башкалар
2222
Шаардагы темир жолдор
2122
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.12.10*
2222.1
Метрополитендердин темир жол жолдору (жер алдындагы, жер үстүндөгү, абадагы);
2222.2
Илинме жана эстакадалардагы темир жолдор
2222.3
Троллейбус, трамвай жолдору
2222.4
Өндүрүш мекемелерин темир жолдорду
2222.5
Жергиликтүү маанидеги темир жолдордогу жарык берүү, сигнализация, коопсуздукту камсыздоо жана электрификация үчүн курулуштар
2222.6
Башкаруунун жолдогу жабдуусу
2222.7
Платформалар
2222.9
Жергиликтүү маанидеги темир жолдордогу транспорттук жабдуусу жана башкалар
223
Учуучу-конуучу тилкелер
213
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2230
Учуучу-конуучу тилкелер
2130
25.11.23* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.11.10*
2231
Учуучу аппараттардын учуусу
2232
Учуучу аппараттардын конуусу
Конуусу же маневр жасоочу жана токтоп турушу үчүн учуучу-конуучу тилкелер
2233
Устройства для освещения, сигнализации, обеспечения безопасности и электрификации взлетно-посадочных и стояночных полос
2239
Учуучу-конуучу тилкелердеги жарык берүү, сигнализация жана коопсуздукту камсыздоо үчүн курулуштар жана башкалар
224
Көпүрөлөр, эстакадалар, туннелдер жана метро
214
25.11.21* 25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.13.10
2241
Көпүрөлөржана эстакадалар
2141
25.11(.21+.23)* 25.99.29* 27.40.24*
27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.13.10*
2241.1
Металлдан, темирбетондон же башка материалдардан жасалган автожолунун жана темир жолунун көпүрөлөрү
2241.2
Металлдан, темирбетондон же башка материалдардан жасалган автожолунун жана темиржолунун көпүрөлөрү, эстакадалардын конструкцияларын кошо алуу менен
2241.3
Жылып жүрүүчү (ажыратылма, илинип коюлма) көпүрөлөр
2241.4
Талаа жана токой жолдорундагы көпүрөлөр жана виадуктар
2241.5
Жөө көпүрөлөр
2241.6
Жер үстүндөгү темир жол көпүрөлөрү жана эстокадалары
2241.7
Айкалышкан көпүрөлөр
2241.8
Көчмө, калкыма көпүрөлөр жана паромдор
2241.9
Жарык берүү, ишараттоо, көпүрөлөрдүн коопсуздугун жана электрификациялоону камсыздоо үчүн орнотмолор
2242
Туннелдер жана метролор
2142
25.99.29* 27.40.24* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.13.10*
2242.1
автоунаа туннелдери
2242.2
Темир жол жана метроплитен туннелдери
2242.3
Жер астындагы өткөөлдөр
2242.4
Түзүлүштөр үчүн жарык берүү, сигнализация, коопсуздугун камсыз кылуу жана туннелдердин электрофикациясы
2242.9
Туннелдер, ушул сыяктуу курулмалар жана башкалар
225
Порттору, каналдар, плотиналар жана башка суу курулмалар
215
25.11.23* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.91.10 42.21.13*
2251
Порттор жана-кеме жүрүүчү каналдар
2151
25.11.23* 27.40.39* 27.90.70* 30.20.40* 42.91.10*
2251.1
Деңиз, көл, дарыя, жана порт курулмалары
2251.2
Кеме жүрүүчү каналдар
2251.3
Орнотуу үчүн жарык берүү, сигнализация жана коопсуздугун камсыз кылуу ички суу жолдору
2251.4
Аскер порттору
2251.5
Кеме куруу өндүрүшүнүн суу курулмалары
2251.9
Дарыя менен каналдарда жүрчү шлюздар жана башка кеме жүрүүчү курулмалар
2252
Дамбалар
2152
25.11.23* 27.40.39* 42.91.10*
2252.1
Суу агымынын жөнгө салуучу жана суугаруу үчүн дамбалар
2252.2
Жылуулук электр станцияларды, суудан сактоо курулмалары
2252.3
Тапталган дамбалар, плотиналар жана суу сактоочуу курулмалар
2253
Акведуктар, сугат жана кургатуу курулмалары
2153
42.91.10* 42.21.13*
2253.1
Акведуктар, дюкерлер
2253.2
Сугат тутумдардын магистралдык каналдары
2253.3
Дыйканчылыкты суу менен камсыздоо системаларын курулмалары
2253.4
Курулманын кургатуу системасы
2253.5
Жамгырлуу тармак курмалары
2253.9
Суугат жана кургатуу чарбалардын курулмалары, жасалма көлмөлөлөр жана башкалар
226
Магистралдык түтүк өткөргүчтөр, электр берүү линиялары жана телекоммуникациялар
221
42.21.11 42.22.11 42.21.13*
2261
Нефтепроводдор жана магистралдык газ түтүктөрү
2211
42.21.11*
2261.1
Магистралдык нефтетрубопроводор
2261.2
Жер үстүндөгү магистралдык газ түтүктөрү
2261.3
Жер астындагы магистралдык газ түтүктөрү
2261.4
Суу астындагы магистралдык газ түтүктөрү
2261.5
Насостук станциялар магистралдык нефтепроводордо жана түтүктөр
2261.6
Курулманын байланыш магистралдык нефтепроводор жана түтүктөр
2261.9
Курулуштар үчүн магистралдык транспорт түтүк өткөргүч жана башка
2262
Магистралдык суу түтүктөүү
2212
42.21.11*
2262.1
Жер үстүндөгү суу түтүктөрүү
2262.2
Жер астындагы суу түтүктөрүү
2262.3
Суу астындагы суу түтүктөрүү
2262.4
Магистралдык суу багыты жана алардан бөлүштүрүү арыктары
2262.5
Насостук станциялар жана фильтрация магистралдык суу түтүктөрүндөө
2262.9
Магистралдык суу түтүктөрүндөгү байланыш жана тейлөө курулмалары
2263
Магистралдык телекоммуникациялык линиялар
2213
25.11.22* 42.22.11*
2263.1
Жер үстүндөгү магистралдык телефондук байланыштын сызыктары жана түйүндөрү
2263.2
Жер астындагы магистралдык телефондук байланыштын сызыктары жана түйүндөрү
2263.3
Суу астындагы магистралдык телефондук байланыштын сызыктары жана түйүндөрү
2263.4
Телевидиянын алып жүрүучү системасы жана магистралдык кабелдик тармаг
2263.5
Курулмалар, радио байланыш жана телебашня системалары
2263.9
Телекоммуникация, радиокоммуникация курулмалары жана башкалар
2264
Магистралдык электро берүү линиялары
2214
25.11.22* 42.22.11*
2264.1
Кабелдик электр берүү магистралдык линиялары – жогорку чыңалуудагы КЭБМЛ
2264.2
Аба аркылуу электр берүү магистралдык линиялары – жогорку чыңалуудагы ЭБЛ
2264.3
Жер асты аркылуу электр берүү магистралдык линиялары – жогорку чыңалуудагы ЭБЛ
2264.4
Орто чыңалуу электр бөлүштүрүүчү линиялар
2264.5
Трансформатор чордону, магистралдык электр өткөргүч чордончосу жана таянгычтар
2264.9
Электр менен камсыздоо курулмалар системасы жана башкалар
227
Түтүк өткөргүчтөр, электр берүү линиялары жана телекоммуникация, локалдык
222
25.11.22* 42.21.12
42.21.13* 42.22.12
2271
Багыты газ менен жабдуу локалдуу линиялар
2221
42.21.12*
2271.1
Жергиликтүү жер үстүндөгү газ ташуу үчүн түтүк өткөргүчтөр
2271.2
Жергиликтүү жер стындагы газ ташуу үчүн түтүк өткөргүчтөр
2271.9
Курулманын көмөкчү жергиликтүү газ бөлүштүрүүчү тутумдары
2272
Локалдык суу менен жабдуу линиялар
2222
42.21.12* 42.21.13*
2272.1
Жергиликтүү суу түтүк тармактары
2272.2
Жергиликтүү жер астындагы жылуулук тармактары
2272.3
Жергиликтүү жер үстүндөгү жылуулук тармактары
2272.4
Бууну жана кысылган абаны ташуу үчүн жергиликтүү тармактары
2272.5
Суу скважиналар, гидрантар, кудуктар жана бюветтер
Суу берүү жана фонтан мунаралары
2272.9
Жергиликтүү түтүкөткөрүчүү системасынын курулмалары жана башкалар
2273
Локалдык канализациялык системасы
2223
42.21.12* 42.21.13*
2273.1
Жергиликтүү канализациялык суугамдулук тармагы
2273.2
Канализациялык коллекторлор
2273.3
Саркынды сууларды кайра иштетүүнүн орнотуулары
2274
Локалдык электр жана телекоммуникациялык линиялар
2224
25.11.22* 42.22.12
2274.1
Жергиликтүү аба электрчыңалуу тармагы
2274.2
Жергиликтүү жер астындагы электрчыңалуу тармагы
2274.3
Жергиликтүү аба телекоммуникациялык линиялары
2274.4
Жергиликтүү жер алдындагы телекоммуникациялык линиялар
2274.5
Троллейбустук линиялар
2274.9
Тарнсформатордук чордондун жана жергиликтүү электр тармагынын чордончосунун жардамчы курулмалары
228
Өндүрүштүк багыттагы комплекстүү курулмалар
230
25.11 (.22+.23)* 28.21.12* 42.99.11
42.22.13
2281
Тоо кен ишканаларынын курулмалары
2301
25.11(.22+.23)*
42.99.11*
2281.1
Жер алдында жана ачык иштетүү үчүн курулмалар жана орнотулмалар
2281.2
Көмүр жана сланец өндүрүү боюнча ишканалардын шахталары жана курулмалары
2281.3
Чым көң өндүрүшүнүн ишканаларынын курулмалары
2281.4
Кара темир өндүрүшү үчүн өндүрүү жана кендик чийки затты каныктыруу боюнча ишканалардын курулмалары
2281.5
Түстүү темир өндүрүшү үчүн өндүрүү жана кендик чийки затты каныктыруу боюнча ишканалардын курулмалары
2281.6
Сейрек учуроочу жана баалуу темирлерди жана алмаздарды өндүрүү боюнча ишканалардын курулмалары
2281.7
Куруу материалдарын өндүрүү ишканаларынын курулмалары(гипс, цемент, кирпич, черепицалык заводдор жана башкалар
2281.8
Токой даярдоо өндүрүшүнүн ишканаларынын курулмалары
2281.9
Тоо кен өндүрүшү жана казып чыгаруу ишканалардын курулмалары жана башкалар
2282
Электр энергетика ишканалардын курулмалары
2302
28.21.12* 42.22.13
2282.1
Гидравликалык электростанциялары
2282.2
Жылуулук электр станциялары
2282.3
Электрэнергиясын өндүрүү үчүн орнотмолор жана курулмалар
2282.4
Атом материалдарын каныктыруу жана кайра ишетип чыгуу боюнча ишканалар үчүн курулмалар жана орнотмолор.
2282.5
Калдыктарды өрттүү боюнча ишканалардын курулмалары
2282.9
башка топторго киргизилбеген электр энергетика ишканалардын курулмалары
2283
Химиялык, нефтехимиялык өндүрүш ишканаларынын курулмалары
2303
42.99.11*
2283.1
Сода, хлор өндүрүшүнүн жана пластикалык масса өндүрүү боюнча ишканалардын курулмалары
2283.2
Лак сыр сырдоо өндүрүшүнүн жана тиричилик химиясынын ишканаларынын курулмалары
2283.3
Нефть кайра иштетүүчү ишканалардын курулмалары
2283.4
Коксохимииялык жана газ заводорунун курулмалары
2283.9
Башка топторго киргизилбеген химиялык, нефтехимиялык ишканалардын башка курулмалары
2284
Бшка топторго киргизилбеген башка өндүрүштүк ишканалардын курулмалары
2304
42.99.11*
2284.1
Аагломерациондук жана домендик өндүрүштүн курулмалары
2284.2
Темир эритүү өндүрүшүнүн курулмалары
2284.3
Прокаттык өндүрүштүн курулмасы
2284.4
Түтүктүк жана метиздик өндүрүштүн курулмасы
2284.5
Ферро эритүү өндүрүшүнүн курулмасы
2284.6
Отко чыдамдуу өндүрүштук курулма
2284.7
Түстүү металлургия ишканасынын курулмасы
2284.9
Металлургиялык өндүрүш ишканаларынын курулмалары жана башкалар
229
Споорт жана эс алуу үчүн курулмалар; башка топторго киргизилбеген инженердик башка курулмалар
241
242
25.11* 42.99.12 42.99.19
2291
Стадиондор, спорттук талаалар жана аянттар
2411
42.99.12*
2291.1
Ачык абада спорт менен машыгуу үчүн стадиондор жана аянттар
2291.2
Автомобилдик, велосипеддик жана ат спорту үчүн тректер жана талаалар
2291.3
Суу спорту менен машыгуу үчүн курулмалар
2292
Спорт жана эс алуу үчүн курулмалар жана башкалар
2412
42.99.12*
2292.1
Эс алуу жана кызыгуу парктарыи жана асман алдында ачык башка курулмалар
2292.2
Спорттун жана эс алунун кышкы түрлөрү үчүн курулмалар
2292.3
Парашюттук спорт үчүн учуу талаасы жана талаалар
2292.4
Жылкы борборлор курулмасы
2292.5
Кызыгуу жана эс алуу үчүн коомдук бактар жана парктар
2292.6
Зоологиялык жана ботаникалык бактар
2292.7
Гольф оюну үчүн аянттар
2299
Башка топторго киргизилбеген башка инженердик курулмалар
2420
25.11(.1+.2)*
42.99.19
2299.1
Аскердик сыноо борборлору
2299.2
Аскердик полигондор жана бута атышуучу жерлер
2299.3
Аскердик инженердик фортификациялык курулмалар
2299.4
Тиричилик таштандыларын жыйюу полигондору
2299.5
Өндүрүштүк жана айыл чарбалык курулмалардын чогултулган куруу темир конструкциялары
2299.6
Зыяндуу өндүрүштүк калдыктарды зыянсыздандыруу жана көмүү боюнча курулмалар
2299.7
Тоо кендерин иштетүүдөн жараксыз катмарлар
2299.8
Жарандык коргонуунун сактагыч курулмалары
2299.9
Авто май кую станциялардын, тосмолордун курулмалары жана башка инженердик курулмалар
23
Жерди жакшыртуу
AN1123
230
Жерди жакшыртуу
AN1123
2300
Жерди жакшыртуу
AN1123
2301
Жерди тазалоо
2302
Рельефти өзгөртүү
2303
Жер тилкесинин ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген кудуктарды жана суу скважиналарын куруу
2304
Жерге менчик укугун өткөрүп берүүгө байланышкан коромжулар
2305
Кыймылсыз мүк боюнча агенттерге жана аукционистерге комиссиондук сый акылар
КУРУЛУП БҮТПӨГӨНДӨР
24
(курулуп бүтпөгөн абалда тургандыгына байланыштуу эксплуатацияланбаган имараттар жана курулмалар)
240
Курулуп бүтпөгөн абалда турган имараттар
2400
Курулуп бүтпөгөн абалда турган имараттар
2401
Курулуп бүтпөгөн абалда турган, өндүрүштүк багыттагы имараттар
2402
Курулуп бүтпөгөн абалда турган турак жай фондунун имараттары
2403
Курулуп бүтпөгөн абалда турган, өндүрүштүк багыттагы эмес имараттар
2409
Курулуп бүтпөгөн башка объекттер
3
Машиналар жана жабдуулар
AN113
(13-15)* 20* 23* (25-32)* 38* 27* 32.99* 38.12*
31
Транспорттук жабдуулар (транспорттук каражаттар)
AN1131
29*
311
Автомобилдер, чиркегичтер жана жарым чиркегичтер
29(.10*+.20)
3111
Жүргүнчүлөрдү ташуучу автомобилдер
29.10(.2+.3)
3111.1
10 кишиден аз жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн жеңил автомобилдер
3111.2
10 кишиден кем эмес ташуу үчүн автомобилдер (микроавтобустар)
3111.3
Атайын жеңил автомобилдер
3111.4
Он же андан ашкан адамдарды ташуу үчүн автомобилдер (автобустар, троллейбустар)
3111.5
Жашоого жарактуу автофургондор
3111.9
Башка топторго киргизилбеген жүргүнчүлөрдүн автомобилдери
3112
Жүк ташуучу автомобилдер
29.10.4
3112.1
Жүк ташуучу жана фургондор
3112.2
жолдук-рельстик жүк ташуучулар
3112.3
Өзү жүктөөчү транспорт каражаттары
3112.4
Дөңгөлөктүү тракторлор-тягачтар
3112.5
Жогорку радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн атайын автомобилдер
3112.9
Башка топторго киргизилбеген жүк ташыгыч автомобилдер
3113
Атайын багыттагы автомобилдер
29.10.5
3113.1
Автокрандар
3113.2
Кар менен жүрүүчүлөр, гольфкарлар, амфибиялар
3113.3
Өрт өчүрүүчү машиналар,Санитардык автомобилдер, авариялык-техникалык автомобилдер
3113.4
Таштанды чогултуучулар, жүк ташуучулар, чачуучу-автомашиналар, ассенизациялык машиналар
3113.5
Бетон эритмесин сордуруп куюштуруучу автомобилдер, разбрасыватели на базе автомобилдер базасында чачкычтар
3113.6
Автобургулоочулар
3113.7
Автомашина-прожекторлор, кинематографияларга же телевизиондук жумуштар үчүн жүк ташуучулар
3113.8
Көчмө лабораториялар, көчмө нанбышыруучулар, талаа ашканасы, фургон-мастерскойлор, көчмө бейтапканалар, көчмө китепканалар, банктар жана б..;
3113.9
Радио-телевизиондук же башка жабдуулар менен берүүчү туруктуу комплектелген, атайын багыттагы транспорттук каражаттар
3119
Чиркегичтер жана жарым чиркегичтер; автомобилдик кузовдор
29.20(.10+.2)
3119.1
Жүргүнчү жана жүк ташуучу автомобилдер үчүн кузовдор
3119.2
Жүктөрдү жана суюктуктарды ташуу үчүн контейнерлер
3119.3
Жашоо жана туризм үчүн фургон тибиндеги чиркегичтер жана жарым чиркегичтер
3119.4
Көргөзмө чиркегитерди, чикегич-китепканаларды кошо, адамдарды жана ар башка жүктөрдү ташуу үчүн чиркегичтер жана жарым чиркегичтер
312
Суу кемелери
30.1*
3121
Адамдарды жана жүктөрдү ташуу үчүн кемелер; паромдун бардык типтери
30.11.2
3121.1
Круиздик, экскурсиялык кемелер жана жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн ушуга окшош кемелер; паромдордун бардык типтери
3121.2
Суюк жана газ түрүндөгү жүктөрдү ташуу үчүн танкерлер
3121.3
Эт, жашылчаларды ташуу үчүн кеме-рефрижераторлор
3121.4
Кен ташуучу жана башка кургак жүктөрдү ташуучулар
3121.5
Жүктөрдү жана кээде адамдарды ташуу үчүн жалпак палубдук сүзүүчү каражат
3121.6
Глиссер тибиндеги сүзүүчү каражат, сууалдында канаттуу кемелер жана аба жаздыктуу кемелер.
3122
Балыкчы кемелер
30.11.31
3122.1
Траулерлер, тунец кармоочу, кит кармоочу кемелер
3122.2
Балыктарды кайра иштетүү жана сактоо үчүн сүзүп жүрүүчү фабрикалар (балык заводор- кемелери)
3122.3
Балык уулоочу жана туристик сүзүүчү каражаттар
3123
Атайын багыттагы кемелер жана бюашкалар
30.11(.32+.33+.40)
3123.1
Башка сүзүүчү каражаттарды сүйрөө, кырсык тарткан кемелерге жардам көрсөтүү үчүн деңизде сүйрөөчүлөр жана ички сууларда сүйрөөчүлөр
3123.2
Баржаларды,лихтерлерди түртүү үчүн дайындалган түрткүчтөр
3123.3
Жүктөрдү жылытуу үчүн, сордуруу жумуштары үчүн, өрткө каршы жумуштар үчүн атайын сүйрөө куралдары менен жабдылган жана түрткүч катары сүйрөө-түрткүч жумуштарына айкалышкан сүйрөө-түрткүч.
3123.4
Түбүн тереңдетүүчү снаряддар
3123.5
Калкыгыч маяктар, ишараттоо кемелери, өрткө каршы катерлер
3123.6
Транспорт каражаты-амфибияларды же башка кемелерди оңдоо же ташуу үчүн калкыгыч жана өзү сүзүп жүргөн доктор
3123.7
Калкыгыч же жүктөлүп бургулоочу же эксплуатациялык платформалар
3123.8
Бургулолочу кемелер
3123.9
Башка топторго киргизилбеген башка атйын багыттагы кемелер
3124
Калкыгыч каражаттар жана башкалар
3124.1
Убактылуу көпүрөлөрдү суу үстүндө калкытып кармап турууга колдонулуучу, ичи көңдөй цилиндир түрүндөгү понтондор
3124.2
Рак сыяктууларды же балыктарды камдап кармоо үчүн колдонулуучу сууда калкыгыч бактар
3124.3
Кемелерди нефти жана суу менен камсыздоо үчүн айрым гавандарда колдонулуучу сууда калкыгыч бактар
3124.4
Сууда калкыган пристандар жана курулмалар
3124.5
Буйлар, ушул сыяктуу: шварттоочу бочкалар, көрсөтмө буйлар, жарык же үн чыгарган буйлар
3124.6
Фарватерлерди, коркунучтуу жерлерди белгилөө үчүн колдонулуучу маяктар
3124.7
Чөккөн кайыктарды көтөрүп чыгуу үчүн куралдар
3124.8
Паравандар, т.а. миналарды тырмоодо колдонулуучу сууда калкыгычтын түрү
3124.9
Салдардын бардык түрлөрү
3125
Сейилдөөчү жана спорттук кемелер жана кайыктар
30.12.1
3125.1
Үйлөтүлгөн кайыктар жана салдар
3125.2
Яхтылар жана башка жардамчы (илинген) кыймылдаткычы менен же жок парустук кайыктар
3125.3
Кыймылдаткычтуу кайыктар, дингелер, каяктар, тузиктер, яликтер, бут тепме (педалдуу суу велосипединин түрү)
3125.4
Спорттук балык уулоочу кайыктар, ажыратылып же бүктөлүп чогулуучу, үйлөтүүчү сүзүү каражаттары жана кайыктар
3125.5
Кошумча кыймылдаткычы бар/же жок парустуу сейилдөөчү жана спорттук кемелер жана кайыктар (үйлөтүлгөндөрдү алып салганда)
3125.6
Сейилдөөчү жана спорттук кемелер жана кайыктар, башка кыймылдаткычтуу жана калактуулар (катерлер, калактуу кайыктар жана шлюпкалар, яхтылар жана каноэ ж.б.)
3129
Сүзүүчү каражаттар жана башкалар
30.11.50*
313
Аба кемелери
30.30*
3131
Кыймылдаткычы жок учуучу аппараттар
30.30.20
3131.1
Аэростаттар, дирижаблдер
3131.2
Планерлер, дельтапландар жана башка кймылдаткычы жок учуучу аппараттар
3132
Жарандык багыттагы учактар жана тик учактар
30.30.3*
3132.1
Жер базалык учактаржана гидропландар жана амфибиялар
3132.2
Тик учактар жана гиропландар
3133
Космос аппараттары (жасалма спутниктерди кошо) жана ракета-алып жүрүүчүлөр
30.30.40
3133.1
Континенталдык аралык баллистикалык ракеталар (КБР) жана ага окшош ракеталар
3133.2
Ракета алып жүрүүчүлөр
3133.3
Транспорттук каражат болуп саналган космос аппараттары
3133.4
Орбиталдык космос транспорттук каражаттар
314
Темир жолдук транспорт каражаттары
30.20*
3141
Темир жол локомотивдери жана локомотив үчүн тендерлер
30.20.1
3141.1
Электр локомотивдеринин бардык түрлөрү
3141.2
Тепловоздордун бардык түрлөрү
3141.3
Паровоздордун бардык түрлөрү
3141.4
Дизелдик локомотивдери
3141.5
Темир жол жана башка локомотивдери жана локомотивдик тендерлер
3142
Өзү жүргөн темир жолдук же трамвайлык, автомотористер жана автодрезиналар вагондору
30.20.20
3142.1
Электр кыймылдаткычы менен (өзү жүргөн) жүргүнчүлөр (а.и. трамвайлык) вагондор
3142.2
Автомотристер, тактап айтканда дизел түрүндө өз кыймылдаткычка ээ же башка ичинен күйгөн кыймылдаткычтуу өзүнчө (автономиялык) вагондор
3142.3
Автодрезиналар жана башка, аккумулятордук батареялар менен иштөөчү өзү жүрүүчү транспорт каражаттары
3142.4
Электрогироскоптук рельстик транспорт каражаттары
3149
Башка темир жолдун кыймылдуу курамы
30.20.3
3143.1
Темир жолдук жана трамвайлык жолдорду оңдоо жана техникалык тейлөө үчүн транспорт каражаттары.
3143.2
Темир жолдук жана өзү жүрбөгөн жүргүнчүлөрдүк, жүк салуучу трамвайлык вагондор жана башка атйын багыттагы вагондор
3143.3
Өзү жүрбөгөн жүк ташуучу вагондор
319
Башка транспорт каражаттары
30.9*
3191
Мотоциклдер жана мотоциклеттик коляскалар, мотороллерлер же мотовелосипеддер
30.91.1
3191.1
Традициялык типтеги мотоциклдер
3191.2
Мотоциклеттик коляскалардын бардык түрлөрү
3191.3
Мотороллерлер жана мопеддер
3191.4
мотоциклге бекитүүгө эсептелген чиркегичтер
3191.5
Кошумча кыймылдаткыч менен жабдылган велосипеддер
3191.6
Үч дөңгөлөктүү тарнспорт каражаттары, эгерде алар 3111автомобилдик класстык мүнөзгө ээ болбосо.
3191.7
Велосипедке бекитүүгө эсептелген чиркегичтер
3191.9
Башка топторго киргизилбеген башка транспорттук каражаттар
3192
Кыймылдаткычы жок велосипеддер жана майыптардын коляскалары
30.92(.10+.20)
3192.1
Традициялык конструкциядагы кыймылдаткычы жок велосипеддер жана велосипеддердин ар кандай атайын түрлөрү
3192.2
Майыптарды ташуу үчүн атйын чыгарылуучу коляскалар же ага окшошкон транспорт каражаттары
3199
Башка топторго киргизилбеген башка транспорт каражаттары
30.99.10
3199.1
Кол меен кыймылга келтирүүчү транспорт каражатары
3199.2
Унаа транспорт каражаты
3199.9
Арабалар, араба
32
Маалыматтык, компьютердик жана телекоммуникациялык жабдуулар (МКТ)
AN1132
26*
321
Эсептөөчү машиналар
26.20*
3211
Массасы 10 кг дан ашпаган портативдүү эсептөөчү машиналар (лэптоптор, ноутбуктар, органайзерлер ж.б.у.с.)
26.20.11
3211.1
Ноутбуктар
3211.2
Планшеттик компьютерлер
3211.3
Чөнтөк компьютерлери
3211.4
Телефондук аппараттары
3212
Бириктирилген же жок, киргизген же чыгарган куралы жана маалыматтарды иштетүү борбордук болгу (анын чичинде столдук компьютерлер) боюнча бир корпуста кармаган, маалыматтарды иштетүү үчүн эсептөөчү машиналар
26.20.13
3213
Система түрүндө берилген, маалыматтарды иштетүү үчүн эсептөөчү машиналар.
26.20.14
3214
Төмөнкү түзүлүштөрдүн ичинен бир же эки бир корпуста камтыган же камтыган эмес башка маалымдардын иштетүү үчүн эсептөөчү машиналарга: эске тутуучу курал, киргизүүчү курал, чыгаруучу курал.
26.20.15
3215
Эске тутуучу куралдын бир корпусунда киргизген же чыгарган, камтыган же камтыган эмес түзүлүш
26.20.16
26.20.17
3216
Эки же андан көп төмөнкү функцияларды айкалыштырган: басып чыгаруу, көчүрүү же факсимиле берүү, маалыматтарды автоматташтырылган иштеп чыгуу боюнча машинага же тармакка кошулуу мүмкүнчүлүгү бар курал.
26.20.18
3217
Эске тутуучу куралы (чогултуучу)
26.20.21
3218
Маалыматтарды автоматташтырылган иштеп чыгуу машина үчүн үн платасы, видеоплатасы, тармактык жана окшош платалары
26.12.20
3219
Маалыматтарды автоматташтырылган иштетип чыгуу үчүн машинанын куралы, башкалар
26.20.30
322
Радио берүү же телевидения үчүн берүүчү аппараттар; телевизиондук камералар; санарип сүрөт камералары
26.30.1 26.40.33 26.70.13
3221
Орнотулган кабыл алуучу аппараты менен радио берүү же телевидения үчүн берүүчү аппараттар
26.30.11
3222
Орнотулган кабыл алуучу аппаратсыз, радио берүү же телевидения үчүн берүүчү аппараттар
26.30.12
3223
Телевизиондук камералар (жашырын видеокамераларды кошов) (камкордерлерден тышкары)
26.30.13
3224
Видеокамералар-рекордерлер жана башка видео жазуучу же сүрөттп көргөзүүчү аппараттар
26.40.33
3225
Санарип сүрөт камералары
26.70.13
323
Зымдуу телефонгдук же телеграфтык байланыш үчүн электр аппаратуралары; видеофондор
26.30.2 26.40.4*
3231
Зымсыз трубкалуу зымдуу байланыш үчүн телефондук аппараттар
26.30.21
3232
Уюлдук жана башка зымсыз байланыш тармактары үчүн телефондор
26.30.22
3233
Башка телефон аппараттары, зымдуу же зымсыз байланыш аппараттарын кошо (мисалы, локалдуу же глобалдуу байланыш тармагы) жана үн билдирүүлөрүн, сүрөттөп көргөзүүчү жана башка маалымдарды берүү же кабыл алуу үчүн аппараттар.
26.30.23
3239
Башка топторго киргизилбеген радио телефондук же радио телеграфтык байланыш үчүн кабыл алуучу аппарат
26.40.44*
39
Башка машиналар жана жабдуулар
AN1133
26* 28* 30* 32* 38*
391
Жалпы багыттагы машиналар жана жабдуулар
28(.1+.2)*
3911
Турбиналар; гидравликалык жана пневматикалык күч жабдуусу; башка соргучтар жана компрессорлор
28.11.2 28(.12+.13)*
3912
Мештер, меш жана мештин күйгүзүүчү куралы
28.21(.11+.12*+.13)
3913
Көтөрмө – ташуу жабдуулары
28.22(.11-.18)
3914
Муздаткыч жана желдеткич, өндүрүштүк жабдуулары
28.25(.11-.20)*
3915
Механикалаштырылган кол инструменттери
28.24.1
3919
Башка топторго киргизилбеген жалпы багыттагы жабдуулар, башкалар
28.29(.11-.70)
392
Атайын багыттагы машиналар жана жабдуулар
28(.3+.4 +.9)*
3921
Айыл жана токой чарбасы үчүн машиналар
28.30(.10-.86)
3922
Темирди, таштарды, жыгачтарды жана окшош катуу материалдарды иштетүү үчүн станоктор
28.41(.11-.34) 28.49.1
3923
Металлургия үчүн машиналар жана жабдуулар
28.91.11
3924
Пайдалуу кендерди табуу жана курулуш үчүн машиналар
28.92 (кроме 28.92.6)
3925
Тамак аш продуктуларын, ичимдиктерди жана тамеки буюмдарын кошо иштетүү үчүн жабдуулар
28.93 (кроме 28.93.3)
3926
Текстил, тигүүчү, тери жана мех буюмдарын жасап чыгаруучу жабдуулар
28.94(.1-.30)
3927
Кагаз же картон продукцияларын өндүрүү үчүн жабдуулар
28.95.11
3928
Резина же пластмассаны кайра иштетүүчү жабдуулар
28.96.10
3929
Башка топторго киргизилбеген атайын багыттагы машиналар жана жабдуулар, башкалар
28.99(.11-.39)
393
Жабдуулар жана кеңсе, бухгалтердик жана эсептик маштнкалар башкалар
26.20.12
28.23
3931
Машинага же маалыматтароды иштетүүчү тармактарга кошулуучу банкоматтар, соода кассалык терминалдары жана окшош машиналар
26.20.12
3932
Жазуучу, эсептөөчү машинкалар жана аларга окшош эсептөө түзүлүшьөрүн камтыган машинкалар
28.23(.11-.13)
3939
Кеңсе жабдуулары жана машиналар башкалар
28.23(.21-.23)
394
Электржабдуулар
27(.1+.3+.40+.90)*
3941
Электр двигателдери, генераторлору жана трансформаторлору
27.11
3942
Электр бөлүштүрүүчү жана жөнгө салуучу аппараттар
27.12(.10-.32)
3943
Электр зымдары жана электр өткөрүү үчүн куралдар.
27.3*
3944
Жарык кылуучу электр жабдуулары
27.40(.1+.2+.32+.33 +.39)*
3945
Жекелик функцияга ээ болгон электр жабдуулары, электр аппараттары жана электр машиналары
27.90.11*
3946
Индикатордук панелдер жана башка үндүк жана көрүнөө сигиналдык электр аппараты
27.90.20*
3947
Темирди ширетүү, каңдоо жана ысык чаңдатып сырдоо үчүн электр жабдуулары, электр машиналары, инструменттер жана аппараттар
27.90.31
3949
Башка топторго киргизилбеген электр жабдуулары башкалар
27.90.12 27.90.40
395
Радио, телевидения жана коммуникациялар үчүн аппараттары жана жабдуулары (322 жана 323 топтор алдындагы аппараттардан твшкары); кайтаруу, өрткө каршы жана ага окшош аппараттар
26.30.40* 26.30.50
26.40*
3951
Радио кабыл алуучулар жана теле көрүү кабыл алуучулары
26.40(.1+.20)*
3952
Үн жана көрмө жазуу жана үн жана көрмө жазууну кайта өндүрүү аппараттары
26.30.40* 26.40(.3+.4)*, кроме 26.40(.33+.44)
26.40.60
3953
Кайтаруу, өрткө каршы жана ага окшош аппараттар
26.30.50
396
Өлчөө, контролдоо, текшерип сыноо үчүн приборлор жана инструменттер; сааттар; так оптикалык приборлор жана сүрөт жабдуулары; медициналык жабдуулар, куралдар жана инструменттер
26.51* 26.60.1
26.80.1* 32.50*
3961
Өлчөө, контролдоо, текшерип сыноо, навигация жана башка максаттар үчүн приборлор жана инструменттер
26.51(.1-.70)
3962
Сааттар жана убакыт приборлору
26.52(.1*+.28)
3963
Оптикалык приборлор жана сүрөт жабдуулары
26.70(.1+.2)* (кроме 26.70.13)
3964
Рентгендик, электромедициналык жана электротерапиялык жабдуулар
26.60.1
3965
Медицинада, хирургияда жана стоматологияда колдонулуучу инструменттер, куралдар, протездер жана эмеректер
32.50(.1-.30)
32.50.42*
397
Эмеректер, музыкалык инструменттер жана спорт жана бош убактыны жана окутууну уюштуруу үчүн жабдуулар жабдуулар
(30-32)*
3970
Эмеректер
31*
3970.1
Отургуч эмеректери
3970.2
Өндүрүштүк ишканалардын кеңсеси үчүн эмеректер
3970.3
Билим берүү мекемелери үчүчн эмеректер
3970.4
Илим жана маданият үчүн эмеректер культуры
3970.5
Соода ишканасы үчүн эмеректер
3970.6
Тиричилк тейлөө үчүн эмеректер
3970.7
Ашкана эмереги
3970.8
Мейманканаларда колдонулуучу уктооч, ашкана, конок жай үчүн эмеректер
3970.9
Администрациялык жайлар үчүн эмеректер
3972
Музыкалык инструменттер
32.20(.11-.16)*
3973
Спорттук жабдуулар жана инвентарлар
32.30(.11-.16)*
3974
Бош убактыны жана окутууну уюштуруу үчүн жабдуулар башкалар
32.40(.11-.42)*
32.99.53* 30.30.14
399
Башка топко киргизилбеген машиналар жана жабдуулар башкалар
(13-15)* 20* 23* 25* 27* 32.99* 38.12*
3991
Буугенераторлору; атомдук реакторлор
25.30(.11+.12+.21)
3992
Атомдук реакторлор үчүн картридждер (жылуулук чыгаруучу элементтер)
20.13.14 38.12.21
3993
Боробордук жылытуунун темир радиаторлору жана казандары
25.21
3994
Ар түрдүү товарларды өндүрүү, сактоо жана ташуу үчүн сыйдыргыч жана тара
25.29.1* 25(.91+.92*)
3999
Башка топторго киргизилбеген, кызмат мөөнөтү 1 жылдан кем эмес санитардык-техникалык жана өндүрүштүк жана чарбалык инвентарлар жабдуусу
13.92(.1+.22+.23)*
13.93.1* 14* 15(.12 +.20)* 23.42.10* 23.99.11* 25.73* 25.99.11*
25.99(.21+.22+.29)* 27.51(.1+.2)* 32.99.11* 32.99.21* 32.99.30*
4
Куралдануу системасы
AN114
25.40.1* 30.11.10
30.30.3*30.40.10
41
Куралдануу системасы
AN114
25.40.1* 30.11.10
30.30.3*30.40.10
4111
Аскердик кемелер жана суу алдында сүзүүчү кемелер
30.11.10
4112
Аскердик учактар жана тик учактар
30.30.3*
4113
Баллистикалык ракеталар
25.40.13*
4114
Согуштук моторлоштурулган танктар жана брондуу машиналар башкалар
30.40.10
4119
Аскердик автомобилдер
29.10
4120
Согуштук курал жарактар башкалар
25.40.11
25.40.12*
4121
Тапанчалар, пистолеттер, согуштук эмес ок атуучу куралдар жана аларга окшош түзүлүштөн тышкары согуштук куралдар
4122
Тапанчалар, пистолеттер, согуштук эмес ок атуучу куралдар жана аларга окшош түзүлүш
4123
Бомбалар, снаряддар жана окшош типтеги ок дарылар
4124
Октор, башка ок дарылар жана алардын бөлүктөрү
4125
Таарлар (брезенттер), кайыктар, яхт үчүн парустар же десанттык сүзүү каражаттары, бастырмалар, маркиздер, кемпингдер үчүн тенттер жана (үйлөнмө төшөктөрдү (матрастар) кошо) жабдуулар
4126
Парашюттар (дирижабилддер үчүн парашюттарды кошкондо) жана айланма парашюттар (ротошюттар), анын бөлүктөрү
5
Өстүрүлүүчү биологиялык ресурстар
AN115
01*
51
Бир нече жолу продукция берүүчү мал чарбалык ресурсу
AN1151
01.4* 03.00*
511
Ири мүйүздүү малдар
01.41.10* 01.42.11*
5111
Тукуму сүттүү ири мүйүздүү малдар
01.41.10*
5119
Ири мүйүздүү малдар башкалар
01.42.1*
512
Жылкылар, эшектер, качыр жана качырлар
01.43.10*
5121
Жылкылар
01.43.10*
5122
Эшектер
01.43.10*
5123
Качыр жана качырлар
01.43.10*
513
Төөлөр жана төө түркүмүндөгү айыл чарбалык малдар
01.44.10* 01.49.19*
5131
Төөлөр жана иңгендер
01.44.10* 01.49.19*
5139
Төө түркүмүндөгү айыл чарбалык малдар
01.49.19*
514
Койлор жана эчкилер
01.45.1*
5141
Койлор
01.45.11*
5142
Эчкилер
01.45.12*
515
Чочколор
01.46.10*
5150
Чочколор
01.46.10*
516
Бакма канаттуулар
01.47.1*
5161
Бакма тооктор
01.47.11*
5162
Бакма индюктар
01.47.12*
5163
Бакма каздар
01.47.13*
5164
Бакма өрдөктөр
01.47.14*
5169
Үй канаттуулары башкалар
01.47.14* 01.49.12*
517
Балыктар
03.00.1*
5170
Балыктар
03.00(.12-.15)*
519
Айыл чарба малдары башкалар
01.49(.1+.2)*
03.00.1*
5191
Аарылар
01.49.19*
5192
Бугулар
01.49.19*
5193
Торчолордо өстүрүлүүчү териси баалуу айбандар
01.49.11* 01.49.19*
5194
Фермердик өстүрүүгө кургакта да сууда да жашоочу айбандар
01.49.13*01.49.23* 03.00.69*
5195
Фермердик өстүрүүгө рак сыяктуу, моллюскалар жана башка омуртакыз суу жаныбарлары
03.00(.32+.43+.44+ .62)*
5199
Ташуу, спорт, кызыктыруу жана башка максаттар үчүн малдар
01.49(.13+.19)*
01.70.10*03.00.11*
52
Бир нече жолу продукция берүүчү өсүмдүктүр ресурсу
AN1152
01.30.10* 02.10*
521
Көп жылдык мөмө жана жемиш өсүмдүктөрүн (жүзүм өстүрүүчүдөн тышкары) отургузуу
01.30.10*
5211
Көп жылдык жемиш күн карама өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
5212
Көп жылдык жемиш данектүү өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
5213
Көп жылдык жемиш өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
5214
Көп жылдык жаңгак жемиштүү бактарын отургузуу
01.30.10*
5215
Көп жылдык цитрус өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
5216
Көп жылдык субтропикалык өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
522
Жүзүм өстүрүүчү жерлер
01.30.10*
5220
Жүзүм өстүрүүчү жерлер
01.30.10*
523
Чай (отургузуу) плантациялары
01.30.10*
5230
Чай (отургузуу) плантациялары
01.30.10*
524
Кулмак (отургузуу) плантациялары
01.30.10*
5240
Кулмак (отургузуу) плантациялары
01.30.10*
525
Козу карын өстүрү боюнча плантациялар
01.30.10*
5250
Козу карын өстүрү боюнча плантациялар
01.30.10*
526
Көп жылдык эфир майы чыгуучу жана дары өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
5260
Көп жылдык эфир майы чыгуучу жана дары өсүмдүктөрүн отургузуу
01.30.10*
527
Чайыр жана шире, кабык, жалбырактарын жана ушуга окшош өсүмдүк продуктуларын алуу үчүн көп жылдык жана башка өсүмдүктөрдү отургузуу
02.10.11* 02.10.30*
5270
Чайыр жана шире, кабык, жалбырактарын жана ушуга окшош өсүмдүк продуктуларын алуу үчүн көп жылдык жана башка өсүмдүктөрдү отургузуу
02.10.11* 02.10.30*
03.00(.64+.69)*
528
Көп жылдык декоративдик жашылдандыруучу тигүүлөр
01.30.10*02.10.11*
03.00(.64+.69)*
5280
Көп жылдык декоративдик жашылдандыруучу тигүүлөр
01.30.10*
02.10.11*
529
Токойду жана башка токой тигүүнү коргоо тилкелери
02.10.11*
5290
Токойду жана башка токой тигүүнү коргоо тилкелери
02.10.11*
6
Өндүрүлгөн эмес активдерге менчик укукту берүүгө байланышкан коромжулар
AN116
60
Өндүрүлгөн эмес активдерге менчик укукту берүүгө байланышкан коромжулар
AN116
600
Өндүрүлгөн эмес активдерге менчик укукту берүүгө байланышкан коромжулар
AN116
6000
Өндүрүлгөн эмес активдерге менчик укукту берүүгө байланышкан коромжулар
AN116
7
Интелектуалдык менчиктин продуктулары
AN117
71
Илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
AN1171
72(.1+2)
711
Биотехнология жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.11
7110
Биотехнология жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.11
712
Башка табигый жана техникалык илим жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.19
7120
Башка табигый жана техникалык илим жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.19
713
Коомдук жана гуманитардык илим жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.20
7130
Коомдук жана гуманитардык илим жагында илимдик изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
72.20
72
Пайдалуу кендердин корун чалгындоо жана баалоо
AN1172
09(.10+.90)* 71.12.3
721
Суюук жана газ түрүндөгү пайдалуу кендердин корун чалгындоо жана баалоо
09.10.1* 71.12.3*
7211
Нефти корун чалгындоо жана баалоо
09.10.1* 71.12.3*
7212
Жаратылыш газынын корун чалгындоо жана баалоо
09.10.1* 71.12.3*
7213
Минералдык сууну кошо, тузсуз ичүүгө жарактуу суунун корун чалгындоо жана баалоо ,
09.10.1* 71.12.3*
722
Казып алынуучу пайдалуу башка кендердин корлорун чалгындоо жана баалоо
09.90.1* 71.12.3*
7221
Казып алынуучу пайдалуу кен корлорун чалгындоо жана баалоо
09.90.1* 71.12.3*
7222
Казып алынуучу пайдалуу кен эмес корлорду чалгындоо жана баалоо
09.90.1* 71.12.3*
73
Компьютердик программалар (компьютердик программалык камсыздоо) жана маалыматтар базасы
AN1173
58*62*
731
Компьютердик программалар (компьютердик программалык камсыздоо)
AN11731
58.29* 62.01.2
7311
Системалык компьютердик программалар (системалык компьютердик программалык камсыздоо)
AN11731*
58.29.1 62.01.29*
7312
Прикладдык компьютердик программалар (прикладдык компьютердик программалык камсыздоо)
AN11731*
58.29.2 62.01(.21+.29*)
732
Маалымат базасы
AN11732
58(.11-19)*
7320
Маалымат базасы
AN11732
58.11(.20+.30)*
58.12(.10+.20)*
58.13.20* 58.14.20*
58.19.29*
74
Кызыктыруучу , адабий жана көркөм чыгармалардын түп нускалары
AN1174
32* 58* 59* 60* 70* 74* 90*91*
741
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
90.03* 91.02*
7410
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
90.03.12* 91.02.20*
742
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
32.40* 70.22* 74.10* 90.03* 91.02*
7420
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
32.40.1* 70.22.40* 74.10.20* 90.03.13* 91.02.20*
743
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
58.1* 59(.1+.20)* 60(.10+.20)*74.20*90.03*91.02*
7430
Кызыктыруучу чыгармалардын түп нускалары
AN1174*
58.11(.1+.20+.30)* 58.12(.10+.20)* 58.13(.10+.20)* 58.14(.1+.20)*58.19(.1+.2)*
59.11.2* 59.20.1359.20.22 59.20.360.10.12 60.20.2074.20.1*90.03.12*91.02.20*
79
Интелектуалдык менчиктин продуктулары жана башкалар.
