# Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 128 "Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө кодекси" кодекси - Толук аталышы: Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 128 "Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө кодекси" кодекси - Актынын түрү: Кодекс - Номери: 128 - Кабыл алынган күнү: 28.10.2021 - Статусу: Күчүндө - Редакциянын күнү: 06.08.2026 - Тексттин тили: кыргыз тили - aqlex'теги барагы: - Расмий булак: - Башка тилдеги тексти (Markdown): > Текст расмий булактын маалыматы боюнча 06.08.2026 редакциясында берилди. Бул юридикалык кеңеш эмес: юридикалык маанилүү аракеттер үчүн расмий жарыялоо менен салыштырыңыз. > > Кантип шилтеме берүү керек: Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 128 "Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө кодекси" кодекси (06.08.2026 редакциясы) - https://aqlex.ai/kg/doc/112306 --- Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 88 Мыйзамы менен киргизилген өзгөтүүлөр, 2027-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет, КР 2025-жылдын 6-ноябрындагы № 253 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр, 2023-жылдын 25-декабрындагы Протокол күчүнө кирген күндөн тартып күчүнө кирет. КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УКУК БУЗУУЛАР ЖӨНҮНДӨ КОДЕКСИ 2021-жылдын 28-октябры № 128 (Кыргыз Республикасынын 2021-жылдын 28-октябрындагы № 126 Мыйзамы менен колдонууга киргизилди) (Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 18-январындагы № 4, 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22, 2022-жылдын 14-апрелиндеги № 26, 2022-жылдын 16-июнундагы № 45, 2022-жылдын 30-июнундагы № 51, 2023-жылдын 15-февралындагы № 26, 2023-жылдын 15-февралындагы № 27, 2023-жылдын 15-мартындагы № 58, 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2023-жылдын 22-июнундагы № 122, 2023-жылдын 7-июлундагы № 133, 2023-жылдын 4-августундагы № 156, 2023-жылдын 4-августундагы № 163, 2023-жылдын 9-августундагы № 176, 2023-жылдын 9-августундагы № 178, 2023-жылдын 10-октябрындагы № 186, 2024-жылдын 18-январындагы № 18, 2024-жылдын 24-январындагы № 26, 2024-жылдын 8-февралындагы № 41, 2024-жылдын 27-февралындагы № 58, 2024-жылдын 28-февралындагы № 61, 2024-жылдын 22-апрелиндеги № 78, 2024-жылдын 11-июнундагы № 93, 2024-жылдын 27-июнундагы № 106, 2024-жылдын 22-июлундагы № 133, 2024-жылдын 23-июлундагы № 136, 2024-жылдын 29-июлундагы № 151, 2024-жылдын 29-июлундагы № 153, 2024-жылдын 30-июлундагы № 157, 2024-жылдын 7-августундагы № 161, 2024-жылдын 31-октябрындагы № 172, 2024-жылдын 22-ноябрындагы № 186, 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195, 2024-жылдын 30-декабрындагы № 208, 2025-жылдын 21-январындагы № 17 , 2025-жылдын 27-январындагы № 28, 2025-жылдын 27-январындагы № 30, 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 28-февралындагы № 49, 2025-жылдын 14-мартындагы № 54, 2025-жылдын 14-мартындагы № 56, 2025-жылдын 16-апрелиндеги № 75, 2025-жылдын 24-апрелиндеги № 80 , 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 88, 2025-жылдын 19-майындагы № 95, 2025-жылдын 19-майындагы № 98, 2025-жылдын 21-майындагы № 99 , 2025-жылдын 22-майындагы № 103, 2025-жылдын 10-июнундагы № 114, 2025-жылдын 11-июнундагы № 116, 2025-жылдын 8-июлундагы № 135 , 2025-жылдын 18-июлундагы № 152,2025-жылдын 28-июлундагы № 160, 2025-жылдын 31-июлундагы № 180, 2025-жылдын 9-августундагы № 195 , 2025-жылдын 11-августундагы № 196 , 2025-жылдын 13-августундагы № 199, 2025-жылдын 22-сентябрындагы № 204, 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214, 2025-жылдын 24-октябрындагы № 233, 2025-жылдын 28-октябрындагы № 238, 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 , 2025-жылдын 3-ноябрындагы № 249, 2025-жылдын 6-ноябрындагы № 253, 2025-жылдын 12-ноябрындагя № 255, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262, 2026-жылдын 20-февралындагы № 17, 2026-жылдын 23-апрелиндеги № 54, 2026-жылдын 13-майындагы № 63, 2026-жылдын 1-июнундагы № 78, 2026-жылдын 3-июнундагы № 79 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81, 2026-жылдын 23-июнундагы № 93, 2026-жылдын 14-июлундагы № 110, 2026-жылдын 3-августу № 141, 2026-жылдын 6-августундагы № 145 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ЖАЛПЫ БӨЛҮК ## I БӨЛҮМ КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УКУК БУЗУУЛАР ЖӨНҮНДӨ МЫЙЗАМ АКТЫЛАРЫ ## 1-глава. Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө мыйзамдардын милдеттери жана принциптери ### [1-берене. Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө мыйзамдары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1) Кыргыз Республикасынын укук бузуулар жөнүндө мыйзамдары (мындан ары – мыйзамдар) Кыргыз Республикасынын Конституциясына (мындан ары – Конституция) негизделет жана ушул Кодекстен, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынан (мындан ары – мыйзамдар), ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерден турат, алар Кыргыз Республикасынын укуктук тутумунун курамдык бөлүгү болуп саналат. ### [2-берене. Укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарынын милдеттери](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2) 1. Ушул Кодекстин милдеттери болуп адамдын жана жарандын укуктарын, эркиндиктерин жана кызыкчылыктарын, юридикалык жактардын кызыкчылыктарын, коомдук жана мамлекеттик кызыкчылыктарды, айлана-чөйрөнү, коомдук башкаруу тартибин укукка каршы кол салуулардан коргоону укуктук камсыз кылуу саналат. 2. Ушул Кодекс көрсөтүлгөн милдеттерди жүзөгө ашыруу үчүн укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликтин принциптерин жана негиздерин белгилейт, кандай жосундар укук бузуулар болуп саналарын, алар жөнүндө иштерди кароо тартибин, аларды жасагандыгы үчүн жаза чараларынын жана кошумча укуктук кесепеттердин түрлөрүн аныктайт. ## 2-глава. Укук бузуулар жөнүндө мыйзамдардын колдонулушу ### [3-берене. Ушул Кодекстин убакытта колдонулушу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3) 1. Укук бузууларды жасаган адам, аны жасаган убакта ушул Кодекстин колдонуудагы жоболорунда аныкталган негизде жана тартипте жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 2. Ушул Кодекстин укук бузууларды жасаган адамдын жоопкерчилигин белгилөөчү же күчөтүүчү же укуктук абалын башкача түрдө начарлатуучу жоболору кайтарым күчкө ээ эмес. 3. Ушул Кодекстин укук бузууларды жасаган адамдын жоопкерчилигин жокко чыгаруучу же жеңилдетүүчү же укуктук абалын башкача түрдө жакшыртуучу жоболору кайтарым күчкө ээ. ### [4-берене. Ушул Кодекстин мейкиндикте колдонулушу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4) 1. Ушул Кодекс Кыргыз Республикасынын аймагында жасалган укук бузуулар үчүн жоопкерчиликти аныктайт. 2. Эгерде укук бузуу Кыргыз Республикасынын аймагында башталса, аяктаса же ага бөгөт коюлса, укук бузуу анын аймагында жасалды деп таанылат. ### [5-берене. Ушул Кодекстин адамдардын чөйрөсү боюнча колдонулушу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5) 1. Укук бузууну жасагандыгы үчүн жеке жана юридикалык жактар жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 2. Кыргыз Республикасынын аймагында чет мамлекеттердин дипломатиялык өкүлдөрү жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык иммунитетке ээ болгон башка адамдар тарабынан укук бузуулар жасалган учурда, алардын жоопкерчилиги жөнүндө маселе эл аралык укуктун ченемдерине ылайык чечилет. ## 3-глава. Укук бузуулар үчүн жоопкерчилик принциптери ### [6-берене. Укук бузуулар үчүн жоопкерчилик принциптери](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-6) 1. Укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчилик мыйзамдуулук, мыйзам алдында теңдик, күнөөсүздүк презумпциясы, бузуулар үчүн жоопкерчиликтин сөзсүз болушу, адилеттүүлүк, жаза чараны жекелештирүү, гумандуулук принциптерине негизделет. 2. Укук бузуулар үчүн жоопкерчилик принциптерин сактабоо, алардын мүнөзүнө жараша далилдерге жол бербестикти же кабыл алынган чечимди жокко чыгарууну таануу үчүн негиз болуп саналат. ### [7-берене. Мыйзамдуулук принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-7) 1. Укук бузуу, жаза чарасы жана кошумча укуктук кесепеттер ушул Кодексте аныкталат. 2. Ушул Кодексте каралган адамдын жана жарандын ден соолугуна, жеке жана юридикалык жактардын жеке менчик укугуна кол салгандыгы, коомдук тартипти, ошондой эле Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары (мындан ары – ченемдик укуктук актылар) менен белгиленген башка талаптарды бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 3. Укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарды окшоштугу боюнча колдонууга тыюу салынат. 4. Укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу ыйгарым укуктуу органдар тарабынан ушул Кодексте жана башка мыйзамдарда белгиленген алардын ыйгарым укуктарынын негизинде жана чектеринде жүзөгө ашырылат. ### [8-берене. Мыйзам алдындагы теңдик принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-8) 1. Укук бузуу жасаган жеке жактар мыйзам алдында тең жана жынысына, расасына, тилине, майыптыгына, этностук таандыктыгына, диний ишенимине, саясий же башка ынанымдарына, билимине, тегине, мүлктүк же башка абалына, ошондой эле башка жагдайларга карабастан, жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 2. Укук бузуу жасаган юридикалык жактар мыйзам алдында тең жана менчигинин түрүнө, турган жерине, уюштуруучулук-укуктук түрүнө, баш ийүүсүнө жана башка мүнөздөмөлөрүнө карабастан, жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 3. Жеке жана юридикалык жактар үчүн жаза чаралардын ар кандай түрлөрү жана өлчөмдөрү белгиленген ушул Кодекстин жоболорунда мыйзам алдында теңдик принциби бузулбайт. ### [9-берене. Күнөөсүздүк презумпциясы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-9) Адамдын укук бузууну жасаган фактысы мыйзамда белгиленген тартипте далилденмейинче жана ыйгарым укуктуу органдын чечими менен белгиленмейинче, ал бузууну жасоодо күнөөсүз деп эсептелет жана ага карата жаза чарасы колдонулушу мүмкүн эмес. ### [10-берене. Укук бузгандыгы үчүн жоопкерчиликтин сөзсүз болуу принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-10) 1. Укук бузууларды жасаган ар бир адам ушул Кодекске ылайык жоопкерчиликке тартылат. 2. Ушул Кодексте каралган учурларда жана негиздерде гана жаза чарасын колдонуудан бошотууга жол берилет. ### [11-берене. Адилеттүүлүк принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-11) 1. Ушул Кодекстин негизинде адамга карата колдонулуучу жаза чарасы жасалган укук бузуунун мүнөзүнө жана аны жасоо жагдайларына ылайык келүүгө тийиш. 2. Бир эле укук бузуу үчүн эки жолу жоопкерчиликке тартууга жол берилбейт. ### [12-берене. Жаза чарасын жекелештирүү принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-12) Ыйгарым укуктуу орган келтирилген зыяндын түрүн жана өлчөмүн, жаза чарасын жеңилдетүүчү жана оордотуучу жагдайларды эске алууга жана өз чечиминде тандап алынган жаза чарасын жүйөлөштүрүүгө милдеттүү. ### [13-берене. Гумандуулук принциби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-13) 1. Ушул Кодекстин негизинде жеке жакка карата колдонулуучу жаза чарасы адамдын дене-боюн жабыркатуу жана ар-намысын кемсинтүү максатын көздөбөйт. 2. Ушул Кодекстин негизинде юридикалык жакка карата колдонулуучу жаза чарасы анын ишкердик беделине зыян келтирүү максатын көздөбөйт. ## II БӨЛҮМ УКУК БУЗУУ ## 4-глава. Укук бузуу түшүнүгү. Укук бузуу субъекти жана анын күнөөсү ### [14-берене. Укук бузуу түшүнүгү жана анын субъекти](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-14) 1. Ушул Кодексте жоопкерчилик каралган, жеке жана юридикалык жак тарабынан жасалган укукка каршы, күнөөлүү жосун укук бузуу деп таанылат. 2. Эгерде бул жосун Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексине ылайык жоопкерчиликке алып келбесе, ушул Кодексте каралган укук бузуулар үчүн жоопкерчилик келип чыгат. 3. Жеке жана юридикалык жактар, ошондой эле кызмат адамдары укук бузуу субъекттери болуп саналат. ### [15-берене. Укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылуучу жеке жактар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-15) 1. Он алты жаш курагына толгон жеке жактар укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 2. Алкоголду, баңгизат, психотроптук каражаттарды же башка маң заттарын колдонуунун кесепетинен же көңүл коюуну жана реакциянын ылдамдыгын төмөндөтүүчү медициналык дары-дармектердин таасиринен улам мас абалдагы адамдын укук бузууларды жасагандыгы, аны ушул Кодекс боюнча жоопкерчиликтен бошотпойт. Эскертүү. Жеке жактар деп Кыргыз Республикасынын жараны, чет өлкөлүк жаран, жарандыгы жок адамдар түшүнүлөт. ### [16-берене. Кызмат адамдарынын укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчилиги](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-16) Кызмат адамдары ушул Кодексте каралган укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылышат. Эскертүү. Кызмат адамдары деп туруктуу, убактылуу же атайын ыйгарым укук менен бийликтин өкүлүнүн функцияларын жүзөгө ашыруучу, же болбосо мамлекеттик органдарда, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында, мамлекеттик жана муниципалдык уюмдарда, мекемелерде, ишканаларда, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө жана башка аскердик түзүмдөрүндө уюштуруу-тескөө жана (же) административдик-чарбалык жана (же) контролдук-текшерүү жана (же) каттоо функцияларын аткаруучу адамдар түшүнүлөт. Уюштуруу-тескөө функциялары кызматы боюнча баш ийген адамдарды башкаруу боюнча ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууну билдирет. Административдик-чарбалык функциялар мүлктү жана акча каражаттарын башкаруу жана тескөө боюнча ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууну билдирет. Контролдук-текшерүү функциялары жеке же юридикалык жактарды текшерүүлөрдү, ревизияларды жүргүзүү боюнча ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууну билдирет. Каттоо функциялары жарандардын жана юридикалык жактардын кыймылдуу жана (же) кыймылсыз мүлккө болгон укуктарын, жарандардын жарандык абалдын актыларын, жарандарды, чет өлкөлүк жарандарды, жарандыгы жок адамдарды документтештирүү, ошондой эле мыйзамдарга ылайык катталууга тийиш болгон башка укуктарды каттоону билдирет. Бийлик өкүлү – өзүнө кызматтык көз карандысыздыкта же ведомстволук баш ийүүдө турбаган адамдарга карата тескөөчү ыйгарым укуктары мыйзамда белгиленген тартипте берилген адам. ### [17-берене. Укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылуучу юридикалык жактар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-17) Юридикалык жак, анын ичинде чет өлкөлүк юридикалык жак, ошондой эле алардын Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан юридикалык жак статусу жок өкүлчүлүктөрү, филиалдары укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылууга тийиш. Ишкердик ишти жүзөгө ашырууга байланыштуу укук бузууларды жасаган жеке ишкерлер (жумушчуларды жалдоо укугу менен) юридикалык жак катары жоопкерчиликке тартылат. ### [18-берене. Жеке жактардын күнөөсүнүн түрлөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-18) 1. Эгерде укук бузуу жасаган жак өзүнүн аракетинин (аракетсиздигинин) укукка каршы мүнөзүн аңдап билсе, анын зыяндуу кесепеттерин алдын ала көрө билсе жана алардын келип чыгышын кааласа же түшүнүп туруп жол берсе, же болбосо ага көңүл кош мамиле кылса укук бузуу атайын жасалды деп таанылат. 2. Эгерде укук бузуу жасаган жак өзүнүн аракетинин (аракетсиздигинин) зыяндуу кесепеттеринин келип чыгуу мүмкүнчүлүгүн алдын ала көрө билсе, мындай кесепеттердин алдын алууга текебердик менен ишенсе, же болбосо мындай кесепеттердин келип чыгышын билүүгө тийиш болуп жана билиши мүмкүн болуп туруп, аларды алдын ала көрө билбесе, укук бузуу этиятсыздыктан жасалды деп таанылат. ### [19-берене. Юридикалык жактардын күнөөсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-19) Укук бузуу жасаган юридикалык жак, эгерде аны менен эмгек мамилелеринде болгон жеке жактын, же юридикалык жактын кызыкчылыктарында аныкталган аракеттерди аткарган жеке жактын (анын ичинде келишим боюнча), өзүнүн жосунунун укукка каршы экендигин аңдап билсе же түшүнө алса жана түшүнүүгө тийиш болсо күнөөлүү деп таанылат. ## 5-глава. Адамдын күнөөлүүлүгүн жана укук бузуунун укукка каршы экендигин жокко чыгаруучу жагдайлар ### [20-берене. Адамдын күнөөлүүлүгүн жокко чыгаруучу жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-20) Өнөкөт психикалык оорунун, убактылуу акылынан адашуунун, кем акылдыгын же психикасынын башка оорулуу абалынын айынан өз аракетин (аракетсиздигин) аңдап биле албаган жана башкара албаган адамдын укукка каршы жосунду жасашы, жеке адамдын күнөөлүүлүгүн жокко чыгаруучу жагдай деп таанылат. ### [21-берене. Укук бузуунун укукка каршы экендигин жокко чыгаруучу жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-21) Укук бузуунун укукка каршы экендигин жокко чыгаруучу жагдайлар болуп зарыл болгон коргонуу, өтө зарылдык, укукка каршы жосун жасаган адамды кармоодо зыян келтирүү, күч колдонуп же психикалык мажбурлоо, мыйзамдуу буйрукту же тескемени аткаруу саналат. ### [22-берене. Зарыл болгон коргонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-22) Ушул Кодексте жоопкерчилик каралган, бирок зарыл болгон коргонуу абалында жасалган, башкача айтканда адамды, турак жайды жана анын менчигинде же башка укугунда турган башка объекттерди, ошондой эле же коргонуучунун же болбосо башка адамдын башка укуктарын, коомдун жана мамлекеттин мыйзам менен корголуучу кызыкчылыктарын кол салуучуга зыян келтирүү жолу менен укукка каршы кол салуудан коргоо максатында жасалган аракет, эгерде бул аракеттер келтирилген коркунучтун даражасына шайкеш келсе, укук бузуу болуп саналбайт. ### [23-берене. Аргасыз зарылдык](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-23) Аргасыз зарылдык абалында, башкача айтканда инсандын укуктарына жана эркиндиктерине, юридикалык жактардын кызыкчылыктарына, коомдук тартипке, менчикке, башкаруунун белгиленген тартибине кооптуулук жараткан коркунучтарды четтетүү үчүн, эгерде бул жагдайларды кооптуулукту башка каражаттар аркылуу четтетүүгө мүмкүн болбосо, укук менен корголуучу кызыкчылыктарга зыян келтирүү укук бузуу болуп саналбайт. ### [24-берене. Укукка каршы аракеттерди жасаган адамды кармоо учурунда зыян келтирүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-24) 1. Адамды бийлик органдарына өткөрүп берүү максатында аны укукка каршы жосун жасап жаткан учурда же түздөн-түз жасагандан кийин кармоо учурунда зыян келтирүү, эгерде мында кармоо чараларына кармалган адамдын аракетинин мүнөзүнө, коомдук коркунучтун даражасына жана кармоонун жагдайларына ачык дал келбөөгө жол берилбесе, укук бузуу болуп саналбайт. 2. Кармоо каражаттарынын жана ыкмаларынын аны жасаган адамдын жана жосундун коркунучтуулугуна, ошондой эле анын натыйжасында кармоонун зарылдыгы менен талап кылынбаган зыян атайын келтирилген кармоо жагдайларында ачык эле дал келбөөсү, укукка каршы жосун жасаган адамды кармоо үчүн зарыл болгон чаралардан аша чабуу деп таанылат. Мында этиятсыздыктан зыян келтирүү жоопкерчиликке алып келбейт. ### [25-берене. Күч колдонуу же психикалык мажбурлоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-25) Түздөн-түз күч колдонуп (психикалык) мажбурлоо таасиринин астында, анын кесепетинен адам өзүнүн кыймыл аракеттерин башкара албаган абалда жасалган, укук менен корголгон кызыкчылыктарга зыян келтирген адамдын жосуну укук бузуу болуп саналбайт. ### [26-берене. Кызмат адамынын же коллегиялуу органдын мыйзамдуу чечимдерин аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-26) 1. Адамдын укук менен корголуучу кызыкчылыктарга зыян келтирген жосуну, эгерде ал кызмат адамынын же коллегиялуу органдын мыйзамдуу чечимин аткаруу максатында жасалса, укук бузуу болуп саналбайт. 2. Кызмат адамынын же коллегиялуу органдын чечимдери, эгерде алар мыйзамдарда белгиленген тартипте жана алардын ыйгарым укуктарынын чегинде тийиштүү адам же коллегиялуу орган тарабынан берилсе, мыйзамдуу болуп саналат. 3. Кызмат адамынын же коллегиялуу органдын мыйзамсыз чечимин аткаруудан баш тартуу укук бузуу болуп саналбайт. 4. Адам мыйзамсыз чечимди аткаргандыгы үчүн бул чечимди кабыл алган адам же коллегиялуу орган менен бирдей жоопкерчиликке тартылууга тийиш. 5. Эгерде адам кабыл алынган чечимдин мыйзамсыз мүнөзүн аңдап билбесе жана түшүнө албаса, анда укук бузуу үчүн жоопкерчиликти бул чечимди кабыл алган адам же коллегиялуу орган гана тартат. ## III БӨЛҮМ УКУК БУЗУУНУН УКУКТУК КЕСЕПЕТТЕРИ ## 6-глава. Жаза чаралары ### [27-берене. Жаза чарасы түшүнүгү жана анын максаттары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-27) 1. Жаза чарасы укук бузуу жасагандыгы үчүн мамлекет тарабынан колдонулуучу таасир этүүчү чара болуп саналат. 2. Жеке жакка карата жаза чарасы укук тартибин камсыз кылуу, Конституцияны жана ченемдик укуктук актыларды сактоо, ошондой эле ошол адамдын өзү жана башка адамдар тарабынан дагы жаңы укук бузууларды жасоону болтурбоо максатында колдонулат. 3. Жаза чарасы юридикалык жакка карата укук тартибин калыбына келтирүү жана ошол юридикалык жактын өзү менен дагы, башка жактар тарабынан да жаңы укук бузууларды жасоону болтурбоо максатында колдонулат. ### [28-берене. Жаза чарасынын түрлөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-28) Укук бузууларды жасагандыгы үчүн жаза чараларынын төмөнкүдөй түрлөрү колдонулушу мүмкүн: 1) эскертүү; 2) коомдук иштер; 3) айып пул; 3-1) (КР 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) 4) чет өлкөлүк жарандарды чыгарып жиберүү; 5) камак. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [29-берене. Эскертүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-29) Эскертүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан жазуу жүзүндө чыгарылат жана келечекте буга окшогон укук бузууларга жол бербөө максатын көздөйт. Эскертүү, ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө каралган учурларда, зыяндуу кесепеттерге алып келбеген укук бузууларды жасаганда колдонулушу мүмкүн. ### [30-берене. Коомдук иштер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-30) 1. Коомдук иштер укук бузуучунун негизги жумушунан же окуусунан бош болгон убактысында коомдун жана мамлекеттин пайдасына акысыз иштерди аткаруусун түшүндүрөт. 2. Коомдук иштер сот тарабынан 8ден 40 саатка чейин, ал эми он алтыдан он сегиз жаш куракка чейинки балдарга 4төн 20 саатка чейинки мөөнөткө дайындалат. 3. Коомдук иштер элүү беш жаштан ашкан аялдарга жана алтымыш жаштан ашкан эркектерге, кош бойлуу аялдарга, үч жашка чейинки балдары бар аялдарга, биринчи же экинчи топтогу майыптуулугу бар, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга карата колдонулбайт. 4. Түнкү убакта коомдук ишке тартууга тыюу салынат. Укук бузуучуну коомдук ишке тартууда укук бузуучунун ден соолугуна жана өмүрүнө зыян келтирүүчү ууландыруучу, радиоактивдүү жана башка заттар колдонулууга тийиш эмес. ### [31-берене. Айып пул](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-31) 1. Айып пул укук бузууну жасоого күнөөлүү жакка сот, ыйгарым укуктуу орган тарабынан салынуучу мамлекеттин кирешесине өндүрүлүүчү акчалай жаза чарасы болуп саналат. 2. Айып пулдун өлчөмү укук бузуу жасалган учурда белгиленген эсептик көрсөткүчкө карата, ушул Кодексте түздөн-түз көрсөтүлгөн айрым учурларда - монополияга каршы жөнгө салуу жана атаандаштыкты өнүктүрүү чөйрөсүндө укук бузууларды жасагандыгы үчүн товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражаттын эселенген суммасы менен аныкталат 3. Өлчөмү 5 эсептик көрсөткүчтөн кем болбогон, ушул Кодекстин 318-беренесинде каралган укук бузуулар үчүн салынган айып пулдарды кошпогондо, жеке жактарга салынуучу айып пулдун эң аз өлчөмү 10 эсептик көрсөткүчтөн кем болушу мүмкүн эмес. Өлчөмү 1000 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш болгон, ушул Кодекстин 76, 77, 771, 149, 193, 2841, 2842, 311, 312, 313 , 314, 320-1, 3721 373, 4132, 4133 жана 446-беренелеринде каралган укук бузуулар үчүн салынуучу айып пулдарды кошпогондо, жеке жактарга салынуучу айып пулдун эң көп өлчөмү 200 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш. 4. Юридикалык жактарга салынуучу айып пулдун эң аз өлчөмү 50 эсептик көрсөткүчтөн кем болушу мүмкүн эмес. Өлчөмү 2000 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш болгон, ушул Кодекстин 76, 77, 771, 144, 149, 2841, 2842, 311, 312, 313, 314 346, 4132 жана 4133-беренелеринде каралган, өлчөмү 10000 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш болгон, ушул Кодекстин 309-1, 318 жана 319-1-беренелеринде каралган жана өлчөмү 1500 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш болгон, ушул Кодекстин 3721 жана 373-беренелеринде каралган укук бузуулар үчүн салынуучу айып пулдарды кошпогондо, юридикалык жакка салынуучу айып пулдун эң көп өлчөмү 650 эсептик көрсөткүчтөн ашпоого тийиш же аныктоо тартиби ушул берененин 6-бөлүгүндө каралган эселенген чоңдукта көрсөтүлүшү мүмкүн. 5. Жеке же юридикалык жактын товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражаттын суммасынан эсептелген айып пулдун эң аз өлчөмү укук бузуу табылган мезгилде түшкөн каражатынын суммасынын жыйынды өлчөмүнүн жыйырмасынын биринен кем болбоого тийиш. Айып пулдун эң көп өлчөмү жеке же юридикалык жактын укук бузуу учурунда табылган мезгилде бардык товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражатынын суммасынын ондон биринен кем болбоого тийиш. 6. Укук бузуу жасалган рынокто укук бузуучунун товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражатынын суммасына, же болбосо укук бузуу жасалган рынокто укук бузуучунун товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатып алууда кеткен чыгашаларынын суммасына карата эсептелүүчү айып пулдун өлчөмү, эгерде укук бузуучу мурдагы календарлык жылда товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуу же сатып алуу боюнча ишти жүзөгө ашырбаса, укук бузуу табылган жылдан мурдагы календарлык жыл үчүн, же болбосо укук бузуу табылган күндөн мурунку календарлык жылдын бөлүгү үчүн бардык товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражаттын суммасынын жыйынды өлчөмүнүн жыйырма бешинен ашпоого тийиш. Укук бузуучунун мамлекет тарабынан жөнгө салынуучу бааларды (тарифтерди, коюлган бааларды, ставкаларын жана ушул сыяктуу) мыйзамсыз жогорулатуусунун натыйжасында товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан алынган түшкөн каражатынын суммасынан эсептелүүчү айып пулдун өлчөмү, укук бузуу жасалган жөнгө салуунун бүт мезгилинде, бирок бир жылдан ашпаган мезгилде түшкөн ашыкча каражаттын эки эселик өлчөмүнөн ашпоого тийиш. 7. Ушул беренени колдонуу максатында товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн каражат Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин "киреше" түшүнүгүнө ылайык, ал эми товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатып алууга чыгымдар Кыргыз Республикасынын Салык кодексине ылайык документ түрүндө ырасталган чыгымдар боюнча аныкталат. (Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 16-июнундагы № 45, 2022-жылдын 30-июнундагы № 51, 2023-жылдын 3-апрелиндеги № 78, 2023-жылдын 7-июлундагы № 133 , 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 , 2025-жылдын 27-январындагы № 30 , 2025-жылдын 12-февралындагы № 37, 2025-жылдын 19-майындагы № 95, 2025-жылдын 29-октябрындагы № 243 , 2025-жылдын 3-ноябрындагы № 249, 2025-жылдын 31-декабрындагы № 262 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [311-берене. Транспорт каражаттарын башкаруу укугунан ажыратуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-311) (КР 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [32-берене. Чет өлкөлүк жарандарды укук бузуу жасагандыгы үчүн чыгарып жиберүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-32) 1. Чет өлкөлүк жарандарды укук бузуу жасагандыгы үчүн чыгарып жиберүү – бул чет өлкөлүк жарандарды мажбурлоо, контролдоо менен Кыргыз Республикасынын чегинен чыгарып коюу. 2. Чет өлкөлүк жарандар, мыйзамдарда каралган учурларды кошпогондо, алардын Кыргыз Республикасында жүрүүсүнүн тартибин бузуу менен байланышкан, ошондой эле ушул Кодекстин 126-1 жана 126-2-беренелеринде каралган укук бузууларды жасагандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын чегинен чыгарылууга тийиш. 3. Чет өлкөлүк жаранды Кыргыз Республикасынын чегинен чыгаруу сот тарабынан жаза чарасы катары дайындалат. 4. Чет өлкөлүк жаран Кыргыз Республикасынан соттун чечиминде көрсөтүлгөн мөөнөттө чыгып кетүүгө милдеттүү. Эгерде чет өлкөлүк жаранга чыгаруу жөнүндө чечим кабыл алынып, ал соттун чечиминде белгиленген мөөнөттө Кыргыз Республикасынын аймагынан чыгып кетпесе, ал чыгарууну уюштуруу үчүн зарыл болгон мөөнөттө, бирок 30 суткадан ашпаган мөөнөттө адистештирилген борборлорго жайгаштырылууга тийиш, бул тууралуу аталган жакка аны чыгаруу жөнүндө соттун чечимин чыгарууда эскертилет. Чет өлкөлүк жарандарды чыгаруу, адистештирилген борборлордун иштөө тартиби жана аларга карата талаптар Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет. (КР 2026-жылдын 23-апрелиндеги № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [33-берене. Камак](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-33) 1. Камак укук бузуучуну ички иштер органдары тарабынан аныкталган жайларда коомдон обочолонтуу шарттарында кармоодо турат жана он төрт суткага чейинки мөөнөткө колдонулат. Камакка алынгандарды кармоо жайы санитардык ченемдерге ылайык келүүгө жана кандайдыр бир ооруларга чалдыгуу (жугузуу) мүмкүндүгүн жокко чыгарууга тийиш. Камак өтөө жайларынын иштөө тартиби жана анда адамдарды кармоо талаптары Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет. 2. Камак жеке жактарга карата укук тартибин калыбына келтирүү жана адамды тарбиялоо, ошондой эле бул адамдын өзү менен да, башка адамдар тарабынан дагы жаңы укук бузууларды жасоону болтурбоо максатында колдонулат. 3. Камак сот тарабынан укук бузуу жасалган жери боюнча, ал эми өзгөчө же согуштук абал шарттарында – комендант тарабынан колдонулат. 4. Камакка алуу балдарга, элүү беш жаш курагынан ашкан аялдарга жана алтымыш жаш курагынан ашкан эркектерге, кош бойлуу аялдарга, үч жаш курагына чейинки баласы бар аялдарга, он алты жаш курагына чейинки баланы жалгыз тарбиялап жаткан жактарга, ошондой эле ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген биринчи жана экинчи топтогу майыптыгы бар адамдарга карата колдонулушу мүмкүн эмес. 5. Аскер кызматчыларына карата камак ушул Кодексте каралган учурларда беш суткага чейинки мөөнөткө колдонулат. Аскер кызматчылары гауптвахтада кармалат. (КР 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 7-глава. Укук бузуулардын кошумча укуктук кесепеттери ### [34-берене. Укук бузуунун кошумча укуктук кесепеттеринин түшүнүгү, анын түрлөрү жана колдонуу шарттары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-34) 1. Укук бузуулардын кошумча укуктук кесепеттери болуп жаңы укук бузууларды жасоону болтурбоо же жаза чараларын аткарууну камсыз кылууга багытталган мажбурлоо чаралары саналат. 2. Укук бузуулардын кошумча укуктук кесепеттери болуп төмөнкүлөр саналат; 1) туум; 2) мүлктү убактылуу алып коюу; 3) атайын токтотуучу жайларга транспорт каражаттарын мажбурлап эвакуациялоо, дөңгөлөктөргө блокираторлорду же шаймандардын башка түрлөрүн колдонуу; 4) транспорт каражатын башкаруудан четтетүү; 41) жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайра тапшырууга жөнөтүү; 5) атайын укуктан ажыратуу; 51) зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча оңдоп-түзөөчү программадан өтүү; 52) электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салуулар жана (же) чектөөлөр; 6) кызмат адамын ээлеген кызматынан бошотуу; 7) иштин белгилүү түрүн токтотуу, объектти баштапкы абалына келтирүү, объектти же болбосо анын бөлүгүн бузуу (демонтаждоо). 3. Укук бузуулардын кошумча укуктук кесепеттери жасалган укук бузуунун жагдайларына жараша колдонулат жана эгерде алар ушул Кодексте башкача каралбаса, ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүнүн (берененин бөлүгүнүн) беренесинин санкциясында каралбаган учурларда да колдонулушу мүмкүн. 4. Мүлктү алып коюу, адистештирилген унаа токтотуучу жайга транспорт каражаттарын мажбурлап эвакуациялоо, дөңгөлөктөргө блокираторлорду же башка шаймандардын түрлөрүн колдонуу, транспорт каражатын башкаруудан четтетүү түрүндөгү укук бузуунун кошумча укуктук кесепеттери, укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартылышы мүмкүн болгон куракка жеткенге чейин жеке жак жосун жасаган учурларда да колдонулат. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27, 2024-жылдын 7-августундагы N 161, 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [35-берене. Туум](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-35) 1. Төлөө мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн өз убагында төлөнбөгөн айып пулдун суммасынан 1 пайызга барабар өлчөмдө пайыздарда эсептелген акчалай төлөм туум болуп саналат. 2. Туумдун өлчөмү туумду кошуп эсептөө мөөнөтү өткөндөн кийин, салынган айып пулдун суммасынан 100 пайыз эсебинде кошуп эсептелет. Эскертүү. Ушул Кодекстин 177-180, 182-200-беренелеринде каралган укук бузуулар боюнча салынган айып пулдун өлчөмүнүн суммасына туум кошуп эсептелбейт. (КР 2024-жылдын 8-февралындагы № 41 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [36-берене. Мүлктү убактылуу алып коюу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-36) 1. Мүлктү убактылуу алып коюу соттун, ыйгарым укуктуу органдын чечиминин негизинде төмөнкү предметтерди жана башка буюмдарды мажбурлоо тартибинде жүзөгө ашырылат: 1) укук бузууну жасоонун каражаты, ошондой эле предмети (куралы) же объекти болуп саналган; 2) укук бузуу жасоонун натыйжасында алынган. Мүлктү убактылуу алып коюу жөнүндө укук бузуулар жөнүндө протоколго белги коюлат. 2. Мүлктү убактылуу алып коюу жана аны андан ары жиберүү жөнүндө чечим кабыл алынганга чейин аны андан ары сактоо ыйгарым укуктуу орган тарабынан, ал эми сотторго ведомстволук караштуулуктагы иштер боюнча укук бузуулар жөнүндө протокол түзгөн орган тарабынан жүзөгө ашырылат. 3. Убактылуу алып коюлган мүлктү менчик ээсине кайтарып берүү, жок кылуу же мамлекеттин кирешесине конфискациялоо жөнүндө маселе ушул Кодекстин 540-беренесинде каралган тартипте сот тарабынан чечилет. ### [37-берене. Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоо жана дөңгөлөктөрдүн блокираторлорун же шаймандардын башка түрлөрүн колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-37) 1. Транспорт каражатын адистештирилген унаа токтотуучу жайга мажбурлап эвакуациялоого төмөнкү негиздердин жок дегенде бирөөсү болгондо гана жол берилет: 1) эгер транспорт каражаты темир жолдо, туннелде, көпүрөдө же эстакадада, жөө жүрүүчүнүн өткөөлүндө, көрүнүшү чектелген жол кесилишинде калтырылса, ошондой эле эгер транспорт каражаты жол транспорт кырсыгынын катышуучусу болсо; 2) шашылыш, укук коргоо жана коммуналдык кызматтардын, ошондой эле коомдук транспорттун иштөөсүнө тоскоолдук жаратуу, анын ичинде подъезддерге жана чакыруу болгон жерлерге өтмөктөргө, авариялык чыкмактарга, өрт гидранттарына, авариялык-калыбына келтирүү иштери жүргүзүлүүчү жерлерге жана рельс жолдоруна бөгөт коюу; 3) майыптыгы бар адамдарга арналган орундарды ээлөө, тротуарларды, пандустарды жана тактилдик жолдорду тосуу; 4) авариялык же оңдоо иштерине байланыштуу кыймылга убактылуу чектөө киргизилген участокто транспорт каражаты калтырылса. 2. Дөңгөлөктөрдү блокировкалоо айдоочу жол кыймылынын эрежелерин жана автомобиль жолдорун пайдалануу жана коргоо тартибин белгилөөчү ченемдик укуктук актыларды бузган учурда, транспорт каражатын кыймылга келтирүү мүмкүнчүлүгүн (дөңгөлөктүн айлануусун) жокко чыгарган техникалык каражаттарды транспорт каражатына мажбурлап орнотуудан турат. Шаймандардын башка түрлөрү рулдук башкарууну жана газ педалдарын блокировкалоо үчүн колдонулат (мотоциклдер, трициклдер, квадроциклдер жана башка мототранспорт үчүн). 3. Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоодо Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу тийиштүү сайтка маалыматты жайгаштыруу аркылуу транспорт каражатынын турган жери жөнүндө менчик ээсине кабар берилет, бул тууралуу маалыматтар Укук бузуулардын бирдиктүү реестринин автоматташтырылган маалыматтык тутумуна (АМТ) киргизилет. Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоо жана дөңгөлөктөргө блокираторлорду колдонуу тууралуу укук бузуу жөнүндө протоколдо тиешелүү белги коюлат. 4. Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоо жана аны сактоо боюнча чыгымдардын орду укук бузууну жасаган адам тарабынан толтурулат. 5. Транспорт каражатын мажбурлап эвакуациялоо, адистештирилген унаа токтотуучу жайга алып баруу, аны сактоо жана дөңгөлөктөргө блокираторлорду же шаймандардын башка түрлөрүн колдонуу тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат. (КР 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [38-берене. Транспорт каражатын башкаруудан четтетүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-38) 1. Транспорт каражатын башкаруудан четтетүү - бул укук бузууларды болтурбоо (токтотуу) максатында транспорт каражатын башкарууга убактылуу тыюу салуу. 2. Жеке жактар транспорт каражатын башкаруудан төмөнкү учурларда четтетилет: 1) эгерде транспорт каражатын башкарган адамдын транспорт каражатынын катталганы жөнүндө күбөлүгү, тийиштүү категориядагы транспорт каражаттарын башкаруу укугуна күбөлүгү жок болсо; 2) эгерде транспорт каражатын башкарган адам жараксыз деп таанылган транспорт каражаттарын башкаруу укугуна күбөлүктү жана/же транспорт каражатынын катталганы жөнүндө күбөлүктү (транспорт каражаттарын башкаруу жана транспорт каражатын мамлекеттик каттоо укугунун колдонулушун убактылуу токтотуу) алып жүрсө; 3) эгерде транспорт каражатын мамлекеттик каттоонун номердик белгилери же алардын бири жок болсо, анын ичинде эгерде алар стандарттуу эмес (жасалма) болсо, же болбосо башка транспорт каражатына берилген (жалган) болсо, ошондой эле, идентификациялоого тоскоол болуучу материалдарды же болбосо түзүлүштөрдү ордунда жок кылуу учурларын кошпогондо, эгерде мамлекеттик каттоонун номердик белгилери (белгиси) бул белгилерди (белгини) идентификациялоого тоскоол болуучу же аны кыйындатуучу материалдарды же болбосо түзүлүштөрдү колдонуу менен жабдылган болсо; 4) эгерде транспорт каражатынын кузовунун жана шассисинин номери ошол транспорт каражатын каттоо жөнүндө күбөлүктөгү маалыматтарга шайкеш келбесе; 5) эгерде транспорт каражатын мас абалдагы адам башкарып баратса жана бул медициналык, анын ичинде атайын техникалык каражаттарды колдонуу менен жүргүзүлгөн күбөлөндүрүүнүн натыйжалары менен ырасталса, же болбосо бул адам күбөлөндүрүүдөн өтүүдөн баш тартса; 6) эгерде транспорт каражатына жабдууларды орнотуу же аны кайра жабдуу ченемдик талаптарды бузуу менен жүргүзүлсө, анын ичинде, эгерде транспорт каражаты атайын үндүү (көп сигналдуу) сигнализация же жаркылдап туруучу жарык сигнал менен жабдылса, же болбосо айнегине пайдаланууга тыюу салынган пленка капталса (пленканы ошол жерден алып койгон учурлардан тышкары); 7) Кыргыз Республикасынын жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору менен жүрүү үчүн транспорт каражаттарынын белгиленген жол берилген салмак-габариттик параметрлеринин ченемдерин сактабоо (ашыруу); 8) ушул Кодекстин 21-главасында каралган укук бузууларды жасаганда салынган 30 эсептик көрсөткүчтөн ашкан айып пулду ушул Кодекстин 563-беренесинин 1-бөлүгү менен белгиленген төлөө мөөнөтүн бузганда; 9) чет өлкөлүк ташуучулардын Кыргыз Республикасынын аймагы боюнча өтүүгө уруксаты же атайын уруксаты болбогон, же болбосо ташуунун тиешелүү түрүнө ылайык келбеген эл аралык автомобилдик ташууларды жүзөгө ашыруусу; 10) транспорт каражаттарынын айдоочусу тарабынан транспорт каражатынын же башка мүлктүн ээлерине материалдык зыян, ошондой эле адамдын ден соолугуна жеңил жаракат алып келген Жол кыймылынын эрежелери бузулганда; 11) транспорт каражаттарын каттоо тартиби бузулганда; 12) адам автоээнбаштык жасаганда. 13) автомобиль транспорту менен жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү эл аралык каттамдарда лицензиясыз ташууну жүзөгө ашырганда; 14) Кыргыз Республикасынын жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору менен жүргөндүгү үчүн белгиленген жыйымды төлөбөгөндө. 3. Транспорт каражатын башкаруудан четтетүү четтетүүнүн бардык себептери толугу менен жоюлганга чейин адамдын транспорт каражатын башкаруусуна тыюу салуу жана жол бербөө аркылуу колдонулат. 4. Транспорт каражатын башкаруудан четтетүү жөнүндө ички иштер чөйрөсүндө ыйгарым укуктуу органдын, транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын, бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын жана мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын кызматкери тарабынан укук бузуулар жөнүндө протоколго тиешелүү жазуу жүргүзүлөт, ал эми ушул берененин 2-бөлүгүнүн 7-9-пункттарында каралган учурларда өзүнчө протокол түзүлөт жана транспорт каражатын башкаруудан четтетүү түрүндө кошумча укуктук кесепеттерди колдонуу тууралуу токтом чыгарылат. 5. Айдоочу транспорт каражатын башкаруудан четтетилген учурда ички иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, ошондой эле транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган иш боюнча чечим чыгарылганга жана ушул беренеде көрсөтүлгөн жана адамды транспорт каражатын башкаруудан четтетүү үчүн негиз болгон себептер жоюлганга чейин транспорт каражатын убактылуу сактоо үчүн адистештирилген (айыптык) токтотуучу жерге жеткирет, ал эми ушул берененин 2-бөлүгүнүн 7 жана 9-пункттарында каралган учурларда бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик чек арасы (Кыргыз Республикасындагы Евразия экономикалык бирлигинин бажы чек арасы) аркылуу транспорт каражаттарынын жүрүүсүнө андан ары тыюу салуу боюнча чараларды көрөт. 6. Ушул Кодекстин 520-беренесинин 4-бөлүгүндө каралган учурларда, ушул Кодекстин 21-главасында каралган, фото жана кинотартуу, виедожазуу функциялары бар, сертификатталган атайын контролдоо-өлчөөчү техникалык каражаттар менен автоматтык режимде тартылган, Кыргыз Республикасынын аймагында катталбаган транспорт каражатында жасалган укук бузуулар жөнүндө маалыматтар автоматтык маалыматтык тутумда бар болсо, бул транспорт каражатын башкарган адамга карата укук бузуу жөнүндө протокол кагаз жүзүндө же электрондук формада түзүлөт жана бул адам транспорт каражатын башкаруудан четтетилет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27, 2023-жылдын 4-августундагы № 163, 2024-жылдын 24-январындагы N 26 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [381-берене. Жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайра тапшырууга жөнөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-381) 1. Укук бузууларды автоматтык режимде иштөөчү фото жана кино тартуу, видеожазма функциялары бар атайын техникалык каражаттар же фото жана кино тартуу, видеожазма каражаттары менен жазып алуу учурларын кошпогондо, ушул Кодекстин 182-берененин 4-бөлүгүндө, 185-беренеде, 187-берененин 3 жана 4-бөлүктөрүндө, 188-берененин 4 жана 5-бөлүктөрүндө, 192-берененин 2 жана 3-бөлүктөрүндө, 193-берененин 3-бөлүгүндө каралган укук бузууларды бир календардык жылдын ичинде үч жана андан көп жолу жасаган транспорт каражаттарынын айдоочулары, жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайрадан тапшырууга жөнөтүлөт. 