4-берене. Ыктыярчылык ишти жүзөгө ашыруунун принциптери

1. Ыктыярчылык иш төмөнкү принциптерге ылайык жүзөгө ашырылат:

1) эркин ачык билдирүү, эмгектин акысыздыгы, ыктыярдуулук, чынчылдык, тең укуктуулук жана ыктыярчылык ишти жүзөгө ашыруу жагынан мыйзамдуулукту сактоо;

2) адамдын жана жарандын укуктарын, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, каада-салттарды жана коомдук тартипти сөзсүз түрдө сактоого негизделген ыктыярчылык ишти тандоодо максаттарды, формаларды, түрлөрдү жана ыкмаларды аныктоодогу эркиндик;

3) адам укуктарын, жеке маалыматтарын жана маалыматтарды сактоо менен ыктыярчылык иш жөнүндөгү маалыматтын ачыктыгы жана жеткиликтүүлүгү;

4) гумандуулук, ыктыярчылык жардамды алуучу катары, ошондой эле ыктыярчынын өзү катары адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктерин сактоо;

5) жынысына, расасына, тилине, этноско таандыктыгына, диний ишенимине, курагына, билимине, тегине, мүлктүк же башка абалына карабастан ыктыярчылык ишти жүзөгө ашыруу укугунда бардык адамдардын теңдиги;

6) тилектештик, ак ниеттүүлүк, чынчылдык, адамкерчилик жана ыктыярчылык ишке катышуучуларды колдоо;

7) ыктыярчынын жана анын айланасындагылардын жашоосу үчүн коопсуздук, алардын мүлкүнүн сакталышы, айлана-чөйрөнү коргоо.

2. Ыктыярчылык иш саясий партияларды, диний уюмдарды колдоого, социалдык же материалдык пайдага жетүү максатында товарларды, иштерди, кызмат көрсөтүүлөрдү коммерциялык илгерилетүүгө, коммерциялык ортомчулукка багытталышы мүмкүн эмес.

Ыктыярчылык уюмдарды аскерлешкен түзүмдөрдүн тиби боюнча түзүүгө тыюу салынат.

3. Ыктыярчылык иш мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын Конституциясында жана мыйзамдарында каралган ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу боюнча алардын иштерин алмаштыра албайт.

4. Мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген тартипте жана формаларда ыктыярчылык ишти колдоого укуктуу.

5. Көрсөтүлгөн ишти жүзөгө ашырууга байланышкан чыгымдардын ордун толтурууну кошпогондо, ыктыярчылык иш ыктыярчылык жардамды алуучудан же кабыл алган тараптан, тартуучу уюмдан кандайдыр-бир акчалай же материалдык сый акы албастан жүзөгө ашырылат.

6. Ыктыярчыларды тартуу жана кабыл алуу бирдей мүмкүнчүлүктөрдүн негизинде жана кысымга албастан жүзөгө ашырылат; ыктыярчы өз укуктарын жана милдеттерин билүүсүн, анда билими, көндүмдөрү, жөндөмдөрү жана иш тажрыйбасы жана ыктыярчылардын практикалык салымын караган иштин болушун болжолдойт.

7. Ыктыярчылык иш Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдары менен жөнгө салынбайт.