AN1179
63*
790
Интелектуалдык менчиктин продуктулары жана башкалар.
63.99*
7900
Интелектуалдык менчиктин продуктулары жана башкалар.
63.99.20*
80
Жер
800
Багыты боюнча жерлер
8001
Айыл чарба багытындагы жерлер
8002
Калктуу пункттардын жерлери (шаарлардын, шаар тибиндеги кыштактардын жана айылдык калктуу пункттардын);
8003
Өнөр жайынын жерлери
8004
Транспорт жерлери
8005
Байланыш жерлери
8006
Энергетика жерлери
8007
Коргонуу жерлери
8008
Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлери
8009
Саламаттыкты чыңдоо багытындагы жерлер
8010
Рекреациялык багыттагы жерлер
8011
Тарыхый-маданий багыттагы жерлер
8012
Токой фондунун жерлери
8013
Калктуу пункттардын чектеринен тышкары отургузулган жашыл бактар менен ээленген жерлер
8014
Суу фондунун жерлери
8015
Суу объекттери менен ээленген жерлер (дарыялар менен, көлдөр, саздар, ошондой эле аралдар менен);
8016
Суу объекттери менен ээленген жерлер (суу сактагычтар, салынмалар, каналдар, башка суу сактагычтар менен);
8017
Дарыяларды бойлоп жана суулардын тегерегиндеги коргоо тилкелери, суу жолдорунун жээк тилкелери менен ээленген жерлер
8018
Суу фондунун башка жерлери
8019
Запастагы жерлер
8020
Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резервинин жерлери
8021
Башка багыттагы жерлер
Негизги фонддордун мамлекеттик статистикалык классификаторуна (НФМСК)карата түшүндүрмөлөр
НФМСК коддору
НФМСК топтоштурууларынын аталышы
1
2
1
Турак-жай имараттары
11
Турак-жай имараттары
Бул топ ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыйт:
- калкып сүзүп туруучу үйлөр, баржалар, жылып жүрүүчү үйлөр жана автоприцептер, эгерде алар үй чарбачылыктарынын мүчөлөрү үчүн жашап туруунуннегизги орду болуп санала турган болсо;
- тарыхый эстеликтер, эгерде аларды, биринчи кезекте, турак-жай имараттары катары иденттештирүү мүмкүн боло турган болсо;
- өндүрүш тарабынан аяктала элек турак-жай имараттары, эгерде түпкү колдонуучу менчик укугун алган катары карала турган болсо, же эгерде курулуш өздүк пайдалануу үчүн жүзөгө шарылып жатса, же эгерде менчик укугу тиешелүү сатып алуу-сатуу келишими менен күбөлөндүрүлгөн болсо.
111
Бир батирлүү үйлөр
1110
Бир батирлүү үйлөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- усадьба тибиндеги өзгөчөлөнтүлгөн турак-жай үйлөрү (шаардык, шаар сыртындагы, айылдык), виллалар, дачалар, коттедждер, фермалар, кароолчулуктар, жылып жүрүүчү щиттик кичинекей үйлөр, боз үйлөр, сүзүп калкып туруучу үйлөр ж.б.у.с.
Бул класс ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- көчөдөн өз алдынча кире бериши бар болгон бириктирилген же блоктоштурулган өз алдынча батирлери бар үйлөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- айыл чарба багытындагы турак-жай эмес имараттар (караңыз: 2171).
112
Эки жана андан ашык батирлери бар үйлөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- эки батири бар өзгөчөлөнгө, кошо курулган же блоктоштурулган үйлөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- көчөдөн өз алдынча кире бериши бар болгон бириктирилген же блоктоштурулган өз алдынча батирлери бар үйлөр (караңыз. 1110).
1122
Үч жана андан ашык батирлери бар үйлөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- үч жана андан ашык батирлери бар башка турак-жай үйлөрү.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жатаканалар (караңыз. 1130);
- мейманканалар (караңыз. 2111);
- туристтик базалар, лагерлер жана эс алуу үйлөрү (караңыз. 2112).
113
Жатаканалардын имараттары
1130
Жатаканалардын имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- коллективдүү жашап туруу үчүн турак-жай үйлөрү, анын ичинде кары-картаңдар жана майыптар үчүн үйлөрдү, студенттер, балдар жана башка социалдык топтор, мисалы качкындар үчүн үйлөрдү, жумушчулар жана кызматкерлер үчүн жатаканаларды, окуу жайларынын студенттери жана окуучулары үчүн жатаканаларды, жетимдер үйлөрүн, үй-жайсыз калгандар үчүн баш панааларды кошо алуу менен ж.б.у.с. үйлөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ооруканалардын, клиникалардын имараттары (караңыз. 2164);
- түрмөлөрдүн, казармалардын имараттары (караңыз. 2174).
2
Жана башка имараттар жана курулуштар
21
Турак-жай эмес имараттар
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жылып жүрүүчү электростанциялары, жылып жүрүүчүтрансформатордук түзүлүштөр, жылып жүрүүчүөнөрканалар, вагон-лабораториялар, жылып жүрүүчүдарт аныктоо түзүлүштөрү, жылып жүрүүчүашканалар, тамак ичүү жайлары, дүкөндөр, душтар, клубдар, конторалар ж.б.у.с. (атайын багыттагы транспорт каражаттары катары эсепке алынышат – караңыз. 31-топту).
211
Мейманканалардын имараттары жана ушуга окшош имараттар
2111
Мейманканалардын жана ресторандардын имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- мейманканалар, мотелдер, кемпингдер, пансионаттар жана ушуга окшош рестораны бар жана анысы жоктурак-жайды сунуштоо боюнча жайлар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- өз алдынча ресторандарды жана барларды.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- турак-жай имараттарындагы ресторандарды (караңыз. 1122);
- туристтик базаларды, тоодогу жашоо жайларын, эс алуу үчүн лагерлерди, эс алуу үйлөрүн (караңыз. 2112);
- соода борборлорундагы ресторандарды (караңыз. 2130).
2112
Жана башка кыска мөөнөткө жашап туруу үчүн имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- туристтик базалар, тоодогу жашоо жайлары, балдар жана үй-бүлө үчүн эс алуу лагерлери, убактылуу жашап туруу үчүн эс алуу үйлөрү жана башка имараттар, мурда классификацияланбагандар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- турак-жайын сунуштоо боюнча мейманканалар жана ушуга окшош жайлар (караңыз. 2111);
- эс алуу жана көңүл ачуу үчүн парктар (караңыз. 2292).
212
Кеңсе имараттары
2120
Кеңсе имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- контора жана административдик максаттар үчүн имараттар катары колдонулуучу имараттар, анын ичинде өнөр жай ишканалары, банктар, почта бөлүмдөрү, жергиликтүү башкаруу органдары, өкмөттүк ведомстволук департаменттер ж.б.у.с үчүн
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- съезддер жана конференциялар үчүн борборлор, акыйкат сот органдарынын имараттары, парламенттик имараттар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эң негизгиси, башка максаттар үчүн арналышкан (пайдаланылышкан) имараттарды кеңселер (караңыз.топтоштуруу максаттарына шайкеш келе тургандарын).
213
Чекене жана дүй соода кылуу үчүн имараттар
2130
Чекене жана дүй соода кылуу үчүн имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- соода борборлору, пассаждар, универмагдар, адистештирилген дүкөндөр жана павильондор, жарманкелер, аукциондор, көргөзмөлөр үчүн залдар, үстү жабылган базарлар, техникалык тейлөө станциялары ж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эң негизгиси, башка максаттар үчүн арналышкан (пайдаланылышкан) имараттарды анча чоң эмес дүкөндөр (караңыз.топтоштуруу максаттарына шайкеш келе тургандарын);
- ресторандар, барлар, кафелер ж.б.у.с., мейманканаларда же өз алдынча жайгашкандар (караңыз. 2111);
- мончолор, кир жуугучтар жана тиричилик тейлөөсүнүн ишканаларынын башка имараттары (караңыз. 2174);
- кампа имараттары (караңыз. 2152).
214
Транспорт жана байланыш каражаттары үчүн имараттар
2141
Байланыш каражаттары, станциялар, терминалдар үчүн имараттар жана аларга тиешелүү боло турган курулуштар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жарандык жана аскер аэропортторунун, шаардык электртранспортунун, темир жолу станцияларынын, автобус станцияларынын, деңиз жана дарыя вокзалдарынын, канат жолдорунун фуникулердик жана көтөрүмө станцияларынын имараттары;
- радио- жана телеберүү борборлорунун, телефон станцияларынын, телекоммуникациялык борборлордун ж.б.у.с имараттары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- самолеттор үчүнангарларды, темир жол блокпостторунун имараттарын, локомотив жана вагондук депонун, трамвай жана троллейбус депосунун имараттарын;
- телефон будкаларын;
- маяктардын имараттарын;
- аба транспортунун диспетчердик имарттарын.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- автоунааларды техникалык тейлөө станцияларын (караңыз. 2130);
- резервуарларды, силос мунараларын,ар түрдүү болгон өнөр-жай продукциясын сактоо үчүн пайдаланыла турган товардык кампаларды жанаангарларды (караңыз. 2152);
- темиржол жолдорун (караңыз. 2221, 2222);
- аэродромдордун учуучу-конуучу тилкелерин (караңыз. 2230);
- телекоммуникациялык сызыктарды жана мачталарды (караңыз. 2263, 2274);
- мунайзаттерминалдарын (караңыз. 2283).
2142
Гараждар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- гараждар (жер үстүндөгү жана жер алдындагы) жана үстү жабылган автоунаа токтоочу жайларын.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- велосипеддер үчүн чатырларды.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эң негизгиси, башка максаттар үчүн колдонулган имараттардагы автоунаа токтоочу жайларды (караңыз.топтоштуруу максаттарына шайкеш келе тургандарын);
- автоунааларды техникалык тейлөө станцияларын(караңыз. 2130).
215
Өнөр жай имараттары жана кампалар
2151
Өнөр жай имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- өнөр жай багытындагы жабык имараттар, мисалы: заводдор, фабрикалар, өнөрканалар, мал союлуу жайлары, сыра кайнатуу жайлары, чогултуучу ишканадар ж.б.у.с. алардын функционалдык багыты боюнча.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- резервуарлар, силос мунаралары жана кампалар (караңыз. 2152);
- айыд чарба багытындагы имараттар (караңыз. 2171);
- имараттар мүнөздөмөлөрүнө ээ болушпаган комплекстүү өнөр жай курулуштары (электростанциялар, мунай затын иштеп чыгаруучу заводдор ж.б.у.с.) (караңыз. 228).
2152
Сактоочу жайлар, силостор жана товардык кампалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- резервуарлар жана идиштер;
- мунай заты жана газ үчүн резервуарлар(мунай затын сактоочу жайлар жана газ сактоочу жайлар);
- цемент жана башка куюлма массалар үчүн силостор;
- муздаткычтар жана атайын кампалар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- ар түрдүү болгон өнөр жай продукциясын сактоо үчүн пайдаланылышкан кампа аянтчалары жана ангарлар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- айыл чарбачылыгы үчүн колдонула турган силостор жана кампа имараттары (караңыз. 2171);
- суу чыгып тура турган мунаралар (караңыз. 2272);
- мунай зат терминалдары (нефтебазалар) (караңыз. 2283).
216
Маданий-көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имараттар, билим берүүчү, медициналык жана саламаттыкты сактоо мкемелеринин имараттары
2161
Маданий-көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- кинотеатрлар, концерттик имараттар, театрлар ж.б.у.с.;
- эң башкысы, эл алдында чыгып сүйлөө үчүн колдонула турган отурумдар залы жана көп максаттуу залдар;
- казино, цирктер, музыкалык залдар, бий залдары жана дискотекалар, эстрадалар ж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- музейлер, көркөмдүк галереялары (караңыз. 2162);
- спорттук залдар (караңыз. 2165);
- эс алуу жана көңүл ачуу үчүн парктар (караңыз. 2292).
2162
Музейлер жана китепканалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- музейлер, көргөзмөлөр жана көркөмдүк галереялары, китепканалар, китеп сактоочу жайлар жана техникалык борборлор.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- архивдердин имараттары;
- зоологиялык жана ботаникалык бактардын имараттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тарых эстеликтерин (караңыз. 2173).
2163
Мектептердин, университеттердин жана илимий-изилдөө мекемелеринин имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- мектепке чейинки жана башталгыч окутуу, орто билим алуу үчүн имараттар (бала бакчалары жана яслилер, мектептер, колледждер, дицейлер, гимназиялар ж.б.у.с.), адистештирилген (кесиптик) мектептер, кесиптик-техникалык окуу жайлары;
- жогорку окуу жайлары үчүн, илимий-изилдөөчүлүк мекемелер, лабораториялар үчүн имараттар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- дене жана акыл-эсинин жетишпестиктери бар балдар үчүн атайын мектептер;
- кесиптик кайра даярдоо үчүн жайлар;
- метеорологиялык станциялар, обсерваториялар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- студенттер жана окуучулар үчүн жатаканалардын имараттары (караңыз. 1130);
- китепканалардын имараттары (караңыз. 2162);
- окуу жайларынын ооруканаларыны имараттары (караңыз. 2164).
2164
Ооруканалардын жана саламаттыкты чыңдоо мекемелеринин имараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- оорукчандарга жана жаракат алган бейтаптарга медициналык жардам көрсөтүү боюнча мекемелер;
- санаториялар, профилакторийлер, адистештирилген дарылоо жайлары, психиатриялык диспансерлер, төрөт үйлөрү, эненин жана балдардын калыбына келтирүү борборлору.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- окуу жайларынын ооруканаларын, түзөтүү мекемелеринин, түрмөлөрдүн жана куралдуу күчтөрдүн госпиталдарын;
- термалдык жана туздуу дарылоо үчүн, функционалдык калабына келтирүү үчүн колдонула турган имараттар, кан куюштуруу пункттары, донор эмчес сүтүнүн пункттары ж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кары-картаңдар жана майыптар үчүн үй-интернаттар (караңыз. 1130).
2165
Спорттук залдар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- спорттук максаттарда колдонула турган (баскетбол жана теннис имараттар ичинде, сүзүү үчүн бассейндер, гимнастика залдары, муз же хоккей аянтчалары ж.б.у.с.), көрүүчүлүк трибуналарынын, оюн-зооктор үчүн жана демонстрациялык максаттагытеррасаларды куруу менен кайра жабдууну караштыра турган имараттарж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эң башкысы, маданий-көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды жана эл алдында чыгып сүйлөөлөрдү өткөрүү үчүн пайдаланыла турган көп максаттуу залдар (караңыз. 2161);
- ачык абада спорт менен алектенүү үчүн спортивтук аянтчалар, мисалы, теннис корттору, ачык сүзүүчү бассейндерж.б.у.с. (караңыз. 2291).
217
Жана башка турак-жай эмес имараттар
2171
Турак-жай эмес айыл чарба багытындагы имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- айыл чарбачылык ишмердигинде колдонуу үчүн имараттар, мисалы, уйканалар, атканалар, чочкоканалар, итканалар, ат заводдору, иттер багылуучу жайлар, канаттуулар фабрикасы, дан сактоочу жайлар, кампалар жана суу үстүндөгү курулуштар, балык чарбасы, жертөлөөлөр, мөмө-жемиш, жүзүм өстүрүүчүлүк жана шарап жасап чыгаруу жайлар, шарап куюлуучу идиштер, күнөсканалар, айыл чарба силостору ж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- зоологиялык жана ботаникалык бакчалардын курулуштары (караңыз. 2292).
2172
Кудайга кызмат кылуу жана диний ишмердик үчүн имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чиркөөлөр, чакан чиркөөлөр, мечиттер, синагогаларж.б.у.с.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- мүрзөлөр жана көмүү курулуштары, траур залдары, крематорийлер.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- музей катары колдонула турган эл алдындагы диний имарттар (караңыз. 2162);
- өз багыты боюнча пайдаланылбастан, тарыхтын жана архитектуранын эстеликтери болуп саналышкан культтук жана диний имарттар (караңыз. 2173).
2173
Тарыхый жана мамлекет тарабынан корголо турган эстеликтер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- тарыхый жана мамлекет тарабынан корголуучу, башка максаттар үчүн пайдаланылбай турган имараттар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- акведуктар ж.б.у.с.курулуштар, тарыхый эстеликтер болуп саналган жана мамлекет тарабынан корголуучу байыркы калдыктар, арзхеологиялык казып алуулар;
- мемориалдык, көркөм жана декоративдик багыттагы курулуштар, статуялар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- музейлердин имараттарын (караңыз. 2162);
- биринчи кезекте аларды турак-жай имараттары катары иденттештирүү мүмкүн болгон тарыхый эстеликтер (караңыз. 11-топту).
2174
Башка топтолуштарга киргизилбеген жана башка имараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- түзөтүү жайлары, түрмөлөр, тергөө изоляторлору, армиянын казармалары, здания полициялардын (милициялардын) жана өрт кызматтарынын имараттары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- автобус аялдамасы, коомдук туатлеттер, кир жуугуч жайлар, мончолор жана башка тиричилик тейлөө ишканаларынын имараттары сыяктуу курулуштар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- телефондук будкалар (караңыз. 2141);
- түзөтүү мекемелеринин, түрмөлөрдүн, куралдуу күчтөрдүн госпиталдары (караңыз. 2164);
- аскер инженердик курулуштары (караңыз. 2299).
22
Жана башка курулуштар
221
Автострадалар, көчөлөр жана жолдор
2211
Автострадалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- автоунаа жолдорун жана магистраль трассалары үчүн жолдорду, ар түрдүү деңгээлдердеги кесилиштерди жана транспорт тук байланышуу жолдорун кошо алуу менен.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жарыктандыруу, сигнализация, коопсуздукту жана токтоочу жайларды камсыздандыруу үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. жолдордун боюндагы фонарлар жана башка жарык берүүчү түзүлүштөр; көрсөткүчтөр, жарык таблолору жана ушуга окшош көрнөктөр, жол белгилерин кошо алуу менен; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; бир деңгээлдеги жол кесилиштеринин автоматтык сигнализаторлору, мисалы, өчүп-күйө турган светофорлор, коңгуроолор, «стоп» күйүп тура турган белгилер; жапыз сактоочу дубалдар, жарык сызыктары ж.б.у.с. түрүндөгү кыймыл тилкелеринин ортосундагы бөлгүчтөр; «жаткан полицейскийлер» жана башка ылдамдыкты чектегичтер; өтмөктөр үчүн шлагбаумдар, жол мамычалары, барак темирден же фасондук профилдерден жасалган автоунаа жолдору үчүн коргоочу тоскучтар ж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- автоунааларды техникалык тейлөө станцияларын(караңыз. 2130);
- көпүрөлөрдү жана эстакадларды (караңыз. 2241);
- туннелдерди жана метрону (караңыз. 2242).
2212
Көчөлөр жана жолдор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- шаар жана айыл көчөлөрүн, шаар сыртындагы жолдорду жана бардык мүмкүн болгон жолдорду (ачык токтоочу жайларды, транспорт айрылыштарын, кесилиштерди, айланма жана тегерек жолдору кошо алуу менен), мисалы, проспекттер, аллеялар, чолок көчөлөр, айланма жолдор, кире бериш жолдор, айыл жолдору, ат менен жана велосипед менен жүрүү жолчолору, аянттар, тротуарлар жана жөө басуучу жолду кесип өтүүчү өтмөктөр (а.и. жер алдындагы).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жарыктандыруу, сигнализация, коопсуздукту жана токтоочу жайларды камсыздандыруу үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. көчө фонарлары, үйлөрдүн кире бериштериндеги жана дарбаза алдындагы жарык бергичтерди, үйлөй жана бакчалар үчүн тышкы жарык бергичтерди; жолго жарык берүү аппаратурасын, анын ичинде жөө басуу зоналары үчүн декоративдик ж.б.у.с.; көрсөткүчтөр, жарык таблолору жана ушуга окшош көрнөктөр, жол белгилерин кошо алуу менен; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу жөнгө салуучу түзүлүштөр; бир деңгээлдеги жол кесилиштеринин автоматтык сигнализаторлору, мисалы, өчүп-күйө турган светофорлор, коңгуроолор, «стоп» күйүп тура турган белгилери; «жаткан полицейскийлер» жана башка ылдамдыкты чектегичтер; шлагбаумдар, жол мамычалары, коргоочу тоскучтар ж.б).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жөө жүрүп өтүүчү көпүрөлөр (караңыз.2241)
222
Темир жолдору
2221
Алыскы аралыкка баруучу темир жолдору
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- алыс жактарга каттоочу темир жол жолдору, кире бериш жолдору, стрелкалары, темир жол өтмөктөрү, станциялык маневрдык жана сорттоочу жолдор.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт: -алыс жакка каттоочу темир жолдордогу жарык берүү, сигнализация, коопсуздукту камсыздоо жана электрификация үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. фонарлар жана башка темир жол жолдорун бойлоп кеткен жарык берүүчү түзүлүштөр; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; башкаруунун жолдогу жабдуусу, мисалы, стрелка которгучтарынын учтарын дистанциялык башкаруу үчүн жабдуу, вагондордун жылып жүрүшүн башкаруу аппаратурасы ж.б.у.с.; сигнализациянын жабдуусу, маалымат бере турган станциялар же поезддердин турган жери же жакындап келе жатышы тууралуу борборлоштуруу посттору ж.б.; жол белгилери; жүргүнчүлөр платформалары; өтмөктөр үчүн шлагбаумдар, платформалуу буферлер, жүктөө габариттери (шаблондор), коргоочу тосмолор ж.б.). Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- темиржол вокзалдары (караңыз. 2141);
- темиржолкөпүрөлөрү (караңыз.2241);
- темиржолтуннелдери (караңыз. 2242).
2222
Шаардагы темир жолдор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- метрополитендердин темиржол жолдору (жер алдындагы, жер үстүндөгү, абадагы); илинме жана эстакадалардагы темир жолдор, коомдук рельстүү транспорт үчүн жолдордун шаардык системалары, мисалы трамвай жолдору.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт: -жергиликтүү маанидеги темир жолдордогу жарык берүү, сигнализация, коопсуздукту камсыздоо жана электрификация үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. фонарлар жана башка темир жол жолдорун бойлоп кеткен жарык берүүчү түзүлүштөр; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; башкаруунун жолдогу жабдуусу, мисалы, стрелка которгучтарынын учтарын дистанциялык башкаруу үчүн жабдуу, вагондордун жылып жүрүшүн башкаруу аппаратурасы ж.б.у.с.; сигнализациянын жабдуусу, маалымат бере турган станциялар же поезддердин турган жери же жакындап келе жатышы тууралуу борборлоштуруу посттору ж.б.; жол белгилери; жүргүнчүлөр платформалары; өтмөктөр үчүн шлагбаумдар, платформалуу буферлер, жүктөө габариттери (шаблондор), коргоочу тосмолор ж.б.).
223
Учуучу-конуучу тилкелер
2230
Учуучу-конуучу тилкелер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- учуучу аппараттардын учуусу, конуусу же маневр жасоочу жана токтоп турушу үүчн учуучу-конуучу тилкелер.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- учуучу-конуучу тилкелердеги жарык берүү, сигнализация жана коопсуздукту камсыздоо үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. аэродромдор үчүн күйүп-өчпөй турган сигналдык фонарлар; ар түрдүү светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; учуучу аппараттардын кыймылын башкаруу жабдуусу (мисалы, аэропорттордо); жолдогу жарык берүүчү аппаратурасы ж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- аэропорттордун имараттары, самолеттор үчүнангарлар (караңыз. 2141).
224
Көпүрөлөр, эстакадалар, туннелдер жана метро
2241
Көпүрөлөржана эстакадалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- металлдан, темирбетондон же башка материалдардан жасалган автожолунун жана темиржолунун көпүрөлөрү, эстакадалардын конструкцияларын кошо алуу менен.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жылып жүрүүчү (ажыратылма, илинип коюлма) көпүрөлөр, виадуктар, айылдагы жана токой жолдорунун көпүрөлөрү, жөө адам басып өтүүчү көпүрөлөр;
- көпүрөлөрдө жана эстакадаларда жарык берүү, сигнализация жана коопсуздуктук камсыздоо үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. көпүрөлөрдөгү фонарлар жана башка жарык берүүчү түзүлүштөр; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; жол белгилери; коргоочу тосмолор ж.б.).
2242
Туннелдер жана метролор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- автоунаа жана темиржол жолдорунун, метрополитендердин туннелдери.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт: -туннелдерде жагна метролордо жарык берүү, сигнализация жана коопсуздуктук камсыздоо үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (а.и. автоунаа жана темиржол жолдорунун, метрополитендердин туннелдериндеги фонарлар жана башка жарык берүүчү түзүлүштөр; светофорлор жана башка сигналдык жана кыймылды жөнгө салуучу түзүлүштөр; жол белгилери; коргоочу тосмолор ж.б.). Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жөө жүргүнчүлөрдүн жер алдындагы өтмөктөрү (караңыз. 2212).
225
Порттор, каналдар, плотиналар жана башка суу курулуштары
2251
Портторжана кемелер жүрүүчү каналдар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- деңиз жана дарыя порттук курулуштары (токтогучтар, доктор, пристандар, молдор ж.б.у.с.);
- кеме жүрүүчү каналдар;
- дарыялардагы жана каналдардагы курулуштар (шлюздар, көпүрө-каналдар, туннелдер-каналдар, жээктердин жабдуулары), а.и. ички суу жолдорундагы жарык берүү, сигнализация жана коопсуздуктук камсыздоо үчүн түзүлүштөр (шлюздарды, тоскоолдуктарды, порттук түзүлүштөрдү башкаруу үчүн, кыймылдар, кемелер жана кайыктарды башкаруу үчүн жабдуулар (мисалы, гаваньдарда) ар түрдүү болгон светофорлор ж.б.).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- аскер порттору;
- кеме куруу өнөр жайынын суу курулуштары (стапелдер, камералар, бассейндерж.б.у.с.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- маяктардын курулуштары (имараттары) (караңыз. 2141);
- дамбалар жана ушуга окшошй суу кармап туруучу курулмалар (караңыз.2252);
- жээктеги жана жээкке жакын мунай зат терминалдары (караңыз. 2283).
2252
Дамбалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- дамбалар жана ушуга окшош гидроэнергетика, сугаруу, суу агымлапыне жөнгө салуу, ташкындардан коргоо сыяктуу тармактардын суудан коргоочу курулуштары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- коргоочу дамбалар, суу токтотуп кармагычтар, коргоочу төгүлгөн курулмалар (а.и металлдан коргоочу тосмолор).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- шлюздар (караңыз. 2251);
- гидроэлектростанциялары (караңыз. 2282).
2253
Акведуктар, сугаруучу жана кургатуучу курулмалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жер иштетүүдөгү сугаруучу каналдар жана башка суу менен камсыздоочу курулмалар;
- акведуктар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- дренаждык жана жаан-чачкын курулмалары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тарыхый эстеликтер болуп саналышкан акведуктар (караңыз. 2173);
- дамбалар (караңыз. 2252);
- суу түтүктөрү (караңыз. 2262, 2272).
226
Түтүк өткөргүчтөр, электр берүүчү жана телекоммуникациялардын, магистралдык зымдар
2261
Мунайзат түтүктөрү жана магистралдык газ түтүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- магистралдык жер үстүндөгү, жер алдындагы же суу алдындагы түтүк өткөргүчтөр мунай зат продукттарын жана газды ташып жеткирүү үчүн.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- насостук станциялар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- суу түтүктөрү (караңыз. 2262, 2272);
- шаардык газ түйүндөрү (караңыз. 2271);
- мунай зат продукттарын жүктөө жана сактоо үчүн курулуштар (караңыз. 2283).
2262
Магистралдык суу түтүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- магистралдык жер үстүндөгү, жер алдындагы же суу алдындагы сууну ташып жүрүү үчүн түтүк өткөргүчтөрү.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- насостук, чыпкалоочу станциялар жана сууну алып чыгуу үчүн станциялар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- сугат сугаруу каналдары жана акведуктар (караңыз. 2253);
- суу үчүн жергиликтүү түтүк өткөргүчтөр (караңыз. 2272).
2263
Магистралдык телекоммуникация зымдары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- магистралдык жер үстүндөгү, жер алдындагы же суу алдындагы телекоммуникациялык зымдар, радио жана телеберүүнүн же кабелдик түйүндөрдү реле системалары, радио- жана телемунаралары (мачталар, бийиктиктер) и жана радиокоммуникациялары үчүн курулуштар
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- магистралдык электр берүү зымдарын (караңыз. 2264);
- шаардык телекоммуникациялык түйүндөр (караңыз. 2274).
2264
Магистралдык электр берүү зымдары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жогорку чыңалуудагы магистралдык электр берүү зымдарын (аба менен же жер алдындагы) же орто чыңалуудагы электрдик бөлүштүрүүчү зымдары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- трансформатордук станциялар жана көмөк чордондору, таканчыктар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жолдорго жарык берүү үчүн пайдаланылуучу түзүлүштөр (караңыз. 2211, 2212);
- жергиликтүү электрдик бөлүштүрүүчү зымдар жана жардамчы түзүлүштөр (караңыз. 2274).
227
Түтүк өткөргүчтөр, электр берүү жана телекоммуникациялар зымдары, локалдык
2271
Локалдык газ менен жабдуу сызыктары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жергиликтүү жер үстүндөгү жана жер алдындагы газды ташуу үчүн түтүк өткөргүчтөр.
2272
Локалдык суу менен жабдуу сызыктары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- сууну, бууну же кысылган абаны ташып жүрүү үчүн жергиликтүү түтүк өткөргүчтөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- суу басымы менен оптоочу мунаралар, кудуктар, фонтандар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- сугат сугаруу түзүлүштөрү (караңыз. 2253);
- суу тазалоочу түзүлүштөр (караңыз. 2273).
2273
Локалдык канализациялык системалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- суу агып чыгуу түйүндөрү жана канализациялык коллекторлор.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- агып чыгуучу сууларды кайра иштеп чыгуу боюнча түзүлүштөр.
2274
Локалдык электр берүү жана телекоммуникациялар зымдары (кабелдер)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жергиликтүү электр түйүндөрү жана телекоммуникациялык зымдар (аба менен же жер алдындагы) жана жардамчы курулуштар (трансформатордук станциялар жана көмөкчө чордондор, телеграф мамычалары ж.б.у.с.).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жергиликтүү телекөрсөтүү кабелдери (зымдар, түйүндөр) жана аларга туташтырылган жалпы (коллективдүү) антенналар (жергиликтүү маанидеги жаржамчы курулуштар (түзүлүштөр) катары, кайсы бир райондун чектеринде, телекоммуникациялардын магистраль сызыктары үчүн 2263 классынын тебемунараларына окшош).
228
Комплекстүү өнөр жай багытындагы курулуштар
2281
Тоо-кенин казып алуу ишканалары үчүн курулуштар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- казып алынма катуу пайдалуу кендерин, мунай затын жана газды, гравий (кум) карьераларын ж.б.у.с.жер алдынан жана ачык иштетип чыгаруу үчүн курулуштар жана түзүлүштөр (мисалы, жүктөөчү жана түшүрүүчү станциялар, шахталар үчүн вентиляциялык мунаралар, башкы шахта сөңгөктөрү жана шахта копёрлору, тоо иштерине байланышкан тоннелдер жана горизонталдык иштеп чыгууларж.б.у.с.);
- кен чийки затын байытуу жана кайра иштетип чыгаруу боюнча ишканалар үчүн курулуштар жана түзүлүштөр, гипсти, цементти, кышты, черепицаны өндүрүү үчүн курулуштар жана түзүлүштөр ж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кеңсе имараттарын (караңыз. 2120);
- заводдордун, чатыры чыгарылган өнөрканалардын өндүрүштүк имараттары (караңыз. 2151);
- тоо иштеп чыгарылмаларынын төгүлгөн жерлери (караңыз. 2299).
2282
Электр энергетика ишканалары үчүн курулуштар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- гидравликалык жана жылуулук электростанциялары жана электр энергиясын өндүрүү үчүн түзүлүштөр, мисалы көмүр менен иштетилетурган электр станциялары, атомдук жана шамал электр станциялары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- ядролук материалдарды байытуу жана кайра иштеп чыгаруу боюнча курулуштар жана түзүлүштөр;
- калдыктарды өрттөө үчүн мештер (таштандыларды өрттөө заводдору үчүн курулуштар жана түзүлүштөр).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- дамбалар (караңыз. 2252);
- трансформатордук станцияларды жана көмөкчү чордондорун кошо алуу менен электр берүү зымдары (караңыз. 2264);
- өндүрүштүк жана лабораториялык мештер жана от жаккычтар (караңыз. 3912).
2283
Химиялык жана мунай зат химия өнөр жайынын ишканаларынын курулуштары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- химиялык, мунай зат химиялык же мунайзатын кайра иштетип чыгаруу ишканалары үчүн курулуштар жана түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- мунай зат продукттары үчүн терминалдар(нефтебазалар);
- коксохимиялык жана газзаводдору үчүн курулуштар жана түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- химиялык, мунай зат химиялык же мунайзатын кайра иштетип чыгаруу ишканаларынын имараттары (караңыз. 2251);
- мунай заты жана газ үчүн резервуарлар (караңыз. 2152).
2284
Башка топтомдорго киргизилбеген жана башка өнөр жай ишканаларынын курулуштары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- оор индустриянын ишканалары үчүн курулуштар жана түзүлүштөр (домен мештери, прокат стандары, эритип куюу цехтери ж.б.у.с.).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- башка топтомдорго киргизилбеген башка өндүрүштүк ишканалар үчүн курулуштар жана түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жана башка өнөр жай ишканаларынын имараттарын (караңыз. 2251).
229
Спорт жана эс алуу үчүн курулуштар; башка топтомдорго киргизилбеген инженердик башка курулуштар
2291
Стадиондор, спорт талаалары жана аянтчалары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ачык абада: футбол, бейсбол, регби, суу спорту ж.б.у.с.спорт түрлөрү менен алектенүү үчүн жабдылган спорт аянтчалары, автомобилдик, велосипеддик жана ат спорту үчүн тректер жана талаалар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спортзалдары (караңыз. 2165);
- оюн аянтчалары, эс алуу жана көңүл ачуу парктары, гольф ойноо үчүн аянтчалар, яхтсмендер үчүн токтой турган түзүлүштөр (караңыз. 2292).
2292
Спорт жана эс алуу үчүн жана башка курулуштар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ачык аба алдындагы эс алуу жана көңүл ачуу парктары, анын ичинде чыгуу үчүн түзүлүштөрдү (лыжа жолчолору ж.б.у.с.),гольф ойноо үчүн аянтчаларды, учуу талааларын, ат борборлорун, яхтсмендер үчүн токтой турган түзүлүштөрдү, эң негизгиси деңизде сүзүү спорту жана пляждар үчүн пайдаланыла турган курулуштарды кошо алуу менен.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- коомдук бакчалар жана парктар, зоологиялык жана ботаникалык бакчалар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тоодогу баш калкалоочу жайларды (караңыз. 2112);
- илинме жана канат жолдорунун станцияларын (караңыз. 2141);
- маданий-эс алуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имараттарды (караңыз. 2161);
- зоологиялык жана ботаникалык бакчалардын имараттарын (караңыз. 2162);
- спорттук залдарды (караңыз. 2165).
2299
Инженердик жана башка, башка топтомдорго киргизилбеген курулуштар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- аскер инженердик курулуштар, мисалы, форттор, блокгауздар, бункерлер, ок атуу жайлары, аскер сыноочу борборлор ж.б.у.с.;
- мурда классификацияланбаган инженердик курулуштар, а.и. спутник иштетүүчү түзүлүштөрдү жайгаштыруу үчүн курулуштар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- курама курулуш металлконструкциялары; өнөр жай, айыл чарба курулуштарынын металл конструкциялары (күнөсканалар, парниктер ж.б.), курулуш иштерин жүргүзүү үчүн курулуштар жана башка атайын курулуштар, анын ичинде жарнама, декоративдик ж.б.у.с. конструкциялар; ар түрдүү материалдардан жасалган тосмолор жана тоскучтар ж.б.;
- каралбай калган өнөр жай же шаардык курулуштар;
- тоо кен казып алууларынын төгүлгөн жерлери; тиричилик калдыктарынын (таштанды төгүлмөлөрүнүн) топтолгон полигондору.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- аэропорттордун имараттары (караңыз. 2141);
- казармалар (караңыз. 2174);
- аскер порттору (караңыз. 2251).
23
Жерди жакшыртуу
230
Жерди жакшыртуу
2300
Жерди жакшыртуу
24
240
242
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жерди тазалоо, рельефтин өзгөрүүсү, жер тилкесинин ажыратылгыс бөлүгү болуп саналышкан кудуктарды жана суу скважиналарын куруу;
- жерге карата менчик укуктарын берүгө байланышкан чыгашалар (юристтерге, архитекторлорго, жер ченегичтерге, инженерлерге жана баалоочуларга гонорарлар, кыймылсыз мүлк боюнча агенттерге жана аукционисттерге комиссиялык сый акылар; бардык салыктар, соода, транспорт жана корутунду чыгашалар ж.б.у.с.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жер тилкесине жакын жайгашкан, бирок анын ажыратылгыс бөлүгү болуп саналышпаган толкун кескичтерди, плотиналарды, дамбаларды жана ирригациялык системаларды түзүү, алар көп учурда бир нече менчик ээлерине тиешелүү болгон жер тилкесине таасир кылышат (адат катары мамлекеттик башкаруу органы тарабынан жүзөгө ашырылат) (караңыз. 2252).
Аякталбаган курулуш
(аягына чыгара курулбаган абалда тургандыгынан улам факт жүзүндө эксплуатацияланбаган имараттар жана курулуштар) Курулушу аяктай элек цикли бар жана эксплуатацияга берилбеген объекттер киргизилишет. Курулуш, качан имарат же башка курулуш көчүп кирүүгө жана пайдаланууга даяр эмес болгон учурда аякталбаган болуп эсептелет. Курулуп аякталбаган абалда турган имараттар Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- курулушу аяктай элек абалда турган өндүрүштүк багыттагы имараттар;
- курулушу аяктай элек абалда турган турак-жай фондунун имараттары;
- өндүрүштүк эмес багыттагы башка курулушу аяктай элек абалда турган имараттар
Курулушу аяктай элек абалда турган курулуштар Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- курулушу аяктай элек абалда турган турак-жай фондунун курулуштары;
- өндүрүштүк багыттагы курулушу аяктай элек абалда турган имараттар;
- өндүрүштүк эмес багыттагы башка курулушу аяктай элек абалда турган имараттар.
Курулушу аяктай элек башка объекттер
- Бул майда класс тиешелүү бөлүмдө классификацияланбаган курулушу аяктай элек башка объекттерди камтыйт.
3
Машиналар жана жабдуулар
31
Транспорттук жабдуу (Транспорт каражаттары)
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- калкып сүзүүчү үйлөр, баржалар, жылып жүрүүчү үйлөр жана автоприцептер, эгерде алар үй чарбачылыгынын мүчөлөрү үчүн жашай турган негизги жери болуп саналыша турган болсо (караңыз. 11-топту);
- түпкү керектөө максаттарында үй чарбачылыктары тарабынан сатылып алынган транспорттук, МКТ жана башка жабдуулар(негизги фонддор болуп саналышпайт);
- аскер багытындагы транспорт каражаттары (караңыз. 41-топту).
311
Автоунаалар, прицептер жана жарым прицептер
3111
Жүргүнчүлөрдүн автоунаалары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- 10 адамдан аз кишилерди ташуу үчүн жүргүнчүлүк жеңил автоунаалары;
-10 адамдан кем эмес кишилерди ташуу үчүнавтоунаалар (автобустар) (автобустар, троллейбустар жана туристтик автобустар);
- турак-жай автофургондор(туристтик автофургондор ж.б.), турак-жай катары атайын жабдылган (уктоо жайлары, ашкана, даараткана жана башка ыңгайлуулуктары менен) транспорт каражаттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- карда жылып жүрүү үчүн атайын арналган транспорт каражаттар (мисалы, карунаалар); гольф аянтчалары үчүн автоунаалар жана ушуга окшош транспорт каражаттары (караңыз. 3112).
3112
Жүк ташуучу автоунаалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жүк ташыгычтар жана фургондор, жол-рельстик жүк ташыгычтар, өздөрү жүктөй турган транспорт каражаттары, челнокчулар вагонеткаларыж.б.у.с.;
-жарым прицептер үчүн дөңгөлөктүү трактор-тарткычтар;
- автотранспорт үчүн орнотулган кыймылдаткычтары бар шасси.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жогору радиоактивдүү материалдарды ташуу үчүн арналышкан жүк ташуучу автоунаалар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- атайын багыттангы жүк ташыгычтар жана фургондор (караңыз. 3113);
-жолсуз шарттарда колдонуу үчүн автоунаа-самосвалдар (караңыз. 3924);
- токой жана айыл чарбачылыгы үчүн тракторлор (дөңгөлөк менен жүрбөгөндөрү) (караңыз. 3921);
- темиржол станцияларынын перрондорунда пайдалануу үчүн тракторлор (караңыз.3913);
- жүктөрдү ташуу үчүн арналышкан мотоциклдер, мотороллерлер же мотовелосипеддер(караңыз. 3191).
3113
Атайын багыттагы автоунаалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- автокрандар;
- карда жүрүүчүлөр, гольфкаралар, амфибиялар;
- өрт машиналары, санитардык автоунаалар, авариялык-техникалык автоунаалар;
- таштанды жыйнагычтар, көчөлөрдү, суу агып чыгуу каналдарын, аэродромдун учуучу-конуучу тилкелерин тазалоо үчүн колдонулуучу жүк ташыгыч машиналар ж.б.(мисалы, шыпыруучу машиналар, автоунаа-чачыраткычтар, комбинацияланган шыпыргыч-чачыраткыч машиналар жана ассенизациялык машиналар);
- бетон аралашмасын ташып куюу үчн автоунаалар, автоунаалардын базасындагы чачыраткычтар;
- автотешкилегичтер;
-автоунаа-прожекторлор, кинематография же телекөрсөтүү иштери үчүн жүк ташыгычтар (киноавтоунаалар); илинме зымдарды, көчө жарык бергичтерин ж.б.оңдоо үчүн жабдылган жүк ташыгычтар;
- жылып жүрүүчү лабораториялар, жылып жүрүүчүнаабайканалар, талаа ашканасы, фургон-өнөрканалар, жылып жүрүүчүклиникалар,жылып жүрүүчүкитепканалар, банктар ж.б.;
- радио- же телекөрсөтүү бергичтери менен же башка жабдуулар менен туруктуу комплектациялануучу транспорт каражаттары ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жогорку радиоактивдүү материалдарды ташып жүрүү үчүн атайын арналышкан жүк ташуучу автоунаалар (караңыз. 3112);
- аскерлештирилгентранспорт каражаттары (караңыз. 4114 жана 4119).