2. Ыйгарым укуктуу орган фото жана кино тартуу, видеожазма функциялары бар, автоматтык режимде иштөөчү, сертификатталган атайын контролдук-өлчөөчү техникалык каражаттарын же фото жана кино тартуу, видеожазма каражаттарын колдонуу менен жазылып белгиленген, ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган укук бузууларды жасаган адамдарды аныктаган учурда жана бул укук бузуулар дал ошол транспорт каражатын башкарган адам тарабынан жасалганы аныкталганда (далилдегенде), ыйгарым укуктуу орган ушул Кодекстин 5711-беренесине ылайык, бул адамды жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайра тапшырууга жөнөтүлөт. Адам укук бузуу жөнүндө токтомдун көчүрмөсүн алган күндөн тартып үч айдын ичинде кошумча укуктук кесепеттин бул түрүн аткаруудан баш тарткан учурда, транспорт каражаттарын башкаруу укугун берген орган ошол адам жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайра тапшырганга чейин мындай укукту убактылуу токтотуу тууралуу чечим кабыл алат. Эскертүү. Жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайрадан тапшыруу, транспорт каражаттарын башкаруу укугунун колдонулушун убактылуу токтотуу тартиби жана шарттары Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [39-берене. Атайын укуктан ажыратуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-39) 1. Адамга берилген атайын укуктан (транспорт каражаттарын башкаруу укугу, аңчылык кылуу укугу, лицензия ж.б.) ажыратуу аталган укукту пайдалануунун белгиленген тартибин бузгандыгы үчүн кошумча укуктук кесепет катары колдонулат. 2. Адам бир жыл ичинде ушул Кодекстин 95, 131, 147, 427 жана 428-беренелеринде каралган укук бузууларды эки же андан көп жолу жасаган, ошондой эле бир жыл ичинде башка укук бузууларды үч же андан көп жолу жасаган учурда, атайын укуктан ажыратуу түрүндөгү кошумча укуктук кесепетти колдонуу жөнүндө маселе демилгеленет. 3. Ушул Кодекстин 21-главасында жана 449-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган укук бузууларды жасагандыгы үчүн атайын укуктан ажыратуу тийиштүү берененин санкциясына ылайык дайындалат. 4. Адамды атайын укуктан ажыратуу мындай укукту берген ыйгарым укуктуу орган тарабынан ушул Кодекстин 572-беренесинде белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [391-берене. Зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча оңдоп-түзөөчү программадан өтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-391) 1. Оңдоп-түзөөчү программа - үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдар үчүн зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча программа. 2. Оңдоп-түзөөчү программанын мазмуну жана аны өткөрүү тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат. 3. Адам ушул Кодекстин 70-беренесинде каралган укук бузууну бир жылдын ичинде эки жолу жасаган учурда, сот ушул Кодекстин 572-1-беренесинде белгиленген тартипте оңдоп-түзөөчү программадан өтүү түрүндөгү кошумча укуктук кесепетти колдонууга укуктуу. (КР 2024-жылдын 7-августундагы № 161 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [392-берене. Электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салуулар жана (же) чектөөлөр](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-392) 1. Электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салуулар жана (же) чектөөлөр ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүнүн беренелеринде каралган учурларда үй-бүлөлүк зомбулук менен байланышкан укук бузууларды жасагандыгы үчүн колдонулат. 2. Электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салуулар жана (же) чектөөлөр сот тарабынан 3 айга чейинки мөөнөткө дайындалат. 3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурларда сот төмөнкүдөй тыюу салууларды жана чектөөлөрдү дайындоого укуктуу: 1) жабырлануучу менен түз байланышууларга тыюу салуу; 2) куугунтуктоого тыюу салуу; 3) ок атуучу, пневматикалык жана газ куралын сактоого жана (же) колдонууга тыюу салуу, ал эми курал бар болгондо ыйгарым укуктуу органдар тарабынан убактылуу алып коюу; 4) белгилүү бир аймактарда жайгашкан жери боюнча чектөө; 5) курмандыктын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча башка чектөөлөр. 4. Тыюу салуулар жана чектөөлөр, жабырлануучунун укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо же анын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунучтун алдын алуу үчүн зарыл болгон учурларды кошпогондо, жабырлануучу менен макулдашуу боюнча дайындалат. (КР 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [40-берене. Кызмат адамын ээлеген кызматынан бошотуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-40) 1. Кызмат адамы тарабынан ушул Кодекстин 435 жана 436-беренелеринде каралган укук бузуулар жыл ичинде кайталап жасалган учурда, сот мыйзамдуу күчүнө кирген чечимди аткаруу үчүн тиешелүү органга жиберет. 2. Кызмат адамын ээлеген кызматынан бошотуу түрүндө кошумча укуктук кесепеттер ушул Кодекстин 437-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган укук бузууну жасаган кызмат адамдарына карата дагы колдонулат. ### [41-берене. Иштин белгилүү бир түрүн токтотуу, объектти анын баштапкы абалына келтирүү, объектти же болбосо анын бөлүгүн бузуу (демонтаждоо)](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-41) Жактар тарабынан иштин белгилүү бир түрүн жүзөгө ашырууда ушул Кодекстин 74, 98, 144, 179, 222, 2221–2224, 2226, 270, 274, 276, 318, 385, 386-беренелеринде каралган укук бузууларды жасоонун натыйжасында мыйзамдардын талаптары бузулган учурда ыйгарым укуктуу орган материалдарды иштин белгилүү түрүн токтотуу, объектти анын баштапкы абалына келтирүү, объектти же болбосо анын бөлүгүн бузуу (демонтаждоо) жөнүндө чечимди кабыл алууга ыйгарым укуктуу тиешелүү органга жөнөтөт, же болбосо, эгерде бул маселе анын компетенциясына кирсе, өз алдынча карайт. Тиешелүү орган мындай материалдар келип түшкөн учурда иштин белгилүү бир түрүн токтотуу, объектти анын баштапкы абалына келтирүү же объектти же анын бөлүгүн бузуу (демонтаждоо) жөнүндө маселени мыйзамда белгиленген тартипте кароого милдеттүү. (КР 2024-жылдын 18-январындагы № 18, 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ## 8-глава. Жаза чараларын колдонуунун жана аларды дайындоодон бошотуунун жалпы эрежелери ### [42-берене. Жаза чараларын колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-42) Жаза чараларын колдонууда жасалган укук бузуунун мүнөзү, келтирилген зыяндын өлчөмү, жаза чараларын жеңилдетүүчү, же болбосо оордотуучу жагдайлар, ал эми жеке жакка карата укук бузуучунун ким экендиги да эске алынат. ### [43-берене. Балдарга карата жаза чараларын колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-43) 1. Укук бузуу жасагандыгы үчүн он алты жаштан он сегиз жаш курагына чейинки балдарга салынуучу айып пулдун өлчөмү ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгү менен каралган айып пулдун өлчөмүнүн 50 пайызынан ашпоого, бирок 50 эсептик көрсөткүчтөн көп эмес болууга тийиш. Он алтыдан он сегиз жашка чейинки курактагы баланын айып пул төлөө үчүн жетиштүү расмий иштеп тапканы жок болгондо, бул айып пул (ушул бөлүктө көрсөтүлгөн өлчөмдө) анын ата-энесине же жана аларды алмаштыруучу адамдарга салынат. 2. Он алтыдан он сегиз жаш куракка чейинки балдарга карата жаза чараларынын башка түрлөрү (камакка алууну кошпогондо) жалпы негиздерде колдонулат. 3. Укук бузууну биринчи жолу жасаган он алтыдан он сегиз жашка чейинки курактагы бала сот же укук бузуу жөнүндө ишти караган ыйгарым укуктуу орган тарабынан ага карата ушул Кодекстин 44-беренесинде каралган тарбиялык таасир көрсөтүү чараларын колдонуу менен дайындалган жаза чарасын аткаруудан бошотулушу мүмкүн. ### [44-берене. Тарбиялык таасир көрсөтүү чаралары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-44) 1. Он алтыдан он сегиз жаш куркка чейинки балага тарбиялык таасир көрсөтүүнүн төмөнкү чаралары дайындалышы мүмкүн: 1) мыйзамды түшүндүрүү; 2) келтирилген зыянды калыбына келтирүү боюнча милдеттенмени жүктөө; 3) бош убактысын чектөө жана баланын жүрүм-турумуна карата өзгөчө талаптарды коюу. 2. Мыйзамды түшүндүрүү он алтыдан он сегиз жаш куракка чейинки балага анын жасаган жосуну менен келтирилген зыянды жана ушул Кодексте каралган укук бузууларды кайталап жасоонун юридикалык кесепеттерин түшүндүрүүдө турат. 3. Келтирилген зыяндын ордун толтуруу милдети он алтыдан он сегиз жашка чейинки курактагы балага анын физикалык абалын, мүлктүк абалын жана тиешелүү эмгек көндүмдөрүнүн болушун эске алуу менен жүктөлөт. 4. Он алтыдан он сегиз жаш куракка чейинки баланын бош убактысын чектөө жана жүрүм-турумуна өзгөчө талаптарды коюу белгилүү жайларга барууга, эс алуунун белгилүү формаларын пайдаланууга, анын ичинде транспорт каражатын башкаруу менен байланышкан тыюу салууну карашы мүмкүн. 5. Он алтыдан он сегиз жашка чейинки курактагы балага бир эле убакта тарбиялык таасир көрсөтүүнүн бир нече чаралары дайындалышы мүмкүн. 6. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 3-пунктунда каралган тарбиялык таасир көрсөтүү чараларын колдонуу мөөнөтү сот тарабынан узактыгы бир айдан үч айга чейинки мөөнөткө белгиленет. 7. Он алтыдан он сегиз жашка чейинки курактагы бала ушул берененин 1-бөлүгүнүн 3-пункту менен каралган тарбиялык таасир көрсөтүү чараларын экиден көп жолу аткарбаган учурда ички иштер органдары бул чараларды жокко чыгаруу жана ушул Кодекстин 559-беренесинин 1-бөлүгүндө каралган эскирүү мөөнөтү өтүп кетпесе, жаза чарасын салуу жөнүндө маселени чечүү үчүн материалдарды сотко жөнөтөт. ### [45-берене. Жоопкерчиликти жеңилдетүүчү жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-45) 1. Зыяндардын ордун ыктыярдуу толтуруу же келтирилген зыянды жоюу жеке жана юридикалык жактардын жоопкерчилигин жеңилдетүүчү жагдайлар деп таанылат. 2. Ошондой эле жеке жактардын жоопкерчилигин жеңилдетүүчү жагдайлар деп төмөнкүлөр таанылат: 1) он алтыдан он сегиз жаш куракка чейинки балдар тарабынан укук бузуунун жасалышы; 2) кош бойлуу же беш жашка чейинки курактагы баласы бар аял тарабынан укук бузуунун жасалышы; 3) укук бузуу жасалгандан кийин жабыр тартканга түздөн-түз медициналык же башка жардамдын көрсөтүлүшү; 4) укук бузууну коркутуунун таасири менен, же болбосо материалдык көз карандылыктан улам жасоо; 5) күнөөлүүнүн күнөөсүн чын дилден мойнуна алышы; 6) укук бузуунун жеке же үй-бүлөлүк оор жагдайлардан улам жасалышы. ### [46-берене. Жоопкерчиликти оордотуучу жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-46) 1. Жеке жана юридикалык жактардын жоопкерчилигин оордотуучу жагдайлар болуп төмөнкүлөр таанылат: 1) укукка каршы жүрүм-турумду токтотуу жөнүндө ыйгарым укуктуу органдын талабына карабастан, аны улантуу; 2) адамдардын тобу тарабынан, башкача айтканда, алардын өз ара алдын ала сүйлөшүп алгандыгына карабастан, эки же андан көп адам тарабынан биргелешип укук бузууларды жасоо; 3) согуштук же өзгөчө абал шарттарында, же болбосо коомдук кырсыктардын шарттарында укук бузууларды жасоо; 4) бир жылдын ичинде бир түрдүү укук бузууну кайталап жасоо; 5) 18 жаш куракка чейинки балдарды укук бузууга тартуу; 6) алкоголдук мас же болбосо баңгизаттарын, психотроптук же башка мас кылуучу каражаттарды колдонуудан улам мас абалында адамдын укук бузуу жасоосу. 2. Укук бузуулар жөнүндө ишти караган сот, ыйгарым укуктуу орган укук бузуучунун инсандыгынан жана жасалган жосундун жагдайларынан улам ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жагдайларды оордотуучу деп тааныбашы мүмкүн. Эскертүү. Ушул Кодексте коомдук кырсык деп адам курмандыктарына, адамдардын ден соолугуна же курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүгө, олуттуу материалдык жоготууларга жана адамдардын жашоо турмушунун шарттарынын бузулушуна алып келиши мүмкүн болгон же алып келген кооптуу жаратылыштык же техногендик кубулуштун, авариянын, катастрофанын, табигый, биологиялык (эпидемия, эпизоотия, эпифитотия) же башка кырсыктын, жок кылуучу заманбап каражаттардын таасиринин натыйжасында Кыргыз Республикасынын аймагында же анын айрым бөлүктөрүндө түзүлгөн абал таанылат. ### [47-берене. Бир нече укук бузууларды жасаганда жаза чараларын колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-47) Бир эле адам тарабынан эки же андан ашык укук бузуулар жасалган учурда ар бир укук бузуу үчүн жаза чарасы өзүнчө колдонулат. ### [48-берене. Жаза чарасын колдонуунун эскириши](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-48) 1. Жеке жактарга карата жаза чарасы укук бузуу жасалган күндөн тартып алты айдын ичинде, ал эми укук бузуу улантыла берсе, укук бузуу аныкталган күндөн тартып алты айдын ичинде колдонулушу мүмкүн. 2. Кызмат адамдарына карата жаза чарасы адам укук бузууну жасаган күндөн тартып бир жыл ичинде колдонулушу мүмкүн. 3. Юридикалык жактарга карата жаза чарасы адам укук бузууну жасаган күндөн тартып бир жылдын ичинде колдонулушу мүмкүн. 4. Эгерде укук бузуу жасаган адам ыйгарым укуктуу органдан качса, ошол качып жүргөн бүтүндөй убакытта эскирүү мезгилинин өтүшү токтотулуп турат. Адам табылган күндөн тартып эскирүүнүн мөөнөтүнүн өтүшү кайра жандандырылат. Мында туум ушул Кодекстин 35-беренесине ылайык эсептелет. 5. Адамдын аракеттеринде укук бузуунун белгилери болгондо, кылмыш-жаза ишин козгоодон баш тарткан же болбосо кылмыш-жаза иши кыскартылган учурда кылмыш-жаза ишин козгоодон баш тарткандыгы жөнүндө, же болбосо аны кыскартуу жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып эки айдан кечиктирбестен жаза чарасы салынышы мүмкүн. 6. Эскертүү түрүндө жаза чарасы укук бузуу табылган учурларда, ал жасалгандан кийин жана жасалган жеринде түздөн-түз колдонулушу мүмкүн. 7. Жоопкерчиликке тартылууга тийиш болгон адамдын аныкталбаганына байланыштуу укук бузуулар жөнүндө иш боюнча өндүрүш токтотулган учурда жаза чарасын колдонуу мөөнөтүнүн эскириши бир жылды түзөт. 8. Монополияга каршы мыйзамдарды бузган учурда эскертүү түрүндөгү жаза чарасы ишти кароодо колдонулат. ### [49-берене. Укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу учуру](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-49) Жаза чарасын колдонуу жөнүндө соттун же болбосо тиешелүү ыйгарым укуктуу органдын чечими күчүнө кирген учурдан тартып адам укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылды деп эсептелет. ### [50-берене. Жаза чаралардын жана кошумча укуктук кесепеттердин мөөнөттөрүн эсептөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-50) Жаза чаралардын жана кошумча укуктук кесепеттердин мөөнөттөрү саат, күн, сутка, ай жана жыл менен эсептелет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [51-берене. Коомдук иштер, камакка алуу түрүндөгү жаза чарасын алмаштыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-51) 1. Ушул Кодекстин 30-беренесинин 3-бөлүгүнө ылайык коомдук иштер түрүндөгү жаза чарасын дайындоо мүмкүн болбогон учурда, сот жаза чарасынын бул түрүн берененин санкциясында каралган жаза чарасынын башка түрү менен алмаштырат, ал эми жаза чарасынын башка түрү жок болгондо же аны дайындоо мүмкүн болбогондо, коомдук иштер 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндөгү айып пул салуу менен алмаштырылууга тийиш. 2. Ушул Кодекстин 33-беренесинин 4-бөлүгүнө ылайык камакка алуу түрүндөгү жаза чарасын дайындоо мүмкүн болбогон учурда, сот бул жаза чарасынын түрүн берененин санкциясында каралган жаза чарасынын башка түрү менен алмаштырат, ал эми жаза чарасынын башка түрү жок болгондо же аны дайындоо мүмкүн болбогондо, камак 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндөгү айып пул менен алмаштырылууга тийиш. 3. Коомдук иштерди аткаруудан экиден көп жолу баш тартылган учурда, эгерде аны жасагандыгы үчүн 5 суткага чейинки мөөнөткө камакка алуу каралган болсо, сот жаза чарасынын бул түрүн камакка алуу менен алмаштырат, калган учурларда айып пул салуу менен алмаштырат. 4. Жаза чарасынын бир түрүн башкасына алмаштыруу ушул Кодекстин 56-главасында каралган тартипте сот тарабынан жүзөгө ашырылат. (КР 2024-жылдын 7-августундагы N 161 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [52-берене. Убакыттын өтүшү менен адамды жаза чарасына тартылган эмес деп эсептөөнүн мөөнөтү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-52) Эгерде жаза чарасына тартылган адам жаза чарасын аткаруу аяктаган күндөн тартып бир жыл бою жаңы укук бузуу жасабаса, анда ал адам жаза чарасына тартылган эмес деп эсептелет. ### [53-берене. Зыяндын ордун толтуруу жана бузууларды четтетүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-53) 1. Укук бузуу жасаган жана жоопкерчиликке тартылуучу адам келтирилген зыяндын ордун толтурууга милдеттүү. 2. Укук бузуу жасаган адам келтирилген зыяндын ордун ыктыярдуу толтуруудан качкан учурда, анын ордун толтуруу жарандык сот өндүрүшү тартибинде жүзөгө ашырылат. 3. Укук бузуу жасаган адам, аны жоопкерчиликке тартууга негиз болуп аныкталган бузууларды жоюуга милдеттүү. Жаза чарасын колдонуу жана аны аткаруу адамды аныкталган бузууну жоюу милдетинен бошотпойт. Эскертүү. Ушундай жолдор менен өтүү үчүн транспорт каражаттарынын жол берилүүчү салмак-габариттик параметрлеринин белгиленгенден ашып кетишинин натыйжасында Кыргыз Республикасынын жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдоруна келтирилген зыяндын ордун толтуруу, мындай бузууну жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдорунда орнотулган жана колдонулуучу атайын контролдоочу-өлчөөчү техникалык каражаттар жана фото жана видео фиксациялоо функциясы бар приборлор менен фиксацияланган учурда жүргүзүлбөйт. ### [54-берене. Жаза чарасын жана туум түрүндөгү кошумча укуктук кесепетти колдонуудан бошотуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-54) Жаза чарасы жана туум түрүндөгү кошумча укуктук кесепет төмөнкү учурларда колдонулбайт: 1) жаза чарасын колдонуунун эскирүү мөөнөтү аяктаганда; 2) укук бузуу жасаган адам каза болгондо; 3) укук бузуу жасаган юридикалык жак мыйзамда каралган учурларда жоюлганда; 4) жеке жак укук бузуу жасалгандан кийин өз аракетин (аракетсиздигин) аңдап билүү жана өзүн-өзү башкаруу мүмкүнчүлүгүнөн ажыратуучу психикалык оору менен ооруп калганда. ## 9-глава. Укук бузууларды жана аларды жасаган адамдарды каттоо ### [55-берене. Укук бузууларды, аларды жасаган адамдарды, ошондой эле колдонулган жаза чараларын жана кошумча укуктук кесепеттерди каттоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-55) 1. Укук бузууларды, аларды жасаган жактарды, ошондой эле колдонулган жаза чараларын жана кошумча укуктук кесепеттерди каттоо Укук бузуулардын бирдиктүү реестринин Автоматташтырылган маалымат тутумунда (АМТ) жүзөгө ашырылат. Укук бузуулардын бирдиктүү реестринин автоматташтырылган маалымат тутумунун (АМТ) ээси болуп ички иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган саналат. 2. Укук бузуулардын бирдиктүү реестри жөнүндө жобо Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет. 3. Ыйгарым укуктуу органдын кызмат адамдары, прокурор укук бузуу жөнүндө протоколду түзгөндөн кийин 72 сааттан кечиктирбестен, Укук бузуулардын бирдиктүү реестрине тиешелүү маалыматтарды киргизүүгө милдеттүү. 4. Сот, ыйгарым укуктуу органдын кызмат адамдары, прокурор Укук бузуулардын бирдиктүү реестринде укук бузуулар жөнүндө иштерди кароонун андан аркы натыйжаларын токтоосуз киргизет. 