3-статья. Балдардын укуктарын ишке ашыруунун негизги принциптери

Кыргыз Республикасынын Балдар жөнүндө кодекси төмөнкүдөй принцип- терге негизденет:

- мыйзамдарда бекемдөө менен баланын укуктары менен таламдарынын

биринчи кезектүүлүгүн таануу;

- расасынын, өњ-түсүнүн, жынысынын, тилинин, дининин, саясий же

башка ынанымдарынын, улуттук, этностук же социалдык тегинин, мүлктүк абалынын, ден соолук абалынын же баланын төрөлүшүнүн, анын ата-энелери- нин, мыйзамдуу өкүлдөрүнүн же кандайдыр башка жагдайлардын белгилери боюнча басмырлоого жол берилбөөсү;

- балдардын эњ жакшы турмушун камсыз кылуу максатында аларды би-

ринчи кезекте коргоону жана камкордук көрүүнү камсыз кылуу;

- коомдун тењ укуктуу мүчөсү катары баланын укугун жана эркиндигин

урматтоо жана камсыз кылуу;

- балага тиешелүү чечимдерди кабыл алууда анын пикирин милдеттүү

түрдө эске алуу менен баланын өз пикирин билдирүү укугун камсыз кылуу;

- баланы денебой, моралдык зомбулуктан, мазактоонун же кыянаттык-

тын, бардык түрлөрүнөн коргоону, ошондой эле камкордуктун жоктугунан же аяр эмес мамиле жасоодон улам ага карата эзүүнүн бардык түрлөрүнөн кор- гоону камсыз кылуу;

- баланы анын өнүгүү жөндөмдүүлүгүнө ылайык тарбиялоо боюнча жооп-

керчилик тартуучу ата-энелердин жана аларды алмаштыруучулардын укуктары менен милдеттерин сыйлоо;

- балдарды толук кандуу тарбиялоону камсыз кылуу, алардын укуктары

менен таламдарын коргоо, аларды коомдо жашоого даярдоо максаттарында үй-бүлөлөргө мамлекеттик колдоо көрсөтүү;

- ата-энелердин, алардын өкүлдөрүнүн жана коомдун балдардын укук-

тарына жана өзгөчө муктаждыктарына карата кулакдар болушун жана сезим- талдыгын жогорулатуу;

- баланын укуктарын коргоо боюнча кызматтарды децентралдаштыруу,

балдардын укуктары менен таламдарын коргоо чөйрөсүндө мамлекеттик жана мамлекеттик эмес мекемелердин ортосундагы өнөктөштүктү камсыз кылуу;

- баланын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу таламдарын бузу-

улар, ага залал келтирүү үчүн мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдарынын, ошондой эле жарандар- дын жоопкерчиликтери;

- баланы коргоо боюнча чараларды көрүүдө анын этностук, диний жана

маданий тегин эске алуу менен баланы камкордукка алуунун, тарбиялоонун жана билим берүүнүн туруктуулугун жана үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу;

- мамлекет, коом, үй-бүлө тарабынан баланын укуктары менен эркин-

диктерин сактоо жана коргоо;

- ата-энелер менен аларды алмаштыруучу адамдардын баланын таламда-

рын жакшы камсыз кылууга өзгөчө көњүл буруу менен анын ойдогудай өнүгүшүн камсыздоо милдеттери.