3119
Прицептер жана жарым прицептер; автоунаакузовдору
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жүргүнчүлөр жана жүк ташуучу автоунаалар үчүн кузовдор (кабианны кошо алуу менен) (гольф аянтчалары үчүн автоунаалар жана ушуга окшош автоунаалар үчүн кошо алганда);
- жүктөрдү ташуу үчүн контейнерлер, а.и. суюктуктарды ташуу үчүн;
- турак-жай жана туризм үчүн фургондор тибиндеги прицептер жана жарым прицептер(жылып жүрүүчү үйлөрдөн, автоприцептерден ж.б.у.с. башка, эгерде алар үй чарбачылыгынын мүчөлөрү үчүн жашаган негизги жери болуп саналышса–11-топту караңыз);
- адамдарды жана ар түрдүү жүктөрдү ташуу үчүн жана башка автоунаа прицептери жана жарым прицептери, көргөзмөприцептерин, прицеп-китепканалардыж.б.у.с.кошо алуу менен
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- прицептик бетонаралаштыргыч (караңыз. 3924).
312
Суу кемелери
3121
Жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташып жүрүү үчүн кемелер; бардык типтеги паромдор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- круиздик, экскурсиялык кемелер жана ушуга окшош, негизинен жүргүнчүлөрдү ташууга арналышкан сүзүп жүрүүчү каражаттар;
- бардык түрдөгү паромдор, темир жол, автоунаа жана анча чоң эмес дарыя паромдору;
- суюк жана газ сымал жүктөрдү (бензин, метан, вино ж.б.у.с.) ташуу үчүн танкерлер;
- этти, жемиштерди ташуу үчүн кеме-рефрижераторлор ж.б.
- кен ташыгычтар жана башка данды, көмүрдү ж.б.у.с ташуу үчүн кургак жүк ташыгычтар, контейнерташыгычтар, ролкердик (күү менен) кемелер (ро-ро тибиндеги) жана жүктөлгөн лихтерлерди ташуу үчүн кемелер ж.б.;
- жалпак палубалуу сүзүүчү каражаттар жүктөрдү жана айрым учурда адамдарды ташуу үчүн: ар түрдүү болгон баржалар, лихтерлер жана понтондор;
- глиссерлер түрүндөгү сүзүүчү каражаттар, суу алдындагы канаттары бар кемелер жана аба жаздыкчасындагы кемелер.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кеме мүнөзүнө ээ болбогон балык кармоочу жана башка атайын багыттагы кемелер (караңыз.3122 - 3124);
- аскер кораблдери жана суу алдындагы кайыктар (караңыз. 4111).
3122
Балык кармоочу кемелер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- траулерлер, тунецкармагычтар, кит кармоочу кемелер;
- сүзүп жүрүүчү фабрикалар (кеме-балыкзаводдору) балыкты, киттин чийки заттарынкарй иштеп чыгаруу жана сактоо үчүн ж.б.;
- туристтик сезон маалында экскурсия максаттары үчүн дагы колдонулушу мүмкүн болгон балык кармоочу (өз багыты боюнча) сүзүүчү каражаттар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жана башка атайын багыттагы кемелер (караңыз. 3123);
- жана башка сүзүүчү каражаттар (караңыз. 3124);
- калактуубалык кармоочу кайыктар (караңыз. 3125).
3123
Жана башка атайын багыттагы кемелер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- негизинен, башка сүзүүчү каражаттарды сүрөтүүгө, кырсык болгон кемелерге жардам көрсөтүүгө эсептелишкендеңиз буксирлери жана ички суулар үчүн буксирлер;
- баржаларды, лихтерлорду түртүү үчүн арналышкан түрткүчтөр ж.б.;
- комбинацияланган буксир-түрткүчтөр түрткүчтөр катары да, сүйрөгүчтөр катары да иштөө үчүн, а.и. өрт иштери үчүн, насос иштери үчүн, жүктөрдү жылытуу үчүн ж.б.атайын түзүлүштөр менен жабдылгандары;
- түбүн тереңдетүүчү снаряддар (мисалы, грейфердик снаряддар, жер соргучтарж.б.у.с.);
- сүзүп жүрүүчү маяктар, сигналдык кемелер, өрт катерлери ж.б.у.с.;
- сүзүп жүрүүчү доктор;
- оңдоо үчүн же транспорт каражаттары-амфибияларды же башка кемелерди ташуу үчүн өзү сүзүп жүрүүчү доктор;
- сүзүп жүрүүчү же чөктүрүлө турган тешкичтер же эксплуатациялык платформалар;
- тешкилөөчү кемелер;
- чөгүп кеткен кемелерди көтөрүү үчүн кемелер;
- абада же сууда кырсык тарткандарды сактоо үчүн туруктуу швартовкаланган сактагыч салдар;
- батискафтар;
- жүк көтөргүч же такелаждык-транспорттук машиналар менен жабдылышкан понтондор (мисалы, мунаралар, крандар, дан элеваторлору) жана ушундай машиналар үчүн негиз катары ачык аркалышкан понтондор;
- турак-жай кемелери(калкып сүзүп туруучу үйлөрдөн, баржаларданж.б.башкалары, эгерде алар үй чарбачылыгынын мүчөлөрү үчүн жашоонун негизги жери болуп санала турган болсо–11-топту караңыз);
-кеме-кир жуугучтар жана сүзүп жүрүүчү фабрикалар;
- аскер кораблдеринин айрым белгилерине ээ болушкан, бирок мамлекеттик органдар тарабынан колдонулуучу кемелер (мисалы, бажы жана полиция тарабынан);
- кемелердин бортуна орнотула турган сактоочу шлюпкалар, аларга теңдеш катары жээктерди бойлоп белгилүү жерлерде кырсык тарткан кемелерге жардам көрсөтүү үчүн жайгаштыруу үчүн шлюпкалар сыяктуу эле(калактуу сактоочу шлюпкалардан башкалары – караңыз: 3125);
- илимий-изилдөөчүлүк кемелер; кеме-лабораториялар; сүзүп жүрө турган метеорологиялык станциялар;
- буйларды ташып жүрүү жана швартовкалоо үчүн сүзүүчү каражаттар;
- суу алдындагы кабелдерди салуу үчүн кемелер, мисалы, телеметрикалык байланыш үчүн;
- лоцмандык шлюпкалар;
- муз жаргычтар;
- санитардык кемелер;
- түбүнүн топурагын ж.б.ташып чыгаруу үчүн бункербаржалары;
- ийкемдүү буксирленүүчү идиштер («ажыдаарлар»), б.а.суу менен суюктуктарды, газдарды жана башка жүктөрдү буксирлеп ташуу үчүн бүктөлө турган түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жана башка сүзүүчү каражаттар (караңыз. 3124);
- спорттук жана сейилдеп чыгуучу кемелер жана кайыктар (караңыз. 3125).
3124
Жана башка сүзүүчү каражаттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- убактылуу көпүрөлөрдү ж.б.калкытып кармай туруу үчүн колдонулуучу көңдөй цилиндрлер түрүндөгү понтондор (кеме мүнөзүнө ээ боло турган понтондордон башкалары – караңыз: 3121, 3123);
- рак сымалдууларды же балыктарды кармап багуу үчүн колдонула турган сүзүп тура турган бактар;
- айрым гаваньдарда кемелерди мунай заты, суу ж.б.у.с. менен жабдуу үчүн колдонула турган сүзүп калкый турган бактар;
- коффердамдар, б.а. көпүрөлөрдү ж.б.курууда колдонула турган идиштер;
- калкып тура турган пристандар;
- төмөнкүлөр сыяктуу буйлар: швартовкалануучу челектер, көрсөтүлмө буйлар, сигналдык жарык берүүчү же добуш берүүчү буйлар;
- фарватерлерди, коркунучтуу жерлерди ж.б.белгилөө үчүн колдонула турган маяктар;
- суу бетине чөгүп кеткен кайыктарды көтөрүү үчүн түзүлүштөр;
- паравандар, б.а.миналарды тралендөө учурунда колдонула турган калкытманын түрү;
- бардык түрдөгү салдар, тегерек формадагы, суу бети менен тийишкен учурда автоматтык үйлөнө турган, кеме кыйроону башынан кечирип жаткандарды сактоо үчүн калкып сүзүүчү түзүлүштү кошо алуу менен;
- доктун бекиткич илгичи катары кызмат өтөй турган сүзүп жүрүүчү курулуштар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук жана сейилдеп чыгуучу кемелер жана кайыктар(караңыз. 3125).
3125
Спорттук жана сейилдеп чыгуучу кемелер жана кайыктар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- үйлөтмө кайыктар жана салдар;
- яхталар жана жардамчы (илинме) кыймылдаткычы бар же анысы жок башка парустук кайыктар;
- мотор кайыктары;
- дингдер, каяктар, тузиктер, яликтер, педало (педалдуу суу велосипединин түрү), спорттук балык кармоочу кайыктар,бүктөлмө же ажыратылма болгон үйлөтмө сүзүүчү каражаттар жана кайыктар;
- жана башка сейилдеп чыгуучу жана спорттук кайыктар: каноэ, калактуу шлюпкалар, яликтер;
- калактуу сактап калуучу шлюпкалар.
313
Аба кемелери
3131
Учуучу моторсуз аппараттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- аэростаттар (а.и. зонддук аэростаттар жанааба шарлары-пилоттор жана шарлар-зонддор) жана дирижаблдер;
- планерлер, дельтапландар жана башка мотордук учуучу аппараттар
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- гиропландар (караңыз. 3132).
3132
Жарандык багыттагы самолеттор жана вертолеттор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- самолеттор (жер жетинде базалануучу, гидропландар жанаамфибиялар);
- вертолеттор жана гиропландар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- аскер самолеттору жана вертолеттору (караңыз. 4112).
3133
Космостук аппараттар (жасалмаспутниктерди кошо алуу менен) жана ракета-алып жүрүүчүлөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- континенталык баллистикалык ракеталар (КБР) жана ушуга окшош ракеталар;
- транспорт каражаттары болуп саналышкан, жер атмосферасынан тышкары учууга жөндөмдүү космостук аппараттар(мисалы, байланыш спутниктери же метеорологиялык спутниктер ж.б.);
- алардын функциясына белгилүү пайдалуу жүктү жер тегерегинин траекториясына («спутниктердин ракетал алып жүрүүчүлөрү») же Жерден башка асман телосунун тартылышуу талаасына дал келе турган траекторияга («планета аралык ракета алып жүрүүчүлөр») чыгаруу кире турган ракета алып жүрүүчүлөр;
- орбиталдык космостук транспорт каражаттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- аскер ракета алып жүрүүчүлөрдү же «баллистикалык ракеталарды» (караңыз. 4113).
314
Транспорттук темиржол каражаттары
3141
Темиржол локомотивдери жана локомотивдер үчүн тендерлер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- все типы электрических локомотивов;
- үч типтеги тепловоздор: электрдик, гидравликалык, механикалк келтирүүсү менен;
- бардык типтеги паровоздор, алардын ичинде: турбиналуу электрдик келтирүүсү бар локомотивдер; кысылган аба менен иштей турган тендер-паровоздор жана локомотивдер; негизинен жүк ташуучу вагондор менен станцияларда жана өнөр жай ишканаларына темир жол менен байланышканманевр иштерине колдонула турган орто кубаттуулуктагы локомотивдер;
- анда казан үчүн зарыл болгон суу жана отун бар болгон паровоздор менен чиркелше турган локомотивдик тендерлер.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жол менен сыяктуу эле, рельстер менен жылып жүрүүгө арналышкан тракторлор (караңыз. 3921).
3142
Өзү жүрүүчү темиржол же трамвай вагондору, автомотристер жана автодрезиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- электр менен иштетиле турган жүргүнчүлүк (а.и. трамвай) вагондору (өзү жүрүүчү);
- автомотристер, б.а.дизель түрүндөгү өздүк келтирүүсү же ичтен күйүүчү башка кыймылдаткычы бар болгон өз алдынча (автономдуу) вагондорж.б.;
- аккумулятордук батареяларда иштей турганавтодрезиналар жана башка өзү жүрө турган транспорт каражаттары;
- электрогироскопиялык рельстик транспорт каражаттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- өздөрү жүрбөй турган вагондор (караңыз. 3143);
- темир жол жана трамвай жолдорун оңдоо жана техникалык тейлөө үчүн транспорт каражаттары(караңыз. 3143);
- ошол эле кыймылдаткычын сактоо менен рулдук башкаруусун блокировкалоо жана дөңгөлөктөрүн жөнөкөй алмаштыруу менен автомотристерге кайра жабдылышы мүмкүн болгон автобустар (караңыз. 3111).
3143
Жана башка жылып жүрүүчү курам
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- темир жол жана трамвай жолдорун оңдоо жана техникалык тейлөө үчүн транспорт каражаттары, төмөнкүлөр сыяктуулары:
оңдоолорду жүргүзүү үчүн вагондор (вагон-өнөрканалар); авариялык жана башка вагон-крандар локомотивдерди жана вагондорду көтөрүү үчүн, рельстерди көтөрүү жана салыштыруу үчүн, станция алдындагы перрондордо жүктөө жана түшүрүү үчүнж.б.; оңдоо максаттары үчүн балластты тазалоо жана ордуна уруу үчүн атайын түзүлүштөр менен жабдылган платформалар, шпалдарды уруу үчүн машиналар ж.б.; отоо чөптөрдү жок кылуучу суюктукту чачыратуу үчүн вагондор; жолрихтовщиктер жана башка өзү жылып жүрүүчү жолдорду оңдоо үчүн транспорт каражаттары; жолду ченегич жана жол текшергич вагондор; механикалык же механикалык эмес келтиргичи менен жолду карап чыгуу үчүн арабачалар, анын ичинде моторлоштурулган рельс-велосипеддердиж.б.у.с. кошо алууменен;
- бардык түрдөгү өзү жылбай турган вагондор:
уктоочу вагонлөдорду кошо алуу менен жүргүнчү вагондору, вагон-ресторандар, салон-вагондор, вагон-клубдары (маданий программалар, бийлер ж.б.үчүн атайын жабдылган ж.б.); темиржолперсоналы үчүн турак-жай вагондор; багаждык жана комбинацияланган жүргүнчү-багаж вагондору; фуникулердик (канаттык) темиржол вагондору; трамвайлык прицептүү вагондор; шахтерлорду жер алдында ташып жүрүү үчүн атайын вагондор; жылып жүрүүчүвагондор– почта бөлүмдөрү; санитардык, оорукана, рентгенов жана ушуга окшошвагондор; радио же телеграфтык аппаратура менен атайын жабдылышкан вагондор; аппаратура, машиналар же макеттер менен жабдылышкан окуучулуквагондор (мисалы, персоналды окутуу үчүн); вагон-көргөзмөлөр; түрмөвагондору; бронировкаланганвагондор; темир жолдун же трамвайдын өзү жылбай турган жүк ташуучу вагондору, ачык жана адистештирилген ар түрдүү (а.и. радиоактивдүү) жүктөрдү ташуу үчүн платформа-вагондорду кошо алуу менен. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- чыныгы темиржол же трамвай подрамниктерине эмес (ошондуктан чыныгы темиржол же трамвай жылып жүрүүчү курамы болуп саналышпаган) жөнөкөй дөңгөлөктүү платформаларда монтаждалган машиналар, өлчөөчү приборлор жана башка жабдуулар (караңыз. 3913 и 3924);
- шосселүү-рельстик прицептер (негизинен шоссе прицептери катары колдонуу үчүн, бирок аларды багыт берүүчү рельстер менен жабдылышкан атайын темир жол вагондорунда ташып жүрүүгө боло тургандай конструкциялангандар); темиржол вагондорун шоссе боюнча ташып жүрүү үчүн рельстер менен жабдылышкан прицептер (караңыз. 3119).
319
Жана башка транспорттук каражаттар
3191
Мотоциклдер жана мотоциклеттик арабачалар, мотороллерлер же мотовелосипеддер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- салттуу түрдөгү мотоциклдер;
-айдоочусун аба ырайы шарттарынан коргоо үчүн түзүлүштөр же арабачалар менен комплектацияланган мотоциклдер;
- бардык түрдөгү мотоциклеттик арабачалар;
- мотороллерлер жана мопеддер;
- кошумча кыймылдаткыч менен жабдылышкан велосипеддер;
- үч дөңгөлөктүү транспорттук каражаттар (мисалы, «товарларды үйгө ташып жеткирүү үчүн үч дөңгөлөктүү велорикшалар» түрүндөгү), эгерде алар 3111-класстагы автоунаалар мүнөзүнө ээ эмес болушса.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кыймылдаткычы жок велосипеддерди (караңыз. 3192);
- велосипедге же мотоциклге бекитүүгө эсептелишкен прицептер (караңыз.3119).
3192
Кыймылдаткычы жок велосипеддер жана майыптардын кол арабалары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- салттуу конструкциядагы моторсуз велосипеддер жана велосипеддердин ар түрдүү атайын түрлөрү, а.и. балдардын эки дөңгөлөктүү велосипеддери жана кол арабачалар менен жабдылышкан велосипеддер;
- майыптарды ташып жүрүү үчүн атайын чыгарылуучу, механикалык кыймылга келтирүүсү сыяктуу эле, кыймылган кол менен түртүү же дөңгөлөктөрүн кол менен айлантуусу бар арабачалар же ушуга окшош транспорт каражаттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жолдору карап чыгуу үчүн рельс велосипеддерин (караңыз. 3143);
- кошумча түрдө мотор менен жабдылышкан велосипеддер (караңыз. 3191);
- балдар велосипеддери(балдардын эки дөңгөлөктүү велосипеддеринен башкалары) (караңыз. 3974);
- аттракциондордо гана колдонуу үчүн арналышкан атайын велосипеддер (караңыз. 3929);
- кадимки транспорт каражаттары, болгону майыптар пайдалануусу үчүн ыңгайлаштырылгандар (мисалы, кол муфтасы, акселератор ж.б.менен жабдылган автоунаа) (караңыз.3111).
3199
Башка топтомдорго киргизилбеген жана башка транспорт каражаттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- кол менен кыймылга келтирилүүчү транспорт каражаттары(ар түрдүү түрдөгү арабалар, а.и. тачкалар, багаж арабалары, бункер арабалары жана төгүүгө ыңгайлуу арабалар; буфет арабалары; балмуздак сатуучулар үчүн арабалар; кол арабалары, мисалы, таштанды ташып чыгаруу үчүн; бардык түрдөгү соода арабалары, айрым учурдапневматикалык шиналары менен;
-тоолуу райондордо отундарды ташып жүрүү үчүн чаналар (кол менен);
- жүк ташуучу транспорт каражаттары (кареталар, купе, арабачалар, фаэтондор, кабриолеттер; катафалктар; дужкалар; балдар үчүн эшектер же пониге илип тартылуучу арабалар, парктарда, аянттардаж.б.колдонулушат; товарларды үйлөргө ташып жеткирип сатуу үчүн бардык түрдөгү транспорт каражаттары; батирден батирге көчүү үчүн фургондор; өзү төгүлө турган арабаларды кошо алуу менен бардык түрдөгү арабалар; чаналар);
- аларды толтуруу же төгүү үчүн кошумча насостору барынан же жогунан көз карандысыз аларга орнотулган цистерналары бар арабачалар, арабаларж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- өзү жүрүүчү арабаларды жана тачкаларды (караңыз.көтөрүүчү-транспорт жабдуусу - 3913).
32
Маалыматтык, компьютердик жана телекоммуникациялык (МКТ) жабдуусу
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- түпкү колдонуу максаттарында үй чарбачылыктары тарабынан сатлып алынган МКТ жабдуусу(негизги фонддор катары каралбайт).
321
Эсептөөчү машиналар
3211
Салмагы 10 кгдан ашык эмес болгон портативдүү эсептөөчү машиналар (лэптоптор, ноутбуктар, органайзердерж.б.у.с.)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- лэптоптор, ноутбуктар, чөнтөк компьютерлери, органайзерлер жана ушуга окшош персоналдык эсептөөчү машиналар, мобилдүү, автономиялык азыктандыргычы бар жана салмагы 10 кгдан жогору эмес. Аларда: клавиатура, суюк кристаллдардагы жалпак дисплей, азыктандыруунун автономдук блогу, ошондой эле тышкы түзүлүштөр сайыла турган каражаттары бар болушу мүмкүн.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- столго коюлуучу санариптик компьютерлер жана башка (портативндүү эмесэсептөөчү машиналар маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн (караңыз.3212 - 3214).
3212
Бир корпуста жок дегенде маалыматтарды иштеп чыгуунун борбордук блогун жана киргизүү жана чыгаруу түзүлүшүн камтып турган, бириктирилген же бириктирилбеген, маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар (анын ичинде столго коюлуучу компьютерлер)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн комплект эсептөөчү машиналар (а.и. персоналдык столго коюлуучу компьютерлер), бир корпуста жок дегенде, маалыматтарды иштеп чыгуунун борбордук блогун жана бириктирилген же бириктирилбеген чыгаруу жана киргизүү түзүлүшүн камтып тургандар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- портативдик эсептөөчү машиналар (караңыз. 3211);
- системалар (караңыз. 3213) жана башка ЭЭМ түрүндө (караңыз. 3214) берилген маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар.
3213
Системалар түрүндө берилген, маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт: -комплект эсептөөчү системалар, жок дегенде, төмөнкү сыяктуу блокторду камтып тургандар: маалыматтарды иштеп чыгуунун борбордук блогу,киргизүү түзүлүшү жана чыгаруу түзүлүшү. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- портативдик эсептөөчү машиналар (караңыз. 3211);
- маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн комплекттик эсептөөчү машиналар жана персоналдык компьютерлер (караңыз. 3212);
- жана башка маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар (караңыз. 3214).
3214
Жана башка, бир корпуста төмөнкү түзүлүштөрдүн бирөөнү же экөөнү камтыган же камтыбай турган маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар: эстеп калуучу түзүлүштөр, киргизүү түзүлүштөрү, чыгаруу түзүлүштөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жана башка бир корпуста төмөнкү түзүлүштөрдүн бирөөнү же экөөнү камтыган же камтыбай турган маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар: эстеп калуучу түзүлүштөр, киргизүү түзүлүштөрү, чыгаруу түзүлүштөрү.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- портативдик эсептөөчү машиналар(караңыз. 3211);
- маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн комплекттик эсептөөчү машиналар жана персоналдык компьютерлер(караңыз. 3212);
- системалар түрүндө көрсөтүлгөн маалыматтарды иштеп чыгуу үчүн эсептөөчү машиналар (караңыз. 3213).
3215
Бир корпуста эстеп калуучу түзүлүштөрдү камтыган же камтыбай турган киргизүү же чыгаруу түзүлүштөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- киргизүү түзүлүштөрү, а.и. дистанциялык (клавиатура, мыштар, джойстиктер, сканерлер; маалыматтарды киргизүү планшеттери, маалыматтарды топтоо терминалдары, кепти таануу түзүлүшү; киргизүүнүн X-Y координаттык түзүлүштөрү, графикалык планшет ж.б.у.с.);
- маалыматтарды автоматташтырылган иштеп чыгуу боюнча системаларда гана колдонула турган мониторлор (дисплейлер) жана проекторлор;
- чыгаруунун жана башка түзүлүштөрү, а.и. дистанциялык (бардык түрдөгү принтерлер, графоатургузгучтар, плоттерлерж.б.);
- бир жалпы түзүлүштө комбинацияланган киргизүү жана чыгаруу түзүлүштөрү.
- мультимедиа каражаттары (акустикалык системалар, микрофондор, кулакка тагып уккучтар, аудио-тюнерлер, TV-тюнерлер жана ушуга окшош түзүлүштөр), столго коюлуучу видео.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- маалыматтарды автоматташтырылган иштеп чыгуу боюнча машиналарга арналбаган дисплейлер (караңыз. 3952);
- маалыматтарды автоматташтырылган иштеп чыгуу боюнча машиналар менен чогуу иште турган банкоматтар жана соода терминалдары (караңыз. 3931);
- магниттик, оптикалык жана механографикалык окуй турган түзүлүштөр (караңыз. 3219);
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу боюнча машинага карата же эки же андан ашык функцияларды айкалыштырган түйүндөргө карата туташуу мүмкүндүгү бар болгон принтерлер, көчүрмөлөөчү жана факсимилдик аппараттар (караңыз. 3216);
- жана башка кеңседеги басып чыгаруучу (көчүрмөлөөчү) машиналар жана түзүлүштөр (караңыз. 3939).
3216
Эки же андан ашык функцияларды айкалышытыра турган түзүлүштөр: басып чыгаруу, көчүрмөлөө же факсимилдик берүүлөр, маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу машиналарына карата же түйүнгө карата туташуу мүмкүндүгүнө ээ болгондор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар башка түрдөгү, эки же андан көп функцияларды айкалышытыра турган КФТлар (көп функционалдык түзүлүш): басып чыгаруу, көчүрмөлөөже факсимилдик берүү,маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу машиналарына карата же түйүнгө карата туташуу мүмкүндүгүнө ээ болгондор.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу боюнча машинага карата же эки же андан ашык функцияларды айкалыштырбаган түйүндөргө карата туташуу мүмкүндүгү бар болгон принтерлер, көчүрмөлөөчү жана факсимилдик аппараттар (караңыз. 3215);
- текстти же сүрөттөрдү телефондор боюнча телекоммуникациялык берүү үчүн факсимилдик аппараттар (караңыз. 3233);
- жана башка кеңседеги басып чыгаруучу (көчүрмөлөөчү) машиналар жана түзүлүштөр(караңыз. 3939).
3217
Эстеп калуучу түзүлүштөр (топтогучтар)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- эстеп калуучу түзүлүштөр (топтогучтар)(дисковод, флоппи-диск, катуу диск, ийкемдүү магнит дисктериндеги топтогуч, Бернулли диски, алмаштырылуучу оптикалык дисктердеги топтогуч, магниттик тасмадагы топтогуч);
- маалыматтарды иштеп чыгуунун бробордук түзүлүшүнө карата тышкы болуп саналган кошумча эстеп калуучу түзүлүштөр (магниттик тасма үчүн тасма тартуу механизмдери; магнит карталарын тартып чыгаруу механизмдери; магниттик дисктердеги жана барабандардагы эстеп калуучу түзүлүштөр; магниттик ортологу эстеп калуучу түзүлүштөрж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жазылып алынган магниттик тасмалар, CD, CD-ROM, CD-WROM, DVD ж.б. (караңыз.73 жана74 топтору);
- жазылып алынбаган магниттик тасмалар, CD, CD-ROM, CD-WROM, DVD ж.б. (негизги фонддор катары каралышпайт).
3218
Үн платалары (карталары), видеоплаталар, маалыматты автоматык иштеп чыгуу машиналары үчүн түйүндүк жана ушуга окшош платалар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- маалыматты автоматык иштеп чыгуу машиналары үчүн үндүк, видео, түйүндүк жана ушуга окшош платалар(карталар).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- түйүндүк компьютерди жабдуу: хабдар, роутерлер, шлюздар сыяктуу.
3219
Жана башка, маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн машиналардын түзүлүштөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- маалыматтарды иштеп чыгуу боюнча мүмкүндүктөрдү жогорулатуучу кошумча түзүлүштөр (мисалы, жылып жүрүүчү үтүрү бар арифметикалык түзүлүштөр);
- маалыматтарды иштеп чыгуу башка санариптик маалыматтарды иштеп чыгуунун борбордук түзүлүшү менен өз ара байланышты камсыздоочу башкаруу түзүлүштөрү жана өткөрмө түзүлүштөр, же болбосо киргизүү же чыгаруу түзүлүштөрүнүн топтору; эки санариптик системаны бири бири менен байланыштыруу үчүн колдонулуучу каналдар ортосундагы адаптерлер;
- сигналдарды өзгөртүп түзүү түзүлүштөрү;
- өз алдынча берилген магниттик же оптикалык окуй турган түзүлүштөр, оптикалык джисктердеги топтогучтар системалары;
- коддоштурулган маалыматты бир алып жүрүүчүдөн экинчисине которуу үчүн машиналар, репродукциялык машиналар, программаторлор ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- окуй турган түзүлүштөр, эгерде алар башка машиналар менен бириктирилген болсо (мисалы, маалыматтарды коддолгон формаданы маалымат алып жүрүүчүлөргө которуу үчүн машиналар менен жана ушуга окшош коддоштурулган формадагы маалыматты иштеп чыгуу үчүн машиналар менен) (алар чогуу көрсөтүлгөн машиналар менен бир эле топтомдордо классификацияланышат);
- маалыматты автоматтык иштеп чыгуу үчүн машиналар жана түзүлүштөр (караңыз. 3211-3214);
- байланыштын түйүндүк жабдуусу, мисалы: хабдар, роутерлер, шлюздар (караңыз. 3218);
- терүүчү автоматтык машиналар жана тексттерди иштеп чыгуу үчүн түзүлүштөр (караңыз. 3932);
- маалыматтарды коддоштурулган түрдө перфокарталарда, перфоленталарда, магниттик тасмаларда алууну эмес, маалыматты кол менен киргизүүнү караштыруучу эсептик машиналар, аналитикалык эсептөөчү машиналар жана касса эсептегичтери ж.б. (караңыз. 3932);
- аларды жөнөкөй индексациялоо максаты менен карталарда же документтерде көзөнөктөрдү тешүү же четин кесип алуулар үчүн машиналар (караңыз. 3939);
- маалыматтарды иштеп чыгуунун борбордук түзүлүшү катары колдонула турган электрондук интегралдык схемалар жана микротоптомдор («микропроцессорлор»), эстеп калуучу түзүлүштөр катары (негизги фонддор катары каралышпайт);
- видео оюндар жана электрондук оюндар үчүн консолдор (караңыз. 3952).
322
Радиоуктуруу жана телекөрсөтүү үчүн берүүчү аппаратура; телеберүү камералары; санариптик фотокамералар
3221
Радиоуктуруу жана телекөрсөтүү үчүн берүүчү аппаратура, кошо орнотулган кабыл алуучу аппаратурасы менен
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- радиоуктуруу жана телекөрсөтүү үчүн өткөргүчтөр;
- радиоуктурууларды кабыл алуу жана аларды берүү алыстыгын жогоурлатуу үчүн ыкма менен ретрансляциялоо үчүн колдонула турган радиореле жабдуусу (анын ичинде тебекөрсөтүү радиореле жабдуусу учуучу аппараттарда орнотуу үчүн);
- параболикалык антеннанын жардамы менен студиядан же студиялык эмес берүү антчасынан башкы өткөргүчкө берүү үчүн телекөрсөтүү радиореле өткөрүп бергичтер;
- телекөрсөтүү өткөрүп бергичтери өнөр жайлык колдонуу үчүн (мисалы, аралыктан туруп приборлордун көрсөткүчтөрүн окуу же коркунучтуу жерлерде байкоо жүргүзүү үчүн); бул аппаратура менен берүү көп учурда зымдуу байланыш сызыгы менен жүзөгө ашырылат.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- аларда өткөрүп бергичтер жана кабыл алгычтын элементтери ар түрдүү блокторунда же корпустарында жайгаштырылган түзүлүштөр, алар функуионалдык блокту түзүп турушкан шарттарда. Кабылалуу берүү аппаратурасы, эгерде ал компакттуу орнотулуп (мисалы, бир имараттар же бир транспорт каражатында) жана антенна сыяктуу жалпы белгилүү бир элементтери бар боло турган болсо, «функционалдык блокту» түзүүчү катары караштырылат.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ушуга окшош берүүчү радио- жана телеаппаратураны, бирок кошо орнотулган кабыл алуучу түзүлүштөрсүз (караңыз. 3222);
- радиотелефон же радиотелеграф байланышы үчүн берүүчү аппаратураны (караңыз. 3233);
- атайын багыттагы, дайыма радио- же тебекөрсөтүү бергичтери же башка ушул майда топтун жабдуулары менен комплектациялануучу транспорт каражаттары (караңыз. 3113);
- байланыштын жасалма спутниктери (караңыз. 3133);
- аналог же санариптик телеметрикалык приборлор же аппаратура менен бирдиктүү блокту түзө турган, же ааппаратура менен чогуу функционалдык блокту түзө турган радиобергичтери (караңыз. 3961);
- жергиликтүү телекөрсөтүү кабелдик түйүндөрүнө туташтырылган жалпы антенналар (караңыз. 2274);
- бардык типтеги антенналар (караңыз.3952).
3222
Кошо орнотулган кабыл алуучу аппаратурасы жок радиоуктуруу же телекөрсөтүү үчүн берүүчү аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- 3221 классына киргизилгенге окшош берүүчү радио- жана телеаппаратурасы, бироккошо орнотулган кабыл алуучу түзүлүштөрүсүз.
3223
Телекөрсөтүү камералары (жашыруун видеокамераларды кошо алуу менен) (камкордерлерден башкалары)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- телеберүү камералары, санариптик камералар жана жазып алуучу видеокамералар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт: -санариптик фотокамералар (караңыз. 3225);
- кошо орнотулган телеберүү камерамы жана видеомагнитофону менен аппараттар («камкордерлер» д.а.) (караңыз. 3224).
3224
Видеокамера-рекордерлер жана башка видео жазып алуучу же көрсөтүүчү аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- көрсөтө турган гана видеокамералар жана башка жазып алуучу (анын ичинде видеокамера-рекордерлер), видеокамеранын жана видео жазып алуучу же көрсөтүүчүаппаратуранын комбинациясынан туруучу видеокамералар;
- суу алдында тартып алуу үчүн камералар;
- кошо орнотулган телеберүү камерасы жана видеомагнитофону менен («камкордерлер» д.а.) сүрөттөлүштү гана эмес, ошондой эле телеберүү программаларындагы камеранын жардамы менен тартып алуу үчүн (кошо орнотулган видеотюнерди пайдалануу менен);
- жазып алуу үчүнп башка аппаратураны жана жазып алуу жана көрсөтүү үчүөн бириктирилген аппаратураны;
- сүрөттөлүштү жана үндү тике түрдө телеберүү кабыл алгычында көрсөтүү үчүн гана арналышкан көрсөтүү үчүн башка аппаратураны.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- бир корпуста радиоуктуруу кабыл алгычтары же үн- же видео жазуу же көрсөтүү аппаратурасы менен комбинацияланган же комбинацияланбаган телеберүү кабыл алгычтары (караңыз. 3951);
- видеомониторлор жана видеопроекторторлор (караңыз. 3952).
3225
Санариптик фотокамералар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- санариптиккамеры, фототартууга сыяктуу эле, видеотартууга дагы арналышкан.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- телеберүү камераларын (караңыз. 3223);
- микротартуу үчүн, суу алдында тартуу үчүн, аэрофототартуу үчүн, медициналык максаттарда, сот экспертизасы үчүн, даяр сүрөтт көз ирмемде алуусу менен фотокамералар жана башка фотокамералар (караңыз. 3963);
- кинокамералар (караңыз. 3963).
323
Суу алдындагы өткөргүчтүү телефондук же телеграфтык байланыш үчүн электр аппаратурасы; видеофондор
3231
Зымсыз түтүгү менен зымдуу байланыш үчүн телефон аппараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- зымсыз түтүгү менен зымдуу байланыш үчүн телефон аппараттары
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- зымдуу түтүгү менен зымдуу байланыш үчүн телефон аппараттары(караңыз. 3233).
3232
Түйүндүк жана башка зымсыз байланыш түйүндөрү үчүн телефондор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- түйүндүк, же мобилдик, телефондор;
- спутниктелефондору.
3233
Жана башка телефон аппараттары жана үн билдирмелерин, сүрөттөрдү жана башка маалыматтарды берүү жана кабыл алуу үчүн аппаратура, анын ичинде зымдуу же зымсыз байланыш аппаратурасын кошо алуу менен (мисалы, байланыштын локалдуу же глобалдуу түйүнүндө)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- зымдуу жана зымсыз байланы түйүндөрү үчүн базалык станциялар;
- добушту, сүрөттөрдү жана башка маалыматтарды, анын ичинде коммутациялык түзүлүштөрдү жана маршруттагычтарды кошо алуу менен кабыл алуу, өзгөртүп түзүү жана берүү же калыбына келтирүү үчүн машиналар;
- азымдуу байланыш үчүн зымдуу түтүгү менен, адатта батирлерде жана кеңселерде орнотула турган абоненттиктелефондук аппараттар;
- телефондук коммутаторлор;
- факсимилдик аппараттар;
- чалуу сигналын же пейджинг билдирүүсүн кабыл алуу үчүнпортативдик кабыл алгычтар;
- телефон аппараттарынын атайын типтери (аскер талаа телефону; үйлөр үчүн видеофондор; магниттик карталарды окуу үчүн түзүлүш, дисплей, микропроцессору бар электрондук плата, маалыматтарды сактоо түзүлүштөрү, саат жана модулятор-демодулятор (модем) ж.б.у.с. менен жабдылган баскычтуу телефон аппараттары;
- радиотелефондук же радиотелеграфтык байланыш үчүн берүүчү аппаратура (аналогичную приемной аппаратуре класса 3234 классынын кабыл алуучу аппаратурасына ошөкшоштор).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- радиотелефондук же радиотелеграфтык байланыш үчүн кабыл алуучу аппаратураны (караңыз. 3234);
- абоненттик телефон станцияларынын бөлүштүрүүчү щиттери (караңыз. 3943).
3234
Башка топтомдорго киргизилбеген радиотелефондук же радиотелеграфтык байланыш үчүн кабыл алуучу аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- стационардык кабыл алуучу аппаратура (а.и. эң башкысы, ири объекттерде колдонулуучу) жана жашыруун жасоо аппаратурасы (мисалы, спектр инверторлору) сыяктуу атайын түзүлүштөр; өчүп калууну жеңип чыгуу үчүн мульти кабыл алуу технологиясын пайдалана турган «таркатуусу менен системалардын кабыл алгычтары» аталышындагы айрым кабыл алгычтар;
- мотордук транспорт каражаттары, кораблдер, самолеттор, поезддерж.б.үчүн радиотелефондук кабыл алгычтар;
- персоналдын турган жерин аныктоонун радиотелеграфтык системалары үчүн кабыл алгычтар;
- көп тилдүү конференцияларда синхрондуу которуу үчүн радиокабыл алгычтары;
- кораблдерден, самолеттордон ж.б.кырсык сигналын кабыл алуу үчүн атайын кабыл алгычтар;
- телеметрикалык сигналдарды кабыл алгычтар;
- сенсибилизирленген кагазга документтердин, газеталардын, пландардын, билдирүүлөрдүн көчүрмөлөрүнкабыл алуу үчүн «факсимилдик» радиотелеграфтык аппаратура.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- радиокабыл алгычтары менен комбинацияланган чалуу сигналын же пейджинг билдирүүсүн кабыл алуу үчүн портативдик кабыл алгычтар (караңыз. 3233).
39
Жана башка машиналар жана жабдуулар
391
Жалпы багыттагы машинаар жана жабдуулар
3911
Турбиналар; гидравликалык жана пневматикалык күч жабдуусу; жана башка насостор жана компрессорлор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- турбиналар (буу, гидравликалык, газ,шамал);
- гидравликалык жана пневматикалык күч жабдуусу (гидравликалык жана пневматикалык күч кыймылдаткычтары жана моторлор, шамал кыймылдаткычтары, гидравликалык күч насостору, гидравликалык жана пневматикалыкклапандар, гидроагрегаттар жана гидравликалык системалар);
- суюктуктарды сордуруп алуу үчүн насостор жана башка ар түрдүү багыттагы насостор (мисалы, жасалма буланы сыгып чыгаруу үчүн насостор), турбокомпрессорлор жана башка ар түрдүү багыттагы компрессорлор.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- мотор транспорт каражаттары үчүнбардык түрлөрдөгү кыймылдаткычтао (автоунаалар, суу жана аба кемелери, мотоциклдер) (негизги фонддор катары каралышпайт).
3912
Мештер, от жаккычтар жана от жаккыч күйгүчтөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- от жаккыч күйгүчтөр; механикалык от жаккычтар жана машактуу торлор; күлдү түшүрүү үчүн механикалык түзүлүштөр жана ушуга окшош түзүлүштөр;
- электрдик жана электрлик эмес өнөр жай же лаборатория мештери жана горндор ж.б.;
- индукциялык же диэлектрлик термикалык жабдуу, эгерде ал меш түрүндө же ысытуучу камера түрүндө эмес болсо дагы; материалдарды акырындык менен иштеп чыгуу үчүн жабдуулардын атайын типтериж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- калдыктарды өрттөө үчүн мештер, а.и. радиоактивдүүлөрүн (караңыз. 2282);
- нан бышыруу үчүн электрдик эмес мештер (караңыз. 3925);
- мешти толтуруу үчүн өз алдынча ташылып келине турган жүктөөчү-чыгаруучу жабдуу, механикалык толтургучтар, механикалык машактар жана башка ушуга окшош түзүлүштөр (караңыз. 3913).
3913
Көтөрмө-транспорттук жабдуу
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- таль жана көтөргүчтөр;
- лебедкалар жана кабестандар;
- домкраттары; транспорт каражаттарын көтөрүү үчүн механизмдер;
- деррик-крандар; көтөрмө крандары; кыймылдуукөтөрмө фермалары, тик турма транспортерлор жана көтөрмө краны бар автоунаа-өнөрканалар, көп функционалдуу машиналар (механикалык күрөктөр, драглайндар жана башка машиналар, алар консольдорун жана учтарына салынмаларын алмаштыруу жолу менен крандар, тоо комбинацияланган тешип чыгуучу жана жүктөөчү машиналар (тоо машиналары), комбинацияланган траншей казгычтар жана түтүк жаткаргычтар ж.б.катары пайдаланылышы мүмкүн);
- айры кармагычы бар жүктөгүчтөр, жана башка жүктөгүчтөр;
- жүктөөчү же көтөрүүчү түзүлүштөр менен жабдылбаган өзү жүрө турган транспорт каражаттары (арабалар, тачкаларж.б.у.с.), заводдордо, кампаларда, доктордо же аэропорттордо ар түрдүү жүктөрдү (товарларды же контейнерлерди) кыска аралыктарга же темиржол станцияларынын перрондорунда анча чоң эмес прицептери менен ташуу үчүн; темиржол станцияларынын перрондорунда пайдалануу үчүн тракторлор;
- лифттер жана фуникулерлер, скип көтөргүчтөрү, эскалаторлор жана кыймылдоочу жөө жүргүнчүжолчолору;
- товарлар же материалдар үчүн тынымсыз кыймылдоонун элеваторлору жана конвейерлери;
- шахта вагонеткаларын түрткүчтөр, локомотивдерди же вагондорду жылдыруу үчүн механизмдер, вагондорду төккүчтөр жана ушуга окшош темиржол вагондору менен манипуляцияларды жасоо үчүн жабдуулар;
- жүктөөчү механикалык куюлма материалдар үчүн түзүлүштөр;
- домен жана башка өнөр жай мештери үчүн жүктөөчү жабдуу; ширетүүчү манипуляторлор;
- майыптар арабасын анда отурган адамы менен тепкич боюнча өйдө жана төмөн жылдыруу үчүн тепкич көтөргүчтөрү жана башка оорукчанларды көтөргүчтөр д.а.;
- жана башка атайын көтөрмө-транспорттук же жүктөөчү-түшүрүүчү механизмдер, мисалы, жогорку радиоактивдүү заттар менен аралыктан туруп манипуляциялоо үчүн иштелип чыккан жабдуу.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- транспорт краажаттарына орнотулган ушуга окшош көтөрмө-транспорттук жабдуу (караңыз.31-топтун тиешелүү класстарын).