5. Ыйгарым укуктуу органдын кызмат адамынын укук бузууларды эсепке алуудан жашыруусу же Укук бузуулардын бирдиктүү реестрине тиешелүү маалыматтарды киргизбөөсү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жоопкерчиликке алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27, 2025-жылдын 11-июнундагы № 116 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык) ӨЗГӨЧӨ БӨЛҮК ## IV БӨЛҮМ ИНСАНГА КАРШЫ УКУК БУЗУУЛАР ## 10-глава. Ден соолукка каршы укук бузуулар ### [56-берене. Уруп-сабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-56) Дене-бойлук ооруларды келтирген уруп-сабоо же башка зомбулук аракеттерди жасоо, эгерде бул аракеттерде кылмыш-жаза жоопкерчилиги каралган квалификациялык белгилер камтылбаса, – 40 саатка коомдук иштерге тартууга же болбосо үчтөн жети суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. (КР 2024-жылдын 7-августундагы N 161 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [57-берене. Ден соолукка атайын жеңил зыян келтирүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-57) Адамдын ден соолугунун кыска убакытка бузулуусуна алып келбеген ден соолукка атайын жеңил зыян келтирүү, – 40 саатка коомдук иштерге тартууга же болбосо үчтөн жети суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. (КР 2024-жылдын 7-августундагы N 161 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [58-берене. Зарыл коргонуу чектеринен аша чабууда, укук бузуу жасаган адамды камакка алуу үчүн зарыл болгон чаралардан аша чабууда ден соолукка атайылап анча оор эмес зыян келтирүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-58) Зарыл коргонуу чектеринен аша чабууда, укук бузуу жасаган адамды камакка алуу үчүн зарыл болгон чаралардан аша чабууда ден соолукка атайылап анча оор эмес зыян келтирүү, – 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 20дан 40 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. ### [59-берене. Жардам көрсөтпөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-59) Эгерде күнөөлүү жак жабыр тарткан жакка жардам көрсөтө ала туруп, өмүрү же ден соолугу үчүн коркунучтуу болгон абалда турган жана жаш бала, карыя, оору же алсыздыгынын натыйжасында өзүн-өзү сактоо чараларын көрүү мүмкүндүгүнөн ажыраган адамга жардам көрсөтпөө же жабыр тарткан жактын ушундай абалы жөнүндө тиешелүү мекемелерге же болбосо жактарга билдирбөө, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 20дан 40 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. ## V БӨЛҮМ ЖАРАНДАРДЫН ШАЙЛОО УКУКТАРЫН, САЛАМАТТЫК САКТОО, БИЛИМ БЕРҮҮ, ЭМГЕК, АДЕП-АХЛАК, МАДАНИЙ МУРАСТАРДЫ ЖАНА АБАТТАШТЫРУУНУ ИШКЕ АШЫРУУ ЧӨЙРӨСҮНДӨ БАШКАРУУ ТАРТИБИНЕ КАРШЫ УКУК БУЗУУЛАР ## 11-глава. Жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу чөйрөсүндө башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [60-берене. Шайлоо процессинин катышуучуларынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-60) Шайлоочунун, шайлоо комиссиясынын мүчөсүнүн, Кыргыз Республикасынын Президенттигине талапкердин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, жергиликтүү кеңештин депутаттыгына талапкердин же жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органынын башчысы кызмат ордуна талапкердин, талапкердин ишенимдүү адамынын, ыйгарым укуктуу өкүлүнүн, байкоочунун, эл аралык байкоочунун укуктарын бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [61-берене. Шайлоо комиссиясынын ыйгарым укуктарынын чектеринде кабыл алынган чечимдерди жана талаптарды аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-61) Жеке жана юридикалык жактардын шайлоо жөнүндө мыйзамдарда каралган маалыматтарды же материалдарды белгиленген мөөнөттөрдө шайлоо комиссиясына бербөөсү, ошого тете шайлоону даярдоо жана өткөрүү үчүн зарыл болгон шайлоо комиссиясынын ыйгарым укуктарынын чектеринде кабыл алынган шайлоо комиссиясынын чечимдерин жана талаптарын аткарбоосу, – жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [62-берене. Шайлоочулардын жана шайлануучу кызмат ордуна талапкерлердин билип туруп анык эмес маалыматтарды берүүсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-62) 1. Жарандын шайлоо комиссиясына, каттоо органына шайлоочуларды каттоо жана тизмеге киргизүү максатында билип туруп туура эмес маалыматтарды берүүсү, ошого тете шайлоочулардын тизмесине киргизүү максатында мыйзамсыз каттоо боюнча башка адамдардын аракеттери – 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Кыргыз Республикасынын Президенттигине талапкердин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, жергиликтүү кеңештин депутаттыгына талапкердин, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органынын башчысынын кызмат ордуна талапкердин билип туруп шайлоо жөнүндө мыйзамдарда каралган анык эмес маалыматтарды, документтерди, анын ичинде башка мамлекеттин жарандыгы жоктугу тууралуу документти берүүсү, ошондой эле талапкерликке көрсөтүү, каттоо жана шайлануу үчүн тоскоол болгон маалыматтарды жашыруусу, – 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [63-берене. Шайлоочунун (референдумдун катышуучусунун) акчалай каражаттарды жана материалдык баалуулуктарды алуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-63) Добушту сатып алуучулардын же алардын атынан чыккан жактардын пайдасына активдүү шайлоо укугун ишке ашыргандыгы үчүн шайлоочунун (референдумдун катышуучусунун) жеке өзү, же болбосо ортомчу аркылуу акчалай каражаттарды жана (же) материалдык баалуулуктарды алуусу – 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул беренеде каралган аракеттерди жасаган адам, эгерде шайлоону жана референдумду даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө акчалай каражаттарды жана материалдык баалуулуктарды алгандыгы тууралуу өз ыктыяры менен билдирсе, жоопкерчиликтен бошотулат. ### [64-берене. Шайлоого катышуу үчүн өргүү берүүдөн баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-64) Депутаттыкка же башка шайлануучу кызматка талапкер болуп катталган талапкерге, талапкердин ишенимдүү адамына, же болбосо шайлоо комиссиясынын мүчөсүнө мамлекеттик бийлик органдарына же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө катышуу үчүн мыйзамда каралган өргүүнү берүүдөн администрациянын (иш берүүчүнүн) баш тартуусу – жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [65-берене. Шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү шарттарын бузуу, үгүт жүргүзүүгө тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-65) (Статьянын аталышы Кыргыз Республикасынын 2026-жылдын 14-июлундагы № 110 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 1. Шайлоочу, байкоочу, талапкер же анын өкүлү, ишенимдүү адамы тарабынан шайлоо жөнүндө мыйзамдарда каралган шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү шарттарынын бузулушу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жалпыга маалымдоо каражаты тарабынан жасалган ошол эле жосун, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Саясий партия же анын өкүлү, ишенимдүү адамы тарабынан жасалган ошол эле жосун, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Шайлоо мыйзамдарында каралган шайлоо алдындагы мыйзамдуу үгүт жүргүзүүгө тоскоолдук кылуу - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Турак жай менчик ээлеринин шериктигин башкарууну жүзөгө ашырган адамдардын, аймактык коомдук өз алдынча башкаруу органдарынын же болбосо башкаруучу компаниянын шайлоо мыйзамдарында каралган шайлоо алдындагы мыйзамдуу үгүт жүргүзүүгө тоскоолдук кылуусу - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул берененин 4 жана 5-бөлүктөрүндө шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүүгө тоскоолдук кылуу деп, эгерде мындай аракеттер ушул Кодексте каралган башка укук бузуулардын белгилерин камтыбаса, мыйзамдарда тыюу салынбаган ыкмада жана тартипте шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү максатында жайларга, объекттерге же аймактарга кирүү үчүн тоскоолдуктарды мыйзамсыз түзүү же шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү үчүн белгиленген тартипте берилген объекттерди, жайларды, аянттарды, нерселердин үстүн же конструкцияларды берүүдөн негизсиз баш тартуу же болбосо аларды пайдаланууну токтотуу жөнүндө талап коюу, ошондой эле шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүүгө тоскоолдук кылган же аны жүргүзүүнү олуттуу кыйындаткан башка шарттарды атайылап түзүү же болбосо ушундай шарттарга жол берүү түшүнүлөт. (Кыргыз Республикасынын 2026-жылдын 14-июлундагы № 110 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [66-берене. Талапкер жөнүндө билип туруп жалган маалыматтарды жайылтуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-66) Депутаттыкка же башка шайлануучу кызмат ордуна талапкер жөнүндө талапкердин ар-намысына же кадыр-баркына шек келтирген маалыматтарды билип туруп жайылтуу, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [67-берене. Талапкердин ар-намысына, кадыр-баркына жана ишкердик беделине шек келтирген маалыматтарды жалпыга маалымдоо каражаттарынын жайылтуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-67) Шайлоо дайындалгандан тартып шайлоонун жыйынтыктары расмий жарыяланганга чейинки мезгил ичинде талапкердин, саясий партиянын ар-намысына, кадыр-баркына жана ишкердик беделине шек келтирген маалыматтарды жалпыга маалымдоо каражаттарынын жайылтуусу, – юридикалык жактарга 175 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [68-берене. Жашыруун үгүт материалдарын жайылтуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-68) Мамлекеттик бийлик органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайлоону даярдоо жана өткөрүү мезгилинде, же болбосо референдум мезгилинде алардын чыгарылышы үчүн жооптуу уюмдар жана адамдар жөнүндө маалыматтар камтылбаган үгүттүк басма материалдарын, же болбосо чет өлкөдө даярдалган материалдарды жайылтуу, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [69-берене. Үгүт материалдардын жок кылуу же бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-69) Депутаттыкка же башка шайлануучу кызматка талапкердин портретин, укма-көрмө материалдарын, анын өмүр баяны жазылган плакатты, же болбосо имараттарда, курулмаларда же башка объекттерде илинген башка үгүт материалдарын атайылап жок кылуу, же болбосо бузуу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Үгүт материалдары имараттын, курулманын же башка объекттин менчик ээсинин (ээсинин) макулдугу жок илинсе, ал ушул берене боюнча жоопкерчиликтен бошотулат. ## 12-глава. Балдардын кызыкчылыктарына жана үй-бүлө мамилелеринин тартибине каршы укук бузуулар ### [70-берене. Үй-бүлөлүк зомбулук](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-70) Үй-бүлөлүк зомбулук (үй-бүлөдөгү зомбулук) – бул дене-бойлук, психологиялык, экономикалык зомбулукту атайылап колдонуу же дене-бойлук зомбулук кылуу менен коркутуу, куугунтуктоо, ошондой эле үй-бүлө мүчөсүнүн бири /ага теңештирилген жак тарабынан үй-бүлөнүн башка мүчөсүнө/ага теңештирилген жакка карата кайдыгер мамиле, – 40 саатка коомдук иштерге тартууга, же болбосо үчтөн жети суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. Эскертүү. Куугунтуктоо - адамдын эркине каршы ага багытталган, анда өз коопсуздугу үчүн коркунуч жараткан, куугунтук жасаган адам менен ал бөлөк жашаган учурда түз же кыйыр байланышууларды, иштеген, окуган, турган, жашаган жерлерине барып турууну демилгелөө аркылуу билдирилүүчү атайылап жасалган жүрүм-турум. (КР 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [71-берене. Убактылуу коргоо ордеринин шарттарын аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-71) Жосунда кылмыштын белгилери жок болгондо, үй-бүлөлүк зомбулуктан жабыр тарткан адамга берилген убактылуу коргоо ордеринин шарттарын аткарбоо – 40 саатка коомдук иштерге тартууга же болбосо жетиден он төрт суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. (КР 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [72-берене. Үй-бүлөлүк зомбулук жасаган адамдын оңдоп-түзөөчү программадан өтүүдөн, электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салууларды жана (же) чектөөлөрдү аткаруудан баш тартуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-72) Үй-бүлөлүк зомбулук менен байланышкан укук бузууну жасаган адамдын оңдоп-түзөөчү программадан өтүүдөн же болбосо ушул Кодексте белгиленген электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салуулардан жана (же) чектөөлөрдөн баш тартуусу - 40 саатка коомдук жумуштарга тартууга же болбосо жетиден он төрт суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. (КР 2025-жылдын 15-октябрындагы № 214 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [73-берене. Бала асырап алуу сырын ачыкка чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-73) Бала асырап алуучулардын эркине каршы бала асырап алуунун сырын ачыкка чыгаруу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [74-берене. Балдардын ден соолугуна, алардын дене бой, интеллектуалдык, психикалык, руханий жана адеп-ахлактык өнүгүүсүнө зыян келтирүүнүн алдын алуу боюнча чаралар жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-74) 1. Балдардын ден соолугуна, алардын дене бой, интеллектуалдык, психикалык, руханий жана адеп-ахлактык өнүгүүсүнө зыян келтирүүнүн алдын алуу боюнча чаралар жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу, анын ичинде алардын жүрүүсүнө тыюу салынган же чектелген жерлерде балдардын болуусуна (ата-энесинин, аларды алмаштыруучу адамдардын, ошондой эле тиешелүү объекттердин ээлеринин) уруксат берүү, - жеке жактарга - 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Балдардын ден соолугуна же өнүгүүсүнө зыян келтирүүчү, балдар арасында таратууга тыюу салынган маалыматты таратуу, эгерде бул аракеттер кылмыш жазасына тартуучу жосунду камтыбаса, - жеке жактарга - 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жалпыга маалымдоо каражаттарын жана (же) маалымат-телекоммуникациялык тармактарды (анын ичинде Интернет тармагын) колдонуу менен жасалган, ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган аракеттер, эгерде бул аракеттер кылмыш жазасына тартуучу жосунду камтыбаса, - жеке жактарга - 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 250 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 9-августундагы № 176 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [741-берене. Башталгыч, негизги жана орто жалпы билим берүүнүн мамлекеттик жана муниципалдык жалпы билим берүү уюмдарында (жалпы билим берүүчү мектеп) финансылык жана башка материалдык каражаттарды мыйзамсыз жана мажбурлап чогултуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-741) (КР 2025-жылдын 10-июнундагы № 114 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) ## 13-глава. Саламаттык сактоо жана эмгек чөйрөсүндө укук бузуулар ### [75-берене. Донордук канды жүгүртүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-75) Донордук канды, анын компоненттерин же препараттарын жүгүртүү тартибин бузуу – жеке жактарга 30 эсептетик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [76-берене. Фармацевтикалык иштин субъекттери тарабынан дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды сатууда бааларды жөнгө салуунун белгиленген эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-76) 1. Чекене сатууда дары каражаттарына жана медициналык буюмдарга мамлекет тарабынан жөнгө салынуучу бааларды жана үстөк бааларды жогорулатуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет жаза чаралары колдонулгандан кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга 500 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 800 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Дүңүнөн сатууда дары каражаттарына жана медициналык буюмдарга мамлекет тарабынан жөнгө салынуучу бааларды жана үстөк бааларды жогорулатуу - жеке жактарга 500 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 800 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет жаза чаралары колдонулгандан кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Өзгөчө кырдаал, өзгөчө абал, аскердик абал шартында жана (же) айланасындагыларга коркунуч жараткан оорунун жайылуу коркунучу жаралган учурда, ошондой эле чектөөчү экономикалык чаралар киргизилген шарттарда киргизилген дары каражаттарына жана медициналык буюмдарга мамлекет тарабынан жөнгө салынуучу бааларды жана үстөк бааларды жогорулатуу - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [77-берене. Фармацевтикалык иштин субъекттери тарабынан дары каражаттарын, медициналык буюмдарды жүгүртүү чөйрөсүндө белгиленген тартипти, талаптарды, эрежелерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-77) 1. Сапатсыз, бурмаланган, жарактуулук мөөнөтү бүткөн, жарабай калган дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды ташып келүү, өндүрүү, даярдоо, дүңүнөн же чекене сатуу жана/же берүү, - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Дары каражаттарын санариптик маркалоо эрежелерин бузуу менен дүңүнөн же чекене сатуу, - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Рецепттерди жазуу эрежелерин бузуу же рецепттик дары каражаттарын рецепти жок чекене сатуу жана берүү, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Предметтик-сандык эсепке алынууга тийиш болгон дары каражаттарын чекене сатуу жана берүү эрежелерин бузуу, - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Дары каражаттарын сактоо эрежелерин бузуу, - жеке жактарга 300 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын уруксатысыз клиникалык изилдөөлөрдү (сыноолорду) жүргүзүү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Клиникалык изилдөөлөрдү (сыноолорду) жүргүзүү тартибин бузуу, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 8. Ушул берененин 1-7-пункттарында көрсөтүлбөгөн дары каражаттарын, медициналык буюмдарды жүгүртүү чөйрөсүндө белгиленген тартипти, талаптарды, эрежелерди бузуу, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [771-берене. Кыргыз Республикасынын аймагына гуманитардык жардам катары ташып келинген дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды мыйзамсыз сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-771) Кыргыз Республикасынын аймагына гуманитардык жардам катары ташып келинген дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды сатуу, - жеке жактарга 1000 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [78-берене. Салттуу (элдик) медицина менен алектенүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-78) Салттуу (элдик) медицина менен алектенүү тартибин бузуу, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [79-берене. Врачтык сырды ачыкка чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-79) Бейтаптын оорусу же аны медициналык күбөлөндүрүүнүн натыйжалары жөнүндө маалыматтарды ошол маалыматтар кесиптик же кызматтык милдеттерди аткаруусуна байланыштуу белгилүү болуп калган медициналык, фармацевтикалык же бөлөк кызматкердин ачыкка чыгаруусу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [80-берене. Милдеттүү медициналык кароо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-80) Кызматкерлерди милдеттүү түрдө медициналык кароо эрежелерин бузуу же милдеттүү медициналык кароодон өтпөгөн адамдын иштөөсүнө жол берүү, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [81-берене. Сапатсыз тамак-аш азыктарын сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-81) Сапатсыз тамак-аш азыктарын, анын ичинде үйдө даярдалган химиялык, уулуу, канцерогендик заттарды жана биологиялык кошулмаларды ашыкча камтыган тамак-аш азыктарын билип туруп же этиятсыздык менен сатуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [82-берене. Калкты ызы-чуудан коргоо жөнүндө талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-82) Калктуу конуштарда же болбосо коомдук жайларда тынчтыкты сактоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [83-берене. Белгиленбеген жерлерде тамеки заттарын тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-83) Белгиленбеген жерлерде тамеки заттарын тартуу, - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 28-февралындагы № 61 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [831-берене. Электрондук сигареталарды пайдаланууга жана сатууга тыюу салуу жөнүндө талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-831) 1. Электрондук сигареталарды пайдалануу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 600 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Электрондук сигареталарды сатуу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 22-ноябрындагы № 186 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [84-берене. Калкты тамеки заттарынын зыяндуу таасиринен коргоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-84) Тамеки тарткандар үчүн милдеттүү түрдө өзүнчө жай бөлүп берүү эрежелерин, тамеки заттарын тартуу жайлары жөнүндө көргөзмө маалыматты жайгаштыруу же мындай жайды жабдуу тууралуу талаптарды бузуу - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 28-февралындагы № 61 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [85-берене. Тамеки заттарын сатуу жана жүгүртүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-85) 1. Тамеки заттарын мыйзамда каралган медициналык эскертүүсү же маалымат берүүчү жазуусу жок сатуу, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Зыяндуу заттардын жол берилген деңгээлдеринен ашуусу жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу менен тамеки заттарын сатуу, - жеке жактарга 170 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Балдарга тамеки заттарын сатуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. 18 жаш куракка чыга элек балдардын тамеки заттарын сатуусу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 28-февралындагы № 61 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [86-берене. Радиациялык кырсыктарды жоюуга тартуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-86) Радиациялык кырсыктарды же алардын кесепеттерин жоюуга жактардын айрым категорияларын тартуу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [87-берене. Эмгекти коргоо жөнүндө мыйзамдын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-87) 1. Сунуш кылынган жумуш медициналык корутундуга ылайык анын ден соолугу үчүн зыяндуу болуп саналган адам менен эмгек келишимин түзүү, – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Өзүнчө категориядагы адамдарды түнкү, ченемден ашык иштерге же дем алыш күндөрдө ишке тартуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Өзүнчө категориядагы адамдарды оор иштерге, зыяндуу же коркунучтуу эмгек шарттары бар иштерге тартуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Иш берүүчүнүн кызматкерлердин ден соолугу жана коопсуз эмгек шарттарын түзүү, санитардык-гигиеналык ченемдерди жана техникалык регламенттердин жана эмгекти коргоо боюнча башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын сактоону камсыз кылуучу каражаттарды жана технологияларды киргизүү боюнча милдеттерин аткарбоосу же талаптагыдай аткарбоосу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Жарандарды жумуштан негизсиз четтетүү – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга – 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [871-берене. Жумуш берүүчүнүн жарандык жоопкерчилигин камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-871) "Эмгектик (кызматтык) милдеттерин аткарууда кызматкердин өмүрүнө жана ден-соолугуна зыян келгендиги үчүн жумуш берүүчүнүн жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 31-октябрындагы № 172 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [88-берене. Ишке кабыл алуудан негизсиз баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-88) Эмгек мыйзамдарында белгиленген айрым категориядагы жарандарды ишке кабыл алуудан негизсиз баш тартууга тыюу салууну бузуу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [89-берене. Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды иш менен камсыз кылуу боюнча талаптарды аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-89) Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды жумушка орноштуруу үчүн белгиленген квотаны аткарбоо – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [90-берене. Эмгек акыны, пенсияны, жөлөкпулду, стипендияларды жана башка социалдык төлөмдөрдү төлөбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-90) (Аталышы Кыргыз Республикасынын 2026-жылдын 23-июнундагы № 93 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 1. Менчигинин түрүнө карабастан ишкананын, мекеменин же уюмдун кызмат адамы тарабынан эмгек акыны, пенсияларды, жөлөкпулдарды, стипендияларды жана башка социалдык төлөмдөрдү төлөбөө же өз убагында төлөбөө - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Иш берүүчүнүн өндүрүштөгү күтүүсүз кырсык же кесиптик оорунун кесепетинен эмгекке жарамдуулугун толук же жарым-жартылай жоготкон кызматкерге бир жолку берилүүчү жөлөкпулду жана зыяндын ордун толтуруучу суммаларды төлөбөөсү, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2026-жылдын 23-июнундагы № 93 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [901-берене. Эмгек акыны накталай эмес формада төлөө боюнча талаптарды аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-901) Иш берүүчү - юридикалык жак тарабынан эмгек акыны накталай эмес формада төлөө боюнча талаптарды аткарбоо - юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [91-берене. Кош бойлуу аял менен эмгек келишимин мыйзамсыз бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-91) Кош бойлуу аял, үч жашка чейинки курактагы балдары бар аял менен эмгек келишимин мыйзамсыз бузуу, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [92-берене. Эмгек келишимин түзбөстөн ишке тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-92) 1. Иш берүүчүнүн адамдарды эмгек келишимин түзбөстөн жумушка тартуусу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Иш берүүчүнүн жамааттык сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдөн бир тараптуу баш тартуусу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [93-берене. Чет өлкөлүк жумушчу күчтү Кыргыз Республикасына тартуу жана пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-93) Чет өлкөлүк жумушчу күчтү Кыргыз Республикасына тартуу жана пайдалануу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [94-берене. Чек ара эмгек мигранты тарабынан Кыргыз Республикасында эмгек ишин жүзөгө ашыруунун эрежелеринин бузулушу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-94) Чек ара эмгек мигранты тарабынан Кыргыз Республикасында эмгек ишин жүзөгө ашыруунун эрежелеринин бузулушу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [95-берене. Жарандарды ишке орноштуруу боюнча мыйзамсыз иш](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-95) 1. Кыргыз Республикасынын жарандарын чет өлкөлөрдө уруксатсыз же уруксатта каралган шарттарды бузуу менен жумушка орноштуруу боюнча ишти жүзөгө ашыруу, – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, жаза чаралары колдонулгандан кийин кайталап жасалган ошол эле аракет, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 14-глава. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, аларга окшош түрлөрүн же прекурсорлорун жүгүртүү чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [96-берене. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, аларга окшош түрлөрүн сатуу максатысыз анча көп эмес өлчөмдө мыйзамсыз даярдоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-96) Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, аларга окшош түрлөрүн сатуу максатысыз мыйзамсыз даярдоо, сатып алуу, сактоо, ташуу же жөнөтүү, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 40 саатка коомдук иштерге тартууга алып келет. Эскертүү. Баңгизат каражаттарынын, психотроптук заттардын, аларга окшош түрлөрүнүн же прекурсорлорунун тизмеги, ушул Кодекстин беренелери боюнча жосундарды квалификациялоо үчүн мааниге ээ болгон алардын өлчөмдөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет. ### [97-берене. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, алардын аналогдорун жана прекурсорлорун камтыган тирүү организмдерди жок кылуу боюнча чараларды көрбөө же аларды мыйзамсыз иштеп чыгуу жана көп эмес өлчөмдө өстүрүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-97) Бир же бир нече баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, алардын аналогдорун жана прекурсорлорун камтыган жапайы өскөн (жашаган) тирүү организмдерди жок кылуу боюнча чараларды көрбөө же аларды мыйзамсыз иштеп чыгуу жана көп эмес өлчөмдө өстүрүү - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул берененин максаттары үчүн баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, алардын аналогдорун жана прекурсорлорун камтыган тирүү организмдердин тизмелери жана өлчөмдөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет. (КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [98-берене. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, алардын аналогдорун же прекурсорлорун, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди мыйзамдуу жүгүртүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-98) (Статьянын аталышы КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 1. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, аларга окшош түрлөрүн же прекурсорлорун, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди өндүрүү жана мыйзамдуу жүгүртүү боюнча белгиленген эрежелерди бузуу, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ошол эле жосун бир жылдын ичинде кайталап жасалса, – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [99-берене. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, прекурсорлорду же аларга окшош түрлөрүн, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди жок кылуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-99) Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды, прекурсорлорду же аларга окшош түрлөрүн, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди жок кылуу тартибин бузуу – кызмат адамдарына 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [100-берене. Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды же аларга окшош түрлөрүн жана прекурсорлорун, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди инвентаризациялоо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-100) Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды же аларга окшош түрлөрүн жана прекурсорлорун, ошондой эле аларды камтыган тирүү организмдерди инвентаризациялоо тартибин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [101-берене. Баңги зат каражаттарын, психотроптук заттарды, аларга окшош түрлөрүн жана прекурсорлорун, баңги зат каражаттарын, психотроплук заттарды камтыган, жүгүртүүгө тыюу салынган өсүмдүктөрдү, же болбосо алардын прекурсорлорун жана баңги зат каражаттарын же психотроптук каражаттарды камтыган алардын бөлүктөрүн колдонууга чакыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-101) (КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) ### [1011-берене. Күчтүү таасир этүүчү же уулуу заттарды мыйзамсыз жүгүртүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1011) Күчтүү таасир этүүчү же уулуу заттарды, же болбосо аларды даярдоо же кайра иштетүү үчүн жабдууларды мыйзамсыз даярдоо, кайра иштетүү, сатып алуу, сактоо, ташуу же жөнөтүү көп эмес өлчөмдө сатуу максатын көздөбөстөн жасалса - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 30 саатка коомдук иштерге тартууга алып келет. Эскертүү. Баңгизат каражаттарынын, адамдын организмине психоактивдүү таасир этүүчү психотроптук заттардын, алардын аналогдорунун жана прекурсорлорунун тизмелерине кирбеген, же болбосо күчтүү таасир этүүчү заттардын тизмелерине кирген психоактивдүү заттардын таасирин күчөтүүчү психоактивдүү заттар күчтүү таасир этүүчү заттар деп түшүнүлөт. Ушул Кодекстин беренелери боюнча жосундарды квалификациялоо үчүн маанилүү болгон заттарды күчтүү таасир этүүчү жана уулуу заттарга кошуу критерийлери, күчтүү таасир этүүчү жана уулуу заттардын тизмелери, ошондой эле алардын өлчөмдөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.". (КР 2025-жылдын 14-мартындагы № 56 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 15-глава . Билим берүү, адеп-ахлакты жана тарыхый-маданий мурасты коргоо, тилдер жөнүндө мыйзамдар чөйрөлөрүндөгү башкаруу тартибине каршы бузуулар (Главанын аталышы КР 2025-жылдын 10-июнундагы № 114 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [102-берене. Ата-энелик милдеттерден качуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-102) 1. Он алты жашка чейинки курактагы баланын ушул Кодексте жоопкерчилиги каралган укук бузуулардын белгисин камтыган жосундарды жасоосуна алып келген ата-энелердин же аларды алмаштыруучу адамдардын балдарды тарбиялоо боюнча милдеттерин аткарбагандыгы, – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Он алты жашка чейинки курактагы бала тарабынан кылмыштын белгилерин камтыган жосундарды жасоосуна алып келген ата-энелердин же аларды алмаштырган адамдардын балдарды тарбиялоо боюнча милдеттерин аткарбагандыгы,– жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [1021-берене. Педагогикалык кызматкерге карата сыйлабагандыкты көрсөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1021) 1. Өзүнүн кызматтык милдеттерин аткарып жаткан педагогикалык кызматкерге карата сөгүнүү, адепсиз жүрүм-турум, кордоп тийишүү, адепсиз жаңсоолорду (белгилерди) же предметтерди көрсөтүү түрүндө, анын ичинде жалпыга маалымдоо каражаттары же телекоммуникация тармактары аркылуу билдирилген сыйлабагандыкты көрсөтүү, - жеке жактарга эскертүү берүүгө же 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган аракеттерди жасоосуна алып келген ата-энелердин же аларды алмаштыруучу адамдардын он алты жашка чейинки курактагы баланы тарбиялоо боюнча милдеттерин аткарбагандыгы - эскертүүгө алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы N 26 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1022-берене. Билим алуу укугун жана билим берүү уюмдарынын билим алуучуларынын билим берүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган укуктарын жана эркиндиктерин бузуу же мыйзамсыз чектөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1022) 1. Жалпыга жеткиликтүү жана акысыз билим алуу укугун бузуу же мыйзамсыз чектөө, ошондой эле билим берүү уюмдарынын билим алуучуларынын билим берүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган укуктарын жана эркиндиктерин сактабоо же мыйзамсыз чектөө же болбосо көрсөтүлгөн укуктарды жана эркиндиктерди ишке ашыруунун белгиленген тартибин бузуу - эскертүүгө алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган жосундар эскертүү берилгенден кийин бир айдын ичинде жоюлбаган же болбосо алты айдын ичинде кайталап жасалган учурда - жеке жактарга жана кызмат адамдарына 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 10-июнундагы № 114 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1023-берене. Мамлекеттик, муниципалдык мектепке чейинки билим берүү жана жалпы билим берүү уюмдарына балдарды кабыл алуудан негизсиз баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1023) 1. Балдарды мектепке чейинки билим берүү уюмдарына кабыл алуу боюнча маалымат системасында киргизүүгө баланын кезеги келген учурда баланы, анын ичинде ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү баланы мамлекеттик же муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмуна кабыл алуудан негизсиз баш тартуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, кызмат адамдарына 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Балдарды жалпы билим берүү уюмдарына кабыл алуу боюнча маалымат системасы боюнча баланы киргизүү аркылуу мектеп жашына жеткен баланы, анын ичинде ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү баланы мамлекеттик же муниципалдык жалпы билим берүү уюмуна кабыл алуудан негизсиз баш тартуу - жеке жактарга 120 эсептик көрсөткүч, кызмат адамдарына 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 10-июнундагы № 114 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1024-берене. Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү жана жалпы билим берүү уюмдарында акча каражаттарын мыйзамсыз чогултуу жана психологиялык кысым көрсөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1024) 1. Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү жана жалпы билим берүү уюмдарынын педагогикалык жана башка кызматкерлери, ата-энелер, коомдук фонддордун жана башка уюмдардын жетекчилери, ошондой эле башка адамдар тарабынан мыйзамдарда каралбаган акча каражаттарын мыйзамсыз чогултуу же болбосо билим алуучуларга жана алардын ата-энелерине (аларды алмаштырган адамдарга) алар тарабынан психологиялык кысым көрсөтүү - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган жосундар коомдук фонд жана башка уюмдар же алардын мүчөлөрү тарабынан жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү жана жалпы билим берүү уюмдарынын жетекчилери тарабынан педагогикалык жана башка кызматкерлерге карата аларды акча каражаттарын мыйзамсыз чогултууга мажбурлоо максатында психологиялык кысым көрсөтүү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 10-июнундагы № 114 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [103-берене. Тарыхый-маданий мурас объектилерин сактоо, пайдалануу жана кайтаруу талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-103) 1. Тарыхый-маданий мурас объекттерин, алардын аймактарын жана коргоо зоналарын сактоо, пайдалануу жана коргоо талаптарын бузуу, ошого тете анын күтүү режимин сактабоо – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган Кыргыз Республикасынын тарыхый-маданий мурасынын өзгөчө баалуу объекттерине, алардын аймактарындагы тарыхый-маданий мурас объекттерине, мамлекеттик маанидеги тарыхый-маданий коруктардын (корук-музейлердин) аймактарындагы, ошого тете аларды коргоо зоналарындагы объекттерге карата жасалган жосундар, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, тарыхый-маданий мурастар табылган объекттерге карата же алардын аймагында жасалган жосундар, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [104-берене. Тарыхый-маданий мурас объекттерин коргоо жана пайдалануу боюнча мамлекеттик органдын уруксатысыз иштерди жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-104) Эгерде мындай уруксат милдеттүү түрдө болсо, тарыхый-маданий мурас объекттерин коргоо жана пайдалануу боюнча мамлекеттик органдын уруксатысыз жер казуу, курулуш, мелиоративдик, чарбалык жана башка иштерди жүргүзүү, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [105-берене. Археологиялык чалгындоону же казууларды уруксатсыз жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-105) 1. Белгиленген тартипте алынган уруксаты жок же болбосо уруксатта каралган шарттарды бузуу менен археологиялык чалгындоону же казууларды жүргүзүү, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, этиятсыздыктын айынан археологиялык мурас объектин бузууга же жок кылууга алып келген жосундар, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [106-берене. Тарыхый-маданий баалуулуктарды жашырып коюу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-106) Археологиялык талаа иштеринин натыйжасында табылган тарыхый-маданий баалуулуктарды (антропогендик, антропологиялык, палеозоологиялык, палеоботаникалык жана тарыхый-маданий баалуулукка ээ башка объекттерди кошуп алганда) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик Музей фондуна туруктуу сактоого өткөрүп берүүдөн качуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет ### [107-берене. Адабий тилдин ченемдерине ылайык келбеген же болбосо уят сөздөрдү камтыган тексттерди пайдалануу, ошондой эле маалыматтык билдирүүлөрдү жайгаштыруу үчүн белгиленбеген жерлерге чаптоо, илүү, тиешелүү органдар менен макулдашпастан сырткы жарнаманы жайгаштыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-107) 1. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын талаптарына ылайык келбеген, же болбосо уят сөздөрдү камтыган көрнөктөрдү, кулактандырууларды, прейскуранттарды жана башка көрүнөө маалыматтарды юридикалык жана жеке жактардын имараттарына жайгаштыруу, - эскертүүгө алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, бир айдын ичинде оңдолбогон же эскертүү берилгенден кийин алты айдын ичинде кайталанып жасалган аракеттер, - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Шаардык, айылдык калктуу конуштардын аймагында этикага жат тышкы жарнаманы же болбосо "Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө" Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын талаптарына ылайык келбеген тексттери бар тышкы жарнаманы жайгаштыруу, ошондой эле калктуу конуштардын аларды жайгаштыруу үчүн белгиленбеген жерлеринде кулактандырууларды, баракчаларды, плакаттарды жана башка маалыматтык билдирүүлөрдү чаптоо, илүү - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Тиешелүү органдар менен макулдашпастан калктуу конуштардын аймагында тышкы жарнаманы жайгаштыруу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1071-берене. Жалпыга маалымдоо каражаттарында, Интернет тармагындагы сайтта же Интернет тармагындагы сайттын баракчасында камтылган жалаа жабуу жана мазактоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1071) 1. Жалпыга маалымдоо каражаттарында, Интернет тармагындагы сайтта же Интернет тармагындагы сайттын баракчасында камтылган мазактоо, тактап айтканда, башка адамдын ар-намысын жана кадыр-баркын адепсиз түрдө атайын кемсинтүү, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жалпыга маалымдоо каражаттарында, Интернет тармагындагы сайтта же Интернет тармагындагы сайттын баракчасында камтылган жалаа жабуу, тактап айтканда, башка адамдын ар-намысына жана кадыр-баркына шек келтирген же анын беделин түшүргөн жалган маалыматтарды билип туруп таратуу, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 27-январындагы № 30 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [108-берене. Жарандардын тилди эркин тандоо укугун бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-108) 1. Жарандардын тилди эркин тандоо укугун бузуу же болбосо тилди колдонууда тоскоолдуктарды жана чектөөлөрдү жаратуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ошол эле аракет, мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдары тарабынан жасалса, – кызмат адамдарына 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [1081-берене. Тил жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1081) 1. Ушул Кодекстин 107-беренесинде каралган укук бузууларды кошпогондо, Кыргыз Республикасынын тил жөнүндө мыйзамдарынын талаптарын бузуу же аткарбоо - юридикалык жактарга эскертүүгө алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган жосун, эскертүү берилгенден кийин бир жыл ичинде кайталап жасалса, - юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул берененин жоболору Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында тил билүүгө карата жеке адамдар үчүн белгиленген талаптарга жайылтылбайт. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 9-августундагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [109-берене. Порнографиялык мүнөздөгү предметтерди жайылтуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-109) Порнографиялык мүнөздөгү чыгармаларды, басылмаларды, сүрөттөрдү, аудиоматериалдарды же башка предметтерди сатууну максат кылбастан даярдоо, көрсөтүү, сактоо же жарнамалоо, же мындай предметтерди башка жолдор менен жайылтуу, анын ичинде Интернет тармагы аркылуу жайылтуу - жеке адамдар үчүн 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактар үчүн 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 11-августундагы № 196 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1091-берене. Порнографиялык мүнөздөгү аракеттерге интернет аркылуу түз эфирде (онлайн) катышуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1091) Акчалай пайданы же башка материалдык компенсацияларды алуу максатында адамдын сексуалдык каалоолорун же фантазияларын канааттандырууга багытталган, анын ичинде көрүүчү жана оозеки интимдик мамилелерди камтыган агайын платформанын (вебкам-студиянын) жардамы менен интернет аркылуу түз эфирге (онлайн) адамдардын катышуусу, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 29-июлундагы № 153 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1092-берене. Сойкулук менен алектенүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1092) Сойкулук менен алектенүү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо үчтөн жети суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. (КР 2024-жылдын 29-июлундагы № 153 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1093-берене. Анык эмес (жалган) маалыматтарды таратуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1093) Жалпыга маалымдоо каражаттарын же Интернет тармактарын пайдалануу менен коомдук тартипти, жарандардын же уюмдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын, же болбосо коомдун же мамлекеттин мыйзам менен корголуучу кызыкчылыктарын бузууга алып келген анык эмес (жалган) маалыматтарды таратуу, эгерде бул аракеттер кылмыш жазасына тартуучу жосундун белгилерин камтыбаса, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет."; (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 8-июлундагы № 135 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 16-глава. Абатташтырууну коргоо чөйрөсүндөгү укук бузуулар ### [110-берене. Көп батирлүү турак үйлөрдүн жалпы пайдалануудагы жерлерин санитардык күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-110) Көп батирлүү турак үйлөрдүн жалпы пайдалануудагы жерлерин: жертөлөлөрүн, жарым жертөлөлөрүн, кургатуучу жайларын, чатырларынын астын, чатырларын, тепкич клеткаларын, лифттерин, подьезддерди, үй алдындагы аймактарды санитардык жактан күтүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [111-берене. Көп батирлүү турак үйлөрдүн жалпы мүлкүнүн элементтерин өзүм билемдик менен пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-111) Көп батирлүү турак үйлөрдүн жалпы мүлк элементтерин: жертөлөлөрүн, жарым жер төлөөлөрүн, кургатуучу жайларын, чатырларынын астын, чатырларын, тепкич клеткаларын, лифттерин, подьезддерин, инженердик жабдууларын, үй алдындагы аймактарды өзүм билемдик менен пайдалануу, – баштапкы абалга келтирүү менен жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [112-берене. Көп батирлүү турак үйлөрдөгү турак жайларды пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-112) 1. Көп батирлүү үйлөрдөгү турак жайларды өнөр жай мүнөзүндөгү максаттар үчүн берүү, өткөрүп берүү, тейлөө чөйрөсүнүн уюмдарын жайгаштыруу үчүн аларды соода орундары катары пайдалануу, ошондой эле туруктуу жашоодон тышкары ар кандай башка максаттарда пайдалануу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Көп батирлүү үйлөрдөгү турак жайларды мейманкана катары берүү, өткөрүп берүү, пайдалануу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [113-берене. Көп батирлүү турак үйлөрдөгү жалпы мүлктү күтүү боюнча милдеттерди аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-113) Менчик ээлери тарабынан көп батирлүү үйлөрдөгү жалпы мүлктү күтүү боюнча милдеттердин жана турак жай мыйзамдарынан келип чыгуучу башка талаптардын бузулушу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [114-берене. Аймакты абатташтыруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-114) Калктуу конуштагы аймакты абатташтыруу эрежелерин бузуу, ошондой эле ошол аймакта тазалыкты жана тартипти камсыз кылуу эрежелерин сактабоо – эскертүүгө же жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [115-берене. Белгиленбеген жерлерге таштандыларды таштоо, үйүп салуу, өрттөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-115) 1. Белгиленбеген жерлерге тиричилик таштандыларын жана башка буюмдарды таштоо, үйүп салуу - эскертүүгө же жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Белгиленбеген жерлерге өндүрүштүк, өнөр жай таштандыларын жана медициналык калдыктарды таштоо, үйүп салуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Таштандылдарды, турмуш-тиричиликтик катуу, өндүрүштүк, өнөр жай калдыктарын жана башка предметтерди өрттөө, ошондой эле жалбырактарды өрттөө - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Белгиленбеген жерлер деп бул атайын аталган максаттар үчүн пайдаланууга бөлүнбөгөн жерлер түшүнүлөт."; (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [116-берене. Суу чарба курулмаларын зыянга учуратуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-116) Суу чарба курулмаларын же болбосо түзүлмөлөрүн бузуу, коллектордук-дренаждык тутумун зыянга учуратуу, ошого тете аларды эксплуатациялоо эрежелерин атайын же этиятсыздык менен бузуу, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [117-берене. Суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу жана борбордук жылытуу тутумдарынын инженердик тармактарынын жана курулмаларынын бүтүндүгүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-117) Тиешелүү кызматтар менен макулдашпастан суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу жана борбордук жылытуу тутумдарынын тышкы инженердик тармактарынын жана курулмаларынын, ошондой эле үйлөрдүн ичинде жайгашкан тармактардын бүтүндүгүн, бузуу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [118-берене. Люктарды, кудуктарды ачуу, тээктерин жөнгө салуу, пломбаларды жулуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-118) Суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу жана борбордук жылытуу тутумдарынын люктарын жана кудуктарын ачуу, жылытуу, суу менен жабдуу тутумунун кадимкидей иштешин бузууга алып келүүчү тээктерди жөнгө салуу, пломбаларын жулуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [119-берене. Бак-дарактарды ичүүчү суу менен сугаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-119) Бак-дарактарды суу менен жабдуунун адистештирилген уюмдарынын уруксатысыз суу менен жабдуу тутумундагы ичүүчү суу менен сугаруу – эскертүүгө же жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [120-берене. Суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу жана борбордук жылытуу тутумдарына өзүм билемдик менен кошулуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-120) Суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу жана борбордук жылытуу тутумдарына өзүм билемдик менен кошулуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [121-берене. Жылытуу тутумунан ысык сууну (жылуулук булагын) өзүм билемдик менен алуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-121) Ысык сууну борбордук жылытуу тутумунан (жылуулук булагынан, радиаторлордон) чарбалык жана жеке муктаждыктар үчүн пайдалануу максатында өзүм билемдик менен алуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [122-берене. Жүргүнчү ташуучу лифтти пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-122) 1. Көп батирлүү турак үйлөрдөгү жүргүнчү ташуучу лифтти колдонуунун эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Көп батирлүү турак үйлөрдөгү лифт жабдууларын бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [123-берене. Көрүстөндөрдү күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-123) Көрүстөндөрдү күтүү эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [124-берене. Калктуу конуштарда жаныбарларды багуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-124) Калктуу конуштарда жаныбарларды багуу эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [125-берене. Темир жол транспортунда тазалык эрежелерин сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-125) Поезддин вагонунан таштандыларды же башка предметтерди ыргытуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## VI БӨЛҮМ КООМДУК ТАРТИПТИ, КООМДУК КООПСУЗДУКТУ, ӨНДҮРҮШТҮН, КУРУЛУШТУН КООПСУЗДУГУН, ТРАНСПОРТТУН КООПСУЗДУГУН КАМСЫЗ КЫЛУУ ЧӨЙРӨСҮНДӨГҮ БАШКАРУУ ТАРТИБИНЕ КАРШЫ УКУК БУЗУУЛАР ## 17-глава . Коомдук тартипти камсыз кылуу, курал-жаракты, башка кооптуу предметтерди жана заттарды жүгүртүү, ошондой эле коомдук жана өрт коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [126-берене. Майда бейбаштык](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-126) Майда бейбаштык, башкача айтканда, коомдук жайларда сөгүнүү (анын ичинде тилдөө), жарандарга кордоп тийишүү башка коомдук тартипти, жарандардын тынчтыгын бузган жана башка аракеттер (табигый муктаждыктарын белгиленбеген коомдук жайларда аткаруу, мүлктү анча чоң эмес өлчөмдө атайын бузуу, агрессияны көрсөтүү ж.б.), – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 30дан 40 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга, же болбосо үчтөн беш суткага чейин камакка алууга алып келет. ### [1261-берене. Тилемчилик](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1261) 1. Жолдун жүрүүчү бөлүгүндө тилемчилик кылуу, ошондой эле акча каражаттарын же башка материалдык баалуулуктарды алуу максатында коомдук жайларда тийишүү же тажатма кайрылуу - 20дан 30 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга же болбосо үч суткага чейин камакка алууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракеттер жаза чаралары колдонулгандан кийин бир айдын ичинде кайталанып жасалса - 30дан 40 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга же болбосо үчтөн беш суткага чейин камакка алууга алып келет. 3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракеттер жаза чаралары колдонулгандан кийин чет өлкөлүк жаран тарабынан бир айдын ичинде кайталанып жасалса - чет өлкөлүк жаранды Кыргыз Республикасынын чегинен чыгарып жиберүүгө алып келет. Эскертүү. Эгерде адам бул аракеттерди ага карата дене бойлук же психикалык зомбулукту, коркутууну же мажбурлоонун башка формасын колдонуунун натыйжасында жасагандыгы аныкталса, ошондой эле ал адамдарды сатуунун курмандыгы деп таанылган учурда, ал ушул беренеде каралган аракеттер үчүн жоопкерчиликтен бошотулат. Ушул беренеде каралган аракеттер үчүн Кыргыз Республикасынын жараны жоопкерчиликке тартылган учурда, ички иштер органдары кармалган адамдын жашоо шарттарын изилдөө жана зарыл социалдык жардам көрсөтүү үчүн тартылып жаткан адам жөнүндө маалыматты социалдык коргоо органдарына жөнөтүүгө милдеттүү. (КР 2026-жылдын 23-апрелиндеги N 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1262-берене. Тилемчиликке тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1262) 1. Улгайган жарандарды, психикалык оорулардан жана бузулуулардан жапа чеккен адамдарды, кош бойлуу аялдарды, майыптыгы бар адамдарды тилемчиликке тартуу - 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет чет өлкөлүк жаран тарабынан бир айдын ичинде кайталанып жасалса - чет өлкөлүк жаранды Кыргыз Республикасынын чегинен чыгарып жиберүүгө алып келет."; (КР 2026-жылдын 23-апрелиндеги № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [127-берене. Баңгизат каражаттарын же психотроптук заттарды медициналык көрсөтмөлөрү жок колдонуу, коомдук жайларда спирт ичимдиктерин ичүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-127) Көчөлөрдө, стадиондордо, гүл бакчаларда, коомдук транспортто, же болбосо башка коомдук жайларда баңгизат каражаттарын, же болбосо психотроптук заттарды медициналык көрсөтмөлөрү жок колдонуу же спирт ичимдиктерин ичүү – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 20 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. ### [1271-берене. Мамлекеттик бийлик органдарынын мекемелеринде жана коомдук жайларда жүзүн толугу менен жашырууга тыюу салуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1271) Жүзүн жашыруу медициналык көрсөтмөлөрүнө, эмгектенүүсүнө жана кызматтык ишине, спорттук иш-чараларга катышуусуна, маданий, оюн-зоок же башка коомдук иш-чараларды өткөрүүгө байланышкан учурларды кошпогондо, мамлекеттик бийлик органдарынын мекемелеринде жана коомдук жайларда адамдын жүзүн толук жашыруусу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 21-январындагы № 17 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [128-берене. Ички иштер органдарынын кызматкеринин мыйзамдуу талабына баш ийбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-128) Коомдук тартипти сактоо боюнча милдеттерин өтөп жүргөн ички иштер органдарынын кызматкеринин мыйзамдуу талабына баш ийбөө – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга же болбосо 20 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. ### [129-берене. Коменданттык сааттын талаптарын (шарттарын) сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-129) Өзгөчө же согуштук абал мезгилинде киргизилген коменданттык сааттын убагында атайын берилген өткөрмөлөрсүз жана өздүгүн ырастаган документтерсиз көчөлөрдө жана башка коомдук жерлерде же болбосо турак жайдан тышкары жүрүү, – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо үч суткага чейин камакка алууну колдонууга алып келет. ### [130-берене. Өзгөчө же согуштук абал шарттарында укук тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-130) Өзгөчө же согуштук абал жарыяланган аймактарда укук тартибин бузууга багытталган аракеттер, же болбосо коомдук тартипти жана жеке адамдардын тынчтыгын бузган аракеттер, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [131-берене. Ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралдан атуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-131) Калктуу конуштарда, калктуу конуштардын чегинен тышкары адамдар көп чогулган жерлерде жана атууга болбой турган башка жерлерде ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралдан мыйзамсыз атуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 30 сааттык мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. ### [132-берене. Адистештирилген кызматтарды билип туруп жалган чакыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-132) Милиция, өрттөн сактоо, медициналык тез жардам же башка адистештирилген кызматты билип туруп жалган чакыруу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [133-берене. Ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын, же болбосо алардын атуучу ок-дарыларын сактоо жана ташуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-133) 1. Ички иштер органдарынын уруксаты бар ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын, же болбосо алардын атуучу ок-дарыларын сактоо же ташуу эрежелерин жеке адамдын бузуусу, – эскертүүгө же жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Алардын сакталышы үчүн жооптуу ишкананын, мекеменин же уюмдун кызматкеринин ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытуучу жана электрдик куралын, же болбосо атуучу ок-дарыларды сактоо же ташуу эрежелерин бузуусу, же болбосо анын ок атуучу куралды же атуучу ок-дарыларды максатсыз пайдалануусу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Адамдын алкоголдук, баңгизаттан же токсикоманиялык мас абалында ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытуучу жана электрдик куралын алып жүрүүсү, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [134-берене. Ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын каттоо мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-134) Жарандардын ок атуучу (мергенчилик), газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын каттоо (кайра каттоо) боюнча белгиленген мөөнөттөрдү же ички иштер органдарында аны каттоого коюу эрежелерин бузуусу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [135-берене. Ок атуучу, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын сатып алуу, сактоо, берүү же сатуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-135) 1. Жарандардын ок атуучу (мергенчилик), газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын ички иштер органдарынын уруксаты жок сатып алышы, башка адамдарга бериши же сатышы – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Соода ишканасынын (уюмунун) сайсыз мергенчилик ок атуучу куралын, газ, пневматикалык, ыргытма жана электрдик куралын жана алардын атуучу ок-дарыларын ички иштер органдарынын уруксаты жок жарандарга, ишканаларга, мекемелерге жана уюмдарга сатуусу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [136-берене. Жумушка паспортсуз кабыл алуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-136) Иш берүүчүнүн жарандарды жумушка паспортсуз кабыл алуусу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [137-берене. Паспортту мыйзамсыз алып коюу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-137) Жарандын паспортун күрөөгө алуу же башка мыйзамсыз алып коюу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [138-берене. Массалык иш-чараларды өткөрүү убагында коомдук коопсуздукту камсыз кылуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-138) Спорттук, маданий мүнөздөгү массалык иш-чараларды өткөрүү убагында аларды уюштурууга жана өткөрүүгө жооптуу жактардын коомдук коопсуздукту камсыз кылуу эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [139-берене. Тынч чогулуштарды өткөрүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-139) Тынч чогулуштарды өткөрүүнүн мыйзамда белгиленген тартибин бузуу, – 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [140-берене. Журналисттин мыйзамдуу кесиптик ишине тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-140) Маалыматты жайылтууга, же болбосо жайылтуудан баш тартууга мажбурлоо жолу менен журналисттин мыйзамдуу кесиптик ишине тоскоолдук кылуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [141-берене. Абийир жана дин тутуу эркиндигине укугун жүзөгө ашырууга тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-141) 1. Диний уюмдардын, диний окуу жайларынын, миссионерлердин иштерине же диний жөрөлгөлөрдү жасоосуна мыйзамсыз тоскоолдук кылуу же болбосо диний жана башка ынанымдарды эркин тандоого жана билдирүүгө мыйзамсыз тоскоолдук кылуу же аларды билдирүүгө, алмаштырууга же алардан баш тартууга мажбурлоо - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдары тарабынан жасалган ошол эле жосун, – кызмат адамдарына 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 21-январындагы № 17 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [142-берене. Дин тутуу эркиндиги жана диний бирикмелер жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-142) 1. Карылар жана майыптар үйлөрүндө, түзөтүү мекемелеринде, тергөө изоляторлорунда, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн кошуундарында, бөлүктөрүндө жана бөлүмдөрүндө дин иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын макулдугусуз диний жөрөлгөлөрдү, чогулуштарды жана башка диний иш-чараларды өткөрүү үчүн диний ишмерлерди, диний насаатчыларды жана миссионерлерди чакыруу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Диний багыттагы объекттерде шайлоо алдындагы үгүт иштерин, чогулуштарды жана саясий мүнөздөгү башка иш-чараларды өткөрүү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Диний уюмдардын же алардын өкүлдөрүнүн мамлекеттик бийлик органдарынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын ишине кийлигишүүсү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Диний окуу жайынан тышкары жеке тартипте диний сабактарды окутуу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Диний багыттагы объекттерден тышкары, маалыматты сактагычтарга карабастан, диний адабияттарды, башка диний басылма түрүндөгү, аудио жана видео материалдарды коомдук жайларда, мамлекеттик жана муниципалдык уюмдарда, мектепке чейинки билим берүү жана жаппы билим берүү уюмдарында, ошондой эле турак жайларды кыдыруу аркылуу таратуу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Диний иштин субъекттери тарабынан саясий партиялардын ишин каржылоо - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Дин иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда тиешелүү эсептик каттоодон өтпөстөн диний ишти жүзөгө ашыруу, диний багыттагы объектти пайдалануу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 8. Диний таандыгынын негизинде адамга же топко карата оозеки же жазуу жүзүндө, анын ичинде Интернет тармагында басмырлоо - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 21-январындагы № 17 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [142-1-берене. Экстремисттик материалдарды сактоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-142-1) Экстремисттик материалдарды сактоо, эгерде бул аракеттерде кылмыш-жаза жоопкерчилиги каралган квалификациялык белгилер камтылбаса, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет."; Эскертүү. Ушул беренеде каралган укук бузууну жасаган адам, экстремисттик материалдарды сактаган фактысы жөнүндө укук коргоо органдарына ыктыярдуу билдирген учурда жоопкерчиликтен бошотулат. Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары жана алардын кызмат адамдары тарабынан экстремисттик материалдарды пайдаланууга, анын ичинде сактоого Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте кызматтык ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууда жол берилет. Экстремисттик материалдарды сактоо мыйзамдуу кесиптик же кызматтык ишти, анын ичинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ишке ашырылуучу илимий, окуу же эксперттик максаттарда жүзөгө ашыруу менен шартталган учурларда ушул берене колдонулбайт. (КР 2025-жылдын 28-июлундагы № 160 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [143-берене. Өрт коопсуздугу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-143) Өрт коопсуздугу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 18-глава. Өндүрүш жана курулуш коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндө башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [144-берене. Долбоорлоо жана куруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-144) 1. Имараттарды жана курулмаларды долбоорлоодо, курууда техникалык регламенттердин, курулуш ченемдеринин, эрежелеринин жана стандарттарынын, ошондой эле алар менен өз ара байланышкан башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Курулуш объектин жайгаштыруу менен байланыштуу шаар куруу документтерин ишке ашырууда техникалык регламенттерди, курулуш ченемдерин, эрежелерин жана стандарттарын, ошондой эле алар менен өз ара байланышкан башка ченемдик укуктук актыларды бузуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 2000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Эксплуатациялоо процессинде имараттардын жана курулмалардын, анын ичинде көп батирлүү турак үйлөрдөгү жайлардын архитектуралык түрүн өзгөртүү тартибин бузуу, аларды мыйзамсыз кайрадан жабдуу, кайра профилдөө жана кайра конструкциялоо – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Курулуш материалдарын, буюмдарын же конструкцияларды өндүрүүдө, сатууда, ташууда же болбосо курулушта колдонууда техникалык регламенттердин, стандарттардын талаптарын бузуу – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Курулуш объекттерин пайдаланууга берилүүчү курулуп бүткөн объекттердин шайкештигин баалоосуз эксплуатациялоо – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [145-берене. Шаар куруу жана архитектура объекти жөнүндө билип туруп жалган маалымат берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-145) 1. Шаар куруу жана архитектура объекти жөнүндө билип туруп жалган маалымат берүү, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Шаар куруу-архитектура иши үчүн тиешелүү маалыматты берүүдөн баш тартуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [146-берене. Жаңыдан тургузулуп жаткан жана кайра конструкцияланып жаткан имараттардын жана курулмалардын бекемдигинин, ишенимдүүлүгүнүн, туруктуулугунун, сейсмикалык туруктуулугунун белгиленген деңгээлин жана алардын эксплуатациялык көрсөткүчтөрүн камсыз кылбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-146) Жаңыдан тургузулуп жаткан жана кайра конструкцияланып жаткан имараттардын жана курулмалардын бекемдигинин, ишенимдүүлүгүнүн, туруктуулугунун, сейсмикалык туруктуулугунун белгиленген деңгээлин жана алардын эксплуатациялык көрсөткүчтөрүн камсыз кылбоо – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [147-берене. Объекттердин курулушуна автордук жана техникалык көзөмөл жүргүзүүдө мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-147) 1. Автордук жана техникалык көзөмөл жүргүзүүдө мыйзамдардын талаптарын бузуу, ошого тете ченемдерди бузуу менен аткарылган иштердин шайкештигин ырастоо, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаза чарасы колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалган ошол эле жосундар, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [148-берене. Объектти жана курулманы долбоорлоодо, курууда, кайра конструкциялоодо, эксплуатациялоодо, ошондой эле жаңы технологияларды пайдаланууда санитардык ченемдерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-148) Объекти жана курулманы долбоорлоодо, курууда, кайра конструкциялоодо, объектти эксплуатациялоодо, ошондой эле жаңы технологияларды пайдаланууда санитардык ченемдерди бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [149-берене. Бөлүнүп берилген же бекитилген жер участогун өзүм билемдик менен кеңейтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-149) Бөлүнүп берилген же бекитилген жер участогун өзүм билемдик менен кеңейтүү, - жеке жактарга - 300 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 1000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 7-июлундагы № 133 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 19-глава . Аба транспортунун кыймылынын коопсуздугун жана аны эксплуатациялоону камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [150-берене. Аба мейкиндигин пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-150) Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин пайдалануунун, атап айтканда: аба кемелеринин, учкучу жок аба кемелеринин учууларынын, ракеталарды атуунун, ок атуунун, жардыруу иштерин жана Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин пайдалануу менен байланышкан иштин башка түрлөрүнүн тартибин бузуу, ал төмөнкүдөй түрдө жасалса: 1) ишти учуу планын көрсөтпөстөн (кабарлабай туруп контролдонбогон аба мейкиндигинен учууда), учууну аткарууга уруксатсыз жүзөгө ашыруу, аба кемелеринин учуу коопсуздугуна коркунуч келтирүүчү ишти уруксатсыз жүзөгө ашыруу; 2) аба кемелеринин Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин пайдалануудагы тыюу салууларды жана чектөөлөрдү сактабоосу; 3) Кыргыз Республикасынын коргоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын уруксаты жок аба кемесинин тыюу салынган зонанын, учуу чектелген зонанын аймагынын үстүнөн учуп өтүшү же Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасын кесип өтүү эрежелерин бузуу; 4) учуу коопсуздугуна коркунуч келтирилген учурларды жана авиациялык кырсыктын алдын алуу учурларын кошпогондо, аба кемелеринин тигинен, капталдан узунунан кеткен эшелондошууну сактабагандыгы, белгиленген ченемдерден ашкан аралыкта аба кыймылын тейлөөчү аба трассаларынан жана каттамдарынан четтөөсү; 5) учуу коопсуздугуна коркунуч келтирилген жана авиациялык кырсыктын алдын алуу учурларын кошпогондо, аба мейкиндигин пайдалануучулардын аба кыймылын тейлөө органдарынын командаларын аткарбоосу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [151-берене. Учууну аткаруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-151) 1. Учууну аткаруу ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун бузуу же аткарбоо, анын ичинде учууну жүргүзүүгө карата жалпы талаптарды бузуу, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жарандык авиация чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жана авиация техникасын өндүрүүчүлөрдүн учуу коопсуздугуна коркунуч алып келүүчү буйруктарынын, инспектордук жазма буйруктарынын, учуу жарактуулугунун директивасынын талаптарын аткарбоо, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Коркунучтуу жүктөрдү аба аркылуу ташуу эрежелерин бузуу же аткарбоо, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [152-берене. Авиациялык электр байланышын пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-152) Авиациялык электр байланышын пайдалануу эрежелерин, анын ичинде байланышты түзүү жана жүргүзүү эрежелерин, авиациялык электр байланыш каражаттарын пайдалануу тартибин бузуу, ошондой эле ага тоскоолдуктарды түзүү; учууларды радиотехникалык камсыз кылуу каражаттарын эксплуатациялоонун техникалык эрежелерин бузуу; учууларды радиотехникалык камсыз кылуу каражаттарын жер үстүндө жана учууда текшерүүнү уюштурууну жана жүргүзүүнү бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [153-берене. Авиациялык коопсуздук эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-153) 1. Авиациялык коопсуздук ченемдерин, эрежелерин же жол-жоболорун бузуу же аткарбай коюу, – 1) контролдонуучу зонага же жарандык авиация уюмунун баруу чектелген корголуучу зонасына адамдардын жана автотранспорт каражаттарынын санкциясыз кирүүсү; 2) аэродромдун, вертодромдун иштеп жаткан аймагындагы, анын ичинде контролдонуучу зонада же баруу чектелген кайтарылуучу зонада коомдук тартиптин жана авиациялык коопсуздукка жана учуулардын коопсуздугуна коркунуч келтирүүчү жүрүм-турум эрежелери адамдар тарабынан бузулганда; 3) адамдардын контролдонуучу зонада же баруу чектелген кайтарылуучу зонада өткөрмөлөрдү, анын ичинде транспорт каражаттарына өткөрмөлөрдү талаптагыдай пайдаланбоосу; 4) аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун), аба кемелеринин эксплуатанттарынын, анын ичинде чет элдик авиаташуучулардын, май куюучу уюмдардын, жүк терминалдарынын, тез тамактануу цехтеринин, жерде тейлөөчү кызмат көрсөтүүлөрдүн жеткирүүчүлөрүнүн, аэронавигациялык каражаттарды тейлөө органынын аэронавигациялык каражаттарды жеткирүүчүлөрдүн, контролдонуучу жана корголуучу зоналарда кызмат көрсөтүүчү уюмдардын (алымсыз соода дүкөндөрүнүн, коомдук тамактануу ишканаларынын ж.б.), авиациялык коопсуздук программаларынын жоктугу, жаңыртылбашы же аткарбоосу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Контролдонуучу зонаны же баруу чектелген корголуучу зонаны тосмолоону күтүү боюнча чараларды көрбөө – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жарандык аба кемесинин бортуна текшерүүдөн өтпөгөн адамдардын, кол жүгүнүн же багаждын, жүктүн, почтанын, борт запастарынын, же болбосо жарандык аба кемелери менен ташууга тыюу салынган предметтердин же заттардын өтүп кетишине жол бербөө боюнча чараларды көрбөй коюу, – юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Жарандык аба кемесинин бортуна текшерүүдөн өтпөгөн адамдарды, кол жүгүн же багажды, жүктү, почтаны, борт запастарын, же болбосо жарандык аба кемелери менен ташууга тыюу салынган предметтерди же заттарды жеткирүү же жеткирүүгө көмөктөшүү, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [154-берене. Аба ташуулары чөйрөсүндө ташуучунун жарандык жоопкерчилигин камсыздандыруу жѳнүндѳ мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-154) Аба ташууларды жүргүзүүдө «Ташуучунун жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жана «Кооптуу жүктөрдү ташуучунун жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо – юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [155-берене. Аба кемелерин тейлөөдө жана аэродромду эксплуатациялык күтүүдө транспорт каражаттарынын айдоочуларынын атайын автотранспорттун жана механизация каражаттарынын кыймылын жана иштешин уюштуруу боюнча талаптарды сактабоосу же бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-155) Техникалык жана коммерциялык тейлөөдө аба кемелерине атайын унаалар менен келүү (кетүү) эрежелерин бузуу; аба кемелерин буксирлөө эрежелерин уюштуруу эрежелерин бузуу; транспорт каражаттарынын айдоочуларынын аба кемелерин тейлөөдө жана аэродромду эксплуатациялык күтүүдө белгиленген кыймылдын ылдамдыгын бузуусу; транспорт каражаттарынын айдоочуларынын аэродромдун, перрондун аймагында же аба кемелерин тейлөө занасында белгиленген кыймылдын ылдамдыгын ашыруусу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [156-берене. Аба кемелерин кайтаруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-156) Аба кемелерин же контролдонуучу зонада же баруу чектелген кайтарылуучу зонада объекттерди коргоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [157-берене. Аэродромго жанаша аймакта курулуш эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-157) Аба кемелеринин учуусу үчүн коркунучтуу объекттерди аэродромго жанаша аймакта куруу же жайгаштыруу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [158-берене. Аэродромду, вертодромду, кондуруу аянтчаларын эксплуатациялоо шарттарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-158) Аэродромду, вертодромду, кондуруу аянтчаларын пайдалануунун шарттарын бузуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [159-берене. Аэродромдун аймагында канаттуулардын жана жаныбарлардын жалпы топтолгон уяларын жайгаштырууну жана пайдаланууну бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-159) Аэродромдун аймагында канаттуулардын жана жаныбарлардын жалпы топтолгон уяларын жайгаштырууну жана пайдаланууну бузуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [160-берене. Лазердик, жарык берүүчү, прожектордук жана радио нурдануучу каражаттарды пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-160) Лазердик, жарык берүүчү, прожектордук жана радио нурдануучу каражаттарды пайдалануу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [161-берене. Авиациялык күйүүчү-майлоочу материалдарды жана атайын суюктуктарды кабыл алуу, сактоо, май куюуга берүүгө даярдоо жана алардын сапатын контролдоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-161) Авиациялык күйүүчү-майлоочу материалдарды жана атайын суюктуктарды кабыл алуу, сактоо, май куюуга берүүгө даярдоо жана алардын сапатын контролдоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [162-берене. Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясын авиаотун менен камсыз кылуу уюмдарына карата сертификаттык талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-162) Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясын авиаотун менен камсыз кылуу уюмдарына карата сертификаттык талаптарды бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [163-берене. Авиациялык персоналдын иштөөсүнө жол берүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-163) Авиациялык же тейлөөчү персоналдын иштөөсүнө жол берүү тартибин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [164-берене. Аба кемелерин кароо жүргүзүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-164) Жарандык авиациянын аба кемелерин учуу алдында же учуудан кийин кароо жүргүзүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [165-берене. Жарандык аба кемесинде жүрүм-турум эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-165) Жарандык аба кемесинде жүргөн адамдардын аба кемесинин экипажынын буйруктарын жана көрсөтмөлөрүн, анын ичинде сүрөткө, киного тартуу жана видеого тартуу эрежелерин аткарбоосу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 20-глава . Суу транспортунун кыймылынын жана аны эксплуатациялоонун коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [166-берене. Кемени сүзүүгө чыгаруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-166) Суу же дарыя кемесин сүзүүгө чыгаруу (багыттоо) эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [167-берене. Кемелерди пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-167) 1. Эксплуатациялоого тыюу салынган кемени башкаруу же аны жүктөө, жабдуу, жүргүнчүлөрдү батыштыруу эрежелерин же сүзүү шарттарына карата чектөөлөрдү бузуу менен айдоо – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Бул кемени башкарууга укугу жок адамдын кемени айдоосу же мындай кемени башкарууга укугу жок адамга айдаганга берүү, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Кемени айдоочунун кемени пайдалануунун башка эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [168-берене. Кемелердин маневр жасоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-168) Кемелердин маневр жасоо эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [169-берене. Мас абалындагы айдоочуларга кеме айдоого жол берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-169) Алкоголдук, баңгизаттык, же башкача мас абалындагы кеме айдоочунун же башка адамдын, же белгиленген мөөнөттө медициналык кароодон өтпөгөн адамдын кеме айдоосуна жол берүү, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [170-берене. Чакан көлөмдүү кемелердин кыймылынын эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-170) Кеме айдоочулардын чакан кемелердин кыймылынын эрежелерин бузуусу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [171-берене. Суу транспортунда кыймылдын коопсуздук эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-171) 1. Жүргүнчүлөрдү суу транспорту менен ташууда «Ташуучунун жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Порттогу сууларда кемелердин кыймылы же токтоп туруу эрежелерин, кемелердеги жүргүнчүлөрдүн коопсуздук эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [172-берене. Кемелерди каттоо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-172) Кемелерди милдеттүү каттоо тартибин бузуу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [173-берене. Кемелерди эксплуатациялоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-173) 1. Суу транспортунда жүктөрдү ташуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Навигациялык жабдуу, байланыш, сигнал берүү каражаттарын, же башка гидротехникалык курулмаларды эксплуатациялоо же алардын иштөө режиминин эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [174-берене. Кемелердеги радиоорнотмолорду пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-174) Кемелердеги радиоорнотмолорду пайдалануу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [175-берене. Кемелердин токтоп туруусу үчүн базаларды (курулмаларды) күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-175) Кемелердин токтоп туруусу үчүн базаларды (курулмаларды) күтүү эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [176-берене. Суудагы иштерди жүргүзүүнүн коопсуздук эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-176) Сууда суучулдук жана башка иштерди жүргүзүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 21-глава . Автомототранспорт жана электротранспорт кыймылынын жана аларды эксплуатациялоонун коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [177-берене. Жол курулмаларын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-177) 1. Жолду, көчөнү, темир жол өткөөлүн же башка жол курулмаларын же болбосо жол кыймылын уюштуруунун техникалык каражаттарын бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. көчөнүн же жолдун өтүүчү бөлүгүн булгоонун алдын алууга карата чараларды көрбөө, жолдун өтүүчү бөлүгүндөгү оңдоо-курулуш иштеринин натыйжасында бузулган жолдун же көчөнүн элементтерин калыбына келтирүү эрежелерин бузуу жол кыймылынын коопсуздугуна коркунуч келтирсе, - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [178-берене. Автомобиль жолдорун, көчөлөрдү, темир жол өткөөлдөрүн жана башка жол курулмаларын күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-178) 1. Калктуу конуштардагы жолдордо жумуштарды жүргүзүү, жолдорду, темир жол өткөөлдөрүн жана жол курулмаларын күтүү боюнча талаптарды, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу эрежелеринде белгиленген башка талаптарды аткарбоо, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, жабыр тарткан жактын саламаттыгына жеңил зыян келтирүү, транспорт каражатын, жүктөрдү, жолдорду, жолдогу жана башка курулмаларды же башка мүлктү бузуу менен жол-транспорт кырсыгына алып келген аракет, – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жолдордо жана башка жол курулмаларында уруксат документтери жок оңдоо-өндүрүш иштерин жүргүзүү – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [179-берене. Автомобиль жолдорунун бөлүү тилкесин сактоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-179) 1. Тиешелүү органдар менен макулдашпастан жол жээгиндеги тилкелерде, соода түйүндөрүн, тамактануу пункттарын, сервистерди куруу жана уюштуруу же жарнама такталарын, паннолорду, афишаларды, транспаранттарды, көрнөктөрдү, плакаттарды, белгилерди, көрсөткүчтөрдү орнотуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Автомагистралга бөлүнгөн тилкедеги участокту айдоо, тигилген бак-дарактарды кыюу жана зыянга учуратуу, транспорт каражаттарын көк чөптүү аянттарга жана жашылдандыруу үчүн арналган жерлерге токтотуу, чымдарды же кыртышты оюп алуу, чоң жолго кошулуучу жолдорду өзүм билемдик менен куруу же бөлүүчү тилкени бузуу, канализациялык, өнөр жайлык, мелиорациялык жана агынды сууларды суу бургуч курулмаларга жана резервдерге агызуу, - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Автомобиль жолуна бөлүнгөн тилкеде айыл чарба продукцияларын кургатуу, курулуш жана өнөр жай таштандыларын таштоо, ошондой эле курулуш жана башка материалдарды үйүп салуу - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Тиешелүү мамлекеттик органдар жана (же) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашпастан, автомобиль жолуна бөлүнгөн тилкеде шлагбаум жана башка тосмолорду орнотуу, эгерде укук бузуучунун аракеттеринде кылмыш-жаза жосундарынын белгилери жок болсо, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [180-берене. Жолдун жүрүүчү бөлүгүндө жайгашкан кароочу кудуктарды, жер алдындагы коммуникацияларды күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-180) 1. Жолдун жүрүүчү бөлүгүндө жайгашкан кароочу кудуктарды, жер алдындагы коммуникацияларды күтүүнүн эрежелерин бузуу, ага тете жолдун үстүңкү бетине суунун, техникалык суюктуктардын, буунун чыгышына жана ушул себептен улам жол бетинин бузулушуна, муздун пайда болушуна, көрүүнүн чектелишине жана башка тоскоолдуктарга алып келген жер астындагы коммуникациялардын бузуктарын оңдоо үчүн чараларды көрбөө, – юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, адамдын саламаттыгына жеңил зыян келтирүү, транспорт каражаттарын, жүктөрдү жана башка мүлктү бузуу менен жол-транспорт кырсыгына алып келген жосун, – юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [181-берене. автомобиль жолдору менен жүрүү үчүн транспорт каражаттарынын белгиленген жол берилген салмак-габариттик параметрлеринин ченемдерин сактабоо (ашыруу) жана автомобиль жолдорунун сакталышын жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча башка талаптарды сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-181) 1. Кыргыз Республикасынын жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору, муниципалдык автомобил жолдору менен жүрүү үчүн транспорт каражаттарынын белгиленген жол берилген салмак-габариттик параметрлеринин ченемдерин сактабоо (ашыруу) - жеке жактарга - 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле жосун жыл ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга - 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жүк жөнөтүүчүнүн ташылуучу жүктүн транспорттук документтеринде жүктүн массасы же габариттери жөнүндө анык эмес маалыматтарды берүүсү - жеке жактарга - 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Юридикалык жак тарабынан транспорт каражатына жүктү жүктөөдө жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору, муниципалдык автомобил жолдору менен жүрүү үчүн транспорт каражаттарынын жол берилген салмак-габариттик параметрлеринин ченемдеринен ашыруу - 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Эгерде транспорт каражаттарынын кыймылына мындай чектөөлөр жол-климаттык шарттардан улам киргизилсе, автомобиль жолдору боюнча транспорт каражаттарынын кыймылын убактылуу токтотуунун же чектөөнүн талаптарын сактабоо - жеке жактарга - 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 24-январындагы N 26, 