# 24-берене. Көмүр тармагында иштегендердин социалдык кепилдиктери - Документ: [Көмүр жөнүндө](https://aqlex.ai/kg/doc/185) - Документтеги орду: IV бөлүм - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 1999-жылдын 3-февралындагы № 18 "Көмүр жөнүндө" Мыйзамы - Актынын түрү: Закон - Номери: 18 - Кабыл алынган күнү: 03.02.1999 - Статусу: Күчүн жоготкон - Редакциянын күнү: 01.11.2022 - Күчүн жоготуунун негизи: [Закон КР от 1 ноября 2022 года № 100 "О признании утратившими силу некоторых законодательных актов Кыргызской Республики"](https://aqlex.ai/kg/doc/112430) - Акыркы өзгөртүү: [Закон КР от 18 июля 2014 года № 144 "О внесении изменений и дополнения в некоторые законодательные акты Кыргызской Республики"](https://aqlex.ai/kg/doc/205365) - Редакцияларды салыштыруу: - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 01.11.2022 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Көмүр жөнүндө, 24-берене (01.11.2022 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/185/st-24 --- 1. Көмүр казып алуудагы оор жумуштарда жана эмгек шарттары кооптуу жана (же) зыяндуу иштерде иштеген кызматкерлер нөөмөттөн кийинки калыбына келүүдөн, ошондой эле эки жылда бир жолудан кем эмес мезгилдүү медициналык дарылоодон өтүп, көрсөтүлгөн иштер менен шартталган оорулар менен ооруганда дарылоо менен камсыз кылынат. 2. Ушул берененин 1-пунктунда көрсөтүлгөн кызматкерлерди нөөмөттөн кийинки калыбына келтирүүгө жана дарылоого кеткен чыгымдардын орду колдонуудагы эмгек жөнүндө мыйзамдарда каралган тартипте толтурулат. 3. Көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдар өз каражаттарынын эсебинен кызматкерлерди санаторийлик-курорттук, диспансердик жана стационардык дарылоо үчүн шарттарды түзүүгө милдеттүү. 4. Көмүр өнөр жайынын уюмдарынын аймактык жайгашуусуна жана табигый-климаттык шарттарына жараша Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан башка тармактардын кызматкерлериндей эле колдонуудагы ченемдик актыларга ылайык айлык акыга райондук кошумча коэффициенттер белгиленет. 5. Көмүр өнөр жайынын кызматкерлерине жер үстүнөн шахтадагы жумуш ордуна жана кайра кайтууга кеткен убакыт үчүн мурда белгиленген кошумча акылар, узак жыл иштегендик үчүн сыйлыктар, иштин көп нөөмөттүк тартиби үчүн кошумча төлөөлөр сакталып калат. Чыгымдарды продукциянын өздүк наркына бирдей бөлүштүрүү максатында көмүр өнөр жайынын уюмдарына жыл сайын берилүүчү өргүүлөр жана узак жыл иштегендиги үчүн бир жолу берилүүчү сыйлыктар үчүн алдыдагы төлөп берүүлөргө каражаттарды резервге калтыруу укугу берилет. Резервге калтыруунун жана аталган максатка алдыда турган төлөөлөр үчүн каражаттарды өздүк наркка таандык кылуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги тарабынан аныкталат. 6. Көмүр казып алууда (кайра иштетүүдө) эмгек шарттары коркунучтуу жана (же) зыяндуу оор жумуштарда иштеген кызматкерлер үчүн тарифтик ставкалардын (кызматтык айлыктардын) өлчөмү көрсөтүлгөн кызматкерлердин ар бир кесиби (кызматы) боюнча эмгек шарттары тиешелүү демейдеги кесиптер (кызматтар) боюнча белгиленген тарифтик ставкалардан (кызматтык айлыктардан) он пайыздан кем эмес жогору болууга тийиш. 7. Көмүр казып алууда (кайра иштетүүдө) оор жумуштарда жана эмгек шарттары кооптуу жана (же) зыяндуу жумуштарда иштеген кызматкерлер үчүн ден соолугун чыңдоого жана тамак-ашка жөлөкпул белгиленет. Мындай жөлөкпулду берүүнүн тартиби көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана кесиптик бирлик органдарынын макулдашуусу менен белгиленет. 8. Көмүр казып алуучу уюмдарга акысыз же жеңилдетилген баа менен турмуш-тиричилик муктаждыктары үчүн төмөнкү категориядагы адамдарга көмүр берүү укугу берилет: - көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардын кызматкерлерине; - пенсиясы көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардагы ишке байланыштуу дайындалган пенсионерлерге; - эгерде алар бул укуктан майып болгонго чейин пайдаланса, эмгектин майыптарына, жалпы оору боюнча майыптарга; - эгерде аялы (күйөөсү), ата-энеси, балдары жана (же) үй-бүлөнүн башка эмгекке жарамсыз мүчөлөрү багуучусунан ажырагандык боюнча пенсия алса, көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардын курман болгон кызматкерлеринин үй-бүлөлөрүнө; - көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардын кызматкерлеринин жесирлерине; - эгерде казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдарда иштеген адамдар көмүр кени жайгашкан ошол эле шаардагы жана райондогу калктуу конушта жашашса жана меш менен жылытуудан пайдаланса, мындай уюмдарда беш жылдан кем эмес иштеген жана кийинки иш ордуна карабастан штаттарды кыскартууга же мындай уюмдарды жоюуга байланыштуу иштен бошотулган кызматкерлерге. Көмүр кени жайгашкан ошол эле шаардагы жана райондогу калктуу конушта ыңгайлуулуктары бар үйлөрдө жашаган, ушул пункттун 2-7 абзацтарында көрсөтүлгөн адамдар коммуналдык тейлөө үчүн эсептешүүдө Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу тартипте айкын көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюм үчүн белгиленген акысыз көмүрдүн ченеминин наркынын чегинде энергетикалык ресурстар үчүн акы төлөөдөн көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдун каражаттарынын эсебинен бошотулушу мүмкүн. Ал максат үчүн каражаттар көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюм тарабынан жергиликтүү бюджетке которулат. 9. Көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдун турмуш-тиричилик муктаждыктарына акысыз же жеңилдик баалар боюнча көмүр берүү менен байланышкан чыгымдары казып алынган (кайра иштетилген) көмүрдүн өздүк наркына киргизилет. 10. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары көмүр казып алуучу (кайра иштетүүчү) уюмдардын кызматкерлери үчүн тиешелүү жергиликтүү бюджеттердин эсебинен жеңилдиктер жана тейлөөлөр түрүндө, анын ичинде пенсияларга үстөк, жогорулатылган жөлөкпул, коомдук транспортто акысыз жүрүү, эмгек ардагерлеринин жана майыптардын үйүнө орноштуруу ж.б.у.с. түрүндө социалдык коргоо боюнча кошумча чараларды белгилеши мүмкүн. (КР 2014-жылдын 18-июлундагы № 144 мыйзамынын редакциясына ылайык) --- Мурунку берене: [23-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/185/st-23) Кийинки берене: [25-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/185/st-25)