3914
Муздаткыч жана желдеткич жабдуусу, өнөр жайындагы
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- өнөр жай жылуулук алмаштыргычтары жанаабаны же башка газдарды суюлтуу үчүн машиналар;
- абаны желдетүү үчүн жабдуу (кондиционерлер, вентиляторлорж.б.);
- муздаткыч жана тоңдургуч жабдуулары жана жылуулук насостору,а.и.кошо орнотулган муздатуучу жабдуусу менен эмерек;
- газдарды тазалоо же чыпкалоо үчүн жабдуулар жана түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- муздаткыч жана тоңдургуч жабдуусу; столго, полго коюлуучу, дубалга, терезеге, шыпка же чатырган тагырөлуучу желдеткичтер, эгерде алар үй чарбачылыктары тарабынан өндүрүш максатында эмес, өздүк муктаждыктары үчүн пайдаланылса (негизшги фонддор катары каралбайт);
- жогорку басымы бар кычкылтектин кош кычкылынын басымынын кесикн төмөндөөсүнүн жыйынтыганда муздатуу менен алынган кургак музду (плитка музун) өндүрүү үчүн түзүлүш (караңыз.3929);
- газ диффузиялык аппараттар уран изотопторун бөлүп алуу үчүн (караңыз. 3929);
- ичтен күйүү кыймылдаткычтары үчүн соруп алуучу аба чыпкалары (караңыз.3919).
3915
Кол менен иштетилүүчү механикалаштырылган куралдар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- кошо орнотулган электр кыймылдаткычы менен кол куралдары (дрелдер, араалар, тешкилегич жана башка балкалар, формовибраторлор, бетонвибраторлор, гравировкалоочу куралдар, электрдик кол кайчылары, металлды жана материалды кесүү үчүн машиналар жана түзүлүштөр, бекиткичти таккыч машиналар, ачкычтар, бурагычтар, гайка бурагычтар ж.б.у.с.);
- жана башка кол менен ташып жүрүүчү механикалык куралдар, ко кыймылдаткычы менен (араалар, тешкилегич станоктор, бургулоо жана башка балкалары ж.б.; гайка ачкычтары, бурагычтар, гайкобурагычтар; автоматтык күрөктөр; гараждар үчүн кысылган абадан келтирүү менен майлоочу пистолеттерж.б.; тешкилегич, араалагыч, шлифовкалоочу станоктор, кум агылма аппараттар, жылмалоочу машинкаларж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- аларды салмагынын, өлчөмүнүн ж.б.айынан кол менен кармай алышпай турган ушуга окшош багыттагы куралдар жана жабдууларй (караңыз. 3921, 3922);
- айыл чарбачылыгы, бак өстүрүүчүлүк же токой чарбасы үчүн кол менен иштетилүүчү куралдар (караңыз. 3995);
- күйгүзүп жана ширетип жабыштыруу үчүн кол менен иштетилүүчү жабдуу (караңыз. 3947);
- кошо орнотулган электр кыймылдаткычтары бар кол менен иштетилүүчү пульверизаторлор (караңыз. 3919);
- электромеханикалык тиричилик буюмдары, электр устаралар жаначач кыркуу үчүн машинкалар (негизги фонддор катары каралышпайт);
- электромеханикалык медициналык же тиш доктурдун кол менен иштетилүүчү куралдары (караңыз.3965).
3919
Жана башка жалпы багыттагы жабдуу, башка топтомдорго киргизилбегендери
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- генератордук же суу газын алуу үчүн генераторлор; ацетиллен жана ушуга окшош газ генераторлору; дистилляциялоо же тазалоо үчүн түзүлүштөр;
- суюктуктар үчүн ар башка түрдөгү чыпкалар жана башка башка тазалоочу жабдуу, а.и. сууну ичүүгө болгондой жасоочулар;
- бөтөлкөлөрдү жана башка идиштерди жуу, толтуруу, оозун тыгындоо же оромолдоо үчүн жабдуу;
- өрт өчүргүчтөр, чычарыткычтар, буу агымын чыгаруучу же кум агымын чыгаруучу жана ушуга окшош механикалык түзүлүштөр;
- кылдарды же булаларды стерилдештирүү үчүн машиналар;
- таразалар жана өнөр жай багытындагы таразага тартуу үчүн жана башка жабдуулар;
- тамак-аш продукттарын жана суусундуктарды, фармацевтикалык, химиялык жана башка продукцияларды өндүрүү үчүн центрифугалар;
- каландрлар же башка валкалуу машинаналар;
- тешикке бир же бир нече монета, жетон же магниттик карточканы салган учурда тигил же бул товарды берүүнү жүргү турган соода автоматтар, а.и. кошо орнотулган жылытуучу же муздатуучу түзүлүштөрү менен, жана акчал алмаштыруу үчүн машиналар;
- өнөр жай түрүндөгү идиш жуугуч машиналар;
- кылдарды же булаларды стерилдештирүү үчүн машиналар;
- материалдарды температураны өзгөртүү процесси менен иштеп чыгуу үчүн жабдуу (идиштер, чандар, автоклавдарж.б.ар башка түрдөгү жылытуу жана муздатуу үчүн, патеризаторлор, кууруй турган жана буу жабдуусу ж.б.у.с.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- айыл чарбачылыгында колдонууга арналган чачыратуу жана чачуу үчүн механикалык түзүлүштөр (караңыз. 3921);
- лабораториялык түрдөгү центрифугалар (караңыз. 3965);
- кремдин сепараторлору же сүттү борборуна карай айлануу менен тазалагычтар (караңыз. 3925);
- кир жуугуч жайлар үчүңн борборун кайра айлануучу кургаткычтар, кийим үчүн борбоун карай айланып сыгып кургаткычтар (караңыз. 3926);
- уран изотопторун бөлүштүрүү үчүн арналышкан атайын («газ») центрифугалар (караңыз. 3929);
- прокаттык стандар (караңыз. 3923);
- металл баракчаларын түздөө, аларды иштеп чыгуу ана из салуу боюнча станоктор (караңыз. 3922);
- айнек плиткаларын же башка жалпак сыгылып чыкма айнектерди өндүрүү үчүн станоктор, ошондой эле айнекти иштеп чыгуу үчүн каландрлар (караңыз. 3929);
- тиричилик идиш-аяк жуугуч машиналар (негизги фонддор катары каралышпайт);
- өнөр жай же лабораториялык мештер (караңыз. 3912);
- жылуулук алмаштыруучу түзүлүштөр (караңыз. 3914);
- борбордук жылытуу казандары (караңыз. 3993); буу казандары жана буу жылыткычы менен казандар, ошондой эле жардамчы жабдуулар (караңыз. 3991);
- күнөскана түзүлүштөрү, инкубаторлор жана брудерлер, дандарды нымдуулагычтар (караңыз. 3921);
- текстиль жибин, кездемелерди же даяр текстиль кийимдерин жылуулук менен иштеп чыгаруу үчүн түзүлүштөр (мисалы, ийрилген жипти кондиционерлөө үчүн машиналар, бир аз жалын каптатуу үчүн машиналар (караңыз. 3926).
392
Атайын багыттагы машиналар
3921
Айыл чарбасы жана токой чарбасы үчүн машиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- айыл жана токой чарбасы үчүн дистанциялык башкаруусу бар тракторлор жана башкалар (дөңгөлөктүү тракторлор, устундарды тазалоо үчүн атайын арналган тракторлор (скиддерлер), устундарды тартуу үчүн механикалык лебедка менен жабдылышкан тракторлорж.б.у.с.);
-тракторлорго карата прицеп же үстүнө коймо алмаштыруучу жабдуу болуп кызмат өтөөчү машиналар (тырмоолор, соколорж.б.у.с.);
- топуракты даярдоо жана культивациялоо үчүн машиналар (мотор тырмоолор жана башка өзү жүрүүчү айыл чарба, бакча жана токой чарбачылыгынын машиналары; соколор, күрөктөр, культиваторлор, катоктор жана сепкичтерж.б.);
- газондор, парктар жана спорт аянтчалары үчүн чөп чапкычтар;
- данды, жүгөрүнү, жашылчаны, пахтаны жыйноо үчүн, жүзүмдү жана башка айыл чарба маданияттарын терүү үчүн машиналар жана комбайндар;
- жыйноочу техника менен дайыма монтаждалган өзү жүктөлө турган прицептер, чөптүк, жүгөрүнү (дүмбүлдөрү менен) кесүү, майдалоо жана ташып жүрүү үчүнж.б.у.с.;
- чөптү автоматтык көтөрүүсү менен тырмоо үчүн машиналар; чөптү которгучтар, валка жаткыргычтар, үймөктү тутамдап байлагычта;
- киптерге салыштыргычтар жана валкага орогуч чөптү жана саманды жыйнап жана талаага калтыра турган машиналар;
- картошка казгычтар (соко, бункер жана айры түрүндөгү);
- тамырдуулардын үстүн кесип салуучу машиналар, кызылча казгычтар;
- бактарды күбүп түшүргүчтөр;
- чалгылар, майдалагычтарж.б.у.с. жүрүгө баштарынан жалбырактарын алуу үчүн машиналарж.б.
- айыл чарбасында жана багбанчылыкта колдонула турган суюктуктарды же күкүмдөрдү чачыратуу же чачуу үчүн механикалык түзүлүштөр;
- жумурткаларды, жемиштерди жана башка айыл чарба продукттарын тазалоо, сорттоо же калибровкалоо үчүн машиналар;
- уй саай турган аппараттар жана машиналар;
- жаныбарлар үчүн жемдерди даярдоо үчүн машиналар жана механизмдер;
- канаттууларды багуу үчүн инкубаторлор жана брудерлер жанабашка машиналар жана жабдуулар;
- ири мүйүздүү малды, аттарды, чочколорду ж.б. автосугаргычтар жана автоматтык жууп-тазалоо үчүн лотоктор; кой кыркуу үчүн механикалык машиналар; аары багууда, балчылыкта колдонуу үчүн машиналар жана башка багбанчылык, канаттуу багуу, балчылык, жибек чыгаруучулук ж.б үчүн машиналар жана жабдуулар;
- бактарды омкоргучтар, валкалар үчүнмашиналар, бактарды көчүрүүүчүн машиналар жана токой чарбачылыгы үчүн жана башка машиналар жана жабдуулар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- каз тамандуу жана дөңгөлөктүү-каз тамандуу тракторлор, пайдалуу кен казып алууда колонгодор сыяктуулары (караңыз. 3924);
- газондор, парктар жана спорт аянтчалары үчүн чалгылар (караңыз. 3921);
- үймөк көтөргүчтөр, саман көтөргүчтөр, «үйлөтүү менен» чөп көтөргүчтөр же саман көтөргүчтөр; чөмүч же пневматикалык тптеги дан элеваторлору; жүктөө, көтөрүү, жүктөө-түшүрүү же ташып жрүү үчүн айыл чарбасынын техникалары же башка техникалар (караңыз. 3913);
- пахта тазалоочу машианалар (караңыз. 3926);
- уруктарды, дандаржы же кургак буурчак маданияттарын тазалоо, сорттоор же калибровкалоо үчүн машиналар (караңыз. 3925);
- тамеки жалбырагын жыйноо жана кесүү үчүн машиналар (караңыз. 3925);
- кант кызылчасы үчүн өнөр жай түрүндөгү кызылча кескичтер (караңыз. 3925);
- чөп үчүн кургатуучу түзүлүштөр, картошка үчүн, жашыл жемдер жана башка айыл чарба продукциясы үчүнавтоклавдар(караңыз. 3925);
- торпокторду чоңойтуу үчүн механикалык жардамчы каражаттар (караңыз. 3965);
- жүн кыркуу үчүн жөнөкөй кол кайчылары же кошо орнотулган электр кыймылдаткычы менен жүн кыркуу үчүн машинкалар (караңыз. 3995);
- бактарды отургузуу үчүн оюк жасоочу машиналар; бульдозерлор жанабакты кыйуу же кыйылган отундарды тазалоо үчүн атайын бульдозерлор (караңыз. 3924).
3922
Металлды, ташты, бакты жана ушуга окшош катуу материалдарды иштеп чыгуу үчүн станоктор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- лазердик же башка жарык же фотон нурлануусунун процесстерин пайдалануу менен иштөөчү станоктор, ультрадобуштук, электрдик-нурлануу станоктору ж.б.у.с.; металлдарды жана башка катуу материалдарды иштеп чыгуу үчүн станоктор;
- металлиштеп чыгаруучу борборлору, токардык, тешкич, ферезердик, жылмалагыч жана башка станоктор, ийүүчү, бүктөөчү, тешүүчүж.б.у.с. пресстер жана машиналар,айрысы бар стандар, сай салып кесүүчүж.б. станоктор;
- ташты, керамиканы, бетонду, асбоцементти жана ушуга окшош минералдык материалдарды иштетүү үчүн же айнекти муздак иштетүү үчүн станоктор, ошондой эле кымбат баалуу жана жарым кымбат балуу таштарды иштетүү станоктору (механикалык араалар же кесүүчү станоктор), кызытуу же ажыратуу үчүн станоктор, жылмалоо, тазалап иштетүү, жалтыратуу, дандаштыруу ж.б. үчүн станоктор; көзөө же ферезерлөө үчүн, токарь иштери үчүн, гравировкалоо, оймолоп салуу, кесп алуу ж.б.у.с. станоктор; айнек кесүүчү, жылмалоочу станоктор; жыгачты иштетүүчү станоктор, бондардык машиналар, карандаш өнөр жайында колдонуу үчүн станоктор; темиржол шпалдарын кесип алуу же көзөө үчүн машиналар; жыгачты скульптуралык иштетүү үчүн станоктор, гравировкалоочу станоктор, көчүрмөлөөчү станокторду кошо алуу менен; мык уруу үчүн станоктор, скрепкаларды орнотуу, чаптоо жана үкөктөрдү, себеттерди, кутуларды даярдоонун башка ыкмаларын жүзөгө ашыруу үчүн станоктор ж.б.;
- гальваникалык каптоолорду салуу үчүн, электролиз же электрофорез үчүн машиналар жана аппаратура.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- бул класста эскертилгенине карабастан, катуу материалдар мүнөздөмөлөрүнө аларды иштете баштаган учурда ээ болушпаган материалдарды иштетүү үчүн машиналар, алсак, жумшак пластмассаларды жне катып калган резинаны кесүү үчүн станоктор (караңыз. 3928);
- буюмдарды гранулдарзан же күкүмдөн даярдоо үчүн станоктор, мисалы, пластик материалдарын формалоо үчүн машиналар (караңыз. 3928);
- бамбукоталкалагычтар, жыгач чамындыларын кесүү үчүн станоктор жана устунду сүрүүчү станоктор, алар кагаз-целлюлоза өндүрүшүндө пайдаланылышат (караңыз. 3927);
- талкалоочу, жылмалоочу, аралаштыруучу, формалоочу станоктор, агломерациялык, куюп алма машиналар, кыш өндүрүү үчүн түзүлүштөр (караңыз. 3924);
- айнек булаларын топтомго буроо үчүн станоктор, токуучулук жана башка станоктор (караңыз. 3926).
3923
Металлургия үчүн машиналар жана жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- конвертерлер, эритме куюучу чөмүчтөр, алдына төшөгүчтөр;
- эритме куюучу машиналар (басым алдында куюп алуу үчүн машиналар, борборду карата тез айланып куюштуруучу машиналар, тынымсыз куюштура турган машиналарж.б.);
- прокат стандары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- күкүмдүк металлургия үчүн машиналар (металлдын күкүмдөрүнөн басым алдында кызытуу методу менен алуу үчүн) (караңыз. 3922);
-металл эмес материалдарды прокаттоо үчүн машиналар (мисалы, каландрлар), башка валкалуу машиналар (мисалы, кагаз негизге металл фольганы кошуу үчүн) (караңыз. 3919);
- ийе турган машиналар, бүктөй турган, чоё турган же теңдештирүүчү машиналар (караңыз. 3922).
3924
Машины для добычи полезных ископаемых и строительства
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- катуу жана башка пайдалуу казып алынуучу кендерге скважиналарды бургулоо үчүн машиналар; туннелдик (жол өткөрүүчү) машиналар;
- жогорку өткөрүмдүүлүк самосвалдары (жол тандабастар), бульдозерлор, автогрейдерлер, пландаштыргычтар, көп чөмүчтүү экскаваторлор, таптоочу жана башка жылып жүрүү, пландаштыруу, профилдештирүү, иштеп чыгуу, таптоо, калыңдатуу, топуракты чукуп алуу же тешкилөө үчүн машиналар жана механизмдер; свайларды ургулоо жана чыгаруу үчүн жабдуулар; жүк ташуучу автоунааларга жана тракторлорго илип коюуга арналышкан соколуу жана роторлуу кар тазалагычтар;
- жол-курулуш машиналары жана башка коомдук, курулуш жана ушуга окшош иштер үчүн жабдуулар; топуракты, ташты, кенди жана башка минералдык заттарды сорттоо, майдало, аралаштыруу жана ушуга окшош иштеп чыгуулар үчүн машиналар, а.и. бетон аралаштыргычтар же аралашма чалгычтар, минералдык заттарды битум менен аралаштыруу үчүн машиналар;
- пайдалуу кендерди казып алуу үчүн колдонулуучу каз тамандуу жана дөңгөлөктүү-каз тамандуу тракторлор, абдан кеңири каз таманы менен тракторлор сымал транспорт каражаттары жана рельстерде сыяктуу эле, жолдоро дагы иштей ала турган тракторлор.
Бул класстын машиналары стационардык сыяктуу эле, трактордун базасында монтаждалган болушу ыктымал (мисалы, пландаштыруучу калдык төгүүлөр)же автоунаа шассисине же жүк ташуучу автоунаага монтаждалган болушу мүмкүн (өзү жүрө турган машиналар) же темиржол кыймылдуу курамга кирбей турган платформаларда же арабаларда орнотулушу ыктымал. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- каз тамандуу тракторлор жана дөңгөлөктүү-каз тамандуу тракторлор айыл чарба жана токой чарбачылыктары үчүн (караңыз. 3921);
- курулуштарды бузуу боюнча иштер үчүн, крандар, көтөрмө блоктору, лебедкалар менен жабдылышкан тракторлор ж.б. (караңыз. 3113);
- дөңгөлөктүүтракторлор-жарым прицептерди тарткычтар (караңыз. 3112);
- ушул класстын тракторлоруна алмаштырылуучу жабдуу катары конструкцияланган машиналар жана жумушчу куралдар (жалпак кыргычтар, айланып тура турган кар камрагычтар ж.б.) (өз топтомдорунда класификацияланышат,эгерде алар транспорттук каражаттар менен чогуу алынып келине турган болушса дагы, ал ага орнотулганынан же орнотулбаганынан көз каранды эмес);
- мунай затынын же жаратылыш газынын деңиздеги жайгашканжерлерин чалгындоо же эксплуатациялоо үчүн колдонула турган калкып сүзүүчү же чөктүрүлө турган платформалар (караңыз.3123);
- шахталарда көмүр же кендерди тазалоочу машиналардан конвейерлерге ташып жүрүү үчүн колдонула турган жүк ташуучу вагонеткалар (караңыз. 3112);
- кыймылдуу бургулоочу жана башка адистештирилген автоунаалар (караңыз. 3113);
- жыгачты, тыгындарды, сөөктөрдү, эбонитти, катуу пластмассаларды жана ушуга окшош катуу материалдарды иштеп чыгуу үчүн атайын багыттагы станоктор, пресстер жана машиналар (караңыз.3922);
- топуракты, таштарды жана кендерди иштеп чыгуу үчүн катуу пайдалуу кендерди күкүм сымал же камыр сымал брикеттештирүү, формалоо жана пресстөө үчүн сыяктуу жана башка машиналар жана жабдуулар, жана куюлма кумдуу формаларды даярдоо үчүн формалоочу машиналар (караңыз. 3929);
- ташты жана башка минералдарды иштеп чыгаруу үчүн же айнекти муздак иштетүү үчүн станоктор (караңыз. 3922);
- бетонду жылдырууну жана салыштырууну жеңилдете турган бетонду калыңдатуу үчүн вибраторлор (караңыз.3915).
3925
Тамак-аш продукттарын иштеп чыгаруу үчүн жабдуу, суусундуктарды жана тамекилерди кошо алуу менен
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- борборуна карата айлануучу сүт сепараторлору, гомогенизаторлор, иррадиаторлор, май, сырды жана башка азыктарды даярдоо үчүн машиналар, сүттү иштеп чыгуу жана аны башка сүт азыктарына кайра иштеп чыгуу үчүн машиналар;
- данды талкалоо же майдалоо үчүн пайдалануучу жабдуулар жана ун тартуу өнөр жайында колдонула турган башка машиналар жана жабдуулар;
- шарапты, сидрды, жемиш ширелерин жана ушуга окшош суусундуктарды өндүрүү учурунда колдонула турган пресстер жана башка жабдуулар;
- нанды кактап бышыруу үчүн электрдик эмес мештерж.б.у.с.; кофекайнаткычтар, чай жана сүттү спирт менен жылыткычтар, буу менен жылый турган плиталар жана ушуга окшош тиричиликтик эмес тамакты даярдоо жана жылытуу үчүн жабдуулар;
- айыл чарба продукциясы үчүн кургаткычтар;
- миксерлер же камыр үчүн аралаштыргычтар, камыр порцияларына бышыруу үчүн керектүү формаларды берүү үчүн формалоочу машиналар, үзгүлтүксүз аракеттеги кысып чыгаруу менен штамповкалоо үчүн түтүк камырлар үчүн пресстер, спагетти ж.б.у.с., какао же шоколадды чыгаруу үчүн машиналар жана башка наабайканалар үчүн, нанды, нан азыктарын жана кондитердик азыктарды өнөр жайлык өндүрүү үчүн жабдуулар;
- кумшекерди өндүрүү үчүн машиналар жана жабдуулар;
- сыра кайнатуучу заводдор үчүн машиналар жана жабдуулар;
- этти жана үй куштарын тууроо үчүн машиналар жана башка этти жана куш этин кайра иштетүү үчүн өнөр жай жабдуусу;
- кабык аарчыгыч машиналар, кулатуу үчүн машиналар, сыртын аарчыгычтар ж.б., жемиштерди, жаңгактарды же жашылчаларды кайра иштеп чыгаруу үчүн жана башка өнөр жай жабдуусу;
- балыкты тууроо үчүн, балыктарды, моллюскаларды тазалоо үчүн машиналарж.б.у.с., тамак-аш продукттарын же суусундуктарды өнөр жайлык даярдоо же өндүрүү үчүн жана башка машиналар; уруктарды, дандарды жана кургак буурчак маданияттарын тазалоо, сорттоо же калибровкалоо үчүн машиналар;
- тамеки жалбырагын үзүп алуу жана кесүү үчүн машиналар, сигараларды жана тамекилерди даярдоо үчүнмашиналарж.б.у.с.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- өнөр жайлык электрдик нан бышыруучу мештер (караңыз. 3912);
- жемиштер үчүн конвейерлер жана башка көтөрүү-транспорттук жабдуу (караңыз. 3913);
- муздаткыч жабдуулар (караңыз. 3914);
- муздатуучулар, стерилдештирүүчүлөр, пастеризаторлор, центрифугалар, чыпкасы бар пресстер, куюштуруу үчүн машина сыяктуу жалпы багыттагы жабдуу; катмарланган камырды, түтүк кесме камырын ж.б.у.с.баракча формасында жайуу үчүн машиналар, кызылча ширесин дефекациялоо үчүн резервуарлар, ширени коюлтуу (кайнатуу) үчүн түзүлүштөр, кумшекерди кристталга кайнатуу үчн вакуум түзүлүштөр, жана башка ушуга окшош түзүлүштөр (караңыз. 3919);
- кесме түтүктөрдү алдын ала кургатуу үчүн машиналар же кургатуучу машиналар (караңыз. 3929).
3926
Текстиль, тигүүчүлүк, тери жана булгаары кийимдерин даярдоо үчүн жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- текстиль булаларын даярдоо үчүн машиналар
(жасалма текстиль материалдарын экструдлөө, керип узартуу, текстуралоо же кесүү үчүн жабдуулар; пахта тазалоочу, тытуучу машиналар; жүн тытуу үчүн машиналар, кардо тырмагыч жана жал тырмагыч машиналар; буроо үчүн жиюекти даярдоочу машиналар ж.б.;
- ийрүүчү, тросттоочу, ороочу, түрүүчү же түйүндөөчү машиналар;
- бардык түрдөгү токуу станоктору;
- токуучу, тигүүчү, тафтингдөчү машиналар; кол менен токуу жана торлорду токуу үчүн станоктор, айнек булаларын тутамдап ороо үчүн станоктор ж.б.у.с., а.и. текстиль машиналарын иштеп чыгаруу үчүн машиналар менен бирге колдонуу үчүн жардамчы жабдуу (мисалы, жаккард механизмдери үчүн перфорациялоочу машиналар, текстиль материалдарында басып чыгаруу үчүн машиналар ж.б.);
- кийиз салуу жана ийлөө үчүн машиналар жана фетрди иштеп чыгууүчүн башка жабдуулар, а.и. фетр шляпаларын чыгаруу үчүн;
- текстиль кездемелерин түрүү, жазуу, бүктөө, кесүү, бычуу, жасалгалоо үчүн тишчелери менен жабдуулар;
- үтүктөөчү машиналар жана буу пресстери, буулоочу аппараттар, гофралоочу жана плиссе жасоочу машиналар ж.б.у.с.;
- жиптер жана текстиль кийимдер үчүн кир жуугуч же жуугуч машиналар; агартуучу же бойоочу машиналарж.б.;
- текстиль жиптерин, кездемелерди же жаяр текстиль буюмдарын аппретирлөө же жасалгалоо үчүн машиналар; линолеумду же башка полго төшөлүүчү жабдууларды өндүрү учурунда колдонулуучу кездеме же башка негизге пастаны сыйпоо үчүн машиналар;
- кир жуугучтар үчүн кир жуугуч машиналар (сыйымдуулугу 10 кг кургак кирден ашык), а.и.эки функцияны тең аткаруучу машиналар: жууну дагы жана кургатууну дагы; кургак тазалоо машиналары, борборунан качма айлануучу (центрифугалуу) кийимдер үчүн кургаткычтарж.б.у.с.;
- текстиль материалынын, теринин ж.б. эки же андан ашык бөлүктөрүн тигүү үчүн өнөр жай тибиндеги тигүүчү машиналар, тери кийимдерди тигүү үчүн,бут кийимди өндүрүү же оңдоо үчүн же башка булгаары буюмдарын тигүү үчүн, токулган кийимдердин бөлүктөрүн тигүү (четин четине карай) үчүн машиналар ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тиричилик тигүү машиналары, автоматтык жана автоматтык эмес кир жуугуч машиналар сыйымдуулугу 10 кг кургак кирден ашык (өндүрүш максаттары үчүн колдонуучулары - караңыз. 3995, өндүрүш максаттары үчүн эмес колдонуучулары –негизги фонддор катары каралбайт);
- басуучу жана мукабалоочу тигүү машиналары (караңыз. 3929);
- айнекбуласын же айнек жибин алуу үчүн иштетилген токуучу машиналар (караңыз. 3929);
- жибек курттарын жок кылуу үчүн жылуулук менен иштеп чыгуусу үчүн машиналар (караңыз. 3919);
- центрифуга тибиндеги гидробөлгүчтөр (караңыз. 3919 и 3926);
- жгуттарды жана оролгон жиптерди салыштыруу үчүн машиналар (караңыз. 3929);
- кабелдердин тарамыштарынтарамдап салуу же башка электр зымдарын даярдоо үчүн арналган токуу үчүн атайын станоктор, же өткөргүчтөрдүн ийкемдүү тарамыштарын токуу же буроону даярдоону жүзөгө ашыра турган станоктор (караңыз. 3929);
- жасалма буланы сыгып чыгаруу үчүн пайдаланылуучу насостор (караңыз. 3911);
- жасалма буланы сыгып чыгаруу үчүн пайдаланылуучу чыпкалар (караңыз. 3919);
- бышыруунун алдында салынган кийизди пресстөө үчүн каландрлар (караңыз. 3919);
- автоклавдар, буу көйнөкчөгө салынган бактар (кубдар) жана текстилдин жылуулук иштетилиши үчүн арналган сымал иденттештирилиши мүмкүн болгон башка ысытуучу жабдуу (караңыз.3919);
- кагаз массасын даярдоо процессинде колдонула турган чүпүрөк-чапырактар үчүн кир жуугуч машина (караңыз. 3927);
- текстиль продукциясын иштеп чыгууга арналбаган кургаткычтар (караңыз. 3929);
- чачыратуу, лактоо ж.б. жолдор менен боёо үчүн машиналар (караңыз. 3919);
- мал союлуучу жайларда колдонула турган кылдарды кетирүү үчүн машиналар (караңыз. 3925);
- жалпы багыттагы пресстер (караңыз. 3929);
- терилерди жана кайыштарды өлчөө үчүн машиналар (караңыз. 3961).
3927
Кагаз же картон продукциясын өндүрүү үчүн жабдуу
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- кагаз кесүүчү машиналар жана комбинацияланган станоктор;
- перфорациялык машиналар, гербдүү кагаз үчүн, даараткана кагазы үчүн машиналар ж.б.;
- кагаз массасынан, кагаздан же картондон буюмдарды формалоо үчүн машиналар (жумурткалар үчүн оромолдорду, кондитердик азыктар үчүн кутуларды, туристтер, оюнчуктар үчүн оромолдорду ж.б.у.с.);
- баштыктарды жасоо үчүн машиналар (кесүү үчүн, бүктөө үчүн, жабыштыруу үчүн ж.б.у.с.);
- картон кутуларын, үкөктөрдү, түтүктөрдү, барабандарды же ушуга окшош буюмдарды кагаздан же екартондо формалоодон айырмаланып турган башка ыкмалар менен даярдоо үчүн машина;
- кагаз түтүктөрүн, роликтерди, гильзаларды, изоляторлорду, патрон гильзаларын ж.б.у.с. өндүрүү үчүн орой турган машиналар; кагаз стакандарын, идиштерди формалоо үчүн ж.б.у.с. машиналар кошулган жерин бириктирүү жана чаптоо үчүн түзүлүштөрү менен; кагаз массасын, кагазды же картонду өндүрүү үчүн жана башка жабдуулар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- көп учурда буюмдарга форма берүү үчүн колдонулуучу жөнөкөй механикалык же гидравликалык пресстер(караңыз. 2939);
- картон матрицаларын даярдоо үчүн пресстер жана кагаз перфотасмаларынын жардамы менен башкарылуучу шрифтти терүү үчүн машиналар (караңыз. 3929);
- картондон жасалган буюмдарды кургатуу үчүн кургатуучу камералар (караңыз. 3929);
- оромолдоочу машиналар (мисалы, шоколад үчүн), алар ошондой эле картон кутуларын чыгарышат жана басып бекитишет ж.б. (караңыз.3919);
- тигель басылма машиналары, боёк сыйпабастан басып чыгара турган машиналарды кошо алуу менен (караңыз. 3929);
- кагаз жиптерин алуу максатында тилкелерди ороо үчүн машиналар (караңыз. 3926);
- жаккард тасмалары үчүн тешик жасоочу машиналар (караңыз. 3926);
- кагаз мүшөктөрдү өндүрүү үчүн тигүүчү машиналар (караңыз. 3926);
- перфокарталарда же документтерде перфорациялык көзөнөктөрдү тешүү үчүн машиналар, же кагазды жок кылуучу машиналар (майдалагычтар) документтери жок кылуу үчүн мекемелерде пайдаланыла тургандарына окшоштору (караңыз. 3939);
- көзчөлөрдү (пистолеттерди) бекитүү үчүн машиналар, мисалы этикеткаларга, жана кагаз стакандарды, идиштерди ж.б.у.с.чөктүрүү методу менен жылмалоо үчүн машиналар (караңыз. 3929).
3928
Резинаны же пластмассаны кайра иштеп чыгуу үчүн жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- куюп жасоо үчүн машиналар жана резинаны же пластмассаны иштеп чыгаруу үчүн же бул материалдардан продукцияларды өндүрүү үчүн термоформалоочу машиналар, а.и. пневматикалык шиналардын протекторлорун жана покрышкаларды калыбына келтирүү же куюу үчүн же пневматикалык шиналардын камераларын куюп алуу же башкача формалоо үчүн;
- пресстер, а.и.граммофон пластинкаларын жасоо үчүн;
- фибраны өндүрүү үчүн машиналар; экструдерлер;
- пенопласттан, пенорезинадан же латекстүү пенорезинадан жана ушуга окшош материалдардан блокторду кесип алуу үчүн машиналар, пенопласттардан буюмдарды өндүрүү үчүн башка машиналар, а.и. реакцияга жөндөмдүү чайырларды иштеп чыгаруу үчүн машиналар;
- резинаны же пластмассаны иштеп чыгаруу үчүн майдалоочу жабдуу, кесүү, кызытуу же сыйруу үчүн машиналар, сай кесүүчү машиналар жана резина буюмдарда сай салуу үчүн түзүлүштөр жана башка резинаны же пластмассаны иштеп чыгуу үчүн же ушул материалдардан продукцияны өндүрүү үчүн пайдаланыла турган жабдуулар.
3929
Жана башка, башка топтомдорго киргизилбеген атайын багыттагы машиналар жана жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- басылма жана мукабалоочу машиналар (басманын офсеттик жана башка түрлөрү үчүн машиналар, бүктөөчү, топтоочу, скаоба бекитүүчү жана башка тигүүчү машиналар, перфорациялые ж.б. машиналар; куйма машиналар, терүүчү верстактар, матрицалар, матрицаларды куюу үчүн атайын пресстер, кычкыл менен пластиналарды жана цилиндрлерди кысуучу машиналар, горизонталдык центрифугалар жана башка басма формаларын, пластиналарды терүү, даярдоо же чыгаруу үчүн машиналар, аппараттар жана жабдуулар; материалды же кипаларды көтөргүчтөр, барактарды берип туруу механизмдери; бүктөө үчүн, желим сыйпоо үчүн машиналар, перфорациялоочу станоктор жана зымтигүүчү машиналар; удаалаш номерлөө үчүн машиналарж.б.у.с.);
- жарым өткөргүчтүү булдарды же пластиналарды, жарым өткөргүчтүү приборлорду, электрондук интегралдык схемаларды, жалпак дисплей панелдерин өндүрүүгө гана жана негизинен ушул иштерге колдонулуучу машиналар жана аппаратуралар (ультрадобуш процесстерин пайдалануу менен иштей турган станоктор; жарым өткөргүчтүү материалдарда жана негизи жактарында сүрөттү кургак түшүрүү үчүн түзүлүштөр, бүктөөчү, четтерин бүктөөчү, түздөөчү машиналар (пресстерди кошо алуу менен), жарым өткөргүчтүү приборлорду өндүрүүдө колдонула тургандары; масканын сүрөтүн сенсибирилленген жарым өткөргүчтүү материалдарга жана жалпак дисплей панелдеринин сенсибирленген негизине проекциялоо же түшүрүү үчүн аппаратуралар; эпитаксиалдуу катмарды жарым өткөргүчтүү пластиналарга чегерүү үчүн түзүлүштөр жана суюк кристал түзүлүштөрүнүн негизине чачыратуу менен физикалык каптатуу үчүн аппаратура; диэлектрикалык негизди ферезрлөө жана көзөө үчүн иштеп чыгуучу станоктор, кремний стержендерин пластинкаларга кесүү үчүн станоктор (мисалы, ички кесүүчү чети ар араа), басма платаларын бөлүп кесүү же перфорациялоо үчүн жана негиздерди же жарым өткөргүчтүү пластиналарды жылмалоо жана жалтыратуу үчүн станоктор, электрондук интегралдык схемаларды даярдоо учурунда колдонулуучу проекциялоочу аппараттар ж.б.);
- негизинен маскаларды жана шаблондорду өндүрүү же маскалардагы жана шаблондордогу дефекттерди четтетүү үчүн; жарым өткөргүчтүү приборлорду же электрондук интегралдык схемаларды жыйноонун; булдарды же пластиналарды, жарым өткөргүчтүү приборлорду, электрондук интегралдык схемаларды же жалпак дисплей панелдерин көтөрүү, манипуляциялоо, жүктөө же чыгарып салуу үчүн гана колдонула турган машиналар жана аппаратуралар;
- түтүк кесмелерди алдын ала кургатуу үчүн машиналар же кургатуучу машиналар; жыгачтар, целлюлоза, кагаз же картон үчүн кургаткычтар; башка топтомдорго киргизилбеген өнөр жай кургаткычтары (буу чыгаргычтар, сублимациялык кургатуу үчүн лабораториялык түзүлүштөр жана турукташтыруу жана антитоксиндер, бактериялар, вирустар, плазмалар жана сары суулар сыяктуу биологиялык заттарды суусун кетирүү менен консервациялоо үчүн тоңдургуч кургатуучу түзүлүштөр; ажырап кете турган же радиоактивдүү эритиндилерди буулантып кургатуу үчүн же ажырап кете турган же раиоактивдүү продукттарды кургатуу үчүн агрегаттар жана жабдууларж.б.);
- аттракциондор (айланма селкинчектер, селкинчектер, тирлерж.б.), көчүп жүрүүчү цирктер, жаныбарларды кармагандар жана театрлар, эгерде алар өздөрүнүн нормалдуу иштеп турушу үчүн талап кылына турган бардык зарыл болгон элементтеринен (жабдууларынан) турушса;
- металлды иштеп чыгуу үчүн машиналар (тигелдик кысуучу пресстер алюминотермикалык рельстерди, машиналардын деталдарын ж.б. ширетүү үчүн); металлдарды тазалоо жана кыруу үчүн машиналар, а.и. лист чыгаруучу стандар үчүн кысуучу агрегаттар; формалоочу аралашманы, жыйрылып калууларды алып салуу же металл буюмдарын жалтыратуу үчүн айланып туруучу барабандар (например, гайкаларды, болтторду же шариктүү подшипниктерди); эрип турган калайга чөктүрүүнүн жардамы менен калай менен чайкоо үчүн машиналар; чоюн талкалагычтар жана чоюн сыныктарын бөлүктөрүнө талкалоо үчүн атайын темир уста стандары; электр кабелдерин текстиль жиптеринин, сиңирилген кагаз тилкелеринин, асбест тасмаларынын же башка изоляциялоочу же коргоочу материалдардын катмары менен ороо же каптоо үчүн атайын машиналар; электр катушкаларын сары зымдан, мисалы, электр кыймылдаткычтары трансформаторлор же индукторлор үчүн түрүүчү түзүлүштөр);
- изотопторду бөлүштүрүү үчүн жабдуулар жана түзүлүштөр (атайын центрифугалар, уран изотопторунун сепараторлору, оор сууну өндүрүү үчүн түзүлүшж.б.);
- бактар же башка резервуарлар, пресстер, талкалагычтар, майдалагычтар, аралаштыргычтар ж.б. продукттардын конкреттүү түрлөрүнө же өнөр жайынын тармактары үчүн арналбагандары;
- лампалардын колбаларын вакуумдуу герметизациялоо үчүн машиналар, ысытуунун электр лампаларын жыйноо үчүн машиналар, үйлөө менен газ горелкалары же айнек колбаларды чыгаруу үчүн пресстик-чыгаруучу түзүлүш ж.б.у.с.;
- гидравликалык келтирүү менен жылып жүрүүчү (механикалаштырылган) горн бекиткичтери;
- айнекти же айнек буюмдарын жасоо же ысык иштетип чыгаруу үчүн машиналар (куюуу столдору, үйлөтүү жана сүйрөө процесстери үчүн, айнекти ысык иштетип чыгаруу үчүн машиналар, ар түрдүү айнек буюмдарын формалоо үчүн пресстер, бөтөлкөлөрдүдаярдоо үчүн машиналар, айнек булаларын жана айнек жиптерин даярдоо үчүн ж.б.);
- өнөржай универсалдык роботтору көп максаттуу адистештирилген колдонуу үчүн, колдонуучу жумушчу куралдарын жөнөкөй алмаштыруу учурунда ар түрдүү функцияларды аткарууга жөндөмдүүлөр (ширетүүчү, малярдык, көтөрүү-транспорттук, жүктөөчү-түшүрүүчү, металл кесүүчү, жыйноочу, металлды иштетип чыгаруучу жана башка иштер үчүн, зыяндуу курчап турган чөйрө шарттарындагы иштер үчүн (уулуу продукттар, чаң ж.б. бар болгон учурда) же болбосо иши көп жумуштар үчүн (оор жүктөрдү жылыштыруу, монотондуу чарчатуучу мүнөздөгү кайталануучу операциялар));
- өздөрү менен автоматтык майлоочу насостук типтеги машина техникасын майлоо үчүн түзүлүштү көрсөтүп турган майлоочу борбордук системалар;
- канаттарды же тростторду даярдоо үчүн машиналар (буроочу, айландыруучу же токуучу машиналар ж.б.), а.и. электр өткөргүчтөрүн буроо жана өрүү үчүн жана коаксиалдык кабелдерди өндүрүү үчүн машиналар;
- пресстер, цилиндрлер, машиналары-экструдерлер жана башка күкүм сымал түрдөү же камыр сымал түрдө катуу пайдалуу казып алуу кендерин (катуу минералдык отунду, керамикалык массаларды, бетон буюмдарды, гипстен жана асбоцементтен жасалган буюмдарды, графиттик электроддорду ж.б.у.с.) брикеттештирүү, формалоо жана пресстөө үчүн машиналар; графиттик карандаш стержендерин сыгып чыгаруу үчүн экструдерлер; куюлма кум формаларын даярдоо үчүн формалоочу машиналар;
- ракеталык багыттоочу иштетүүчү түзүлүштөр жана мунаралар учуучу аппараттар үчүн башка старт берүүчү жабдуулар, катапультталуучу түзүлүштөр, палубалык тормоздук же ушуга окшош түзүлүштөр (жарандык колдонуу үчүн);
- механикалык бөлүктөр үчүн балансташтыруучу машиналар жана түзүлүштөр;
- жогорку басымга ээ болгон көмүртектин кош кычкылынын басымын кескин төмөндөтүүнүн жыйынтыгында муздап калуудан алына турган кургак музду (плиткалык музду) өндүрүү үчүн;
- ар түрдүү атайын багыттагы жана башка машиналар жана механикалык түзүлүштөр (көлөмдүү бөлүштүрүү аппараттары, каалагандай материалдар баскычтарды же түтүктүү бекиткичтерди орнотуу үчүн машиналар, титиретүүчү кыймылдаткычтар жана электромагниттик титиреткичтер, себеттерди даярдоо үчүн машиналар, сүрөт тартуучу кисттерди же башка кисттерди жана щеткаларды даярдоо үчүн машиналар; гидропневматикалык батареялар; реверстин механизмдеринин тартуусу үчүн механикалык келтирүүлөр; атайын конструкциянын даараткана түйүндөрү; абаны нымдагычтар жана кургаткычтар жана башка жарандык авиациянын буюмдары; буюмдардын металл бөлүктөрүн жана ар түрдүү башка буюмдарды тазалоо үчүн ультрадобуштуу аппараттар, бут кийимди тазалоо үчүн автоматтык машиналар; кагаз стакандарын же идиштерди ж.б.у.с. чөктүрүүнүн жардамы менен жасоо үчүн машиналар; өнөр жай чаң соргучтары жана өнөр жай полотерлору; гараждын дарбазаларын ачуу жана жабуу системалары, дистанциялык башкаруу менен жабдылышкан механикалык түзүлүштөр).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кеңсе тибиндеги басма машиналары (караңыз. 3932);
- текстиль материалдарындагы басылма үчүн машиналар (караңыз. 3926);
-ультрадобуштук процесстерди пайдалануу менен иштешкен жарым өткөргүчтүү приборлорду же электрондук интегралдык схемаларды өндүрүү үчүн станоктор (караңыз. 3922);
- айыл чарба продукциялары үчүн кургаткычтар (караңыз. 3925);
- радиоактивдүү чөгүндүлөрдү кургатуу үчүн центрифугалар (караңыз. 3919);
- бөтөлкөлөрдү жана башка идиштерди кургатуу үчүн жабдуу (караңыз. 3919);
- текстиль жиптери, кездемелер же даяр текстиль буюмдары үчүн жабдуулар (караңыз. 3926);
- металлдарды иштетип чыгаруу үчүн станоктор (караңыз. 3922);
- конкреттүү функцияларды аткаруу үчүн атайын арналышкан өнөр жай роботтору (ал тараптан аткарылып жаткан функцияларга ылайык классификацияланышат, мисалы, караңыз. 3947, 3913, 3919 же 3922);
- бууландыруу түрүндөгү абаны муздаткычтар, абаны нымдуулагычтар же абаны кургаткычтар, 3914же 3919 классынын приборлоруна кире тургандары;
- канителировкалоочу машиналар, 3926 тклассына кире тургандарына окшоштору;
- буу же кум агылтуучу түзүлүштөр (караңыз. 3919);
- иштелип чыгарылган ядро отундарын пирометаллургиялык процесстер менен бөлүштүрүү үчүн мештер (караңыз. 3912);
- иштелип чыгарылган же фракциялык айдап өткөрүү методу боюнча иштей турган агымдарды кайра иштеп чыгуу үчүн сепараторлор (оор сууну өндүрүү үчүн арналгандарынан башкалары) (караңыз.3919);
- радиоактивдүү чаңды кетирүү үчүн атайын арналышкан аба чыпкалары (физикалык же электростатикалык типтеги); радиоактивдүү йодду сактоо үчүн активдештирилген көмүрдүн негизиндеги тазалагычтар, радиоактивдүү элементтерди сепарациялоо үчүн ион алмашуучу түзүлүш, электродиализдик аппараттарды, иштелип чыгарылган отун үчүн же химиялык принциптерде же ион алмашуучу агымдарды иштеп чыгуу үчүн сепараторлор (караңыз. 3914 же 3919);
- продукциянын конкреттүү түрлөрү же өнөр жайынын тармактары үчүн арналышкан сорттоо, талкалоо, аралаштыруу жана окшош иштеп чыгуу үчүн машиналар (караңыз. 392-майда топтун тиешелүү топтомдорун, мисалы, топуракты, ташты, кендерди жана башка минералдык заттарды иштеп чыгуу үчүн – караңыз. 3924; тамак-аш продукттарын (суусундуктарды кошо алуу менен) жана тамеки буюмдарын иштеп чыгуу үчүн – караңыз.3925, резинаны же пластмассаны иштеп чыгуу үчүн же ушул материалдардаг продукция өндүрүү үчүн – караңыз. 3928 ж.б.);
- чыңалуунун металл жиптерин даярдоо үчүн, экрандаштыруучу торчону, аноддорду же таканчык элементтерин кесүү жана монтаждоо үчүн, машиналар, ичке металл зымдан электр лампочкаларын ысытуу жиптерин өндүрүүдө спиралдарды ороо үчүн станоктор (караңыз. 3922); экрандаштыруучу торчолору же электроддорду ширетүү үчүн машиналар (караңыз. 3947 же 3919);
- айнекти катуу абалда иштеп чыгуу үчүн машиналар (тиешелүү операцияны аткаруунун жеңилдетүү үчүн аны бир аз жылыткан учурда дагы) (караңыз. 3922);
- өрүүнүн алдындагы операцияларды аткаруучу машиналар, б.а. тытуучу, жулмалоочу, тросттоштуруучу, тасмалуу, өрүүчү жана ороочу машиналар, ошондой эле жип ийрүү фабрикаларында колдонула турган ушуга окшош машиналар; ушундай машиналардын айрымдары ошондой эле ийрилген дип ыкмасы менен жука шнурду өндүрүү үчүн пайдаланылышы мүмкүн; текстиль жибинин, чыгырык жиптеринин оромдорун түрүү үчүн машиналарж.б. (караңыз. 3926);
- куюучу формалоочу кумдуу аралашмаларды даярдоо үчүн колдонула турган аралаштыруучу машиналар (караңыз. 3924);
- жыгачты тарамдоо үчүн, мажүрүм талдарды кабыгынан тазалоо үчүн, ротанг пальмасынын жалбырактарын ороо үчүн машиналар ж.б.; щеткалардын кармагычтарын же кисттердин кармоочторун жыгачтан, тыгындан, сөөктөн, катуу резинадан же ушуга окшош катуу материалдардан жасоо үчүн иштеп чыгуучу машиналар (караңыз. 3926);
- щетка кылын же булаларын стерилдештирүү үчүн машиналар (караңыз. 3919);
- планерлерди иштетүү үчүн мотор келтирүүсү менен лебедка түзүлүштөрү (караңыз. 3913).
