7-берене. Ыктыярчылык иштин негизги формалары жана түрлөрү

1. Ыктыярчылык иш төмөнкүдөй формаларда жүзөгө ашырылышы мүмкүн:

1) жекече ыктыярчылык иш;

2) топтун курамындагы ыктыярчылык иш;

3) ыктыярчылык уюм жана иши ыктыярчылар менен байланышкан башка уюмдар же мекемелер аркылуу ыктыярчылык иш.

2. Ыктыярчылык иштин негизги түрлөрү болуп төмөнкүлөр саналат:

1) куралдуу жаңжалдардын, табигый кырсыктардын, өрттүн, эпидемиянын жана эпизоотиянын, экологиялык, техногендик жана башка апааттардын, социалдык жаңжалдардын, кокустук учурларынын натыйжасында жабыр тарткан адамдарга; кылмыштардын курмандыктарына, качкындарга жана аргасыз жер которгондорго, ошондой эле башкалардын жардамы менен колдоосуна, анын ичинде саламаттык сактоо, билим берүү жана социалдык коргоо мекемелерине муктаж болгон адамдардын башка категорияларына жана топторуна жардам көрсөтүү;

2) табигый кырсыктар, экологиялык, техногендик жана башка апааттар жөнүндө калкка кабарлоо, аларга даярдык көрүүгө жана алардын кесепеттеринен арылууга катышуу;

3) калкты жана аймактарды өзгөчө кырдаалдардан коргоо жана өрт коопсуздугун камсыздоо жаатында билимдерди жайылтуу;

4) айлана-чөйрөнү коргоого жана сактоого, экологиялык иш-чараларга, аймактарды жашылдандыруу жана көрктөндүрүү боюнча иш-чараларга катышуу;

5) калкка акысыз юридикалык жардам көрсөтүү жана укуктук жактан агартуу, керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо;

6) оорулуу жана улгайган жарандарга кам көрүү, согуштун жана эмгектин ардагерлерине, майыптыгы бар адамдарга, ошондой эле балдар үйлөрүндөгү жана башпаанектердеги, дене-бой же акыл-эс жагынан кемчилиги бар адамдар үчүн мекемелердеги жана башка социалдык мекемелердеги адамдарга көмөк көрсөтүү;

7) жетим балдарды, ата-энесинин камкордугунан ажыраган балдарды, кароосуз калган балдарды, жашоонун оор кырдаалына кабылган балдарды социалдык реабилитациялоого катышуу;

8) жашы жете электердин кароосуз калгандыгынын жана укук бузууларынын алдын алуу боюнча ишке катышуу;

9) балдардын жана жаштардын илимий-техникалык, көркөм чыгармачылыгын өнүктүрүүгө көмөктөшүү;

10) археологиялык, этнографиялык жана башка илимий экспедицияларга, реставрациялоо, оңдоо иштерине катышуу;

11) балдарды жана жаштарды мекенчилдик, руханий-адептик тарбиялоого көмөктөшүү;

12) жаштардын демилгелерин, балдар жана жаштар кыймылдарын балдар жана жаштар уюмдарын колдоо;

13) эстеликтерди жана көрүстөндөрдү кайтарып-кароо, токой чарбаларында жана коруктарда иштөө (токойлорду тазалоо, бак отургузуу жана башка жумуштар);

14) социалдык жарнаманы өндүрүү жана (же) таратуу, социалдык иштин башка түрлөрү боюнча иштерге көмөктөшүү;

15) жарандардын жүрүм-турумунун социалдык кооптуу формаларынын алдын алууга көмөктөшүү;

16) инсандын чыгармачылык жактан өзүн көрсөтүүсү жана чыгармачылык дараметин ачуусу үчүн, ошондой эле адамды өнүктүрүү, иш менен камсыз кылуу жана кесиптик окутуу, социалдык реинтеграциялоо үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө кызматташууга катышуу;

17) маданий мурасты жана тарыхый-маданий чөйрөнү, тарых жана маданият эстеликтерин сактоого катышуу;

18) билим берүүнү, илимди өнүктүрүүгө, билимдерди жайылтууга, инновацияларды колдоого катышуу;

19) дене тарбияны, спортту жана активдүү эс алууну, социалдык туризмди өнүктүрүүгө жана даңазалоого катышуу;

20) муниципалдык, региондук, республикалык жана эл аралык дене тарбия жана спорттук иш-чаралар менен мелдештерди уюштурууга жана өткөрүүгө катышуу;

21) жарандык коргонуу боюнча иш-чараларга катышуу;

22) сергек жашоо мүнөзүн пропагандалоо, социалдык жактан маанилүү оорулардын таралышына каршы аракеттенүү боюнча алдын алуу иштерин уюштуруу жана жүргүзүү;

23) маданий, дене тарбиялык, спорттук, оюн-зоок жана башка коомдук иш-чараларды уюштурууга жана өткөрүүгө катышуу;

24) дайынсыз жоголгон адамдарды издөө боюнча иш-чараларга катышуу;

25) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келбеген башка ыктыярчылык иш.