393
Кеңсе жабдуулары жана машиналары, бухгалтердик жана эсептик жана башкалары
3931
Банкоматтар, соода кассалык терминалдары жана машинага же маалыматтарды иштеп чыгуу түйүнүнө туташтырыла турган ушуга окшош машиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- акчалай жана машинага же маалыматтарды иштеп чыгуу түйүнүнө туташтырыла турган башка операциялар үчүн кардарлардын өзүн-өзү тейлөө соода терминалдары;
- накталай акчаларды берүү үчүн банкоматтар (банккарточкаларынан), турак-жай-коммуналдык жана башка кызматтарга акы төлөө үчүн машинага же маалыматтарды иштеп чыгуу түйүнүнө туташтырыла турган банк карточкаларын пайдаланып же накталай акчалар менен эсептер;
- алар автономдуу эмес же автономдуу болуп саналышкандыгынан көз карандысыз маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн машиналар менен чогуу иштей турган банкноттор үчүн автоматтык таркатуучу түзүлүштөр;
- негизги жабдуунун башкаруусу алдында же автономиялуу режимде маалыматьарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн машина менен биргеликте иштей турган кассалык аппараттар ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эсептөөчү машиналар (караңыз. 321);
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн машина менен биргеликте иштебеген кассалык аппараттар (караңыз.3932).
3932
Жазуучу машинкалар, калькуляторлор, бухгалтердик жана ушуга окшош эсептик түзүлүштү камтып турган машиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жазуучу автоматтык машинкалар жана текстти иштеп чыгуу үчүн түзүлүш;
- электрондук эмес эсептөөчү машиналар жана электрондук калькуляторлор жана чөнтөк машиналары маалыматтарды жазуу, уктуруу жана визуалдык көрсөтүү үчүн калькулятор функциялары менен;
- бухгалтердик китептерди жүргүзүү үчүн эсептик-аналитикалык машиналар;
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн чогуу иштешпеген кассалык аппараттар;
- эсептик түзүлүштү камтып турган жана башка машиналар (почталык франкировалдык машиналар, билет машиналар, ат чабуулар үчүн эсептик суммалоочу машиналао, баасын көрсөтүү менен этикеткаларды өндүрүү үчүн машиналар, маршруттун бир бөлүгүнө жол жүрүү транспорт билеттерин чыгаруучу машиналарж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- эсептөөчү машиналар (караңыз. 321);
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу үчүн машина менен биргеликте иштеген кассалык аппараттар (караңыз. 3931).
3939
Жана башка кеңсенин жабдуулары жана машиналары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- оптикалык системасы бар же контакт тибиндеги жана термокөчүрмөлөөчү аппараттарга ээ болушкан фотокөчүрмөлөөчү кеңсе машиналары; офсеттик басуу үчүн барактуу кеңсе машиналары;
- көбөйтүүчү аппараттар, даректик машиналар, почта маалыматын иштеп чыгуу үчүн машиналар, маркаларды басып өчүрүү үчүн машиналар, кат сорттоочу машиналарж.б.у.с.;
- эсептик түзүлүшсүз билеттерди берүү үчүн билеттик машиналар;
- монета сорттоочу же монета саноочу машиналар (аынны ичинде банкнотторжу санап чыгуу жана төлөө үчүн машиналар); эсептөөчү машина менен чогуу иштей турган, алар автономиялуу же автономиялуу эмес болгондугунан көз карандысыз банкнотторду берүү үчүн автоматтык түзүлүш;
- калган акчасын берүү үчүн, кардарларга калган акчасын автоматтык берүү үчүн кассалык аппараттар менен бирге пайдаланылуучу автоматтык түзүлүштөр;
- кеңселерде документтерди жана терилген материалдарды сорттоо жана топтоштуруу үчүн автономдуу машиналар;
- жашыруун документтерди жок кылуу үчүн мекемелерде колдонула турган сыяктуу кагаз майдалагычтар; перфорациялык машиналар; скобалар менен бекитүү жана скобаларды чыгаруу үчүн машинкалар, тешкичтер, гравировкалоочу машинкалар, диктофондор, карандаштар үчүн уучтагыч машинкалар ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- маалыматтарды автоматтык иштеп чыгуу машиналарынын чыгыш түзүлхштөрү болуп саналган терүүчү машиналар (караңыз. 3215 же 3216);
- тесттерди терүү ыкмасы менен басып чыгаруу үчүн колдонула турган перфорациялоо үчүн машиналар (караңыз. 3929);
- скоба орнотуучу пистолеттер (караңыз.3995); китептерди тигүү учурунда колдонула турган скоба орнотуучумашиналар (караңыз. 3929) же картон коробкаларынөндүрүүдө (караңыз. 3927);
- жана башка үн жазуучу же үн уктуруучу (диктофондордон башкалары) (караңыз. 3952);
- кеңсе шкафтары, столдоруж.б. (караңыз. 3971).
394
Электр жабдуулары
3941
Электр кыймылдаткычтары, генераторлор жана трансформаторлор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт: -туруктуу жана өзгөрүлмөлүү токтун электр кыймылдаткычтары, а.и. өзгөрүлмөлүү жана туруктуу токтун универсалдуу электр кыймылдаткычтары жана кайыктын «салына турган моторлору», ал электр кыймылдаткычы, вал, сүзүүчү винт жана руль кире турган агрегатты түшүндүрүп турат; -туруктуу жана өзгөрүлмөлүү токтунэлектрогенераторлору (синхрондуугенераторлор), фотоэлектрдик генераторлор;
- электргенератордук түзүлүштөр жана электрдик айланып туруучу өзгөртүп түзгүчтөр;
- электрдик трансформаторлор;
- газразряддуу лампалар же түтүктөр үчүн балласт каршылыгы; статикалык өзгөртүп түзгүчтөр; жана башка индуктивдүүлүк катушкалары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- моторлуу транспорт каражаттары үчүн бардык түрдөгү кыймылдаткычтар (автоунаалар, суу жана аба кемелери, мотоциклдер) (негизги фонддор катары каралбастан, моторлуу транспорт каражаттары үчүн бөлүктөр катары каралышат);
- тасмалуу же роликтүү конвейерлер үчүн электр кыймылдаткычын камтып турган барабандар же рольгангдар (негизги фонддор катары эмес, тасмалуу жана роликтүү конвейерлердин бөлүгү катары каралышат);
- кыймвлдаткычтар-вибраторлор жана электромагниттик вибраторлор (караңыз. 3929);
- электр генератордук шамал энергетикалык түзүлүштөрү (караңыз. 3911);
- электрдик генератордук агрегаттар, өзүнүн ширетүү баштары же ширетүү буюмдары менен чогуу алынып келине тургандары (караңыз. 3947);
- трансформаторлор, өзүнүн ширетүү баштары же ширетүү буюмдары менен чогуу көрсөтүлгөндөр (караңыз. 3947);
- көп каналдуу трансформаторлор үчүнкоммутаторлор (караңыз. 3943);
- радиология аппаратурасы үчүн атайын арналышкан жогорку чыңалуунун генераторлору (же трансформаторлору) (негизги фонддор катары эмес, 3964 классынын жабдууларынын бөлүгү катары каралышат);
- чыңалуунун автоматтык жөнгө салгычтары (караңыз. 3961);
- электр энергиясын бөлүштүрүү үчүн трансформатордук көмөкчү чордондору (караңыз. 2264).
3942
Электр бөлүштүрүүчү жана жөнгө салуучу аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- электр чынжырларын өчүрүү, которуу же коргоо үчүн аппаратураны, а.и. төмөнкү вольттуу аппаратураны (сактагычтар, өчүргүчтөр, чагылган кетирүүчүлөр, чыңалууну чектегичтер, рележ.б.);
- бөлүштүрүүчү щиттер, кошо орнотулган эсептөөчү машинасы менен башкаруунун санариптик панелдериж.б.
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- автоматтык башкаруу аппаратурасын (караңыз. 3961);
- телефондук коммутаторлорду (караңыз. 3233);
- абоненттик телефондук станциялардын бөлүштүрүү щиттерин (караңыз. 3943);
- транспорттун кыймылын жөнгө салуу үчүн жабдууларды (караңыз. 3946).
3943
Электр өткөргүчтөрү жана электр зымы үчүн түзүлүштөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- булалуу-оптикалык кабелдер, а.и. жекече кабыкчалары менен булалардан түзүлгөндөрү, электр өткөргүч зымдары жзе бириктиргичтер менен чогуу же өз алдынча;
- электрдик жана электрондук өткөргүчтөр, кабелдер жана башка өткөргүчтөр (мисалы, изоляцияланган өрүмдөр, тилкелер стержендер), бириктирүүчү буюмдар менен жабдылган же жабдылбаган электр жабдуусунда, аппаратурада же түзүлүштөрдө өткөргүчтөр катары колдонулуучулары;
- патрондор жана лампалар үчүн карматкычтар; электр зымдары үчүн түзүлүштөр (которгучтар, штепселдик айрылар, розеткалар, электр чынжырларын 1кВдан жогору эмес чыңалууга карата коммутациялоо үчүн жана башка аппаратура: чынжырларды которгучтар, татаал коммутациялоочу блоктор, радио же телеберүү кабыл алыгчтарында колдонуучулары ж.б.; абоненттик телефон станцияларынын бөлүштүрүүчү щиттери; аба трамвай электр сызыктарынын кесилиштери же бириктирүү планкалары; электр кыймылдаткычтары үчүн бириктирүүчү пластинкалар; каскад трансформаторлор үчүн коммутациялык түзүлүштөр ж.б.);
- элетр машиналары, приборлор же жабдуулар үчүн пластмассадан электризоляциялоочу арматура, электр чынжырлары үчүн каналдык же кабелдик алып баргычтарж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тутандыруу шамдары үчүн өткөргүчтөрдүн комплекттерин жана башка автоунааларда, учуучу аппараттарда же кемелерде колдонула турган өткөргүчтөрдүн башка комлекттери (негизги фонддор катары каралышпайт);
- изоляцияланган үстүңкү бети жана коннекторлору менен электр шнуру (караңыз. 3949);
- электр өткөргүчтөрү катары колдонууга жараксыз изоляцияланбаган металл кабели жана изоляцияланган кабели (негизги фонддор катары каралышпайт);
- реле, автоматтык өчүргүчтөр, электрдик сактагычтар (караңыз. 3942);
- электрдик изоляторлор (караңыз. 3949).
3944
Жарык берүүчү электр жабдуусу
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чыңалуу лампалары жана газразряддуу лампалар (а.и.: ультрафиолет жана инфракызыл лампалары), жаа сымал лампалар;
- жарык бергичтер жана жарык берүүчү түзүлүштөр (люстралар, жарык бергичтер жана аларга карата арматура, адатта өлмөнү жарык кылуу үчүн колдонулушат; канделябрлар, шам алдына койгучтар, шамдар үчүн кронштейндер, мисалы, пианиного; жарык болуп турган аталыштары менен көрсөткүчтөр(жолдогулардан башкалары)жана жарнама щиттери жана үйлөрдүн номер белгилери сыяктуу ушуга окшош буюмдар, эгерде аларда кошо орнотулган катталган жарык булагы бар болсож.б.у.с.);
- тар багытталган жарыктын прожекторлору жана жарык берүүчү лампалары; электрдик лампалар жана театралдык сценалар, фото- жана киностудиялары үчүн жарык берүүчү түзүлүштөр;
- витрина жарык бергичтери, үйлөр жана бакчалар үчүн тышкы жарык бергичтер;
- жарык берүүчү авариялык аппаратураны;
- жаңы жылдык балатыларды кооздоо үчүн колдонула турган жарык берүүчү топтомдорду, мисалы, электр гирляддарын (анын ичинде карнавал жана көңүл ачуу, же болбосо рождество балатысын кооздоо максаттарындагы укмуштуу лампочкалары барларын).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- көчөлөрдү, транспорт магистралдарын ж.б. жарык берүү үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (караңыз. 221-224);
- фотографиялык лампы-жарк эткичтер (негизги фонддо катары каралышпайт, анткени бир жолку колдонуу үчүн болушат);
- автоунаалар, самолеттор, кемелер ж.б. үчүн жарык бергичтер жана аларга карата арматура, мисалы, локомотивдин маңдай прожекторлору, кыймылдуу состав үчүн фаралар, фонарлар, самолеттун прожекторлору, кораблдик фонарларж.б.у.с.) (тиешелүү транспорттук каражаттардын бөлүгү катары каралышат);
- электр жабдуунун же приборлордун үн жана жарык сигнализациялары, батареядан иштей тургандары, велосипеддерде пайдаланылышат, үйдүк сигнал берүүчү уурдоого каршы, өрткө каршы же ушуга окшош, автоунаалар жана мотоциклдер үчүн электр жабдуулары (тиешелүү транспорттук каражаттардын бөлүктөрү катары каралышат);
- дарт аныктоо, зонддоо, нурлантуу ж.б. үчүн медициналык лампалар (караңыз.3964).
3945
Жекече функцияларга ээ болушкан электр жабдуусу, электр аппаратурасы жана электрдик машиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- котормочу жана сөздүк функциялары менен электрдик машиналар;
- жогорку жана орто аралык жыштыктагы аба радиокүчөткүчтөрү (анын ичинде өлчөгүч күчөткүчтөр жана антенналык күчөткүчтөр);
- өнөр жайлык колдонуунун жалпы тармактары үчүн ультрафиолеттик нурлантуунун жабдуулары;
- терапевттик эмес максаттарга арналган озонду генерациялоо жана чачыратуу үчүн электр жабдуулары (мисалы, колдонуунун өнөр жайлык областтары үчүн, имараттарды озондоштуруу үчүн);
- товарлардын кеңири чөйрөсүнө кошо орнотууга арналышкан электрондук музыкалык модулдар, мисалы: сааттарга, чашкаларга жана куттуктоо ачык каттарына катталган музыкалык программалар коюлат;
- электрондук күзөтүү генераторлоруж.б.;
- сокку толкунунун генераторлору;
- борттук санариптик каттагычтар (учуу параметрлерин каттагычтар) өрткө каршы туруктуу, соккуга каршы туруктуу электрондук учуу учурундагы атайын параметрлерди тынымсыз жазуучу аппарат түрүндө;
- телекөрсөтүү кабыл алгычтарын, видеомагнитофондорду эжана юашка электрдик жабдууларды инфра кызыл нурлардын жардамы менен аралыктан туруп башкаруу үчүн инфра кызыл түзүлүштөрү;
- инфра кызыл нурлардын жардамы менен берилүүчү радиоуктурууларды кабыл алуу үчүн зымсыз инфра кызыл стерефондук кабыл алгычтар, алар кулакка тагып уккучтар аркылуу стереофондук сигналдары катары кабыл алынуучу электрдик сигналдарга өзгөртүп түзүлүшөт;
- электрогитаралары үчүн перифериялык түзүлүш катары колдонулуучу үн натыйжаларын өндүрүү үчүн электрондук түзүлүштөр (мисалы, үндү дубликаттоо, жаңырык-эффектиж.б.);
- үн жазууда айрым учурда күчөткүч менен бириктирилишкен эки же андан көп микрофондордон чыгууну бириктирү үчүн колдонулуучу микшер түзүлүштөрү;
- үн жазуучу аппараты менен колдонулуучу чууну басуу үчүн түзүлүштөр;
- бир нече генератор жалпы чынжырды азыктандырып турган учурларда колдонулуучу синхронизаторлор;
- мина издегичтер жана ушуга окшош, мисалы, тамеки челектериндеги, тамак-аш продукттарындагы, тактайлардагы ж.б. чоочун металл телолорун табуу үчүн жана көмүлгөн түтүктөрдү локалдаштыруу үчүн колдонулуучу детекторлор;
- минанын электродетонаторлоруж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт: -солярийлер үчүн жабдуулар, күнгө тотугууга окшошуу үчүн лампалар ж.б.у.с. (караңыз. 3949);
- бөлүкчөлөрдү ылдамдаткычтар жанасигналдар генераторлору (караңыз. 3949);
- кинематография үчүн атайын арналышкан микшер түзүлүштөрү (караңыз. 3963);
- гальванокаптатуу, электролиз жана электрофорезщ үчүн машиналар жана жабдуулар (караңыз. 3922);
- электростатикалык чыпкалар жана электромагниттик суу тазалагычтар (негизги фонддор катары каралышпайт);
- сүттү ультрафиолет нурлантуусу менен иштетүү үчүн аппаратура (караңыз. 3925);
- ультрадобуш менен ар түрдүү буюмдарды (металл деталдарды) тазалоо үчүн аппаратура жана ультрадобуштук генераторлор (караңыз. 3929);
- электродобуштук ширетүү үчүн жабдуулар(караңыз. 3947);
- ультрафиолет нурлантуусунун медициналык жабдуулары (караңыз. 3964);
- электрдик жана электрдик эмес параметрлерди жөнгө салуу үчүн электрдик жөнгө салгычтар (караңыз. 3961);
- учуучу аппараттар, кемелер, поездддер же башка транспорт каражаттары үчүн электрдик резисторлору менен муз болуп тоңууга каршы жана бууланууга каршы түзүлүштөр(тиешелүү транспорттук каражаттардын бөлүктөрү катары каралышат).
3946
Индикатор панелдери жана башка добуш же визуалдык сигнализациялык электроаппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт: -кошо орнотулган суюк кристтал түзүлүштөрү же кошо орнотулган жарык диоддору бар индикатор панелдери (имарат индикаторлору, сандык индикаторлор, лиат индикаторлору; поезддер үчүн убакытты жана платформаны көрсөтүүчү станциялык индикатор панелдери; жарышуу маршруттары, футбол стадиондору, кегельбандар үчүн индикаторлор ж.б.); -жана башка электрдик үн же виузалдык сигнал берүүү аппаратура (мелодия ойното турган электрдик коңгуроолор, зуммерлер, ышкырыктар, сиреналар, эшик коңгуроолору; учуучу аппараттар, кемелер, поезддер же башка транспорт каражаттары үчүн электрдик сигнализация, мисалы, өчүп-күйүп турган же үзгүлтүктүү режимде иштей турган жарык бергичтер ж.б.). Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- күзөтүүчү өрткө каршы жана ушуга окшош аппаратуралар (караңыз.3953);
- автожол, темиржол жана суу жолдорунда, чуучу-конуучу тилкелерде, авотоктоочу жайларда жарык берүүнү, сигнализацияны, коопсуздукту камсыздоо үчүн курулуштар (түзүлүштөр) (караңыз. 221-224);
- электр бөлүштүрүүчү жана жөнгө салуучу аппаратура (караңыз. 3942);
- жарык бергичтер жана аларга карата арматуралар автоунаалар, самолеттор, кемелер ж.б. үчүн, мисалы, локомоивдин маңдай прожекторлору, фаралары, кыймылдуу составы үчүн фонарлар, самолеттун прожекторлору, кораблдин фонарлары ж.б.у.с.)(тиешелүү транспорттук каражаттардын бөлүктөрү катары каралышат).
3947
Металлдарды ширетүү, каңдоо жана ысык каптатуу үчүн электр жабдуусу, электр машиналары, куралдары жана аппараттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- каңдагычтар жана каңдагыч пистолеттер электрдик ысытуусу менен жана каңдап ширетүү үчүн, а.и. катуу бекитүү менен жана башка машиналар жана жабдуулар;
- металлдарды ширетүү үчүн машиналар жана аппараттар (каршылык менен, жаача, плазмалуу-жаача, индукциялык, электрондук-нурлуу, вакуумдук, лазердик ж.б. ширетүүлөр);
- термопласттарды ширетүү үчүн ма машиналар жана аппараттар (ысык газ агымы менен ширетүү, ысытуучу элементтер менен ширетүү, жогорку жыштыктагы токтор менен ширетүү ж.б.у.с.);
- металлдарды, пластмасса пленкаларын ж.б. ультрадобуш ширетүүсү үчүн машиналар жана аппараттар;
- ширетүү иштери үчүн атайын арналышкан өнөр жай роботтору;
- пульверизациялоо методу менен ысык абалда металлдарды сыйпоо же металлдардын какталган карбиддерин сыйпоо үчүн электрдик машиналар жана жабдуулар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- электрдик ширетүүчү түзүлүштөр менен жабдылышкан оромолдооу машиналар (караңыз. 3919);
- кесүү операцияларына гана арналышкан машиналар (караңыз. 3922);
- ширетүү чүүн электрдик эмес машиналар, а.и. сүрүлүү менен ширетүү үчүн (караңыз. 3919);
- пульверизациялоо методу менен металлдын бетине сыйпоо үчүн өз алдынча бериле турган пистолеттер (караңыз. 3919).
3949
Башка топтомдорго киргизилишпеген жана башка электр жабдуулары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- электрдик изоляторлор жана бышык изоляциялоочу арматура электротехникалык максаттар үчүн (электр изоляциялоочу метлл түтүктөр, түтүктөрдү бирикирүү үчүн кошулмаларж.б.);
- электромагниттер; электромагниттик муфталар, илинишүүлөр жана тормоздор; электромагниттик көтөрүүчү башчалар;
- электрдик б-лүктө-рдү ылдамдаткычтар;
сигналдардын электрдик генераторлору;
- солярийлер үчүн электр жабдуулары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- бетатрондор жана башка рентген нурлантуусун генерациялоо үчүн атайын ыңгайлаштырылышкан бөлүкчөлөрдү ылдамдаткычтар (караңыз. 3964);
- ультрафиолет нурлантуусунун медициналык жабдуулары (караңыз. 3964).
395
Радио, телеберүү жана коммуникациялар үчүн аппаратура жана жабдуулар (322 жана 232 майда тобунун аппаратураларынын башкалар); күзөтүү, өрткө каршы жана ушуга окшош аппаратуралар
3951
Радиокабыл алгычтары жана телеберүүлөрдү кабыл алгычтар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- радио кабыл алгычтары (кеңири тартып берүүчү, электр энергиясынын тышкы булагы жок же бар иштей тургандар; автоунаалар үчүн, үн жазуучу же үн уктуруучу аппаратура менен айкалыштырылган же айкалыштырыбаган, электр энергиясынын тышкы булагынан гана иштей тургандар);
- телеберүүлөрдү кабыл алгычтар (өнөржайлык колдонуу үчүн, мисалы, приборлордун көрсөтмөлөрүн аралыктан туруп окуу үчүн же коркунучтуу областтарда байкоо жүрүгзүү үчүн; учуучу аппаратта же космос кораблинде орнотуу үчүн телеберүү аппаратурасы; текстти жана билдирүүнү кабыл алуу, эстеп калуу жана чагылдыруу мүмкүндүгү бар бардыек типтеги телеберүү аппаратурасы; видеотюнерлер ж.б.);
- тиричилик тибиндеги, бирок ишканаларда, кеңселерде, дарылоочу жана башка ар түрдүү мекемелерде колдонулган (балансында турган) радио кабыл алгычтары жана телеберүү кабыл алгычтары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тиричиликте, б.а. үй чарбачылыктарында пайдаланылуучу радиокабыл алгычтары жана телеберүү кабыл алгычтары (негизги фонддор катары каралышпайт);
- кабыл алып бергичтер (караңыз. 3221);
- персоналдын жайгашканордун аныктоонун радиотелеграфтык системасы үчүн кабыл алгычтар; өзү жүрүүчү транспорт каражаттары, кемелер, учуучу аппараттар, поезддер ж.б. үчүн радиотелефондук кабыл алгычтар; кемелерден, учуучу аппараттардан ж.б. берилип жаткан кырсызксигналдарын атайын кабыл алгычтар; телеметрикалык сигналдарды кабыл алгычтар (караңыз. 3233);
- мотордуу транспорт каражаттары үчүн, кораблдер, самолеттеор, поезддер үчүн ж.б. радиотелефондук кабыл алгычтар (караңыз. 3234);
- аналогдук же санариптик телеметрикалык приборлор жана аппаратура менен бирдиктүү блокту же алар аппаратура менен чогуу функционалдык блокту түзө турган радио кабыл алгычтары (караңыз. 3961);
- радиокомпастарды кошо ала турган кабыл алгычтар (караңыз.3961);
- дайыма радио кабыл алгычтары же башка ушул класстын жабдуулары меен комплектациялана турган атайын багыттагы транспорт каражаттары (караңыз. 3113).
3952
Үн- жана видеожазуусу жана үн- жана видеокөрсөтүү үчүн аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- электр ойноткучтары жана музыкалык автоматтар; компакт дисктерди ойноткучтар жана башка ойноткучтар;
- үндү уктуруунун кинематографиялык түзүлүштөрү, магнитофондор жана башка ү жазуучу же үнуктуруучу аппаратура;
- телефондук жооп бергичтерж.б.у.с.;
- кошо орнотулган телеберүү кабыл алуучу аппаратурасы жок мониторлор жана проекторлор, негизинен маалыматты автоматтык иштеп чыгуу үчүн машиналарда пайдаланылбагандар;
- микрофондор, катуу сүйлөткүчтөр, радиотелефондук же радиотелеграфтык байланыш үчүн кабыл алуучу аппаратура, а.и. башкы телефондор, кулакка тагып уккучтар жана микрофон же катуу сүйлөткүчтөр менен бириктирилген аппараттар.
- үн жыштыктарынын электрдик күчөткүчтөрү; электрдик үндү күчөтүүчү түзүлүштөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- видеооюндар жана электрондук оюндар үчүн консольдор(оюнсайгычтары);
- бардык типтеги антенналар жана берүү жана кабыл алуу учурунда пайдаланылуучу антенна чагылдыргычтары (2274 классынын антенналарынан башкалары).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- видеокамералар-рекордерлер жана башка видеожазуучу же көрсөтүүчү аппаратуна (караңыз. 3224);
- маалыматты автоматтык иштеп чыгуу үчүн машиналарда колдонулуучу мониторлор жана проекторлор (караңыз. 3215).
- телефондук аппараттар (караңыз. 323);
- угуу аппараттары (караңыз. 3964).
- радиотелефондук же радиотелеграфтык байланыш үчүн кабыл алуучу аппаратураны (караңыз. 3239);
- магистралдык телекоммуникациялык сызыктардын курамында жардамчы курулуштар катары каралатурган антенна мачталары (караңыз. 2263);
- жергиликтү телеберүү түйүндөрүнө туташтырылган жалпы антенналар (караңыз. 2274).
3953
Күзөтүү, өрткө каршы жана ушуга окшош аппаратура
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- күзөтүү сигнализаторлору;
- өрткө каршы сигнализаторлор, автоматтык жана автоматтык эмес;
- газдын же буунун электрдик сигнализаторлору;
- жалын сигнализаторлору (жалын детекторлору) ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- өзүнө түтүн детекторун кошо турган, радиоактивдүү затты камтыган өрт сигнализаторлору (өрт сиреналары) (караңыз. 3964);
- мотоциклдерде же өзү жүрүүчү транспорт каражаттарында пайдаланылуучу сигнализация үчүн аппаратура(негизги фонддор катары каралышпайт);
- индикатордук панелдер жана башка үн же визуалдык сигнализациялык электроаппаратура (караңыз. 3946);
- шосседеги, темир жолдордогу кыймылды жөнгө салуу үчүн аппаратураж.б. (караңыз. 3946).
396
Өлчөө, көзөмөлдөө, сыноолор үчүн приборлор жана куралдар; сааттар; так оптикалык приборлор жана фотожабдуусу; жабдуу, түзүлүш жана медициналык куралдар
3961
Өлчөө, көзөмөлдөө, сыноолор, навигациялоо жана башка максаттар үчүн приборлор жана куралдар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- бардык типтердеги багыттарды аныктоо үчүн компастар (магниттик, гироскопиялык, гиромагниттик, нактоздук, абалды аныктоо үчүн компастар ж.б.);
- навигациялык куралдар жана приборлор (а.и. позицияллаштыруунун глобалдык системасы (GPS) жана «Галилео» сыяктуу кызматтар үчүн; аэронавигациясы үчүн же космостук навигация, деңиз жана дарыя навигациясы үчүн);
- электрондук жана электрондук эмес алысты өлчөгүчтөр, теодолиттер жана тахометрлер жана башка геодезиялык, топографиялык, картограиялык, фотограмметрикалык, гидрографиялык, океанографиялык, гидрологиялык, метеорологиялык же геофизикалык приборлор жана курладар);
- радиолокациялык, радионавигациялык аппаратура жана аралыктан туруп башкаруунун радиоаппаратурасы;
- так таразалар; чийме, эсептөө приборлору, узундукту жана башка чоңдуктарды өлчөө үчүн приборлор;
- осциллоскоптор, осциллографтар, «универсалдык тестерлер» жана башка электрдик чоңдуктарды өлчөө үчүн приборлор (вольтметрлер, потенциометрлер, электрометрлер, амперметрлер, гальванометрлер, омметлер, ваттметрлерж.б.у.с.); дистанциялык байланыш параметрлерин өлчөө үчүн, жарым өткөргүчтүү пластиналарды же приборлорду өлчө же текшерүү үчүн ж.б., жазып алуучу түзүлүштөрү менен же аларсыз;
- иондоштуруучу нурланууларды өлчөө үчүн (детектирлештирүүчү приборлор, ионизациялыу камераларды камтыгандары, Гейгер эсептегичтери, дозиметрлер жана ушуга окшош аппараттар, нейтрондордун детекторлору ж.б.);
- ареометрлер, термометрлер, пирометрлер, барометрлер, гигрометрлео жана психрометрлер;
- суюктуктардын жана газдардын чыгашалануусун, деңгээлин, басымын же башка өзгөрүлмөлүү мүнөздөмөлөрүн өлчөө же көзөмөлдөө үчүн электрондук жана электрондук эмес приборлор;
- электрондук жана электрондук эмес газ жана түтүн талдагычтар, хроматографтар жана электрофорез үчүн приборлор, спектрометрлер, фотометрлер, люксметрлер, вискозиметрлер жана башка физикалык же химиялык талдоо жүргүзүү үчүн приборлор жана аппаратуралар, а.и. климаттык сыноолорду жүргүзүү үчүн шкафтар;
- микроскоптор жана дифракциялык аппараттар;
- ар түрдүү материалдардын катуулукка, серпилгичтүүлүккө, айрылып кетүүгө каршы бышыктыкка, кысылуусуна же механикалык сапаттарына сыноолорду жасоо үчүн ар түрдүү машиналар жана түзүлүштөр (мисалы, металлдар, жыгачтар, бетон, текстиль жиби жана кездемеси, кагаз жана картон, резщина, пластмасса, тери);
- газды, суюктукту же электрэнергиясын берүү же өндүрүүнүн эсептегичтери (өлчөгүчтөрү);
- айлануулар санын эсептегичтер (өлчөгүчтөр) жана продукция санын эсептегичтер, таксометрлер; спидометрлер жана тахометрлер; стробоскоптор;
- суюктуктардын жана газдардын чыгашалануусун, деңгээлин, басымын жана башка өзгөрүлмөлүү чоңдуктарын автоматтык жөнгө салуу үчүн приборлор жана аппараттар;
- сыноо стенддери; профилдик проекторлор жана юашка оптикалык приборлор, түзүлүштөр жана өлчөө, көзөмөлдөө, сыноолор үчүн машиналар;
- геометриялык жана башка чоңдуктарды өлчөө жана көзөмөлдөө үчүн электрондук жана электрондук эмес приборлор, түзүлүштөр жана машиналар (планиметрлер, ватерпастар, станоктордо, көпүрөлөрдө, плотиналарда ж.б. колдонула турган титирөөлөрдү, кеңейүүлөрдү, соккуну жана калтыроону өлчөө жана детекциялоо үчүн аппараттар; текстиль материалдарын көзөмөлдөө үчүн аппараттар жиптин чыңалып буралуучун аныктоо үчүн торсиометрлер жана торсиографтар; материалдардагы сыныктарды, ажыроолорду, жараңкаларды жана башка дефекттерди аныктоо үчүн приборлор; сааттарды же сааттардын деталдарын көзөмөлдөө чүн атайын приборлор ж.б.);
- термостаттар, маностаттар жана башка автоматтык жөнгө салуу жана башкаруу үчүн приборлор жана аппаратуралар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- деңиз хронометрлери жанасааттын механизмдери (караңыз. 3962);
- абадан топографиялык тартып алуулар үчүн фотографиялык камералар (караңыз. 3963);
-өлчөөчү стержендер жана рулеткалар, бөлүнүүсү бар сызгычтар, лекалалар, описометрлер ж.б.у.с. сызыктуу өлчөмдөрдү өлчөө үчүн кол куралдары (караңыз.3919);
- медициналык жана ветеринардык термометрлер (караңыз. 3965);
- авариялык сигнал менен гана жабдылган түтүндүн электрондук детекторлору (караңыз. 3953);
- күн байкоолору үчүн пайдаланылуучу спектрогелиографтар жана спектрогелиоскоптор, экранга проекцияланып бериле турган чоңойтулган спектрограммаларды изилдөө үчүн спектралдык проекторлор (караңыз. 3963);
- эгерде алар өлчөөчү түзүлүштөр менен жабдылышкан болсо дагы, суюктуктар үчүн насостор (караңыз.3911);
- колдо эксплуатациялоого (кол меенн колдонууга) арналышкан тегерек шкаласы бар компараторлор (караңыз. 3919);
- лабораториялык эмерек (мисалы, лабораториялык стенддер, микроскоптор үчүн столдор, соруучу шкафтар) (караңыз. 3965).
3962
Сааттар жана убакыт приборлору
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- атаын каражаттары бар кол жана чөнтөк сааттары (суу кирбей турган, соккуга каршы же антимагниттик сааттар; спорттук сааттар, мисалы, тереңдикти көрсөткүчү кошо орнотулган бермет кармоочулар үчүн сааттар ж.б.у.с.);
- хронометрлер, палуба сааттары, хронографтар, токтоткучу бар секундомерлер;
- прибор панелдеринде орнотула турган сааттар жана ушуга окшош типтеги автоунаалар, самолеттор, космос учуучу аппараттары жана кемелер үчүн сааттар (транспорт каражаттарынын үоөронографтары);
- көчө, мунара сааттары; дүкөндөр үчүн столго коюлуучу сааттар, контора сааттары(а.и.ойготкуч сааттар);
- деңиз жана ушуга окшош хронометрлер, астрономиялык сааттар; электрдик саат системалары үчүн сааттар;
- түйүндөн азыктануучу синхрондуу сааттар жана кыймылга кысылган аба менен келтириле турган, убакытты трансляциялоо жана синхрондоштуруу үчүн колдонула турган пневматикалык түзүлүштөр;
- убакытты каттагычтар, убакытты жазуу түзүлүштөрү, парковкалоо убактысынын эсептегичтери; саат механизми менен убакыттын которгучтары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт: -жеке колдонуу үчүн кол жана чөнтөк сааттары жана башка тиричилик багытындагы, өндүрүш процессине катышпай турган сааттар; бардык түрдөгү сааттардын бөлүктөрү (негизги фонддор катары каралышпайт);
- кадам өлчөгүчтөр (караңыз. 3961);
- музыкалык автоматтар (механикалык ырдоочу куштарж.б.у.с.) жана циферблаттарысыз музыкалык шкатулкалар (караңыз. 3972).
3963
Оптикалык приборлор жана фотожабдуулары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- басылма пластиналарды же филиндрлерди фотосүрөт ыкмасы менен түзүү жана даярдоо үчүн колдонула турган камералар;
- документтерлин сүрөттөрүн микрофильмдерге, микрофиштерге же башка микро маалымат алып жүрүүчүлөргө которуу үчүн фотокамералар;
- суу алдында тартуу үчүн, аэрофотосъемкалары үчүн, медициналык максаттар үчүн, сот экспертизасы үчүн арналышкан фотокамералар;
- даяр сүрөттү көз ирмемде алуу үчүн фотокамераларжана башка фотокамералар;
- кинокамералар (а.и.микрокинотартуу үчүн камералар, бир эле пленкага сүрөттөлүштү сыяктуу эле, үндү дагы тартуу үчүн самолетторго орнотулуучу кинокамералар; суу алдындагы кайыктардан тарта турган суу кирбей турган камералар; түстүү, үч өлчөмдүү (стереоскопиялык) же «панорамдык» фильмдерди тартуу үчүн камералар жана проекторлорж.б.
- объективдер, кошумча объективдер,фото- же кинокамералар, проекторлор, сүрөт чоңойткучтар үчүн түр издегичтерж.б., же кичирейтүү менен проекциялоо үчүн жабдуулар;
- фотожаркыраткычтар(колб-жаркыраткычтардан, кубик-жаркыраткычтарданж.б.у.с. башкалары, анткени аларды бир гана жолу колдонууга мүмкүн болот); фоточоңойткучтар; фотолабораториялар үчүнаппаратура (а.и.кинолабораториялары үчүн дагы); негатоскоптор, проекциялоочу экрандар;
- фото- жана кинолабораториялар үчүн ар түрдүү аппаратура жана жабдуулар;
- микрофильмдерди, микрофиштерди жана башка микроформаларды окуу үчүн түзүлүштөр;
- биноклдер, монокулярлар жана башка оптикалык телескоптор; спектрогелиографтар, спектрогелиоскоптор жана башка астрономиялык приборлор; оптикалык микроскоптор;
- телескоптор; перископтор; курал-жаракка орнотуу үчүн телескопиялыкмээлегичтер;
- лазерлер;
- жана башка оптикалык түзүлүштөр, приборлор жана аппараттар (суюк кристаллдардагы түзүлүштөр; кол менн чоңойтулуучу айнектер жана чоңойткучтар (мисалы, контора максаттары үчүн чөнтөк тибиндеги) жана сайынын эсептегичтери; бинокулярдык чоңойтуучу айнектер; стереоскоптор, калейдоскоптор, «эшиктин көзчөлөрү», оптикалык иштеп чыгарылган айнек күзгүлөрү четтери менен, жарык нурлары менен сигнал берүү үчүн оптикалык аппараттарж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- санариптик фотокамералар (караңыз. 3225);
- лазерди камтып турган машиналар жана түзүлүштөр (башөгытына ылайык өздөрүнүн жеке поицияларынан классификацияланышат), мисалы: лазер нурлануусун пайдалануу менен металлдарды жана башка катуу материалдарды иштеп чыгуу үчүн иштей турган станоктор (караңыз. 3922); металлдарды лазердик ширетүү үчүн машиналар жана аппараттар (караңыз. 3947); медициналык аппараттар (караңыз.3965) ж.б.;
- оптикалык иштеп чыгуусуз күзгүлөр, жөнөкөй же жада калса кыйшак көрсөтүүчү күзгүлөр (мисалы, кырынуу үчүн күзгүлөр жана күкүм прессовкалары үчүн күзгүлөр) (негизги фонддор катары каралышпайт);
- оюнчук калейдоскоптор (караңыз. 3974).
3964
Рентген, электрлик медицинадык жана электрдик терапевттик жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- дарт аныктоо үчүн рентген аппараттары, радиотерапия үчүн аппараттар, адамдын бүткүл денесин изилдөө үчүн компьютердик томографтарж.б.у.с.;
- банкбилеттерин жана башка документтерди рентгендик изилдөө үчүн аппараттар, кристталлдардын курулушун изилдөө жана башка максаттар үчүн аппараттар;
- рентген нурлануусунун генераторлору, жогорку чыңалуу генераторлору, рентген түтүктөрү, рентген экрандары, рентген щиттери жана башкаруу пульттары ж.б.;
- медицинада, хирургияда, стоматологияда же ветеринарияда колдонула турган, а.и. рентгенографиялык же радиотерапевттик аппаратурада колдонула турган альфа-, бета- же гамма нурланууларын пайдаланууга негизделген аппаратура;
- электрокардиографтар, электроэнцефалографтар, электросфигмографтар, ядролук-магниттик резонансты, ультрадобуштук жана башка электр дарт аныктоочу медицинада колдонулуучуаппаратура;
- медицинада, хирургияда, стоматологияда же ветеринарияда колдонула турган ультрафиолет же инфракызыл нурланууларын пайдаланууга негизделген аппаратура;
- кардиостимуляторлор; угуу аппараттары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- изилдөө жана дарялоо үчүн, рентген нурлары менен иштөөгө адистештирилген, алар рентген аппараттарына кошулгандыгына же өз алдынча буюмдарды тңзүңп тургандыгынан көз карандысыз столдор, креслолорж.б.у.с.;
- өнөр жайында эң башкысы металл деталдарына ж.б. алардын түзүмүн бузбастан текшерүү жүргүзүү үчүн колдонула турган радиологиялык изилдөөлөр үчүн аппараттарж.б.у.с.;
- чагылган тоскучтар, радиоактивдүүлүк принцибине негизделгендери;
- өрт сиреналары, аларда радиоактивдүү зат бар болгон түтүн детекторлорун камтыгандары ж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- радиологиялык аппаратка киргизилбеген альфа-, бета-, гамма- же рентген нурланууларын өлчөө же табуу үчүн приборлор (караңыз. 3961);
- рентген нурларын алууга ыңгайланышпаган жана рентген аппараттарына киргизилбеген бетатрондор жана башка электрондорду ылдамдаткычтар (караңыз.3949);
- рентген нурлары менен иш алып барууга адистешпеген столдор, креслолор ж.б. (караңыз.3965);
- башкы телефондор, күчөткүчтөр ж.б.у.с. конференц-залдарда же телефонисттер тарабынан кептин угулушун жакшыртуу үчүн пайдаланылуучу буюмдар (караңыз. 3952).
- рентген фотосүрөттөрүн изилдөө үчүн аппараттар (сүрөттө чагылдыргычтарды кошо алуу менен) жана рентгенографиялык жана рентгенфотографиялык сүрөттөрдү чыгаруу үчүн аппараттар (караңыз.3964);
- медицинада, хирургияда жана стоматологияда пайдаланыла турган куралдар, түзүлүштөр жана эмеректер (караңыз. 3965).
3965
Медицинада, хирургияда жана стоматологияда колдонула турган куралдар, түзүлүштөр жана эмеректер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- стоматологияда колдонула турган куралдар жана түзүлүштөр (башка стоматологиялык жабдуулар менен бир негизге айкалышытырлган же айкалыштырылбаган бормашиналар; жана башка тиш-техникалык куралдар жана түзүлүштөр (маскалар жана башка стоматологиялык анальгезирлөөчү аппараттар; бардык түрдөгү пинцеттер, элеваторлор, бардык түрдөгү кыпчуурлар, стоматологиялык жабдууларды камтып тургантиш дарылоо креслолору, жана башка каалагандай стоматологиялык түзүлүштөр);
- медициналык, хирургиялык же лабораториялык стерилизаторлор;
- башка приборлор менен бириктирилбеген, көрсөткүчтөрүн тике алууга боло утрган медициналык же ветеринардык, суюктук термометрлери;
- шприцтер, ийнелер, катетерлер, канюлалар жана ушуга окшош куралдар(бир жолкулардан башкалары);
- ветеринардык куралдар жана түзүлүштөр;
- офтальмологиялык (а.и.операциялар үчүн лазердик приборлор) жана башка приборлор жана түзүлүштөр; эндоскоптор, кан басымсын өлчөө үчүн приборлор жана жабдуулар; гемодиализдик жана диатермикалык жабдуулар; канды куюу жана анастезия үчүн жабдуулар жана аппаратуралар; ультрадобуштук литотриптерлер; электршок менен дарылоо үчүн аппараттар; лабораторияларда колдонулгандарына окшош центрифугалар; балдар үчүн жасалма инкубаторлор ж.б.;
- терапевттик приборлор жана түзүлүштөр (механотерапия үчүн, денен бөлүктөрүнүн массажы үчүн, психологиялык жөндөмдөрүн текшерүү үчүн, озон, кислород, аэрозолдук терапия, жасалма дем алуу үчүн);
- операциялык столдор, дарыгерлер жана хирургдар үчүн атайын стулдар, бала төрөтүү үчүн керебеттер, жаракат алгандаржы же оорукчандарды кыймылдатпастан көтөрүү үчүн механикалык керебеттер, замбилдер жана дөңгөлөктөрү бар замбилдер жана башка медициналык, хирургиялык, стоматологиялык же ветеринардык эмеректер;
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- чач тарачтар үчүн креслолор жана ушуга окшош креслолор.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- рентген, ошондой элемедицинада колдонула турган альфа-, бета- же гамма нурланууларын, электродарт аныктоочу аппаратураны колдонууга негизделген аппаратураны (караңыз. 3964);
- медицинада, хирургияда, стоматологияда же ветеринарияда колдонула турган ультрафиолет же инфракызыл нурланууларын пайдаланууга негизделген аппаратура (караңыз. 3964);
- спорттук тренажерлор (караңыз. 3973);
- башка максаттар үчүн центрифугалар (караңыз. 3919);
- крем сепараторлору же борборунан качма сүт тазалагычтар (караңыз. 3925);
- кир жуугучтар үчүн борборунан качма кургаткычтар (караңыз. 3926);
- уран изотопторун бөлүштрүүгө арналган атайын («газдык») центрифугалар (караңыз.3929);
- атайын рентген изилдөөлөрүнө арналышкан столдор жана отургучтарж.б. (караңыз. 3964);
- айланып туруучу отургучтар, күүлөнмө-креслолор, табуреткалар ж.б.у.с. (караңыз. 3971);
- майыптардын жылып жүрүүсү үчүн пайдаланылуучу кол арабалар (караңыз.3192);
- ортопедиялык түзүлүштөр жана протездер (жасалма муундар, мисалы, сан, тизелер үчүн, жасалма тиштеп жана тиш-техникалык түзүлүштөр, сокурлар үчүн электрондук каражаттар, имплантаторлорж.б.у.с., шиналар, балдактар жана таяк балдактар; ортопедиялык бут кийим, атайын төшөлмөлөр бандаждар, сколиозду оңдоо жана кыр арканын кыйшаюусун түзөтүү үчүн буюмдар, ошондой эле бардык медициналык жана хирургиялыккорсеттер жана курларж.б.) (негизги фонддор катары каралышпайт).
397
Спорт жана эс алууну жана окутууну уюштуруу үчүн эмеректер, музыкалык аспаптар жана жабдуулар
Бул майда топ өзүнө билим берүү, маданият, эс алууну уюштуруу э.б.у.с. тармактарда кызматтарды көрсөтүшкөн же товарларды өндүрүшкөн ишканаларга жана уюмдарга тиешелүү болгон жабдууларды камтып турат
3970
Эмерек
Бул класс, ар түрдүү материалдардан жасалган төмөнкүлөрдөй эмеректи камтыйт: -отуруу үчүн эмерек (отургучтар, креслолор, шезлонгдор, бүктөлмө отургучтар, наристелер үчүн бийик оуөтургучтар жана башка креслолордун артына бекитилген балдар отургучтары, эски кездин отургучтары, тактай отургучтар, кушеткалар (а.и. электржылыткычы менен), дивандар, оттоманкалар жана ушуга окшош буюмдар, табуреттер (рояль үчүн, чиймечилер, машинисткалар үчүн табуреттер, кош багыттагы отургучтардын алдылары; кол койгучтары бар креслолор, кушеткалар, канапе ж.б., алар керебеттерге өзгөртүлө турган болсо дагы);
- өнөр жай ишканаларынын, билим берүү, илим жана маданият мекемелеринин, соода, тиричилик тейлөө ишканаларынын ж.б. кеңселери үчүн эмеректер (адистештирилген текчелер, шкафтар, отургучтар, стеллаждар, стенддер ж.б.);
- ашкана эмереги (ашкана үчүн өз алдынча буюмдар, ашкана гарнитурлары ( мисалга, өнөр жай ишканалынын ашканаларында колдонула тургандарж.б.у.с.;
- уктоо бөлмөсү, ашканалар, конок бөлмөлөр үчүн, мисалга, мейманканаларда колдонуучу эмеректерж.б.;
- матрастар, а.и.матрастын негиздери.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- медициналык, хирургиялык, стоматологиялык же ветеринардык эмеректер чач тарачтар үчүн креслолор жана ушуга окшош креслолор (караңыз. 3965);
- врефлеекстерди текшерүү үчүн айлануу ылдамдыгын жөнгө салгычы менен айланып турган отургучтар (караңыз. 3965);
- транспорт каражаттары үчүн орунтуктар (автоунаалар үчүн, учуучу аба жана космок аппараттары, кемелер жана башка калкып сүзүүчү, темир жол вагондору үчүн) (негизги фонддор катары каралышпайт, анткени транспорт каражаттарынны бөлүгү болуп саналышат);
- чийме машиналарынын курамындагы чийме стодору же аспаптары (караңыз.3961);
- жарык берүүчү аппаратураны же лампаларды (караңыз. 3944);
- бильярд столдорун жана башка оюндар үчүн атайын жасалган эмеректерди, фокустар көрсөтүү үчүн столдорду (караңыз. 3974);
- антиквар эмерегин, музей коллеуияларынын эмеректердиж.б.у.с. (караңыз. 7420, эгерде сатууга арналса; эгерде сатууга арналбаган болсо – негизги фонддор катары каралышпайт).
3972
Музыкалык аспаптар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- фортепиано жана башка кылдуу квалишалуу сузыкалык аспаптар;
- скрипкалар, виолончелдер, контрабастар жана башка кылдуу тарткычы бар музыкалык аспаптар;
- гитаралар, мандолиндер жана башка кылдуу кыпчыма музыкалык аспаптар;
- клавишалуу үйлөмө органдар, фисгармониялар, аккордеондор, ооз гармоникалары, трубалар, флейталар, чоорлор, гобойлор, волынкалар, кларнеттер жана башка үйлөмө аспаптар;
- барабандар, тамбуриндер, бубендер, литавралар, тарелкалар, металлофондор, коңгуроолор, кастаньетталар жана башка урма музыкалык аспаптары;
- электромузыкалык аспаптар (электрооргандар, санариптик фортепьяно, клавишалуу синтезаторлор, урма электромузыкалык аспаптар, электр гитарасы жана башка кылдуу электромузыкалык аспаптар;
- музыкалык шкатулкалар, жарманке органдары, механикалык шарманкалар, ырдоочу куштарж.б.у.с. музыкалык механизмдер, музыкалык араалар жана юашка музыкалык аспаптар;
- метрономдор, камертондор жана катталган үн бийиктиги менен калыпка салуу үчүн түтүктөр.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- оюнчук музыкалык аспаптар (караңыз. 3974).
3973
Спорттук жабдуулар жана инвентарь
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- спорттун кышкы түрлөрү үчүн (лыжалар, лыжа ботинкелери, лыжа таякчалары жана бекиткичтери, ж.б.; муз жана ролик конькилери, а.и. коньки тебе турган конькилери жабыштырылган ботинкелер; бобслей үчүн чаналар, тобоггандар ж.б.у.с.карда же музда жылып жүрүү үчүн мотору жок каражаттар);
- спорттун суудагы түрлөрү үчүн жабдуулар жана аспаптар (суу лыжалары, серфинг үчүн доскалар, виндсерферлер; сууга секирүү үчүн мунаралар, скаттар, ласттар жана дем алуучу маскалар, кислородсуз же абасы бар баллондор менен колдонушкандары, «шноркель» аталышында, сүзүүчүлөр жана чумкуучулар үчүн белгилүүжөнөкөй дем алуу түтүктөрү, суу спорту үчүн башка куралдар;
- гимнастика-залдары жана фитнес-борборлор үчүн тренажерлер жана башка жабдуулар (брустар, эки кармагычтар жана трапеция үчүн тегеректер, ат, трамплиндер, канаттар жана жип менен тепкичтер; гимнастикалык стенка; гирлер жана штангалар; кайыкта калак тартуу, велоспорту боюнча көнүгүүлөр үчүн снаряддарж.б.; барьерлер; секирүү үчүн мамылар; шесттер, секирүү учурундагы жерге кулоо орундары үчүн алдына салгычтар; найзалар, дисктер, балкалар жана ядролор түшкөн жерлерине төшөмөл; медициналык топтор; боксер топтору жана грушасы; бокс жана күрөшүү үчүн рингдер, тез чыгуу үчүн дубалдар ж.б.у.с.);
- спортинвентары жана башка ачык аба алдында спорт менен алектенүү үчүн жабдуулар: гольф үчүн, столго ойнолуучу жана чоң теннис, футбол, хоккей ж.б. үчүн (клюшкалар, ракеткалар, торлор, топтор, хоккей жана боксер кол каптары, крикет үчүн балкалар жана поло үчүн клюшкалар: бумерангдар, атуу үчүн тарелкалар жана аларды ыргычткычтар ж.б.);
- балдар аянтчаларынын жабдуулары (селкинчектер, балдар жылгаягыж.б.);
- сүзүү үчүн бассейндер жана калактуу каналдар;
- спорттук балык кармоочулук үчүн кайырмактар жана башка буюмдар, аңчылык үчүн инвентарь («канаттуу» чакыргычы жана күзгү-кармагычтар), альпинизм хчхн инвентарь (муз балкалары ж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук кемелер (каноэ жана скифтер) (караңыз.3125);
- кайыктар үчүн парустар, виндсерфинг үчүн тактайлар, парустуу шлюпкалар, палаткалар жана кемпинг үчүн башка нерселер (караңыз. 3995);
- текстилден жасалган спорттук кийимдер (караңыз. 3995);
- аттракциондор, көчмө цирктер, мал кармоочулар, театрлар үчүнжабдуулар (караңыз. 3929);
- көңүл ачуучу парктарда өткөрүлө турган оюндар үчүн инвентарь (караңыз. 3974);
- учуунун жер үстүндөгү тренажерлеру (караңыз. 3974).
3974
Эс алууну жана окутууну уюштуруу үчүн жана башка жабдуулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар түрдүү оюндар жана бала бакчалары, мектептер, балдар санаторийлери үчүн оюнчуктар ж.б.(а.и.куурчак театрлары үчүн куурчактарж.б.у.с.);
- видеооюндар жана башка катталган (алмашпас) программалык камсыздоосу менен электрондук оюндар; кыймылга монеталар, банкноталар, банк карточкалары, жетондор же акы төлөөнүн ушуга окшош каражаттары менен келтирилүүчү оюн автоматтары;
- көңүл ачуучу парктарда өткөрүлө турган оюндар үчүн инвентарь;
- боулинг, салон, столго ойнолуучу оюндар ж.б. үчүн инвентарь жана жабдуулар
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- көрсөтмөлөө максаттары үчүн пайдаланыла турган приборлор, аппаратуралар;
- учунун жер үстүндөгү тренажерлору;
- жана башка жабдуулар жана окутуу процессин уюштуруу үчүн инвентарь.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- айланма селкинчектер, селкинчектер, тирлер жана башка жарманке аттракциондору (караңыз. 3929);
- консольдор(оюн приставкалары)видеооюндар жана электрондук оюндар үчүн (караңыз. 3952);
- бала бакчалары, мектептер, балдар санаторийлери ж.б. үчүн столдор, отургучтар, керебеттер жана башка эмеректер(караңыз. 3971).
399
Башка топторго киргизилбеген жана башка машиналар жана жабдуулар
3991
Буу генераторлору; ядролук реакторлор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- буу генераторлору (түтүн чыгуу казандары, мисалы, локомотивдерди казандары; суу түтүк казандары; түтүн чыгуу жана суу түтүк казандарынын комбинация сын көрсөтүп турган гибрид казандар; суу жылытуу үчүн казандар);
- казандар менен пайдалануу үчүн жардамчы түзүлүштөр (экономайзерлер, абаны алдын ала жылытып алуу түзүлүшү, катуу ысыткычтар, муздаткычтар, буу топтогучтарж.б.);
- буу-суу жана башка ар түрдүү болгон (үстүртөн, аралаштыруучу, аба менен муздатуучу) буу күчү менен түзүлүштөр үчүн конденсаторлор.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- бардык типтеги ядролук реакторлор.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- борбордук жылытуу казандары (караңыз. 3993);
- жылуулук алмашуучу түзүлүштөр (караңыз.3914);
- изотоптук бөлүштүргүчтөр (караңыз. 3929).
3992
Ядролук реакторлор үчүн картридждер (жылуулук бөлүп чыгаруучу элементтер)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ядролук реакторлор үчүн нурланбаган жана нурландырылган (иштелип чыгарылган) жылуулук бөлүп чыгаруучу элементтер (картридждер).
3993
Борбордук жылытуунун радиаторлору жана казандары, металлдан
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- борбордук жылытуунун радиаторлору, адатта «секциялар» тобунан туруучу, фланецтүү же кабыргалуу түтүктөрдү же ичи көңдөй панелдерди камтып тургандар;
- каалагандай өлчөмдөгү борбордук жылытуу казандары, борбордук жылытуунун электр казандары, төмөнкү басымдын буусун чыгарууга жөндөмдүү суу жылытуу үчүн казандар, а.и. басым жөнгө салгычтар жана манометрлер, суу өлчөгүчтөр, крандар, горелкалар ж.б.у.с. бөлүктөрү жана буюмдары менен жабдылгандар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- буу казандары же башка буу генерациялоочу казандар; буу ысыткычтары менен суу казандар (караңыз. 3991);
- электр мештери жана суу жылыткычтар (караңыз. 3995);
- абаны айлантып туруу үчүн блоктор жана электрдик радиаторлор(караңыз. 3914);
- радиаторлордун мамылары, жезден жана алюминийден жасалган электрдик эмес радиаторлор (караңыз. 3995).
3994
Ар түрдүү товарларды өндүрүү, сактоо жана ташып жүрүү үчүн идиштер жана тара
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- каалагандай сыйымдуулуктагы кара металлдан же алюминийден жасалган кысылган же суюлтулган газдар үчүн идиштер;
- металлцистерналар, бактар, резервуарлар, бочкалар, барабандар, канистралар,бидондор, банкалан жана юашка каалагандай сыйымдуулуктагы идиштер, каалагандай продукттарды өндүрүү, сактоо жана ташып жүрүү үчүн пайдаланылат, а.и. суюктуктарды (газдардан башка);
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- мунайзат жана газ сактоочулар үчүн резервуарлар (караңыз. 2152);
- ар түрдүү жүктөрдү ташу үчүн атайын иштелип чыккан жана жабдылган контейнерлер, а.и. транспорттун бир же бир нече түрүндө суюктуктарды ташуу үчүн. (караңыз. 3119);
-борбордук жылытуунун металл казандары (караңыз. 3993);
- механикалык же жылуулук механикалык жабдуулар менен жабдылган идиштер (караңыз. 3914);
- күйбөй турган сейфтер, акчаларды же документтерди сактоо үчүн үкөктөр (караңыз. 3995).
3995
Башка топтомдорго киргизилбеген, кызмат өтөө мөөнөтү 1 жылдан аз санитардык-техникалык жабдуулар жана өндүрүштүк жана чарбалык инвентарь
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- муздаткычтар жана тоңдургучтар, кир жуугуч машиналар; электр жууркандары; чаң соргучтар, полотерлор; желдеткичтер жана башка тиричилик муздаткыч жанажелдеткич жабдуулар жана өнөр жай ишканаларынын мекемелеринде жана кеңселеринде колдонула турган жабдуулар жана электр приборлору;
- металл жана керамикалык санитардык-техникалык жабдуулар (ванналар, раковиналар, кол жуугучтар, агыза турган суу чыгуучу бактар ж.б.).
- кол куралдары (айыл чарбасында, багбанчылыкта же токой чарбасында пайдалануу үчүн; кол араалары, сүргүчтөрү, пинцеттер, кыпчуурлар, аттиштер, пассатижилер, балкалар жана дөшү, кескичтер, зубила, ургулагычтар, бурагычтар, тоо иштери үчүн куралдар, жол-курулуш иштериж.б.у.с., ташчылар, темирчилер, шыбакчылар, сырдагычтар үчүн ж.б. аспаптар);
- кол менен иштетүү аспатарда электр кыймылдаткычын орнотууга же анысы жок станоктордо, машиналарда жана башка жабдууларда, а.и. алмаштырылуучу курал (белгилегич жана плашкалар, бургулар жана жылмалагычтар ж.б.);
- күйбөй турган сейфтер, акчаларды же документтери сактоо үчүн үкөктөр;
- тепкичтер, шатыларжана башка ар түрдүү металл буюмдар, башка топтомдорго киргизилбеген, кызматөтөө мөөнөтү 1 жыл болгон өндүрүштүк жана чарбачылык аспаптар катары кызмат көрсөтүү чөйрөсүндөгү ишканалардын жана өнөр жай ишканаларынын кеңселеринде колдонула тургандар;
- текстиль буюмдары (кийимден башкалары) (портьерлер, килемдер жана килем жабуулары, а.и.полго салынуучулар, жууркандар, шейшептер, ашканага салынма дасторкондор, брезенттер, кайыктар үчүн парустар, тенттер, палаткалар ж.б.у.с кемпинг, парашют үчүн, жана башка текстиль буюмдары);
- театралдык реквизит ж.б.у.с.;
- кийим-кечек, бут кийим, баш кийимдерж.б.у.с. (а.и. формалуу, жумушчу, коргоочу ж.б.лар, ошоной эле прокатка берилчүүлөрү, енные, рабочие, защитнымисалы спорт менен алектенүү же оюн ойноо үчүнж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ушуга окшош электроприборлорун (кир жуугуч машиналар, чаң соргучтар, муздаткычтарж.б.)жана узакка колдонуу үчүн керектөөчүлүк товарлары (а.и. текстиль буюмдары, кийимдер, бут кийимдер ж.б.)(негизги фонддор катары каралышпайт);
- өнөр жайлык муздаткыч жана желдетүүчү жабдуулар (караңыз. 3914);
- кысылган же суюлтулган газдарды дана мунай заттарын сакто үчүн металл идиштер (караңыз. 2152 и 3994).
4
Куралдануу системалары
41
Куралдануу системалары
411
Куралдануу системалары
4111
Аскер кораблдери жана суу алдындагыкайыктар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- бардык түрдөгү аскер кораблдери, мисалы, аскер аракеттерин жүргүзүүгө арналган кораблдер, десант кемелери, аскер транспорттук кемелери;
- суу алдынлагы кайыктар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- суу кемелери жана жарандык багыттагы сүзүүсү каражат (караңыз. 312).
4112
Аскердик самолеттор жана вертолеттор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- аскер самолеттору жана вертолеттору;
- моторсуз учуучу аппараттар жана башка аскер багытындагы аба кемеси.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жарандык багыттагы аба кемелерин (караңыз. 313).
4113
Баллистикалык ракеталар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жогорку талкалоочу жөндөмү бар, агрессорлорду узак убакыт ичинде кармап туруу үчүн колдонулуучу баллистикалык ракеталардын (же аскер ракета алып жүрүүчүлөрүнүн) айрым түрлөрү.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ок куралдары, снаряддар, ракеталар, бомбалар ж.б.у.с сыяктуу бир жолку пайдалануу куралдары (аскер багытындагы материалдык жүгүртүү каражаттарына киргизилишет).
4114
Аскердик мотолоштурулган жана башка танкалар жана бронемашиналар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- танктар (оор, орто, жеңил), а.и. танка-амфибиялар; аралыктан башкаруунун анча чоң эмес «танктары», алар ок куралдарын алдыңкы аскер машиналарына же артиллериялык бөлүктөргө жана түзүлүштөргө ташып жеткиришет; аскер машиналарын сактоо үчүн крандар менен жабдылышкан танктар;
- бронемашиналар, а.и. амфибиялар (б.а.каз тамандуу десантбронмашиналар), атайын жардыргыч түзүлүштөрү менен туруктуу жабдылган бронемашиналар, согуш аракеттери болуп жаткан райондорго бензин, ак куралдарын ж.б. ташуу үчүн камсыздоочу бронемашиналар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- өзү жүрүүчү артиллериялык куралдануу, кыймылсыз абалдан туруп ок атууга арналган, ал эми куралдын өзү бурулуунун чектелген радиусуна ээ (караңыз. 4119);
- жеңил бронясы бар же алынып коюла турган броня менен жабдылышкан жүргүнчүлүк жана жүк ташуучу кадимки типтеги автоунаалар (караңыз. 311, мисалы, акчаларды жана баалуулуктарды ташып жүрүү үчүн броняланган транспорт каражаттары - караңыз.3113).
4119
Жана башка согуш куралдары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- бронепоезддер;
- кемелердин, бронепоезддердин, самолеттордун, танктардын жана бронемашиналардын куралдануусунун өз алдынча ташыла турган согуш куралынын бардык түрлөрү:
артиллерия куралы жана жөө аскерлерди колдоо куралы, б.а. пушкалардын жана аткычтардын бардык түрлөрү (стационардык же дөңгөлөктөрдө, каз тамандуу ж.б.), алар талаа, орто, оор жана өтөт оор артиллерия, алыска атуучу куралдар, зениттик пушкалар жана пулеметтор, танктарга каршы пушкалар, гаубицтер жана мортирлер, алыска атуучу, темир жол платформаларында орнотулган куралдар;өзү жүрүүчү артиллериялык түзүлүштөр; үзгүлтүксүз жана абдан тез ок атуунун жүргүзүү үчүн курал, жеке куралдардын пулеметтор, ав томаттар (пистолеттер-автоматтар) сыяктуу айрым түрлөрүж.б.у.с.; аскер ок атуучу куралдар, анын ичинде винтовкалар жана карабиндер; атайын аскер аткылоочу түзүлүштөрүнүн башка түрлөрү, мисалы, аскер ракета таштагычтар жана кое берүү түзүлүштөрү; тереңдик бомбаларын таштоо үчүн аппараттар; торпеда аппараттары; от аткычтар (душманына күйгүзүлгөн учуучу суюктукту ыргытуу үчүн аппараттар);
- револьверлер жана пистолеттер.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жеңил броняга ээ болгон же жардамчы алынып кое турган роня менен жабдылган жүргүнчү жана жүк ташуучу кадимки типтеги автоунаалар (караңыз. 311, мисалы, броняланган транспорт каражаттары акчаларды жана баалуулуктарды ташып жеткирүү үчүн – караңыз. 3113);
- ок куралдары, снаряддар, ракеталар, бомбалар ж.б.у.с сыяктуу бир жолку пайдалануу куралдары (аскер багытындагы материалдык жүгүртүү каражаттарына киргизилишет).
- атайын отоо чөптөрдү жок кылууга колдонула турган ок пушкалары (караңыз. 3921).
5
Культиациялана турган биологиялык ресурстар
51
Жаныбар жаратылышынын, продукцияны бир нече жылдар ирет бере турган жаратылышынын ресурстары
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- сойуу үчүн өстүрүлүп жаткан мал;
- айыл чарба жаныбарларынын фермерлер же башка адамдар тарабынан өзүнүн жеке колдонуусуменен эмес өстүрүлүп жаткан жаштары;
- жапайы жаратылышта жашашкан, факт жүзүндө институттук бирдиктерге тиешелүү болбогон жеалардын менчик ээлери үчүн экономикалык кирешенин булактары болуп саналбагандар.
511
Ири мүйүздүү мал
5111
Сүт породасындагы ири мүйүздүү мал
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- сүт породасындагы чоң уйларды жана букаларды, а.и. асыл тукумдарын
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- сүт породасындагы ири мүйүздүү малдын фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлгөн жаштары
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- жана юашка ири мүйүздүү малды (караңыз. 5119).
5119
Жана башка ири мүйүздүүмал
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жана башка чоң уйлар жана букалар(сүттүүлөрүнөн башка -караңыз. 5111) породаларын,а.и.асыл тукумдууларын;
- чоң жумушчу букаларды;
- чоң буйволдорду, топоздорду, зебаны; бизондорду, буффало, кой букаларды жана айыл чарбасында жумушчу жана продуктивдүү мал катары пайдаланылчу башкаларды.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан башка ири мүйүздүү малдардын жаштары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук таймаштар жана көңүл ачуулар үчүн атайын багылып жаткан жана башка ири мүйүздүү мал (караңыз. 5199).
512
Аттар, эшектер, мулдар жана куландар
5121
Аттар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт: -ири асыл тукумдуу аттарды;
- чоң колдонуучулук аттарын, б.а.жумушчу катары (оор жүк ташыгычтар) же болбосо кымыз алуу үчүн («кымыздык» бээлер) колдонулгандары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан башка ири мүйүздүү малдардын жаштары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук таймаштар жана көңүл ачуулар үчүн атайын өстүрүлүп жаткан чукркоочу жана башка аттар (караңыз. 5199).
5122
Эшектер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ири жумушчу жана продуктивдүү эшектерди жана эшектердин ургаачыларын (а.и. асыл тукумдууларын).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт: -жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан башка такайлар. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- мулдарды жана куландарды (караңыз. 5123).
5123
Мулдар жана куландар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чоң жумушчу мулдарды (эшек менен бээнин гибриди);
- чоң куландарды (айгыр менен эшектин ургаачысынын гибриди).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан мулдардын жана куландардын жаштары.
513
Төөлөр жана башка айыл чарбачылыгынын төөлөр түркүмүнүн жаныбарлары
5131
Төөлөр (кара нарлар) жана ингендер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чоң жумушчу жана продуктивдүү бир өркөчтүү (дромедарлар) жанеа эки өркөчтүү (бактриандар) төөлөрдү жана ингендерди (а.и. асыл тукумдууларын).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан тайлактарды.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- төөлөр түркүмүнүн айыл чарбачылык жаныбарларын: ламалар, альпакалар, викуньялар сыяктуу (караңыз. 5139).
5139
Төөлөр түркүмүнүн айыл чарба жаныбарлары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чоң жумушчу жана продуктивдүү төөлөр түркүмүнүн айыл чарбачылык: ламалар, альпакалар, викуньялар (а.и. асыл тукумдууларын) сыяктууларын.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан балдарын.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кара нарларды жана ингендерди (караңыз. 5131).
514
Койлор жана эчкилер
5141
Койлор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар түрдүү породадагы койлорду жана кочкорлоржу (жука жүндүү, жарым жука жүндүүлөрдү, жарым кылчык жүндүүлөрдү жана кылчыек жүндүү породалардагыларды), а.и. асыл тукумдууларын.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан козуларды.
5142
Эчкилер
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар түрдүү породадагы, а.и. асыл тукумдуу чоң эчкилерди жана текелерди.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан улактарды.
515
Чочколор
5150
Чочколор
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чоң чочколорду, а.и.асыл тукумдууларын.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан торопойлорду.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук тайтмаштар жана көңүл ачуулар үчүн атайын өстүрүлүп жатышкан чочколорду (караңыз. 5199).
516
Үй канаттуулары
5161
Үй тооктору
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- артүрдүү породадагы чоң тоокторду (жумуртка тууган тоокторду жана короздорду)(а.и.асыл тукумдууларын).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жатканжөжөлөрдү.
5162
Үй индуктары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар түрдүү породадагы чоң индуктарды жана ургаачыларын(а.и.асыл тукумдууларын).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан жаш индуктарды.
5163
Үй каздары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жашы чоң ар түрдүү породадагы каздарды (а.и.асыл тукумдууларын).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан жаш каздарды.
5164
Үй өрдөктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жумуртка тууган чоң өрдөктөрдү жана ар түрдүү породадагы эркек өрдөктөрдү
(а.и.асыл тукумдууларын). Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан жаш өрдөктөрдү.
5169
Жана башка үй канаттуулары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- чоң жумуртка тууй турган цесаркаларды жана ар түрдүү породадагы цесарларды (а.и. асыл тукумдууларын);
- жана башка чоң айыл чарба канаттууларын(бөдөнөлөрдү, страустарды, фазандардыж.б.).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- цесаркалардын жана башка айыл чарба канаттууларынын жеке колдонуу үчүн фермерлер жана башка адамдар тарабынан өстүрүлгөн балапандары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- спорттук таймаштар жана көңүл ачуулар үчүн канаттууларды (караңыз.5199).
517
Балык
5170
Балык
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- атайын стүрүлүп жаткан ичилетурган суулардагы тирүүч оң балыктарджы (көлдүн осетрин, форелди, сигди; судакты, окуньду, карпты, угорьду ж.б.);
- деңиз балыктарынын атайын өстүрүлө турган тирүү чоңдорун (лосось, семга, кета, горбуша, севрюга, кефаль, деңиз угорь ж.б.).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жеке колдонуу үчүн фермерлер же башка адамдар тарабынанөстүрүлүп жаткан балыктардык жаштарын;
- ачык деңиздеги балык ресурстарын,
Аларды конкреттүү өлкөлөр тарабынан канча кармоого боло тургандыгы тууралуу эл аралык макулдашуулардын предмети болуп саналган балык ресурстары. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тирүүдекоративдик ичиле турган суудагы жана аквариумдарда кармалган деңиз балыктарыж.б. (караңыз. 5199);
- атайын өстүрүлүп жатышкан тирүү рак сымалдуулар, моллюстар жана башка суудагы омурткасыздар (караңыз.5195).
519
Жана башка айыл чарба жаныбарлары прочие
5191
Аарылар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- аары үй-бүлөлөрү;
- аары баштыктары (үйүр),б.а.табигый эже жасалма үйүрлөштүрүү жолдору менен алына турган жана негизги үй-бүлөсүнөн бөлүнүшкөн аарылардын жаңы үй-бүлөлөрү.
5192
Бугулар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- түндүктүн миниле турган бугуларды;
- панттуу бугуларды (тактары бар бугуларды, маралдарды, изюбрилер).
5193
Клеткада багып стүрүү үчүн аң терилүү жандыктар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ангор дана башка породадагы коёндор, норкалар, түлкүлөр, песецтер, нутрийлер жана башка клеткада кармалып өстүрүлө турган аң-терилүү жаныбарларды.
5194
Фермерлер өстүрө турган жерсууда жашоочу жаныбарлар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жыландар, таш бакалар жана башка атайын фермаларда өстүрүлүп жаткан рептилиялар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- атайын фермаларда өстүрүлүп жаткан үлүлдөрдү жана бакаларды.
5195
Фермаларда баглып жаткан рак сымалдууларды, моллюсктарды жана башка суудагы омурткасыздарды
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт специально выращиваемых:
- креветкаларды, крабдарды, рактарды жана башка рак сымалдууларды;
- устрицаларды, мидияларды, деңиз үлүлдөрүн (липарис) жана башка моллюсктарды жана суудагы омурткасыздарды.
Бул класс өзүнө атайын өстүрүлө турган төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- тирүү балыкты (караңыз. 5170);
- балырларды жана башка декоративдик жана башка багыттагы суу өсүмдүктөрү (караңыз. 5270, 5280).
5199
Транспорттук, спорттук, көңүл ачуучу жана башка максаттардагы жаныбарлар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- транспорттук, спорттук жана көңүл ачуучу максаттар үүн жана башка жаныбарлар (пони; минилүүү иттер; спорттук таймаштар үчүн машыктырылган аттар жана башка ар түрдүү жаныбарлар; цирк жаныбарлары, зоопарктардагы, океанариумдардагы, аквариумдардагы жаныбарлар (а.и. декоративдик аквариумдук балыктар) ж.б.у.с.);
- илимий-изилдөөчүлүк максаттар үчүн лабораториялык жаныбарлар;
- үй жаныбарлары;
- кызматтык иттерж.б.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ушуга окшош жумушчу жана продуктивдүү малдар катары колдонулган айыл чарба жаныбарлары (караңыз. 511-517).
52
Продукцияны көп ирет бере турган өсүмдүктүк жаратылыштагы ресурстар
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт (негизги фонддорго кирбегендер катары):
- жыгач алуу үчүн өстүрүлгөн, даяр продуктту алар кыркылганда гана бир ирет бере турган бак-дарактар;
- дан маданияттар же бир жалгыз гана түшүмдү жыйноого шарт түзө турган жашылчалар;
- продуктивдүү куракка жете элек фермерлер же башка адамдар тарабынан өздөрүнүн колдонуусуна эмес өстүрүлүүчү бак-дарактар, бадалдар ж.б.;
- жапайы өскөн токойлор же башка культивацияланбаган токойдогу өсүмдүктөр, институттук бирдиктерге факт жүзүндө тиешелүү болбой турган же алардын менчик ээлери үчүн экономикалык пайда булагы болуп саналбагандар.
521
Мөмөлүү жана жемиштүү маданияттардын көп жылдык өсүмдүктөрү (жүзүмзарлардан башкалары)
5211
Мөмөлү чемичкелүү маданияттардын көп жылдык өсүмдүктөр
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жеткен бак-дарактар жана бадалдар: алма багы, алмурут, айва, четин, долоно, ит мурун жана башкалар сыяктуулар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк пайдалануусу үчүн жогоруда саналып өткөн бак-дарактар жана бадалдар;
-культивацияланбаган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукттарды өндүрүү үчүн жыйнала турган мөмөлөрдү алуу үчүн.
5212
Көп жылдык мөмөлүү данектүү маданият өсүмдүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетилген: өрүк, чие жана алча, шабдаалы, кара өрүк жана тыт, кызыл жана башкалар сыяктуу бак-дарактар жана бадалдар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- жогоруда саналып өткөн, продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүп жаткан бак-дарактар жана бадалдар;
-культивацияланган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукттарды өндүрүү үчүн жыйнала турган мөмөлөрдү алуу үчүн.
5213
Көп жылдык жемиштүү маданият өсүмдүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жеткен: кызылгат (кулпунай), дан куурай, кара бүлдүркөн, тыт багы (жибек), карагат, крыжовник, клюква, брусника жана башкалар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жеткен, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүп жаткан жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр;
- культивацияланбаган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукттарды өндүрүү үчүн жыйнала турган жемиштерди алуу үчүн.
5214
Көп жылдык жаңгактуу маданият өсүмдүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетишкен культивациялануучу өсүмдүктөр: грек жаңгагы, кокос пальмасы, фундук, бадам, фисташка жана башкалар;
- продуктивдүү куракка жетишкен культивациялануучу кедр бактары кедр жаңгактары менен тобурчактарды алуу үчүн;
- продуктивдүү куракка жетишкен токой жаңгагынын культивациялануучу отургузулган бак-дарактары (токойчолор);
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр;
- культивацияланбай турган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукттарды өндүрүү үчүн жыйнала турган жаңгактарды алуу үчүн.
5215
Көп жылдык цитрус маданияттарынын өсүмдүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетишкен: лимон, апельсин, мандарин ж.б.у.с. өсүмдүктөр
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр.
5216
Көп жылдык субтропикалык маданияттардын өсүмдүктөрү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- финик пальмасы, рожок багы, инжир, ананас, авокадо, гуаява, манго, банандарж.б. сыяктуу продуктивдүү куракка жетишилген өсүмдүктөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр;
-культивацияланбай турган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукттарды өндүрүү үчүн жыйнала турган мөмөлөрдү алуу үчүн.
522
Жүзүмзарлар
5220
Жүзүмзарлар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетишкен жүзүмзар лозалары (анын ичинде жүзүм плантациялары – жүзүмзарлар), мөмө берүүчүлөр – жүзүмдөр.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр.
523
Чай плантациялары (өсүмдүктөрү)
5230
Чай плантациялары (өсүмдүктөрү)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетилген ар түрдүү сорттордогу чайлардын бадалдарынын плантациялары (бактары).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр.
524
Кулмак плантациялары (бадалдары)
5240
Кулмак плантациялары (бадалдары)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- продуктивдүү куракка жетишилген кулмак плантациялары (бадалдары).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр.
525
Козу карындарды өстүрүү боюна плантациялар
5250
Козу карындарды өстүрүү боюна плантациялар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- козу карындарды өстүрүү боюнча плантациялар, б.а. өздөрү менен ичке жиптер түйүнүн (thallus же mycelium) көрсөтүүчү, жер алдында көп жолуккан козу карын мицелийлери, жаныбар же өсүмдүк жаратылышындагы бузулуп бара жаткан беттерде өсө турган жана, ткандардын өздөрүндө өнүгүп, козу карындарды түзүшөт;
-культивацияланбай турган козу карын мицелийлери токойлордон сатуу же ар түрдүү продукцияларды өндүрүү максатында топтоо үчүн жыйнала турган козу карындарды алуу үчүн.
526
Эфир майларынын жана адры-дармек маданияттарынын көп жылдык дарак-бадалдары
5260
Эфир майларынын жана адры-дармек маданияттарынын көп жылдык дарак-бадалдары
Бул класс төмөнкүлөрдөй көп жылдык культивациялана турган продуктивдүү төмөнкүөсүмдүктөрдү камтыйт:
- эфир майлуу маданияттар, негизинен парфюмерияда колдонулуучулары:
•чөптүү(жыттуу жалбыз, эфир майлуу герань, мускат шалфейи, евгенолдуу рйаканж.б.);
•бадалдуу эфир майлуу маданияттары (чыныгы лаванда, эфир майлуу роза, ири жалбырактуу жасмин, эфир майлуу сирень, ладанник, пакулилер, күмүш сымал акация, азалия жана башкалар);
•бак сымал эфир майлуу маданияттары(эвкалипт, камфар багы, ак акация жана башкалар);
-дары-дармек маданияттары:
•чөптүүлөр(бак сымал белладонна алоэси, дарылык валериана, кадимки женьшень, кадимки чай чөп, цитвардык шыбак, беш жалбырактуу пустырник, далмат ромашкасы жана башкалар);
•жарым бадалдар жана лианалар (инкарнаттуупассифлора, бөйрөк чайы, кадимки тимьян, дарылык шалфей, дарылык (кадимки) иссоп жана башкалар);
- инсектициддер, фунгициддер катары жана ушуга окшош максаттарда колдонулуучу маданияттар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр;
-культивацияланбай турган дарылык чөптөрү жана башка өсүмдүктөр (жогорула саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукцияларды өндүрүү максатында топтоо үчүн жыйнала турган козу карындарды алуу үчүн.
527
Жана башка чайыр жана ширесин, кабык, жалбырактарды алуу үчүн көп жылдык дарак-бадалдар жана аларга окшош өсүмдүк продукттары
5270
Жана башка чайыр жана ширесин, кабык, жалбырактарды алуу үчүн көп жылдык дарак-бадалдар жана аларга окшош өсүмдүк продукттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ширесин (чайырын) алуу үчүн кызыл карагайдын продуктивдүү жаш курагына жеткен бактары;
- каучук алуу үчүн продуктивдүү куракка жетилген гевея плантациялары (бадалдары) жана башка каучук алынуучулар;
- кайың ширесин алуу үчүн кайыңдын продуктивдүү куракка жетилген дарактары;
- жана башка ар түрдүү бактардын, бадалдардын жана көп жылдык чөптүү өсүмдүктөрдүн чайыр, кабык, жалбырактар, лозалар, тобурчактарын, желуддарын ж.б. алуу үчүн плантациялары (бадалдары).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- продуктивдүү куракка жете элек, фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуусу үчүн өстүрүлүүчү жогоруда саналып өткөн өсүмдүктөр;
-чайыр, кабык, жалбырактар, лозаларын, тобурчактарын, желуддарын ж.б. алуу үчүн культивацияланбай турган өсүмдүктөр (жогоруда саналгандардын ичинен) токойлордон сатуу же ар түрдүү продукцияларды өндүрүү максатында топтоо үчүн жыйнала тургандары;
- культивациялануучу суу өсүмдүктөрү продукцияны туруктуу негизде алып туруу үчүн (мисалы, деңиз взморнигинен толтуруу үчүн материалдарды ж.б., ламинариядан тамакка даярдоо үчүн деңиз капустасын ж.б.).
528
Декоративдик жашылдандыруучу көп жылдык дарак-бадалдар
5280
Декоративдик жашылдандыруучу көп жылдык дарак-бадалдар
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жашыл бадалдар (бак-дарактар, бадалдар, көп жылдык чөптөр) парктар, бакчалар, скверлер, көчөлөр, бульварлар, ишканалардын аймактары ж.б.у.с. үчүн, жалпысынан, санынан, курагынан жана бадалдардын түркүмүнөн көз карандысыз.
Бул класс ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыйт: -ботаникалык бактардын жана башка илимий-изилдөө мекемелеринин илимий максаттар үчүн жасалма бадалдары, суу өсүмдүктөрүн кошо алуу менен (лотостор, суу лилиялары ж.б.)
529
Коргоочу токой илкелери жана башка токой дарак-бадалдары
5290
Коргоочу токой илкелери жана башка токой дарак-бадалдары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- тирүүтосмолор;
- талаа коргогуч, кардан коргогуч токой тилкелери, аң-балкалуу дарак-бадалдар, дарыя жээктерин бекемдөө үүн дарак-бадалдар ж.б.у.с. бадалдар.
6
Өндүрүлбөгөн активдерге менчик укугун өткөрүп берүүгө байланышкан чыгашалар
60
Өндүрүлбөгөн активдерге менчик укугун өткөрүп берүүгө байланышкан чыгашалар
600
Өндүрүлбөгөн активдерге менчик укугун өткөрүп берүүгө байланышкан чыгашалар
6000
Өндүрүлбөгөн активдерге менчик укугун өткөрүп берүүгө байланышкан чыгашалар
Бул класс менчик укуктарын берүүгө байланышкан, төмөнкү макалалардан турганчыгашаларды камтыйт:
1) алар боюнча чыгашаларды активдерди сатып алып жаткан бирдиктер сыяктуу эле, активдерди сатышкан бирдиктердей тарта турган кесиптик кызмат көрсөтүлөргө же комиссиялыктарды бардык төлөө; аларга юристтерге, архитекторлого. Жер ченегичтер, инженерлерге жана баалоочуларга, ошондой эле кыймылсыз мүлк боюна агенттерге жана аукциончларга берилүүчү гонорарлар киргизилет;
2) каалагандай соода жана транспорт чыгашалары, сатып алуучуга берилген эсеп-фактурада өз алдынча көрсөтүлгөндөр;
3) активди сатып алып жаткан бирдик тарабынан активге карата менчик укугун өткөрүп берүүгө байланыштуу төлөнүүгө тийиш болгон бардык салыктар;
4) активдин чыгып кетип жаткандыгына байланыштуу төлөнүүгө тийиш болгон каалагандай салык;
5) сатылып алынган же чыгып кетип жаткан активдин баасына киргизилбеген ташып жеткирүү, орнотуу же демонтажга байланышкан каалагандай чыгашалар;
6) активдин жашоо мөөнөтүнүн акырында тартылган, курулуштун коопсуздугун камсыздоо үчүн же актив жайгашкан жердеги курчап турган чөйрөнү калыбына келтирүү үчүн талап кылынган каалагандай корутунду чыгашалар
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- кабыл алынган макулдашууга ылайык эсептерде жерди жакшыртуу катары чагылдырыла турган жерге карата менчик укугун берүүгө байланышкан чыгашалар (караңыз.2300).
7
Интеллектуалдык менчик продукттары
71
Илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
Бул топ төмөнкүлөргө карата чыгашаларды камтыйт:
- фундаменталдык изилдөөлөр (эксперименталдык же теоретикалык иштер, эң алгач, фундаменталдык мыйзамдар тармагында жаңы билимдерди алуу максаты менен кабыл алынат, алар кубулуштардын жана байкоо жүргүзүлүшү мүмкүн болгон факттардын негизинде, колдонуу же пайдалануу тармагында конкреттүү милдеттерди койбостон турат);
- колдонмо изилдөөлөр (жаңы билимдерди адуу максаты менен кабыл алынып жаткан тереңдетилген изилдөө жана эң алгач конкреттүү практикалык максатка жетишүүгө же милдетти аткарууга багыталат);
- эксперименталдык иштеп чыгуулар (изилдөөлөрдүн жыйынтыгында жана (же) практикалык тажрыйбада алынган колдо бар билимдерге негизделген системалуу иштер жана жаңы материалдарды, продукттарды же түзүлүштөрдү жаратууга, жаңы процесстерди, системаларды, кызматтарды ишке киргизүүгө, ошондой эле мурда жаратылып жана ишке киргизилгендерин өркөндөтүүгө багытталган системалуу иштер).
Бул топ ошондой эле төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ар үрдүү илимий областтардагы тажрыйбалуу үлгүлөрдү жаратууга карата чыгашалар (б.а. идеялар, пландар, долбоорлор, ойлоп табуулар формулалары, продуктар жана процесстер, алар өнөр жай менчиги катары, өндүрүштүк же коммерциялык жашыруун сырлар, патенттер ж.б.у.с. корголуп жана лдицензияланган болушу ыктымал).
711
Биотехнологиялар тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
7110
Биотехнологиялар тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
Бул класс билимдердин төмөнкүдөй тармактарындагы илимий изилдөөлөр жана эксперименталдык иштеп чыгууларга кеткен чыгашаларды камтыйт:
- ден соолуктун биотехнологиясы;
- курчап турган чөйрөнүн биотехнологиясы жана өнөр жай биотехнологиясы;
- айыл чарба биотехнологиялары.
Бул жакка тирүү организмдерди, алардын бөлүктөрүн, продукттарын же моделдерин изилдөөгө, ошондой эле тирүү жана тирүү эмес заттардын билимдерди алуу, буюмдарды өндүрүү жана кызматтарды көрсөтүү максаты менен өзгөрүүсүн изилдөөгө багытталган төмөнкү негизги багыттар киргизилишет:
• ДНК (коддоштуруу), мисалы: геномика, фармакогенетика, гендик зонддор, секвенировкалоо, ДНКны синтездөө жана амплификациялоо, гендик инженерия);
• белоктор жана молекулалар (функционалдык блоктордун), мисалы: белокторун жана пептиддердин секвенировкалануусу жана синтези, липиддер инженериясы, белоктор жана гликопротеиндер инженериясы, протеомика, гормондор жана өсүү факторлору, клетка рецепторлору, сигналдык системалар, феромондор;
• клеткаларды жана ткандарды өстүрүү жана инженериясы, мисалы: клеткаларды жана ткандарды өстүрүү, ткандардын инженериясы, гибридизациялоо, клеткаларды кыйыштыруу, вакциналык жана иммунжук стимуляторлор, эмбрион менен манипуляциялар;
• процесстик биотехнология, мисалы: биореакторлоржу пайдалануу, ферментация, биоиштеп чыгуу, биощелочь менен бөлүштүрүү, биодесульфуризациялоо, материалдарды булалуу массага биологиялык методдор менен айландыруу, биочыпкалоо, биоремедиация;
• субклеткалык организмдер, мисалы: гендиктерапия, вирустук векторлор.
712
Жана башка табигый жана техникалык илимдер тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштелмелер
7120
Жана башка табигый жана техникалык илимдер тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштелмелер
Бул класс төмөнкүдөй билимдер областтарындагы илимий изилдөөлөргө жана эксперименталдык иштелмелерге карата чыгашаларды камтыйт:
- физика, астрономия; Жер жана курчап турган чөйрө жөнүндө илимдер;
- химия жана биология;
- медицина жана фармацевтика;
- айыл чарба илимдери;
- математика;
- компьютердик жана маалыматтык технологиялар;
- нанотехнологиялар;
- суюк куюу технологиясы, металлдарды иштеп чыгуу, машина куруу, энергетика, байланыш, корабль куруу, авиациялык техника, жарандык долбоорлоштуруу, курулушж.б.;
- жана башка табигый жана техникалык илимдер, а.и. дисциплина аралые ИИИ табигый жана техникалык илимдер тармагында артыкчылыктуу (биофизика, биохимия, биотехнологиялар, компьютердикти кошо алуу менен, ж.б.).
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- биотехнология тармагындагы ИИИлерге карата чыгашалар (караңыз. 7110).
713
Коомдук жана гуманитардык илимдер тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
7130
Коомдук жана гуманитардык илимдер тармагындагы илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар
Бул класс төмөнкүдөй билим тармактарындагы илимий изилдөөлөр жана эксперименталдык ишеп чыгууларга карата чыгашаларды камтыйт:
- психология;
- укук(элдик укук, жарандык укукж.б.);
- экономика жана ишкердик;
- жана башка коомдук жана гуманитардык илимдер (социалдык жана маданий антропология, демография, география (калк, экономикалык жана социалдык), саясий илимдер, социологияж.б.);
- тил таануу жанаадабият таануу;
- жана башка гуманитардык илимдер (тарых, философия, искусствотаануу, теология,дин таанууж.б.).
72
Пайдалуу казып алуу кендеринин запастарын чалгындоо жана баа берүү
Бул топ төмөнкүлөрдү камтыйт:
- лицензия алганга чейинки алдын аоа чыгашалар, лицензия сатып алууга карата чыгымдар, баа берүүгө жана сынак бургулоого кетирген чыгымдар.
Бул топ ошондой эле төмөнкүлөрдү да камтыйт:
- аба жана башка картографиялык тартып алууларга карата, сынак тесттерди аткаруу үчүн тартылган транспорт чыгымдары ж.б.у.с.
- запастарга кайра баа берүү жүргүзүүгө карата коммерциялык эксплуатациялоо башталгандан кийин кеирилген чыгымдар (мындай кайра баалоого карата зарылдыктар пайда болгондугуна жараша).
721
Суюк жана газ сымал пайдалуу кендерди запастарын чалгындоо жана баа берүү
7211
Мунай зат запастарына чалгындоо жүргүзүү жана баа берүү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- мунай зат запастарына чалгындоо жана баа берүү
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүлөрдү дагы камтыйт:
- битуминоздук жана мунайзат алып жүрүүчү сланцылардын жана битуминоздук кумдардын запастарына чалгындоо жүргүзүү жана баа берүү.
7212
Жаратылыш газынын жапастарын чалгындоо жана баа берүү
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жаратылыш газынын запастарын чалгындоо жана аларга баа берүү.
7213
Таза ичиле турган суунун запастарын, минералдык сууну кошо алуу менен чалгындоо жана баа берүү
Бул класс төмөнкү запастарга чалгындоо жүргүзүү жана баа берүүлөрдү камтыйт:
- бардык жаратылыш булактарынан алынган таза ииле турган суу;
- минералдык ичиле турган суу (а.и.дарылык суу).
722
Жана башка пайдалуу кендерге чалгындоо жүргүзүү жана баа берүү
7221
Жер кенинин пайдалуу заттарынын запастарыначалгындоо жүргүзүү жана баа берүү
Бул класс төмөнкү запастарга чалгындоо жүргүзүү жана баа берүүлөрдү камтыйт: -кара металлдар кендери(темир,темирмарганец кендери);
- кымбат баалуу металлдардын кендери(күмүш кендери, алтын камтыган кендер жана кумдар, платина топторундагы металлдар кендери);
- уран жана торий кендери (уранит, монацит, ураноторианит ж.б.);
- алюминий кендери (бокситтер, нефелин-апатиттерж.б.);
- жез, никель, цинк, коргошун, калай, марганцовка, хром, титан, вольфрам, кобальт, ванадий, цирконий кендери, сымап кендери, сурьма, бериллий жана башка түстүү металлдар кендери;
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү чалгындоону жана запастарына баа берүүнү камтыбайт:
- жерде чанда жолукчу металлдардын кендери (караңыз. 7222).
7222
Кендик эмес пайдалуу казып алынуучулардын запастарына чалгындоо жүргүзүү жана баа берүү
Бул класс төмөнкүлөргө чалгындоо жүргүзүүнү жана запастарына баа берүүнү камтыйт:
- таш көмүрдүн, күрөң көмүрдүн (лигниттин) бардык типтеги көмүрлөрүнө;
- эстеликтер, жасалгалоо жана курулуш үчүн таштар (мрамор, травертин (акиташ туфу), экаусин («бельгиянын», же «фландр» гранити), гипс алебастры; гранит, кумдак топурактын, порфир; базальт, андезитж.б.у.с.; кварцит, вулканикалык туфтар жана башка катуу вулкан породалары, мисалы: сиенит, гнейс, трахит, лава, диабаз, диорит, габбро, лабрадорит ж.б.);
- химиялык өнөр жайы үчүн жана жер семирткичтерди өндүрүү үчүн минералдык чийки зат (апатиттер жана башка кальцийдин жаратылыш фосфаттары (фосфориттер); жаратылыштык адюминий-кальций фосфаттары; пириттер; күкүрттөр; жаратылышкүкүрт кычкыл барий (барий сульфаты, же барит, айрым учурда оор шпат катары белгилүү); жаратылыштык барий карбонатын (витерит); бораттын жаратылыш минералдарын (кернит же тинкал, «жаратылыш буру» катары белгилүү натрий бораттары; пандермит жана прайсеит (priceite), кальций бораттары; борациттер, магний хлоробораты); калкыма шпаты (же флюорит), б.а.жаратылыштык фтордуу кальций;магнийдин жаратылыш сульфаттары (кизерит, эпсомит); криолит жана хиолит; слюдяньдуутемир кычкылдары (оксиддер); жер боёктору; жаратылыш сепиолитин; мышьяктынжаратылышсульфиддери (реальгар, аурипигмент, миспикель); алунит (же квастык таш) ж.б.);
- өнөр жайлык колдонуу үчүн пайдалуу казылып алынууу жана башка кен эместер (жаартылыш гипси жана ангидрит; акиташ жана башка акиташ породалары; бор (б.а. табигый жол менен түзүлө турган кальцийдин карбонатынын түрлөрү жолу менен, ал артыкчылыктуу суу микроорганизмдеринин ракушкаларынын түзүлөт; доломит ( кальцийдин жана магнийдин жаратылыштык кош карбонаты), сланец; минералдардын жаратылыштык бузулууларынын натыйжасында алына турган жаратылыш кумдары (кремнийлүү жана кварцтык кумдар, чополуу кумдар, а.и. каолин кумдары, талаа шпаты кумдары, талкаланган кулкан породаларынын жасалган кумдар: туф, пемза, шлак);гравий, галька, кремний галькасыж.б.; каолин (кытай чопосу) жана ашка фарфор чополору, алардын негизги түзүүчүлөрү болуп: каолинит, диккит жана накрит, аноксит жана галлоизитэнделлит сыяктуу каолин минералдары; жана башка жаратылыш чополору, андалузит, кианит, силлиманит ж.б.у.с.);
- кымбат баалуу жана жарым кымбат баалуу таштар (алмаз, берилла, корунда, анар, лазурит, опал, жадеит, кварц, родонитж.б.);
- бардык сорттогу торфтор;
- туздар;
- жаратылыш битуму жана жаратылыш асфальты; асфальтит, асфальт акиташы жана башка асфальт породалары; жаратылыш кварциттери, кварц жаена графит; кыргыч, жулмалагыч, пемза жана башка жаратылыш абразивдери;
- асбест (тоо породасы формасында же үстүңкү бетке чыга турган тарамыштар түрүндө);
- слюдалар (мусковит, флогопит, биотит ж.б.);
- тальк жана жаратылыш стеатити; вермикулит, перлит жана хлориттер; талаа шпаты, лейцит, нефелин ж.б.;
- криолит жана хиолит; темирдин слюдянь кычкылдары (оксиддери);
- жаратылыш боёктору жана жерлер;
- янтарьж.б.у.с.;
- держе чанда жолуга турган металлдар кендери (мисалы, бастназит, ксенотим, гадолинит) ж.б.
73
Компьютердик программалар (компьютердик программалык камсыздоо) жана маалыматтар базасы
731
Компьютердик программалар(компьютердик программалык камсыздоо)
Бул майда топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт: -аны ишкана же уюм өндүрүштө бир жылдын ашуун колдонууну сунушташкан компьютердик программалык камсыздоо (оригиналдары сыяктуу эле, көчүрмөлөр дагы)ал базарда сатылып алынгандыгын же өздүк пайдалануу үчүн өндүрүлгөндүгүнөн көз карандысыз.
7311
Системалуу компьютердик программалар (системалуу компьютердик программалык камсыздоо)
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- операциялык системалар жана аларды кеңейтүү каражаттары;
- маалыматтар базаларын башкаруунун программалык каражаттары;
- программаларды түзүү жана кайра өзгөртүп түзүү каражаттары;
- интерфейстин программалык жана коммуникацияларды башкаруу каражаттары;
- эсептөө процессин уюштуруунун программалык каражаттары;
- сервистик программалар;
- жана башка системалык программалык каражаттар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- компьютердик колдонмо программалары (караңыз. 7312).
7312
Компьютердик колдонмо программалары (колдонмо компьютердик программалык камсыздоо)
Бул класс төмөнкү компьютердик колдонмо программаларды камтыйт:
- илимий изилдөөлөр үчүн;
- долбоорлоо үчүн;
- техникалык каражаттарды жана технологиялык процесстерди башкаруу үчүн;
- уюштуруу-экономикалык милдеттерди чечүү үчүн;
- окутуу үчүн;
- жалпы, көңүл ачуучу, атайын, кесиптик багыттагы жана башка колдонмо программалар.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- компьютердик системалуу программалар (караңыз. 7311).
732
Маалыматтар базасы
7320
Маалыматтар базасы
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт: -ишканалар же уюмдар өндүрүштө бир жылдан ашуун пайдаланууну сунушташкан маалыматтар базасы, ал базардан сатылып алынгандыгынан же өздүк пайдалануу үчүн өндүрүлгөндүгүнөн көз карандысыз. Маалыматтар базасы өзү менен каалагандай тематика боюнча бул материалдар табылгандай кылып жана электрондук-эсептөөчң машиналардын (ЭЭМ) жардамы менен иштелип чыккандай ыкма менен системалаштырылган маалыматты (маалыматтар жыйнагын) түшүндүрүп турушат. МБэсептөө системасында сакталышат жана иштелип чыгарылышат. Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- каалагандай компьютерден тышкары маалымат сактагычтары (архивдер, китепканалар, картотекалар ж.б.у.с.), маалыматтар базасы болуп саналбагандар катары (караңыз. 74-бөлүм).
74
Көңүл ачуучу, адабий жана көркөм чыгармалардын түп нускалары
Бул топ төмөнкүлөрдү камтыйт:
- алар өндүрүштө бир жылдан ашуу убакыт пайдаланыла турган шарттарда көңүл ачуучу, адабий жана көркөм чыгармалардын түп нускалары;
- музей коллекциялары жана өз алдынча сатууга даярдалышкан искусство буюмдары.
Бул топ өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- маалыматтар базасы катары электрондук түрдө берилишкен көңүл ачуучу, адабий жана көркөм чыгармалар (караңыз. 7320);
- ишканаларын тарабынан сатууга арналбаган антиквариат, музейэкспонаттары,почта маркаларынын, монеталардын, фарфордун, китептердин ж.б. коллекциялары, картиналар, скульптуралар жана башка искусство предметтери (негизги фонддор катары каралышпайт; СНС 2008ге ылайык Финансылык эмес активдердин классификациясында «Баалуулуктар» категориясына киргизилишет);
- өндүрүшщтө пайдалануу үчүн эмес, өздүк колдонуу үчүн баалуулук катары сатылып алынган түп нускалар (негизги фонддор катары каралышпайт; СНС 2008ге ылайык Финансылык эмес активдердин классификациясында «Аякталбаган өндүрүш» категориясына киргизилишет);
- адабият, искусство таануу жана башка гуманитардык илимдер тармагындагы илимий изилдөөлөр жана эксперименталдык иштеп чыгуулар(караңыз. 717);
-фактардын же маалыматтын түп нуска жыйнактары (караңыз. 7900).
741
Адабий чыгармалардын түп нускалары
7410
Адабий чыгармалардын түп нускалары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- адабий чыгармалардын түп нускалары (ырлар, проза, эссе, өмүр баяндар, пьесалар, сценарийлер, очерктерж.б.), кол жазмалар же басылгандар.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүдөй чыгармалардын түп нускаларын камтыйт: -монографиялар, котормолор, иштеп чыгуулар, кыскача мазмундар, рефераттар, резюме, баяндамалар жанабашка адабияттын чыгармаларын кайра иштеп чыгуулар;
- адабий чыгармалардын жыйнактары (чыгармалар жыйнактары, антологияларж.б.);
- адабий чыгармалардын өндүрүштө 1 жылдан ашуун пайдаланууга арналышкан раритеттик жана репринттик басылмалары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- көркөм көргөзмөлөрдүн каталогдору, альбом түрүндөгү сүрөттөрдүн, жылнаамаларынын, ачык каттар топтомдорунун репродукцияларыж.б.у.с. (караңыз. 7430).
742
Көркөм чыгармалардын түп нускалары
7420
Көркөм чыгармалардын түп нускалары
Бул класс төмөнкүдөй көркөм чыгармалардын түп нускаларын камтыйт:
- сүрөттөр, картиналар жана пастелдер; гравбралар, эстамптар жана литографиялар;графикалык иштер, графикалык аңгемелер, комикстер, китеп сүрөттөрү, плакаттар жана башка көркөмдүк искусствосунун чыгармалары;
- скульптуралар жана статуэткалар ички имараттарды, бакча-парк ансамблдерин жасалгалоо үчүн каалагандай материалдардан жасалгандарыж.б.;
- декоративдик-колдонмо жана сценографиялык искусство чыгармалары;
- диний культ буюмдары.
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүдөй чыгармалардын түп нускаларын дагы камтыйт:
- дизайнердик иштеп чыгуулар(өнөр жай продукттарынын дизайны, эстетикалык дизайн, графикалык дизайн, а.и. логотиптер, эмблемалар, символдор, товар белгилериж.б.);
- көркөм көргөзмөлөр каталогдору, картиналардын жана сүрөт жана декоративдик-колдонмо искусствосунун альбомдор, жылнаамалар, аы каттар топтому ж.б. түрүндөгү башка чыгармаларынын репродукциялары;
- антиквариат (картиналар, скульптуралар, икондор, гобелендерж.б., алардын курагы 100 жылдан жогору болушат) жана раритеттик, өндүрүштө 1 жылдан ашуун пайдалануу үчүн арналышкан көркөм чыгармалар.
743
Көңүл ачуучу чыгармалардын түп нускалары
7430
Көңүл ачуучу чыгармалардын түп нускалары
Бул класс төмөнкүдөй көңүл ачуучу чыгармалардын түп нускаларын камтыйт:
- кинофильмдер(а.и.кинодокументтер), видеофильмдер (а.и. видеороликтер) жана телеберүүлөр, спектаклдердин, музыкалык оюндардын, спорт таймаштарынын, адабияттын чыгармаларынын видеожазууларыж.б.у.с.;
- радиопрограммалар жана спектаклдердин, музыкалык оюндардын, спорт таймаштарынын, адабияттын чыгармаларынын үн жазууларыж.б.у.с.;
- партитуралар;
- музыкалык чыгармалардын, концерттердин үн жазуулары жана видеожазуулары ж.б.;
- тартылган жана башка мультфильмдери;
- фотографиялык чыгармалар (а.и.көркөм фотосүрөттөрү, фотодокументтер жана башка, фотографиялдык ыкмалар менен жаратылган чыгармалар).
Бул класс өзүнө ошондой эле төмөнкүдөйчыгармалардын түп нускаларындагы камтыйт:
- музыкалык аранжировкалар, инсценировкалар жана башка чыгармаларды кайра иштеп чыгуулар;
- китептер, жыйнактар, альбомдор, каталогдор, энциклопедиялар, сурап-билме китептери, сөздүктөр, карталар, атластар, схемалар, открыткаларж.б., көңүл ачуучу жана илимий-популярдуу тематикасы менен (басылма, компакт-дисктерде, флеш-топтогучтарда, тасмаларда, микрофишаларда жана башка физикалык маалымат алып жүрүүүлөрдө);
- өндүрүштө 1 жылдан ашуун пайдалануу үчүн арналышкан раритет жана репринт нота басылмалары.
79
Жана башка интеллектуалдык менчик продукттары
790
Жана башка интеллектуалдык менчик продукттары
7900
Жана башка интеллектуалдык менчик продукттары
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- ноу-хау (өндүрүштүн жашыруун сыры) – ар түрдүү тармактардагы каалагандай мүнөздөгү маалыматтар (ойлоп табуулар, оригиналдуу технологиялар, билимдер, көндүмдөр ж.б.у.с.), алар коммерциялык сыр режими менен корголушат жана сатып алуу-сатуу предмети болушу мүмкүн же ишкердик ишмердигинин башка субъекттеринин үстүнөн атаандаштык артыкчылыкка жетишүү үчүн пайдаланылышат;
- коммерциялык сыр болуп эсептелген жана башка маалыматтар (мисалы, киреше тууралуу, эмгек акысынын өлчөмү ж.б.у.с. маалыматтар);
- коммерциялык эмес сыр болуп саналган маалымат (а.и. маалыматтарды жана маалымкаттарды, адресаттардын тизмелерин ж.б. издөө үчүн түзүлүшкөн факттардын же маалыматтын түп нуска жыйнактары) жана башка топтомдорго киргизилбеген интеллектуалдык менчиктин башка продукттары.
Бул класс өзүнө төмөнкүлөрдү камтыбайт:
- ар түрдүү илимий иштердеги илимий оригиналдуу эмгектер(а.и.жаратылган тажрыйба үлгүлөрү), алар: идеялар, пландар, долбоорлор, ойлоп табуулар формулалары, өнөр жай менчиги катары корголушу жана лицензияланышы мүмкүн болгон продукттар жана процесстер, өндүрүштүк же коммерциялык купуя сырлар, патенттерж.б. (караңыз. 71 тобунун тиешелүү класстары);
-объекттер, юридикалык же эсепке алуу аракеттери күбөлөндүрүлбөгөндөр (негизги фонддорго карата тиешелүү болбогондор катары).
80
Жер
800
Багыты боюнча жер фонду
8000
Багыты боюнча жер фонду
Бул класс төмөнкүлөрдү камтыйт:
- айыл чарба багытындагы жерлер;
- калктуу пункттардын жерлери (шаарлардын, шаар тибиндеги кыштактардын жана айылдык калктуу пункттардын);
- өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлери;
- саламаттыкты чыңдоо багытындагы жерлер;
- рекреациялык багыттагы жерлер;
- тарыхый-маданий багыттагы жерлер;
- токой фондунун жерлери;
- калктуу пункттардын чектеринен тышкары отургузулган жашыл бактар менен ээленген жерлер;
- суу фондунун жерлери жана суу объекттери
- суу объекттерименен ээленген жерлер (дарыялар менен, көлдөр, саздар, ошондой эле аралдар менен);
- суу объекттери менен ээленген жерлер (суу сактагычтар, салынмалар, каналдар, башка суу сактагычтар менен);
- дарыяларды бойлоп жана суулардын тегерегиндеги коргоо тилкелери, суу жолдорунун жээк тилкелерименен ээленген жерлер;
- суу фондунун башка жерлери;
- өнөр жайынын жерлери;
- кендерди (карьераларды, кен казуу жайларын, скважиналарды жана ушуга окшошторду) колдонууга байланышкан муктаждыктар үчүн жер тилкелери;
- транспорт, байланыш, энергетика жерлери;
- коргонуу жерлери;
- запастагы жерлер
8021
Башка багыттагы жерлер
СНС 2008, Курулуштардын түрлөрүнүнКлассификатору (КК 1998), Экономикалык ишмердүүлүктүн түрлөрү боюнча продукциянын Статистикалыкклассификациясынын (ЕКПК 2008) концепцияларындагы негизги жоболор
1.Ушул классификатордун объектилери- негизги фондулар– өндүрүш процесстеринде бир жылдан ашык бир нече жолу же тынымсыз колдонулуучу өндүрүлгөн активдерден турат.
Негизги фондулар экономикалык активдердин башка түрлөрү – материалдык жүгүртүү каражаттары (өндүрүш процессинде бир канча жолу колдонулган), баалуу мүлк (өндүрүш процессинде колдонулбайт, ал узак убакытка баалуулуктардын запасы катары сакталып турат) жана өндүрүлбөгөн активдерден (жер, суу жана өндүрүш процессинде жасалбаган башка жаратылыш ресурстары) айырмаланып турат. Негизги фондулардын объектисинин айырмаланып турган белгилери: анын кайсы бир физикалык жактан алгандагы узак мөөнөттүүлүгү жана аны өндүрүштө көптөгөн мезгил аралыгында (бир жылдан ашык) бир канча жолу же тынымсыз колдонууга болгон мүмкүнчүлүгү болуп саналат. Негизги фондулар буларды камтыйт:
- имараттар, курулуштар, машина жана жабдуулар;
- Башка азыктарды, мисалы, мөмө-жемиштерди же сүт азыктарын өндүрүү үчүн бир канча жолу же тынымсыз колдонулган дарактар же жаныбарлар сыяктуу культивацияланган биологиялык ресурстар;
- Өндүрүштө колдонулган көркөм чыгармаларды компьютердик программалык камсыздоо же анын түп нускалары сыяктуу интеллектуалдык менчиктин продуктулары ж.б.
- Узакка колдонулган айрым товарлар (мисалы, транспорттук каражаттар, эмерек, ашкана жабдуулары, компьютерлер, байланыш каражаттары ж.б.) менчик ээсине же алар колдонулуп жаткан максатка жараша узакка колдонулуучу керектөөчүлөр товарлары же негизги фондулар катары классификацияланышы мүмкүн.
Негизги фондулар катары каралбайт:
- узакка колдонулуучу товарлар (мисалы, кир жуучу машиналар, муздаткычтар, ашкана жабдуулары, эмерек, транспорт каражаттары, компьютерлер, байланыш каражаттары ж.б.)эгерде алар үй чарбалары тарабынан өндүрүштүк максаттарда эмес өздүк муктаждыктар үчүн колдонулуп жаткан болсо;
- кол менен иштетилүүчү аспаптар (араа, күрөк, бычак, балта, балка, бурагыч жана бурама ачкычтары ж.б. сыяктуулар), эгерде алар ишканаларда узакка колдонулуучу товарлардын запасынын баасынын көп бөлүгүн түзбөсө;
- физикалык жактан алганда узак мөөнөттүү болушу мүмкүн болуп, бирок, алар бир гана жолу колдонула тургандыктан негизги фонду болуп эсептелиши мүмкүн болбогон айрым товарлар(мисалы, көмүр);
- аягына чыга эле өндүрүлгөн активдер(курулуп жаткан объектилерге карата 2.2. п жана 7.2. пунктунда каралган өздүк колдонуу үчүн культивацияланган биологиялык ресурстардан башка учурлардан тышкары).
2.Имараттарга арналышы эмгектенүүгө шарттарды түзүү (атмосфералык таасир этүү ж.б. коргоо), турак-жай, калкты социалдык-маданий тейлөө жана материалдык баалуулуктарды сактоо болгон архитектуралык-курулуш объектилери кирет. Имараттар негизги конструкциялык бөлүк катары дубал жана чатырга ээ.
2.1.«Турак-жай имараттары» жана 21 «Турак-жай эмес имараттар» топторунун классификациясынын объектиси ар бир өзүнчө турган имарат болуп саналат. Эгерде имарат бири-бирине жанаша турса жана жалпы дубалга ээ болуп, бирок, ар бири өз алдынча конструкциялык бүтүндүктү түзсө, аларды өзүнчөобъектилер деп эсептешет.
Өз алдынча чарбалык мааниге ээ болгон, от казандарынын өзүнчө турган имараттары, ошондой эле короодогу курулуштар (кампалар, гараждар, сарайлар, дубалдар, кудук жана башкалар) өз алдынча объектилер болуп саналышат. Имаратка кошо курулган жана имараттын негизги арналышына караганда арналышы башкача болгон дүкөндөр, ашканалар, чачтарачтар, ателье, маданий-тиричилик маанидеги жана чарбалык керектөөчү буюмдарды прокатка берүүчү пункттар, бала бакчалар, ясли, байланыш бөлүмдөрү, банктар жана башка уюмдарга арналган жайлар негизги имараттын курамына кирет. Бирок, комплекстүү жана комбинацияланган имараттар үчүн 2.4 пунктунун жоболору колдонууга ылайыктуу. Имараттардын курамына имараттардын ичиндеги аларды пайдалануу үчүн зарыл болгон: жылытуу системасы, анын ичинде жылытуу үчүн от казан жабдуусу (эгерде ал имараттын өзүндө жайгашкан болсо); суу түтүгүнүн, агз түтүгүнүн жана канализациянын ички түйүнү бардык жабдуулары менен; күч жана жарык берүүчү электр өткөргүчүнүн ички түйүнү бардык жарык берүүчү арматурасы менен; ички телефон жана сигнализация түйүндөрү; жалпы санитардык маанидеги желдетүүчү жабдуулар; көтөргүчтөр жана лифттер кирет. Кошо орнотулган от казан жабдуулары (бойлердик, жылуулук пункттары) дагы алардын жабдуулары менен имараттарга таандык. Өзүнчө турган от казандарынын негизги фондулары тиешелүү топторго: “Турак-жай эмес имараттар” (21-топ), “Машиналар жана башка топторго киргизилбеген башка жабдуулар” (399-топ алдындагы топ) ж.б. Суу түтүгү, газ түтүгү жана жылуулук түтүктөрүнүн жабдуулары, ошондой эле канализациянын жабдуулары киргизилүүчү вентилден же имараттардагы үч илтик (тройник) же жакын жердеги кароочу кудуктан баштап өткөрүлүүчү түтүк өткөргүчү кошулган жерге карата имараттардын курамына киргизилет. Электр жарыгынын өткөргүчү жана ички телефон жана сигналдык түйүндөр киргизүүчү үкөк же кабелдин учундагы муфталарды (үкөк жана муфта дагы) же өтүүчү втулкалардан (втулкалардын өзү дагы) тарта имараттардын курамына киргизилет. Курулуш болуп саналбаган ар кандай объектилердин (казандар, генераторлор, станоктор, машина, аппараттар жана имараттардын ичине жайгашкан башка нерселердин) астындагы пайдубалдар имараттын курамына кирбейт, алар колдонулуп жаткан объектилердин курамына кирет. Ири көлөмдөгү жабдуулардын имараттын курулушу менен бир эле учурда курулган пайдубалдары имараттын курамына кирет. Алар башка бир катар адистештирилген инженердик-курулуш имараттары сыяктуу эле имараттардын өзүнүн ажырагыс түзүүчү бөлүктөрү болуп саналат.
2.2Турак-жай имараты – бул толугу менен же басымдуу бөлүгүндө жашай турган жер катары колдонулган имарат же имараттардын белгилүү бир бөлүктөрү, анын ичинде гараж сыяктуу кошумча бөлмөлөр жана адатта жашап жаткан жерлерге орнотулган бардык туруктуу арматура (2.1 п. кар.).
Сүзүп жүрүүчү үйлөр, баржалар, көчүп жүрүүчү үйлөр жана авточиркегичтер дагы эгерде алар үй чарбасынын мүчөлөрү үчүн негизги жашап турган жер болуп саналса “Турак-жай имараттары” 11-тобуна кирет; бул жерге эгерде тарыхый эстеликтерди биринчи кезекте жашай турган имарат катары эсептей турган болсо алар дагы кирет; Турак-жай имараттарына өз алдынча турган жана көп батирлүү турак-жай имараттары, муниципалдык турак үйлөр, карылар үйү, жатаканалар, баш калка жайлар ж.б. ошондой эле турак-жайга арналган куралган имараттар (жыгач, темир, бетон, пластмасса) жана турак үйлөр менен байланышкан гараж сыяктуу курулуштар кирет. Кожоюндары ээлеп турган турак үйлөр узакка колдонулуучу керектөөчү товарлар болуп саналбайт жана УЭС активдеринин белгилүү бир чектерине киргизилген, б.а. негизги фондуларга таандык. Турак-үйлөрдүн менчик ээлери турак-жай кызматтарын алардын ээлеринин өздүк пайдалануусу үчүн өндүрбөгөн корпорацияланбаган ишканалардын менчик ээлери катары каралат. Аскер кызматкерлери үчүн сатылып алынган турак үйлөр дагы 11-топко киргизилет, анткени алар жарандык адамдар тарабынан сатылып алынган турак-жай имараттары сыяктуу эле турак-жай кызматтарын өндүрүү үчүн колдонулат. Курулуш үчүн тилкени тазалоо жана даярдоого кеткен чыгымдар жаңы турак жай имараттарын (башка имараттар жана курулуштар дагы) өндүрүүгө кеткен чыгымдардын бир бөлүгү болуп саналат жана ошондуктан имараттын баасына кошулат. Өндүрүш тарабынан аягына чыгарылбаган турак-жай имараттары акыркы пайдалануучу менчик укугун алуучу катары каралышы мүмкүн болгон деңгээлде же курулуш өздүк пайдалануу үчүн ишке ашырылып жаткандыгы үчүн же эгерде менчик укугу сатып алуу-сатуунун колдо болгон келишими менен күбөлөндүрүлгөндүгү үчүн каралышы мүмкүн.
2.3.Турак-жайга арналбаган имараттар турак-жай бөлмөлөрү катары колдонуу үчүн арналбаган бардык имараттарды же имараттардын бир бөлүгүн, ошондой эле алардын ажырагыс бөлүгү болуп саналган арматура, жабдуу жана шаймандарды камтыйт (2.1 п. кар.).
Жаңы имараттардын наркына курулуш үчүн тилкени тазалоо жана даярдоого кеткен чыгымдар кошулат. “Турак-жай эмес имараттар” 21 тобуна кампалар жана өндүрүштүк имараттар, коммерциялык имараттар, коомдук көңүл ачуу үчүн имарат, мейманкана, ресторандар, мектеп, оорукана, абактар ж.б. кирет. Абактар, мектептер жана ооруканалар алар институционалдык үй чарбаларына турак-жай бөлмөлөрүн бере алыша тургандыгына карабастан турак-жай эмес имараттар болуп саналат. Турак-жай эмес имараттарга ошондой эле турак-жай эмес имарат же курулуштар (мисалы, тарыхый акведуктар ж.б. статуялар ж.б.) катары эсептелген тарыхый эстеликтер дагы кирет (алардын тарыхый, улуттук, аймактык, жергиликтүү, диний же символикалуу маанисин эске алуу менен).
2.4. Бир канча имараттардан турган комплекстер үчүн ар бир имарат өз алдынча классификациялана алат. Эгерде мисалы, кесиптик-техникалык окуу мекемесинин комплекси окуу имараты жана жатаканадан турса, анда окуу имараты мындай учурда 2163 коду менен, ал эми жатакананы 1130 коду менен белгилөө керек болот. Бирок, эгерде маалыматтар майда-баратына чейин бөлүштүрүлбөгөн болсо же жок болсо, комплексти 2163 коду менен классификациялоочу топко киргизишет.
Бир канча максаттар үчүн колдонулуп жаткан же долбоорлонгон имараттар (мисалы, аралаш: турак-жай, мейманкана жана кеңсе) негизги арналышына дал келген бир классификациялык белгиси боюнча идентификацияланышы керек. Негизи арналуусу төмөндөгүдөй жол менен аныкталышы керек:
а) имараттын бөлмөлөрүнүн жалпы толук аянтынын курамындагы арналышы боюнча ар кандай болгон аянттардын пайыздык катышы, бул бөлмөлөрдү алардын арналышына же колдонулушуна ылайык тиешелүү классификациялык топко киргизүү менен эсептелет.
б) андан ары имарат “жогортодон-төмөн” ыкмасы боюнча классификацияланат. Имаратты алгач анын бардык жалпы аянтынын бүт бардыгын же көп бөлүгүн кучагына алган бөлүмгө киргизишет (бир разряддагы код). Андан ары аны – турак-жай имараттары, турак-жай эмес имараттары тобуна ушул имараттагы аянттын эң эле чоң салыштырмалуу салмагы боюнча киргизишет (коддун эки разряды). Кийинки кадам катары бардык жалпы аянттын эң эле чоң бөлүгү боюнча топтун чегиндеги топтун алдындагы топ аныкталат (коддун үч разряды). Акырында имараттын топтун чегиндеги бүткүл жалпы аянттын көбүрөөк бөлүгү боюнча класска таандыктыгы тандалат (коддун төрт разряды).
Бул ыкманы кийинки шарттуу белгинин жардамы менен көрсөтүүгө болот. Жалпы аянты төмөндөгү бөлмөлөрдөн турган имаратты карайбыз:
Колдонуу тиби
Жалпы аянттын %ы
КМШ НФК классы
10 батир
30 %
1122
Мекеменин кеңсеси
10 %
2120
Дүкөн
20 %
2130
Көркөм галерея
25 %
2162
Гимнастика залы
15 %
2165
Мындай учурда имарат төмөндөгүдөй түрдө классификацияланат: -эки разряддын деңгээлинде имарат “Турак-жай эмес имарат” 21ге таандык, анткени ушул бөлүм астындагы бөлүмгө таандык болгон кеңсе, дүкөн, китепкана жана чачтарач жалпы аянттын көп пайызын (70%) ээлеп турат;
- үч разряддын деңгээлинде – “маданий көңүл ачуучу коомдук иш-чараларды өткөрүү үчүн имарат, билим берүү, медициналык жана ден соолукту чыңдоочу мекемелердин имараттары” 216 топ алдындагы топко карайт, анткени ушул топ алдындагы топко кирген көркөм галерея жана гимнастика залы бөлүмдүн чегинде жалпы аянттын көп пайызын (40%) ээлейт;
- акырында төрт разряддын деңгээлинде – “Музейлер жана китепканалар” 2162 классына кирет, анткени көркөм галерея топ алдындагы топтун чектеринде жалпы аянттын көп пайызын (25%) ээлеп турат.
Ошентип, каралып жаткан имаратты турак-жай эмес бөлмөлөргө, “Музейлер жана китепканалар” 2162 классына киргизүүгө болот.
3. «Башка курулуштар» 22 тобуна арналышы эмгектин предметинин өзгөрүүсү менен байланышпанае тигил же бул техникалык функцияларды аткаруу жолу аркылуу өндүрүштүн процессин ишке ашыруу үчүн зарыл болгон шарттарды түзүү болуп саналган же ар кандай өндүрүштүк эмес функцияларды ишке ашырууга арналган инженердик-курулуш объектилери(имараттардан тышкары) кирет.
3.1.Курулуш катары чыкканобъект аны менен бир бүтүндү түзгөн бардык жабдуулар менен өзүнчө курулуш катары эсептелет.
Мисалы:
- мунай скважинасы өзүнө мунара жанаайландыра курчалган түтүктөрдү камтыйт;
- плотина өзүнө плотиналарды, чыпка жана дренаждарды, шпунттарды жана цемент көшөгөлөрүн, суу кое бергич жана темир конструкциялары менен суу төккүчтөр, жантаймаларды бекитүүчүлөр,плотинанын денесин бойлото кеткен автожолдор, көпүрө, аянтчалар, тосмолор ж.б. камтыйт;
- эстакада өзүнө пайдубал, таянычтарды, тепкичтердин тирек аралыгынын курулуштары (көп кабаттуу үйлөрдүн ичиндеги тепкичтердин биринен экинчисине көтөрүлүп бурулгандагы бош орун), төшөлгө, эстакада менен кеткен жолдор, тосмолор;
- көпүрө өзүнө тирек аралыгынын курулуштарын, көпүрө полотносун (көпүрөнүн коргоочу устундары, текшерүүчү жана көпүрө төшөлгөсү) камтыйт;
- белгиленген чек аралардагы автоунаа жолдору өзүнө бекиткичтери менен жерполотносун, үстүңкү катмар), ошондой эле жолго таандык болгон тосмо, тик эңкейиш, суу төккүчтөр, чуңкур, 10 м көп эмес узундуктагы көпүрөлөр, казылган аң, жол белгилери ж.б. камтыйт;
- аралыктын чек араларындагы ар бир багыттагы башкы темир жол жолунун өз алдынча элементтери өзүнө жер полотносун, дренаждык, сууну буруучу жана жер полотносунун бекитүүчү курулуштарды, жолдун жогорку курулуштарын (рельстер, туюк кесилиштер, жебе котормолору ж.б.), өзүнө кол менен иштетүүчү шлагбаумдарды, туруктуу кар курулуштары, ошондой эле жол белгилерин ж.б. камтыган башкы жолдор аркылуу кесип өтүүлөрдү камтыйт;
- станциялар, жол айрылыштары жана кууп өтүүчү пункттардын темир жол жолдорунун курамына темир жол жолунун жогоруда саналып өткөн бардык станциялык жана ар бир станциянын, жол айрылышы же озуп өтүүчү пункттун атайы жолдорунун атайы элементтери кирет;
- жалпы колдонулуучу автоунаа жолдорунун курамына бир жол уюмунун карамагында турган (балансында турган) жолдун кесиндисин ал басып өткөн аймактын административдик таандыктыгына карабастан киргизишет.
3.2. 22 тобундагы башка курулуштар жарандык курулуштун: көчөлөр, жолдор, темир жолдор жана аэродромдордун учуучу-конуучу тилкелери; көпүрөлөр, эстакадалар, туннелдер жана метролор; суу жолдору, гавандар, дамбалар, толкун кесүүчүлөр, суу каптоого каршы насыпи жана ага жанаша жаткан жердердин сапатын жакшыртуу жана санын көбөйтүүгө арналган башка гидротехникалык курулуштарды; магитралдык түтүк өткөргүчтөрүн, байланыш жана электр өткөргүч линияларын; жергиликтүү түтүк өткөргүчтөрдү жана кабелдерди, көмөктөшүүчү объектилерди, канализациялык системаларды; спорт жана эс алуу үчүн курулуштарды; тоо кен казып алуу жана кайра иштетүүчү өнөр жай үчүн курулуштарды, ошондой эле инженердик курулуштардын бардык коштоп жүрүүчү комплекстери менен ушуга окшогон бир катар объектилерди камтыйт.
Башка курулуштарга ошондой эле: балык өстүрүү чарбасы же моллюскаларды өстүрүүчү жердер сыяктуу аквакультура чарбалары үчүн зарыл болгон инфраструктура кирет. Жаңы курулуштардын наркына аларды куруу үчүн тилкени тазалоого жана даярдоого кеткен чыгымдар дашы кошулат.
4. “Жерди жакшыртуу” 23 тобу көлөмдүн кыйла көбөйүүсүнө, сапаттын жакшыруусуна же жердин өндүрүмдүүлүгүн жогорулатууга алып келүүчү же анын деградациялануусуна бөгөт коюучу аракеттердин жыйынтыгынан турат.
Жердин тилкесинин ажырагыс бөлүгү болуп саналган жерди тазалоо, рельефти өзгөртүү, кудуктарды жана суу скважиналарын куруу боюнча ишмердүүлүктү өзүнүн жыйынтыгы катары жерди жакшыртуучу катары кароо керек. Толкун кесүүчүлөрдү, плотиналарды, дамбаларды жана жер тилкесине жакын жайгашкан бирок, ажырагыс бөлүгү болуп саналбаган, көп учурда жер тилкесине таасирин тийгизүүчү, бир канча менчик ээсине таандык болгон жер тилкесинин ирригациялык системаларын түзүү боюнча ишмердүүлүк көп учурда мамлекеттик башкаруу органы тарабынан ишке ашырылат жана курулуш катары классификациялоо керек болгон активдерге киргизилет. Жерди жакшыртуу өндүрүлбөгөн активден – жакшыртуунун алдында өкүм сүргөн жерден айырмаланып турган негизги фондулардын категориясынан турат. Жер жакшыртуу жүргүзөөрдүн алдында өндүрүлбөгөн активдер болуп кала берет жана бул жагынан алганда ага карата холдинг кирешелери жана жакшыртуу менен байланышкан баалардын өзгөрүүлөрүнө карабастан чыгашалардын келип чыгышы мүмкүн. Эгерде жердин наркын жакшыртуунун өзүнүн наркын жакшыртууга чейин баасын бөлүү мүмкүн болбосо жер баанын көбүрөөк бөлүгүн түзүп турган категорияга киргизилиши керек. Жерге болгон укуктарды өткөрүп берүү менен байланышкан чыгашалар жерди жакшыртуу категориясына киргизилиши керек. Аларга төмөндөгүлөр кирет:
- юристтерге, архитекторлорго, жер ченегичтерге, инженерлерге жана баалоочуларга төлөнүүчү башка гонорарлар, ошондой эле кыймылсыз мүлк боюнча аукциончуларга коммисиялык сыйлыктар;
- сатып алуучуга берилген эсеп-фактурада өзүнчө көрсөтүлгөн кайсы гана болбосун соода жана транспорттук чыгымдар;
- актив сатып алуучу тарабынан активге болгон менчик укугун өткөрүп берүүгө байланыштуу бирдик тарабынан төлөнүүгө тийиш болгон бардык салыктар;
- активдин чыгып кетүүсүнө байланыштуу төлөнүүгө тийиш болгон кайсы гана болбосун салык;
- сатылып алынган же кетип жаткан активдин баасына кошулбаган жеткирүү, орнотуу же чыгаруу (демонтаж) менен байланышкан чыгымдар;
- актив өкүм сүргөн мөөнөттүн аягында тарткан, мисалы, актив жайгашкан жердеги курулуштун коопсуздугун камсыздоо же курчап турган чөйрөнү калыбына келтирүү үчүн талап кылынганкайсы гана болбосун жыйынтыктоочу чыгымдар.
Менчикке болгон укуктар менен байланышкан ушул чыгымдардын бардыгы эсептерде негизги капиталдын дүң топтолушу катары чагылдырылат. Алар чыгымдарды кайсы бирдик алып бара тургандыгына карата актив сатып алуучуга же сатуучуга таандык.
5. 24-топБүтө элек курулуш (курулуп бүтө элек абалда тургандыгынын жыйынтыгында иш жүзүндө пайдаланылбаган имарат жана курулуштар)
Аягына чыга эле курулуш циклиндеги жана пайдаланууга бериле элек объектилер киргизилет. Курулуш имарат же башка курулуш адамдардын жайгашуусуна же пайдалануусуна даяр болбогон учурда бүтө элек деп эсептелет. Курулуп бүтө элек имаратта жайгашкан имарат Бул класс өз ичине буларды камтыйт:
- курулуп бүтө элек абалда турган өндүрүштүк маанидеги имараттар;
- курулуп бүтө элек абалда турган турак жай фондунун имараттары;
- курулуп бүтө элек абалда турган өндүрүштүк эмес маанидеги имараттар;
Курулуп бүтө элек абалда турган курулуштар Бул класс өз ичине буларды камтыйт:
- курулуп бүтө элек абалда турган турак-жай фондунун курулуштары;
- курулуп бүтө элек абалда турган өндүрүштүк маанидеги курулуштар;
- курулуп бүтө элек абалда турган өндүрүштүк эмес маанидеги курулуштар.
Аягына чыга элек курулуштун башка объектилери
- Бул класс астындагы класс тиешелүү бөлүмдө классификацияланбаган аягына чыга элек курулуштун башкаобъектилерин камтыйт.
6. 3-бөлүм «Машиналар жана жабдуулар» транспорт жабдууларын, маалыматтык, компьютердик жана телекоммуникациялык (МКТ) жабдууларды жана башка жабдууларды (аскердик максаттарда сатылып алынган куралдануу системаларынан тышкары – 4-бөлүм КМШ НФК)камтыйт.
Үй чарбаларынын мүчөлөрү үчүн негизги жашап турган жер катары колдонулуучу сүзүп жүрүүчү үйлөр, баржалар, көчүп жүрүүчү үйлөр жана автофургондор турак-жай имараттары (11-топто) каралат, ал эми аларды үй чарбаларынын сатып алышы – негизги капиталдын дүңүнөн топтолуусу катары эсептелет. Финансылык лизинг боюнча алынган машиналар жана жабдуулар ижарага берүүчү тарабынан эмес, пайдалануучу (ижара алуучу) тарабынан сатылып алынган катары каралат. Үй чарбалары тарабынан акыркы колдонуу максаттарында сатылып алынган транспорт каражаттары, эмерек, ашкана жабдуулары, компьютерлер, байланыш каражаттары ж.б. негизги фондулар болуп саналбайт, ал эми аларды сатып алуу негизги капиталды дүңүнөн топтоо катары каралбайт. Салыштырмалуу кымбат эмес жана кеткен чыгымдар туруктуу мүнөзгө ээ болгон кол аспаптары сыяктуу аспаптар ушул категорияга киргизилбейт. Ошондой эле турак-жай имараттары жана турак-жай эмес имараттары категориясына киргизилген имараттардын ажырагыс бөлүктөрү болуп саналган машиналар жана жабдуулар киргизилбейт.
6.1. 31-топ «Транспорт жабдуулары (Транспорт каражаттары)” адамдарды жана жүктөрдү ташуу үчүн: автоунаалар, трейлерлер жанажарым трейлерлер; кемелер, темир жол жана трамвай локомотивдери жана жылып жүрүүчү курам; учактар жана космостук кемелер; мотоциклдер, велосипеддер ж.б. сыяктуу жабдууларды камтыйт (запастык бөлүктөр жана 5.1 жана 5.2 пункттарындагы көрсөтүлгөн өзгөчө учурлардан тышкары)
Бул топто классификациялоонун объектиси ар бир өз алдынча объект жана ага жүктөлгөн функцияларды аткаруу үчүн зарыл болгон анын бардык шаймандары жана бөлүктөрү болуп эсептелет. Мисалы:
- автоунаа өзүнө запастык дөңгөлөктү (камера жана капкагы менен) жана аспаптардын комплектисин камтыйт;
- теплоход өзүнө кыймылдаткычтарды, электростанция, радиостанция, куткаруучу каражаттарды, жүктөөчү-жүк түшүрүүчү механизмдерди, байкоо жүргүзүүчү жана өлчөөчүприборлорду камтыйт;
- локомотивдер өзүнө экипаждык бөлүк, кыймылдаткычтар,генератор, электрожабдуу, тормоздук жабдууну камтыйт;
- вагон өзүнө жылытуу системасын, жарык берүү өткөргүчүн жана арматураны камтыйт;
- трамвай вагону (мотордуу) өзүнө кузов, мотор, тормоздорду, өлчөөчү приборлорду жана шаймандардын топтомун камтыйт.
6.2. 32-топтун Маалыматтык, компьютердик жана телекоммуникациялык (МКТ) жабдуусу башкаруунун электрондук каражаттарын колдонуучу жабдууларды, башкысы компьютердик техника жана телекоммуникациялык жабдууну, ошондой эле ушул жабдуулардын бир бөлүгү болуп саналган электрондук компоненттерди камтыйт (5.3. пункттарында көрсөтүлгөн өзгөчө учурлардан тышкары).
32-топтогу жабдууну классификациялоонун объектиси ар бир машина жана ага жүктөлгөн функцияларды аткаруу үчүн зарыл болгон жана кайсы бир башка машинанын түзүүчү бөлүгү болуп саналбаган бардык шаймандар жана жабдуулар менен комплектелген ар бир аппарат болуп саналат. Жабдуунун МКТсына: эсептөөчү комплекстер жана маалыматтарды автоматтык түрдө иштеп чыгуу үчүн машиналар, маалыматтарды сактоо, издөө жана иштеп чыгуу процесстерин автоматташтырууга арналган, ар кандай эсептерди чыгаруу менен байланышкан жабдуулар; үн билдирүүлөрүн, сүрөттөрдү жана башка маалыматтарды кабыл алуу үчүн, анын ичинде өткөргүч же өткөргүчү жок байланышты камтыган аппаратура кирет.
6.3. 39-топтогу башка машиналар жана жабдуулар башка топтордо эске алынбаган машина жана жабдууларды (негизги капиталдын башка топтолуу категорияларында идентификацияланбаган запастык бөлүктөр жана буюмдардан тышкары) камтыйт. Аларга: жалпы маанидеги машиналар; кеңсе, бухгалтердик жана эсептик жабдуулар; электр машиналары жана аппараттары; радио, телекөрсөтүү жана коммуникациялар үчүн аппараттар жана жабдуулар; ошондой эле медициналык жабдуулар, так жана оптикалык аспаптар, сааттар; өзөктүк реакторлор үчүн отун элементтери (картридждери); буу генераторлор (борбордук жылытуу казандарынан тышкары); эмерек; музыкалык аспаптар; спорт товарлары ж.б.
39-топтогу машина жана жабдууларды классификациясынын объектиси ар бир өзүнчө машина, аппарат, агрегат, жабдуу ж.б. (эгерде ал башка объектинин бир бөлүгү болуп саналбаса), анын курамына кирген шаймандар, жабдуулар, приборлор, аспаптар, электрожабдуулар, өзүнчө тосмолор, пайдубал. Мисалы:
- буу казаны өзүнө меш, байлоочу каркас жана туш-тушуна салынган курулуш, пайдубал, тепкич жана аянтчаны, гарнитура жана арматура, экономайзер (эгерде ал ушул эле казанды тейлесе) магистралдагы вентилге чейинки буу өткөргүч, стационардык көзөмөлдөөчү-өлчөөчү приборлор;
- көпүрө электрокраны өзүнө жылып жүрүүчү механизмдерди, көтөрүүчүлөрдү, арабаларды, электрожабдууларды камтыйт;
- тактай аралоочу алкак өзүнө араа жана илгич, арабаларды, электрмоторлорду, атайы ачкычтарды камтыйт;
- дан жыйноочу өзү жүрүүчү комбайн өзүнө кыймылдаткыч, кыймылдаткычтын аба тандагычын, бүтүн шнек жаткасы (чөп чапкыч), мотовило, алынуучу тору менен манжа менен иштетүүчү уратма битер, илме механизацияланганчөмөлөөчү машина;
- топурак соргуч өзүнө башкы жана көмөкчү кыймылдаткычтарды, рефулердик насосторду, сүзүп жүрүүчү жер өткөргүчүн камтыйт.
39-топко машиналар жана жабдуулар менен катар ошондой эле өз алдынча мааниге ээ болгон жана кайсы бир башка объектинин бөлүгү болуп саналбаган төмөндөгүдөй предметтер кирет:
- өндүрүштүк, чарбалык инвентарь жана өндүрүш процессине катышкан техникалык маанидеги предметтер;
- өндүрүш процессинде түздөн-түз колдонулбаган, бирок, ал үчүн көмөкчү мааниге ээ болгон контордук жана чарбалык маанидеги предметтер.
7. Куралдануу системасы(4-бөлүм) транспорт каражаттарын жана аскердик кемелер, суу алдындагы кайыктар, аскердик учактар, танкалар, ракета алып жүрүүчүлөр жана учуруу системалары ж.б. сыяктуу жабдуулардын башка түрлөрүн камтыйт. Бир жолу колдонулуучу: ок дарылар, снаряддар, ракеталар, бомбалар ж.б. сыяктуу көпчүлүк куралдар негизги фондуларга таандык эмес жана эсептерде аскердик маанидеги материалдык жүгүртүүчү каражаттар катары чагылдырылат.
Бирок, бир жолу колдонулуучу жогорку кыйратуучу жөндөмдүүлүккө ээ болгон баллистикалык ракеталардын айрым түрлөрү сыяктуу айрым объектилер агрессорду ооздуктап туруу үчүн узак мезгил аралыгында колдонулушу мүмкүн жана ошондуктан негизги фондулар катары классификациянын жалпы критерийлерине дал келет.
8. 5-бөлүмдөгү культивацияланган биологиялык ресурстар үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү жаныбарлардын ресурстарын, ошондой эле табигый өсүшү жана кайра өндүрүлүшү институционалдык бирдиктердин көзөмөлү, жоопкерчилиги жана башкаруусу астында турган үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү бак-дарактардын, айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана жашыл бакчалардын ресурстарын кучагына алат.
8.1. Биоматерия (бак-дарактар, өсүмдүктөр, жаныбарлар, канаттуулар, балыктар ж.б.) түрүндөгү жаратылыш активдери кайра жандануучу болуп саналат. Бак-дарактардын, айыл чарба өсүмдүктөрүнүн же башка өсүмдүктөрдүн же жаныбарларды өстүрүүнүн кайра өндүрүлүшү институционалдык бирдиктердин көзөмөлү, жоопкерчилиги жана башкаруусу астында жүрүшү мүмкүн. Бул кырдаалда активдер культивацияланган болуп саналат жана ушул ишмердүүлүк УЭСте өндүрүү тармагындагы чек аранын чектеринде жайгашкан катары чагылдырылат. Жапайы жаратылышты жашаган жаныбарлар, канаттуулар, балыктар ж.б. өсүшү же токойлордогу культивацияланбаган өсүмдүктөрдүн өсүшү өндүрүштүн экономикалык процесси болуп саналбайт жана бул ресурстар өндүрүштүк активдер катары каралышы мүмкүн эмес.
Ошого карабастан токойлор же жаныбарлар, канаттуулар, балыктар ж.б. институционалдык бирдиктерге иш жүзүндө таандык болгондо жана алардын менчик ээлери үчүн экономикалык пайда көрүүнүн булагы болуп саналса, алар экономикалык активдер болуп эсептелет.Жапайы жаныбарлар, канаттуулар, балыктар ж.б. эч бир институционалдык бирдиктер аларга карата болгон укуктарын ишке агырууга дарамети жетпегендей жерде жайгашкан болсо, алар активдердин белгилүү бир чектерине киргизилбейт. Мындай аймактардагы токойлор же башка өсүмдүктөр дагы ушул сыяктуу эле экономикалык активдер катары эсептелбейт.Экинчи жагынан алганда конкреттүү өлкөлөр тарабынан канча кармалышы керектиги эл аралык макулдашуулардын предмети болгон ачык деңиздеги балык ресурстары активдердин чек арасынын чектерине кирүүчү болуп эсептелиши мүмкүн.
8.2. Эки учурду бири биринен айырмалоо керек: жаныбарлардын селекционерлери же бакча питомниктеринин селекционерлери жана өздүк колдонуу үчүн культивацияланган активдерди өндүрүү сыяктуу адистештирилген өндүрүүчүлөр тарабынан культивацияланган продуктуларды өндүрүү.
Жаныбарларды же бак-дарактарды адистештирилген өндүрүүчүлөр тарабынан өндүрүү учурунда, аларды өндүрүү аягына чыга элек жана алар сатууга же тапшырууга даяр болбогон учурда, культивацияланган продуктулар аягына чыга элек өндүрүш катары чагылдырылат жана негизги фондуларга кирбейт. Ага ат чабыш үчүн эки жаш курагында сатуу үчүн өстүрүлгөн бир жаштагы жылкылар же сатууга мүмкүнчүлүк алуу үчүн өсүшү керек болгон жаш мөмө дарактары мисал боло алат. Бирок, негизги фондулар катары пайдалануу божомолдонуп жаткан жаныбарлар же бак-дарактар фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк пайдалануу үчүн өндүрүлүп жаткан учурда, жемиштүү куракка жете элек, өндүрүшкө пайдвалануу үчүн даяр боло элек жаныбарлар, бак-дарактар ж.б. түрүндөгү аягына чыга элек активдер аягына чыга эле өндүрүш катары эмес, акыркы пайдалануучу болуп саналган өндүрүүчүнүн негизги капиталынын дүңүнөн топтолушу катары каралат, б.а. негизги фондуларга таандык болот.
9. Үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү жаныбарлардын ресурстары (51-топ) табигый өсүшү жана өндүрүлүшүинституционалдык бирдиктердин түздөн-түз көзөмөлү, жоопкерчилиги жана башкаруусу астында турган жаныбарларды кучагына алат.
9.1. 51-топтогу классификациянын объектиси союу үчүн малдан тышкары ар бир чоң мал болуп саналат. 51-топко: сүт, жүн жана башка азыктарды алуу үчүн бир канча жолу же дайыма колдонулуучу ири мүйүздүү мал, жылкы, төө, эшек, кой, эчки, кой жана башка жаныбарлар (анын ичинде канаттуу, балык, коён, аары ж.б.) сыяктуу айыл чарба жаныбарлары кирет. Бул жерге: асыл тукум мал, сүт багытындагы мал, күч унаа жаныбарлары жана транспорттук, спорттук жана көңүл ачуучу максаттарда колдонулуучу жаныбарлар кирет.
Союу үчүн багылган жаныбарлар, анын ичинде үй канаттуулары негизги фондуларга кирбейт, ал материалдык жүгүртүүчү каражаттарга кирет. Продукт берүүчү куракка жете элек жаныбарлар фермерлер же башка адамдар тарабынан өздүк колдонуу үчүн өстүрүлүп жаткандарынан тышкары негизги фондулардын курамына киргизилбейт.
9.2. 51-топ ошондой эле үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү, ошондой эле көзөмөлдөөчү кайра өндүрүү үчүн багылган же декоративдик максаттар үчүн колдонулган жаныбар тектүү суудагы биологиялык ресурстарды (балык, рак түркүмү, моллюскалар ж.б.) камтыйт. Эреже катары бул ресурстар көп эмес жана эгерде алар анчалык көп мааниге ээ болбосо эске албай деле койсо болот.
10. 52-топтогу үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү бак-дарактардын, айыл чарба өсүмдүктөрү жана жашыл бакчалар ресурстарытабигый өсүшү жана кайра өндүрүлүшү институционалдык бирдиктердин түздөн-түз көзөмөлү, жоопкерчилиги жана башкаруусунун астында турган өсүмдүктөрдү кучагына алат.
10.1. 52-топтогу классификациялоонун объектиси жалпысынан көгөргөн бак-дарактардын саны, курагы жана тегине карабастан ар бир бакча, парк, сквер, көчө, бульвар, короо, ишкананын аймактары болуп саналат; ар бир көгөргөн бак-дарактардын жекече тосмолорун камтуу менен көчө, жолдорду бойлото кеткен жашыл бак-дарактар (бекитилген тилкенин чектериндеги), талаану коргоочу тилкелердин (аймактагы) ар бир тилкесиндеги бак-дарактар.
52-топтогу бак-дарактар жана башка жашыл бак-дарактар мөмө-жемиш жана жаңгак, шире жана чайыр, кабыктан жана жалбырактарды ж.б. бир канча жолу же дайыма алып туруу үчүн өстүрүлөт. Жыгач алуу үчүн өстүрүлгөн, даяр продуктуну болгону бир жолу берген бак-дарактар алар кыйылган учурда, дан өсүмдүктөрү же жашылчалар өңдүү бир эле жолу түшүм алууга мүмкүнчүлүк бершен сыяктуу эле негизги фондулар болуп саналбайт.
10.2. 52-топко: бардык түрдөгү мөмө-жемиш бактары (анын ичинде бак-дарактар, бадалдар, жүзүм шиңгили ж.б.); көчөлөрдөгү, аянттардагы, парктардагы, бакчалардагы, скверлердегши, ишканалардын аймактарындагы, турак-жай үйлөрүнүн короолорундагы жашылдандыруучу жана декоративдик бак-дарактар; ботаникалык бактардагы, башка илим-изилдөө мекемелериндеги жана окуу мекемелериндеги илимий-изилдөө максаттары үчүн өстүрүлгөн жасалма бак-дарактар; жандуу тосмолор, кардан коргоочу жана талааны коргоочу тилкелер, кумдарды жана дарыялардын жээктерин бекемдөөгө арналган бак-дарактар, жар, кокту-колоттогу бак-дарактар ж.б. кирет.
10.3. 52-топ ошондой эле үзгүлтүксүз негизде продукция алып келүүчү,ошондой эле көзөмөлдөөчү кайра өндүрүү же декоративдик максаттар үчүн колдонулуучу өсүмдүк тектүү суудагы биологиялык ресурстарды (балыр, лотос, суу лилиялары ж.б.) камтыйт. Эреже катары бул ресурстар көп эмес, эгерде алар орчундуу мааниге ээ болбосо аларды эсепке албай коюуга да болот.
11. 6-топтогу классификациялоонун объектиси менчикке болгон укукту өндүрүлбөгөн активдерге өткөрүп берүү менен байланышкан, УЭСте өндүрүлгөн активдер катары каралган чыгымдар болуп саналат.
Бул чыгымдардын баасы башка өндүрүлгөн активдердин баасы менен биригиши мүмкүн эмес жана өз алдынча категория катары көрсөтүлөт. Менчикке болгон укуктар менен байланышкан чыгымдар кабыл алынган келишимге ылайык жерди жакшыртуу катары эсептерде чагылдырылган (4-п. жана 23-топту кар.) жерге катары өзгөчөлүк берилет. Менчик укуктарын өндүрүлбөгөн активдерге (жаратылыш ресурстары, ижара келишимдери, макулдашуулар, лицензиялар ж.б.) өткөрүп берүү менен байланышкан чыгымдар ушул активдерди сатып алуу жана алардын чыгып кетиши менен байланышкан чыгымдарды камтыйт. Алар активди сатып алуучуга же сатып алуучуга чыгымдар кандай бирдикти алып жүргөндүгүнө жараша мамиле кылышат. Чыгымдар жаңы менчик ээси активди кармоочу болушу божомолдонуп жаткан негизги капиталды колдонуу үчүн эсептен чыгарылат, актив кызмат кылган бардык мөөнөт ичинде эсептен чыгарылышы керек болгон жыйынтыктоочу чыгымдардан тышкары учурларда. Менчик укуктарын өндүрүлбөгөн активдерге өткөрүп берүү менен байланышкан чыгымдардын статьялар 4-пунктта саналып өткөндөргө окшош жана ошондой эле 6000 классына түшүндүрмөдө келтирилген.
12. 7-бөлүмдөгү интеллектуалдык менчиктин продуктулары илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар, пайдалуу жер кендерин чалгындоо жана баалоо, компьютердик программалаык камсыздоо жана маалыматтар базасы, көңүл ачуучу, адабий жана көркөм чыгармалардын түп нускаларынан турат.
Алардын баасынын көп бөлүгү интеллектуалдык ишмердүүлүктүн жардамы менен келип чыгат. Интеллектуалдык менчиктин продуктулары иштеп чыгуучулар рынокто ишке ашырып же өндүрүштүн процессинде пайда алуу үчүн колдоно ала турган илимий изилдөөлөр, иштеп чыгуулар, изилдөө же инновациялар болуп саналат, анткени билимдерди колдонуу юридикалык же башка коргоонун жардамы менен чектелет. Билим өз алдынча продуктуга же башка продуктуда ишке ашырылышы мүмкүн. Акыркы учурда билимде ишке ашырылган продуктунун баасы тиешелүү билим ишке ашырылган ушул сыяктуу продукт менен салыштырмалуу кыйла жогору болуп саналат. Билим аны колдонуу анын менчик ээсине монополиялык кирешенин кайсы бир формасын камсыздоого мүмкүн болгонго чейин актив болуп кала берет. Билим корголбой калганда же кийинки иштеп чыгуулардын жыйынтыгында эскире баштаганда ал актив болбой калат.
12.1. Айрым интеллектуалдык менчиктин продуктулары аларды иштеп чыгуучу бирдик менен гана же продукт өткөрүлүп берилген айрым бир бирдик менен колдонулат. Ага пайдалуу жер кендеринин запастарын чалгындоо жана баалоо кызмат кыла алат. Компьютердик программалык камсыздоо жана көркөм чыгармалардын түп нускалары сыяктуу башка продуктулар эки формада: түп нуска жана көчүрмө түрүндө колдонулат. Түп нуска же “башкы нускасы” өз кезегинде башка бирдиктерге тапшырылган көчүрмөлөрдү өндүрүү үчүн колдонулат. Көчүрмөлөр лицензиянын негизинде сатылып же берилиши мүмкүн.
12.2. Сатылган көчүрмө эгерде ал зарыл болгон талаптарды канагаттандырса, башкача айтканда ал өндүрүштө бир жолкудан көбүрөөк колдонулган негизги фондулардын объектиси катары чагылдырылышы мүмкүн. Лицензиянын негизинде берилген көчүрмө дагы эгерде алар зарыл болгон талаптарга дал келишсе, башкача айтканда ал бир жылдан ашык өндүрүштө колдонулуп, ал эми лицензиат (лицензия алуучу) өзүнө менчиктен келип чыккан бардык тобокелчиликтерди жана пайдаларды негизги фондулардын объектиси катары чагылдырышы мүмкүн. Эгерделицензия лицензиатка аны түп нусканы өндүрүүгө жана жыйынтыгында ушул көчүрмөлөрдү жайылтуу жана тейлөөгө жоопкерчилик алууга мүмкүнчүлүк берсе, анда бул кайта өндүрүүгө лицензия катары сүрөттөлүшү мүмкүн жана өндүрүүгө лицензияны кармоочу тарабынан түп нусканын бир бөлүгүн же бүт нусканы сатуу катары каралышы керек.
12.3. Көчүрмөлөр менчик ээси тарабынан акысыз таркатылат, андай учурда менчик ээси жана алуучулардын ортосундагы акча агымдары УЭСте чагылдырылбайт. Эгерде көчүрмөлөр акысыз берилип жатса, менчик ээси баары бир киреше алууну күтүп жатса, анда мындай кирешелердин чыныгы баасы анын актив жана пассивдеринин балансында чагылдырылышы керек. Акысыз таркатылган маалымат толук эмес болсо жана менчик ээси белгилүү бир акы үчүн толугураак маалымат берүүгө ниеттенип жаткан кырдаал дагы келип чыгышы мүмкүн. Мындай мамилеге “бета-тестирлөө” баскычында акысыз таркатылуучу программалык камсыздоо болуп саналат. Экинчи жагынан алганда менчик ээси өздүк өндүрүш үчүн кийинки пайдаларды колдонуу менен чыгымдарды актай алат жана гудвилл түзүү үчүн же ал максатка ылайык деп эсептеген башка себептер менен маркетинг максатында колдонуу үчүн көчүрмөлөрдү акысыз бере алат.
12.4. 7-бөлүмдүн продуктуларынан пайда болгон белгилүү бир пайдалар интеллектуалдык продуктулардын менчик ээлерине эмес башка бирдиктерге келип түшүүсү мүмкүн. Бул мисалы, башка ишканаларды ушуга окшош түрдөгү атаандаш дарыларды чыгарууга түрткү болгон фармакологиялык дары каражаттарынын жаңы классындагы иштеп чыгуулардагы жаңылыктар же жыйынтыктары тууралуу коңшу райондордо ушул сыяктуу иштеп чыгууларды жүргүзүүгө укуктары болгон башка бирдиктер маалымат берилген пайдалуу жер кендеринин запастарын чалгындоодогу ийгилик же жолу болбой калган учурлар болушу мүмкүн.
13. 71-топтогу Илимий изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар билимдердин запасын, анын ичинде адам, маданият жана коом тууралуу билимдерди көбөйтүү жана билимдердин ушул запасын аны колдонуунун жаңы мүмкүнчүлүктөрүн иштеп чыгуу үчүн колдонуу максатында үзгүлтүксүз негизде ишке ашырылуучу чыгармачыл ишке кеткен чыгымдарды камтыйт, мисалы,жаңы продуктуларды иштеп чыгуу же ачылыштар үчүн, анын ичинде болгон продуктулардын сапатын модификациялоо же жогорулатуу жана ачылыштар же өндүрүштүн жаңы кыйла натыйжалуу процесстерин иштеп чыгуу. Бул негизги фондулардын курамына адамдык капиталды кошууну камтыбайт.
ИИИнин жыйынтыктары алардын менчик ээсине экономикалык пайданы камсыздоого тийиш, аны алууну келечекте күтүүгө болот, болбосо ИИИ негизги фондулардын объектиси болуп саналбайт жана мезгил аралык колдонуу катары каралышы керек. ИИИ рынок өндүрүүчүлөрү тарабынан өз күчтөрү же адистештирилген лабораториялар жана институттар менен коммерциялык негизде ишке ашырылышы мүмкүн. ИИИ ошондой эле рыноктук эмес өндүрүүчүлөр (мамлекеттик башкаруу секторунун бирдиктери, университеттер, коммерциялык эмес илим изилдөө уюмдары ж.б.) тарабынан ишке ашырылышы мүмкүн.
14. 72-топтогу пайдалуу жер кендеринин запастарын чалгындоо жана баалоо мунай жана жаратылыш газынын запастарын чалгындоого кеткен чыгымдардын наркын, башка пайдалуу жер кендеринин запастарын жана табылган запастарды андан ары балоону камтыйт. Бул чыгымдар: лицензия алуу үчүн алдын ала чыгымдар, лицензия сатып алууга чыгымдар, баалоо жүргүзүү жана сыналуучу бургулоого кеткен чыгымдар, ошондой эле картографиялык тартуулар (аба, жердеги же башка), сыналуучу тесттерды аткарууга кеткен транспорттук чыгымдар ж.б.у.с. Балким, коммерциялык пайдалануу башталгандан кийин запастарга кайра баалоо жүргүзүү жана мындай кайра баалоолорду жүргүзүүгө чыгымдар дагы негизги капиталдын дүңүнөн топтолуусуна киргизилет.
14.1. Пайдалуу жер кендерин чалгындоо коммерциялык пайдалануу үчүн колдонулушу мүмкүн болгон пайдалуу жер кендеринин минералдык же отун-энергетикалык жаңы запастарын табуу үчүн жасалат. Мындай изилдөөлөр тоо кен казып алуу өнөр жайында же энергия алып жүрүүчүлөрдү казып алуу менен алектенген ишканалардын өздүк эсебинен жүргүзүлүшү мүмкүн. Альтернатива катары адистештирилген ишканалар өздүк максаттар үчүн чалгындоону мындай дагы жана акы төлөп дагы аткара алышат. Чалгындоонун жыйынтыгында алынган маалымат ушундай маалыматты ала турган бирдиктердин кийинки көп жылдык өндүрүштүк ишмердүүлүккө таасирин тийгизет. Ушул отчеттук мезгилдин ичинде чалгындоого кеткен чыгымдар ал өздүк пайдалануу үчүн ишке ашырылып жатабы же жокпу ага карабастан интеллектуалдык менчиктин продуктусун сатып алууга кеткен чыгымдарга таандык.
14.2. Чыгымдар сыналуучу бургулоого кеткен чыгымдарды эле эмес, ошондой эле сыналуучу бургулоону ишке ашырууну мүмкүн кылуу үчүн зарыл болгон, мисалы, аба жана башка картографиялык сүрөткө түшүрүүгө, транспорттук чыгымдарга ж.б. кеткен чыгымдарды камтышы мүмкүн. Алынган активдин баасы чалгындоонун жыйынтыгында табылган запастардын көлөмү менен эмес, ошондой эле отчеттук мезгил ичинде чалгындоого чыгымдалган ресурстардын баасы менен байланышта болот. Эгерде ишмердүүлүк подрядчиктер тарабынан келишимдик негизде аткарылган болсо, анда подрядчиктер тарабынан алынган баалар, анын ичинде алардын кирешел кетирилген чыгымдардын бир бөлүгү болуп калат.
15. Компьютердик программалык камсыздоо жана маалыматтар базалары биргеликте 73-топко биригет, анткени маалыматтардын компьютерлештирилген базасы өз алдынча компьютердик программалык камсыздоо болуп саналган маалыматтар базасын башкаруу системаларына (МББС) карабастан иштелип чыгышы мүмкүн эмес.
15.1. 731-топ алдындагы топтогуКомпьютердик программалык камсыздоокомпьютердик программалардан, компьютердик системалар үчүн дагы, ошондой эле прикладдык программалык камсыздоо үчүн дагы программалардын сүрөттөлүшү жана кошумча материалдардан турат.Компьютердик программалык камсыздоо баштапкы иштеп чыгууну дагы, ошондой эле программалык камсыздоонун кийинки кеңейтүүлөрүн дагы, ошондой эле көчүрмөлөрдү сатып алууну камтыйт.
Компьютердик программалык камсыздоону иштеп чыгуу интеллектуалдык менчтиктин продуктусун иштеп чыгуудан турат, эгерде ал анын менчик ээси тарабынан өндүрүштө бир жылдан көбүрөөк колдонулса актив (негизги фондулардын объектиси болуп саналат) катары чагылдырылат. Программалык камсыздоо иштеп чыгуучу тарабынан өздүк пайдалануу үчүн гана арналышы же көчүрмөлөрдү таркатуунун жардамы менен сатууга арналышы ыктымал. Сатылган көчүрмө эгерде ал зарыл болгон талаптарды канагаттандырса, башкача айтканда эгерде ал өндүрүштө бир жылдан көп колдонула турган болсо негизги фондулардын объектиси катары чагылдырылышы мүмкүн. Рыноктон сатылып алынган программалык камсыздоо өздүк пайдалануу үчүн иштелип чыккан программалык камсыздоо шарттуу эсептелген негизги баалар же өндүрүшкө кеткен чыгымдар боюнча бааланса, эгерде негизги бааны эсептеп чыгуу мүмкүн эмес болсо сатып алуучулардын баалары менен бааланат.
15.2.732-топ алдындагы тобунун маалыматтар базасы маалыматтарга үнөмдүү кирүүнү жана аларды пайдаланууну камсыздоо үчүн ушундай ыкма менен уюштурулган маалыматтардын файлдарынан турат. Маалыматтар базасы өздүк пайдалануу үчүн гана же өз алдынча объект катары сатууга же камтылган маалыматка кирүү мүмкүнчүлүгүн алууга лицензиянын жардамы аркылуу сатуу үчүн иштелип чыгышы мүмкүн. Өздүк пайдалануу үчүн маалыматтар базасы, сатылып алынган маалыматтар базасы же маалыматтар кирүү мүмкүнчүлүгүн алууга лицензия эгерде алар өндүрүштө бир жылдан көп колдонула турган болсо негизги фондулардын объектилери катары чагылдырылышы мүмкүн. Маалыматтар базасын түзүү, эреже катары өндүрүшкө кеткен чыгымдардын негизинде бааланууга тийиш. Маалыматтар базасын башкаруу системасын (МББС) пайдаланууга кеткен чыгымдар чыгымдардын жалпы суммасына кошулушу керек эмес, бирок аларды эгерде ал операциялык лизинг шарттарында колдонулбаса активдин курамында компьютердик программалык камсыздоо формасында чагылдыруу керек. Тиешелүү форматта маалыматтарды даярдоого кеткен чыгымдар маалыматтар базасын түзүүгө кеткен чыгымдарга киргизилет, бирок, маалыматтарды сатып алууга же түзүүгө кеткен чыгымдарга эмес. Башка чыгымдар убакыттын санынын негизинде бааланган, маалыматтар базасын иштеп чыгууга кеткен, маалыматтар базасын иштеп чыгуу процессинде колдонулган активдерге карата капитал кызматтарын балоо жана мезгил аралык пайдалануу катарында колдонулган товарлар жана кызматтарга кеткен чыгымдарды камтыйт.
Сатуулардын маалыматтар базасы алардын рыноктук баасы боюнча бааланууга тийиш, ал маалыматтык мазмундагы бааны камтыйт. Эгерде программалык камсыздоо компонентинин баасы өзүнчө болсо, анда аны программалык камсыздоо катары чагылдыруу керек болот.
16. 74-топтогу көңүл ачуучу, адабий жана көркөм чыгармалардын түп нускалары драмалык спектаклдер, радио- жана телекөрсөтүү программалары, музыкалуу оюндар, спорттук иш-чаралар, адабий жана көркөм чыгармалар ж.б. жазылган кинофильмдер, үн жазуулары, кол жазмалар, полотнолор, пленкалар, моделдер ж.б.у.с. түп нускаларын камтыйт.
Мындай продуктулар көп учурда өздүк эсептен өндүрүлөт (өздүк колдонуу үчүн). Жыйынтыгында алар тикелей же лицензиялардын жардамы менен сатылышы мүмкүн. Түп нускаларды жана көчүрмөлөрдү негизги фондуларга кошуу үчүн стандарттык аныктамалар колдонулат, б.а. алар эгерде өндүрүштө бир жылдан ашык колдонула турган болсо негизги фондулардын объектилери катары чагылдырылышы мүмкүн. Эгерде түп нуска баалуулук катары сатылып алынган болсо, аны өндүрүү негизги фондулардын өздүк эсептен өндүрүлгөн объектиси катары чагылдырылбайт, бирок ал аягына чыга элек өндүрүш катары классификацияланышы мүмкүн.
17. 79-топтогу интеллектуалдык менчиктин башка продуктулары негизги фондулар болуп эсептелген, бирок, буга чейин каралган бир дагы топко киргизилбеген продуктуларды камтыйт. Бул жерге: өндүрүштүн жашыруун сырлары ("ноу-хау"), коммерциялык жашыруун сыр болуп саналган жана саналбаган башка маалыматтар жана ошондой эле ээлик кылуу укугу ишканага ошол материалдык эмес фондуларды сатууга, ошондой эле аларды өндүрүштө бир жылдан көп убакыттын ичинде пайдаланууга мүмкүнчүлүк бере турган интеллектуалдык менчиктинобъектилери болуп саналат.
18. 80-топтун арналышы боюнча жер фонду өзүнө айыл чарба жана айыл чарбасына таандык эмес жер тилкелерин камтыйт жана максаттык арналышына ылайык төмөндөгү категорияларга бөлүнөт:
1.Айыл чарбалык маанидеги жерлер
- айыл чарба маанисиндеги жерлер катары айыл чарбасынын муктаждыктары үчүн берилген же бул максаттарга арналган жерлер таанылат,
- айыл чарба маанисиндеги жерлердин курамына айыл чарба жерлери жана айыл чарбасынын ичиндеги жолдор, коммуникациялар, туюк көлмөлөр, айыл чарбасынын жашоосу үчүн зарыл болгон курулуштар жана имараттар ээлеп турган аянттар кирет.
2. Калктуу пункттардын жерлери (шаарлар, шаар тибиндеги кыштактар жана айылдагы калтуу пункттар)
- калктуу пункттардын жерлерине калктуу пункттун чегинен тышкары жайгашкан бардык жерлер кирет.
- калктуу пункттун чегиндеги бардык жерлер мамлекеттик органдын аймактык ыйгарым укуктуумамлекеттик тиешелүү органдын карамагында турат.
3. Өнөр жай, транспорт, байланыш, коргоо жана башка маанидеги жерлер
- өнөр жай, транспорт, байланыш жана башка маанидеги жер катары учурдагы Кодекс тарабынан белгиленген тартипте физикалык жана юридикалык жактарга тиешелүү максаттуу мааниде берилген жерлер таанылат.
- өнөр жай, транспорт, байланыш жана башка маанидеги жерлерди пайдалануунун өзгөчөлүктөрү мыйзам тарабынан аныкталат.
- коргоо жерлери катары аскер бөлүктөрү, мекемелери, аскер-окуу мекемелеринин башка куралдуу күчтөрдүн башка уюмдары жана коргоо жана коопсуздук тармагындагы тапшырмаларды аткарып жаткан башка аскерлерди жайгаштыруу жана алардын туруктуу ишмердүүлүгү үчүн берилген жерлер таанылат.
- Коргоо министрлигинин макулдугу менен ыйгарым укуктуу органдар коргоонун муктаждыктары үчүн берилген жерлерден өзүнчө жер тилкелерин Кыргыз Республикасынын адамдарына айыл чарба колдонуусуна убактылуу пайдаланууга бере алышат.
4.Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлери
- өзгөчө корголгон жаратылыш аймактарынын жерлерине мамлекеттик коруктардын, жаратылыш улуттук парктарынын, заказниктердин (аңчылыктан башкалары), жаратылыштын эстеликтери, ботаникалык бактар, , дендрологиялык жаназоологиялык парктар, ден соолукту чыңдоочу багыттагы жаратылыш аймактары кирет.
5.Токой фондунун жерлери
- токой фондунун жерлери катары токой менен капталган жерлер, ошондой эле токой менен капталбаган, бирок токой чарбасынын муктаждыктарына берилген жерлер таанылат.
6.суу фондусунун жерлери
- суу фондусунун жерлерине көлмөлөр (дарыя, көл, суу сактагыч, каналдар), мөңгүлөр, гидротехникалык жана башка айыл чарба курулуштары ээлеген, ошондой эле бөлүү үчүн тилкелерге бөлүнгөн жерлер кирет.
- суу фондусунун жерлери калктын иче турган суу, тиричилик, ден соолукту чыңдоочу жана башка муктаждыктарын камсыздоочу имараттарды куруу жана пайдалануу үчүн, ошондой эле суу чарбасы, айыл чарбасы, энергетикалык, транспорттук жана башка муктаждыктар үчүн, белгиленген тартипте берилген уруксат болгон учурда колдонулушу мүмкүн.
7.Запастагы жерлер
Запастагы жерлер жерлердин өз алдынча түрүнө бөлүнгөн. Алар муниципалдык же мамлекеттик ээликте турган жана жеке же юридикадык адамдарга берилбеген жерлерден турат. Жерлерди кайра бөлүштүрүү фондунун жерлери гана буга кирбейт. Жерлердин бул түрлөрүнө пайдалануунун конкреттүү максаты бөлүнбөйт жана зарылчылык болгондо башка категориялардын жерлери толуктайт. Ошол эле учурда запастагы жерлерди кыска мөөнөттөгү долбоорлор үчүн колдонууга уруксат берилген, мисалы, аларда божомолдорду, аймактык программаларды же республикалык маанидеги программаларды, пайдалануу схемалары жана жер ресурстарынын объектилерин коргоо жана жерге орноштуруу схемаларын иштеп чыгуу, жаңы жер ээликтеринин түзүлүшүн долбоорлоо, жер тилкелерин реалдуу көз карашта бөлүү; картографиялык, кыртыш, агрохимиялык, топографиялык-геодезиялык, геоботаникалык жана изилдөөлөр менен байланышкан башка иштерди аткаруу сыяктуу жерге орноштуруу иштери аткарылышы мүмкүн.
8. Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резервинин жерлери
1. Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резерви болуп, астындагы пайдалуу кендери чалгындалган, Кыргыз Республикасынын пайдалуу кендеринин корлорунун мамлекеттик балансында эсепке алынган жерлер саналат.
2. Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резервинин жерлери Жер казнасы жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүү максатында гана жер түпкүрүн пайдалануу боюнча мамлекеттик саясатты ишке ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен берилет.
3. Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резервинин жерлери пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүүгө жана эксплуатациялоого байланышпаган кандайдыр бир имараттарды жана курулмаларды курууга уруксаат берилбейт.
4. Пайдалуу кен чыккан жерлердин мамлекеттик резервинин жерлери кен иштетүү башталганга чейин айыл чарбалык максатта пайдалануу үчүн Кыргыз Республикасынын жактарына убактылуу пайдаланууга берилиши мүмкүн.
5. Пайдалуу кен чыккан жерди толук же бөлүктөрүн иштеткенден кийин жер түпкүрүн пайдалануучу жер казнасы жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамында каралган шарттарда бузулган жерлердин рекультиватциясын жүргүзүүгө милдеттүү.
Документ боюнча дагы суроолоруңуз барбы?
ЖИден сураңыз - ал мыйзамдын тексти боюнча жооп берип, керектүү беренелерди көрсөтөт. Айына ЖИнин 40 жообу - акысыз.