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык) ### [182-берене. Транспорт каражаттарын эксплуатациялоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-182) 1. Эксплуатациялоого тыюу салынган, техникалык бузуктары бар транспорт каражаттарын башкаруу, - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул транспорт каражаты үчүн милдеттүү болгон техникалык кароодон өтпөгөн транспорт каражатын айдоо, - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Транспорт каражатын каттоо тартибин бузуу, - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Транспорт каражатын мамлекеттик каттоонун номердик белгилери же анын бирөөсү жок башкаруу, ага тете мамлекеттик каттоонун номердик белгилерин (белгисин) идентификациялоого тоскоолдук жараткан же болбосо алардын түрүн өзгөртүүгө же жашырууга мүмкүндүк берген түзүлүштөрдү жана материалдарды колдонуу менен мамлекеттик каттоонун номердик белгилери бар транспорт каражатын башкаруу, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Номердик белгини жайгаштыруу эрежелерин бузуу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Мотошлемдерди же коопсуздук курларын пайдалануу эрежелерин бузуу, - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Ыйгарым укуктуу адамдын пайдаланууга тыюу салынган техникалык бузугу бар же милдеттүү техникалык кароодон өтпөгөн, же болбосо белгиленген тартипте катталбаган транспорт каражатынын жол кыймылына катышуусуна жол берүүсү, - юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [183-берене. Техникалык кароону жүргүзгөн диагностикалык борборлордун, ошондой эле автомототранспорт каражаттарын оӊдоо боюнча кызматтарды көрсөтүүчү субъекттердин жоопкерчилиги](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-183) 1. Диагностикалык борборлордун техникалык кароо жүргүзүүдө өздөрүнүн функцияларын талаптагыдай аткарбашы, техникалык регламенттердин талаптарын сактабашы жана укукка каршы аракеттерди (аракетсиздиктерди) жасашы – юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын тийиштүү маалымкаты жок, жол-транспорт кырсыгына мүнөздүү бузугу бар автомототранспорт каражаттарын оңдоо-калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү, – жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [184-берене. Транспорт каражаттарын документи жок башкаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-184) 1. Айдоочунун транспорт каражатын транспорт каражаттарын башкаруу укугуна күбөлүгү жок же болбосо тиешелүү категориясыз же транспорт каражатын каттоочу документи, же болбосо жүргүнчүлөрдү ташуу боюнча ишти жүзөгө ашырууга лицензиясы жок башкаруусу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жер үстүндө жүрүүчү транспорт каражатынын ээсинин транспорт каражатын жарандык-укуктук жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандырууну тастыктаган, мыйзамдарда каралган документи жок башкаруусу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Кандай болбосун транспорт каражатын башкарууга укугу жок адамдын, ага тете укугу убактылуу токтотулган адамдын транспорт каражатын башкаруусу, же транспорт каражатын башкарууга укугу жок адамга мындай транспорт каражатын башкарууга берүүсү - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Транспорт каражаттарын башкаруу укугунан мурда ажыратылган адамдын транспорт каражатын башкаруусу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул берененин жоболору мыйзамдарда белгиленген тартипте транспорт каражатын айдоо боюнча окутуучу курстардан өтүп жаткан адамдарга карата колдонулбайт. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [185-берене. Транспорт каражатынын айдоочусунун ички иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын, транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын жана бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын кызматкерлеринин транспорт каражатын токтотуу жөнүндө талаптарын аткарбоосу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-185) Транспорт каражатынын айдоочусунун ички иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын, транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын жана бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын кызматкерлеринин транспорт каражатын токтотуу жөнүндө талаптарын аткарбоосу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 4-августундагы № 163 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [186-берене. Транспорт каражатынын айдоочусунун жараксыз транспорт каражаттарын башкаруу укугуна күбөлүктү жана транспорт каражатын каттоо жөнүндө күбөлүктү көрсөтүүсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-186) Транспорт каражатынын айдоочусунун жараксыз транспорт каражаттарын башкаруу укугуна күбөлүктү көрсөтүүсү жана бул фактынын андан кийин да белгиленүүсү - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Транспорт каражатынын айдоочусунун транспорт каражатын каттоо (транспорт каражатын мамлекеттик каттоону убактылуу токтотуу) жөнүндө жараксыз күбөлүктү көрсөтүүсү - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [187-берене. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын кыймылдын белгиленген ылдамдыгынан ашуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-187) 1. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын кыймылдын белгиленген ылдамдыгынан 10 км/сааттан көп, бирок 20 км/сааттан көп эмес ашуусу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын кыймылдын белгиленген ылдамдыгынан 20 км/сааттан көп, бирок 40 км/сааттан көп эмес ашуусу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын кыймылдын белгиленген ылдамдыгынан 40 км/сааттан көп, бирок 60 км/сааттан көп эмес ашуусу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын кыймылдын белгиленген ылдамдыгынан 60 км/сааттан көп ашуусу - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [188-берене. Транспорт каражаттарынын айдоочуларынын жол кыймылынын эрежелерин бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-188) 1. Жол белгилеринин талаптарын, жолдун жүрүүчү бөлүгүндөгү чийиндердин талаптарын аткарбоо (каршы кыймылдын тилкесине чыгуу менен озуп өтүүнү же болбосо маневр жасоо эрежелерин бузууларды кошпогондо); токтоо же токтоп туруу эрежелерин бузуу; коопсуз аралыкты, интервалды сактабоо же болбосо жолдун жүрүүчү бөлүгүндө транспорт каражаттарын жайгаштырууну бузуу же автомагистралдар боюнча жүрүү эрежелерин бузуу; светофордун тыюу салуучу сигналы же жөнгө салуучунун тыюу салуучу жаңсоосу болгондо жол белгилери же жолдун жүрүүчү бөлүгүнүн чийиндери менен белгиленген стоп-линиянын алдында токтоо жөнүндө Жол кыймылынын эрежелеринин талаптарын аткарбоо; каршы кыймыл тилкесине чыкпай туруп кууп өтүү же маневр жасоо эрежелерин бузуу; тышкы жарык берүүчү приборлорду же болбосо эскертүүчү сигналдарды пайдалануу эрежелерин бузуу (бардык механикалык транспорт каражаттарына сутканын жарык убагында калктуу конуштардан тышкары жерлерде фаранын жандырылган жакын жарыгы менен жүрүү талаптарын кошпогондо) - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Маршруттук транспорт каражаттары үчүн тилкеде токтоо же токтоп туруу эрежелерин бузуу; айдоону үйрөтүү эрежелерин бузуу; жөө жүрүүчүнүн өткөөлдөрүнөн өтүү эрежелерин бузуу, жөө жүрүүчүнүн өткөөлдөрүндө жөө жүрүүчүгө артыкчылыктарды бербөө, жүктөрдү ташуу же болбосо транспорт каражаттарын сүйрөтүү эрежелерин бузуу; айдоочунун транспорт каражатында жүрүп баратканда колдун жардамысыз сүйлөшүүгө мүмкүндүк берүүчү техникалык түзүлүштөр менен жабдылбаган байланыш каражаттарын пайдалануу эрежелерин бузуу (кечиктирилгис кызматтык милдеттерин аткарган учурдагы атайын транспорт каражаттарынын айдоочуларын кошпогондо); автомобиль жолдоруна айдоочулар, жүргүнчүлөр же жол кыймылынын башка катышуучулары тарабынан таштандыларды жана башка предметтерди ыргытуу (таштап салуу, үйүп салуу, өрттөө) - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Өткөөлдөрдөн өтүү же светофордун тыюу салуучу сигналында же болбосо жөнгө салуучунун тыюу салуучу жаңсоосунда өтүү эрежелерин бузуу, ага тете тротуар менен же болбосо жөө жүрүүчүнүн же велосипед жолунда жүрүү; жалпы пайдалануудагы транспорт каражаттарына артыкчылык бербөө, анын ичинде жалпы пайдалануудагы транспорт каражаттарынын токтоочу жерлеринен өтүү эрежелерин бузуу; кыймылдаткычтын иштетилген газдарын чыгаруучу тутумунун үнүнүн (күрүлдөшүнүн) деңгээлин күчөтүү үчүн кайра жабдуу, ага тете жабдууларды орнотуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Атайын жарык берүүчү жана үн чыгаруучу сигналдык түзүлүштөрдү иштетүү менен жүрүп бараткан транспорт каражаттарынын кыймылына артыкчылык бербөө, - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Жол кыймылынын катышуучулары жолдун кайсы жеринде турганына, ошондой эле светофордун сигналдарынын, жол белгилеринин же болбосо жол чийиндеринин талаптарына карабастан жөнгө салуучунун сигналдарынын жана буйруктарынын талаптарына баш ийүүгө милдеттүү. Ыкчам жана атайын кызматтардын транспорт каражаттарынын айдоочулары жаркылдоочу маяктарын күйгүзүп, кечиктирилгис кызматтык милдеттерин аткаруу учурунда ушул берененин талаптарын (жөнгө салуучунун сигналдарынан тышкары) аткарбашы мүмкүн. Алар кыймыл учурунда мындай артыкчылыкты өздөрүнө жол бошотулуп жаткандыгына ынанганда гана пайдалана алат. 5. Каршы кыймыл тилкесине чыгуу менен озуп өтүү же маневр жасоо эрежелерин бузуу, - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [189-берене. Автоээнбаштык](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-189) 1. Автоээнбаштык, башкача айтканда, транспорт каражатынын айдоочусунун коомду урматтабаганын ачык эле билдирген, жол кыймылынын эрежелерин жана транспорт каражатын пайдаланууну бузуу менен коштолгон (автомобиль жарышы, белгиленбеген жерлерде ар кандай түрдөгү көрсөтмөлүү айдоо ж.б.) коомдук тартипти жана жарандардын тынчтыгын ачыктан-ачык бузган атайын аракети, - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет жыл ичинде кайталанып жасалса, -жеке жактарга транспорт каражатын башкаруу укугунан 6 айлык мөөнөткө ажыратууга менен 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [190-берене. Жөө жүрүүчүнүн, жүргүнчүнүн, велосипедди, жеке мобилдүүлүк каражатын, арабаны башкарган жана мал айдаган адамдын жол кыймылынын эрежелерин бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-190) 1. Жөө жүрүүчүнүн, жүргүнчүнүн, велосипедди, жеке мобилдүүлүк каражатын, мопедди, арабаны башкарган жана мал айдаган адамдын жол кыймылынын эрежелерин бузуусу, - жеке жактарга эскертүү берүүгө же 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн адамдардын жол кыймылынын эрежелерин мас абалда бузуусу, - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 11-июнундагы № 93 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [191-берене. Кечиктирилгис учурларда транспорт каражатын бербей коюу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-191) Ички иштер органдарынын, улуттук коопсуздук кызматынын кызматкерине же медициналык кызматкерге кечиктирилгис учурларда транспорт каражатын бербей коюу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [192-берене. Жол кыймылынын эрежелеринин башка талаптарын жана транспорт каражаттарын пайдаланууга жол берүү боюнча негизги жоболорду жана кызмат адамдарынын жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо боюнча милдеттерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-192) 1. Ушул Кодексте каралгандарды кошпогондо, жол кыймылынын эрежелеринин башка талаптарын жана транспорт каражаттарын пайдаланууга жол берүү боюнча негизги жоболорду жана кызмат адамдарынын жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо боюнча милдеттерин бузуу - эскертүүгө же жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Транспорт каражатынын, жүктүн, автомобиль жолунун, көчөнүн, темир жол өткөөлүнүн, жол курулмасынын же башка мүлктүн бузулуусуна алып келген жол кыймылынын эрежелеринин талаптарын жана транспорт каражаттарын пайдаланууга жол берүү боюнча негизги жоболорду жана кызмат адамдарынын жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо боюнча милдеттерин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Эгерде укук бузуучунун аракеттеринде кылмыш жазасына тартуучу жосундун белгилери жок болсо, адамдын ден соолугуна зыян келтирүүчү, жол кыймылынын эрежелеринин башка талаптарын жана транспорт каражаттарын пайдаланууга жол берүү боюнча негизги жоболорду жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча кызмат адамдарынын милдеттерин бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Кылмыш жазасына тартуучу жосундун белгилери жок болгондо, жол транспорт кырсыгынын катышуучусу болуп саналган айдоочу кырсык болгон жерди жол кыймылынын эрежелеринин талаптарын бузуу менен таштап кетсе - жеке жактарга транспорт каражатын башкаруу укугунан 6 айлык мөөнөткө ажыратуу менен 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Кылмыш жазасына тартуучу жосундун белгилери жок болгондо, кандай болбосун транспорт каражаттарын башкарууга укугу жок адам өзү катышуучусу болуп саналган жол транспорт кырсыгы болгон жерди таштап кетсе - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Автомобиль жолдору менен жүрүү үчүн транспорт каражатынын белгиленген жол берилген салмак-габариттик параметрлеринин ченемдерин бузууларды (ашырууларын) фото жана видео фиксациялоо функциясы бар атайын техникалык каражаттар орнотулган жол участокторунда жолдун жүрүүчү бөлүгүндөгү чийиндердин талаптарын аткарбоо - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Жол транспорт кырсыгынын катышуучусу бул кырсык тууралуу кабарлоону милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарга ылайык биргелешип түзүү укугун колдонгон шартта, жарандык-укуктук жоопкерчилиги камсыздандырылган адам ушул берене менен каралган, транспорт каражатынын бузулуусуна алып келген жолдо жүрүү эрежелерин бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылууга тийиш эмес. (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27, 2024-жылдын 24-январындагы N 26 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [1921-берене. Акы төлөнүүчү муниципалдык унаа токтотуучу жайга транспорт каражатын жайгаштыруу үчүн акы төлөөдөн качуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-1921) Акы төлөнүүчү муниципалдык унаа токтотуучу жайга (акы төлөөнүн жана убакытты эсепке алуунун автоматташтырылган системасы болгондо) транспорт каражатын жайгаштыруу (токтотуу) үчүн белгиленген акыны төлөөдөн качуу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 21-майындагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [193-берене. Mac абалындагы айдоочунун транспорт каражатын башкаруусу, мас абалындагы же транспорт каражатын башкарууга укугу жок адамга транспорт каражатын башкарууга берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-193) 1. Алкоголдук, баңгизат каражаттарынын, психотроптук жана башка маң кылуучу заттардан мас абалда болушкан айдоочунун же транспорт каражатын башкарууга укугу жок адамдын автотранспорт каражатын башкаруусу - жеке жактарга транспорт каражатын башкаруу укугунан эки жылдык мөөнөткө ажыратуу менен 800 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Айдоочунун же транспорт каражатын башкарууга укугу жок, транспорт каражатын башкарган адамдын белгиленген тартипте мас абалын күбөлөндүрүүдөн өтүүдөн баш тартуусу - жеке жактарга транспорт каражатын башкаруу укугунан үч жылдык мөөнөткө ажыратуу менен 1000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Автомототранспорт каражатын эксплуатациялоо үчүн жооптуу адамдын алкоголдук, баңгизаттык же кандай болбосун башкача мас абалдагы же болбосо бул каражатты башкарууга укугу жок адамды автомототранспорт каражатын башкарууга жол берүүсү, буга тете автомототранспорт каражатынын айдоочусунун же болбосо ээсинин мас абалдагы адамга аны башкарууга берүүсү - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган, этиятсыздыктан материалдык зыян же болбосо адамдын ден соолугуна залал келтирүүгө алып келген жосун, эгерде укук бузуучунун аракеттеринде кылмыш жазага тартуучу жосундун белгилери жок болсо - жеке жактарга транспорт каражатын башкаруу укугунан үч жылдык мөөнөткө ажыратуу менен 1000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып салууга алып келет."; (КР 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 , 2026-жылдын 5-июнундагы № 81 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ### [194-берене. Ички иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен тиешелүү макулдашуусу жок кайра жабдылган транспорт каражатын башкаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-194) 1. Айдоочунун тиешелүү макулдашуусу жок кайра жабдылган же транспорт каражатынын конструкциясында каралбаган кошумча жабдуулар орнотулган транспорт каражатын башкаруусу, - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Сыртына ыкчам кызматтардын транспорт каражаттарынын атайын түстүү графикалык схемалары мыйзамсыз түшүрүлгөн же атайын үн чыгаруучу же жарык берүүчү сигналдар орнотулган транспорт каражатын башкаруу, - түшүрүлгөн атайын түстүү графикалык схемаларды, жазууларды, сүрөттөрдү, атайын үн чыгаруу жана жарык берүү үчүн орнотулган атайын жабдууларды жок кылуу менен жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Транспорт каражатынын алдыңкы эшиктеринин каптал айнектерин күңүрттөтүүгө ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын уруксаты жок айдоочунун маңдайкы айнеги жана (же) алдыңкы эшиктеринин каптал айнектери күңүрттөлгөн, анын ичинде колдо жасалган, өнөр жайда даярдалган, же болбосо аларга тартылган пардалары же айнектеринде чагылышкан күңүрттөтүүчү жабуусу бар транспорт каражатын башкаруусу - жеке жактарга - 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга - 400 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Бул ченем тизмеги Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталуучу атайын автоунааларга жайылтылбайт. (КР 2022-жылдын 14-апрелиндеги № 26, 2023-жылдын 15-февралындагы № 27 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык) ### [195-берене. Кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-195) 1. «Кооптуу жүктөрдү ташуучунун жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Айдоочунун кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерин же автомобиль жолдору, көчөлөр же темир жол өткөөлдөрү аркылуу ири габариттүү же болбосо оор салмактуу транспорт каражаттарынын жүрүү эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 175 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Айдоочунун ири габариттүү жана оор салмактуу жүктөрдү ташуу эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Ири габариттүү жана оор салмактуу автомобиль транспорту менен кооптуу жүктөрдү ташыган айдоочулардын транспорт каражатын тийиштүү уруксаты жок башкаруусуна жол берүү – жеке жактарга 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [196-берене. Идентификациялык номерлери каттоо документтериндеги жазууларга ылайык келбеген транспорт каражаттарын эксплуатациялоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-196) Курамдык бөлүктөрүнүн идентификациялык номерлери каттоо документтериндеги жазууларга ылайык келбеген транспорт каражаттарын эксплуатациялоо же аларды жок кылуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [197-берене. Транспорт каражатын жолго чыгаруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-197) Техникалык абалы же жабдуулары жол кыймылынын эрежелерине, жол кыймылынын коопсуздук стандарттарына же техникалык эксплуатациялоого ылайык келбеген транспорт каражаттарын жолго чыгаруу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [198-берене. Жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу менен байланышкан автомобиль жолдорун, көчөлөрдү, темир жол кыймылдуу курамын, темир жол транспортунун инфратүзүмүн, жол курулмаларын куруу, оңдоо жана күтүү, экплуатациялоого жаткан механикалык транспорт каражаттарын техникалык тейлөө жана оңдоо ченемдерин жана эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-198) 1. Транспорт каражаттарын же алардын тетиктерин, же болбосо аларды кошумча жабдуудагы башка предметтерди оңдоодо, автомобиль жолдорун, көчөлөрдү, темир жол кыймылдуу курамын, темир жол транспортунун инфратүзүмүн жана жол курулмаларын курууда, оңдоодо же күтүүдө техникалык регламенттердин эрежелерин, ченемдерин же талаптарын бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Автомобиль жолдорунун, дөңгөлөктүү транспорт каражаттарынын, айыл чарба жана токой чарба тракторлорунун жана алардын чиркегичтеринин, темир жол кыймылдуу курамынын жана темир жол транспортунун инфратүзүмүнүн коопсуздугу боюнча техникалык регламенттердин жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу менен байланышкан талаптарын бузуу, - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Автомобиль жолдорунун, дөңгөлөктүү транспорт каражаттарынын, айыл чарба жана токой чарба тракторлорунун жана алардын чиркегичтеринин, темир жол кыймылдуу курамынын жана темир жол транспортунун инфратүзүмүнүн техникалык регламенттердин талаптарына шайкештигин баалоо боюнча эрежелерди бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 18-январындагы № 18 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [199-берене. Автомобиль транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-199) 1. Балдардын же туристтердин уюштурулган топторун ташуу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Каттамдык такси катары же шаар аралык же болбосо эл аралык жүргүнчүлөрдү ташууларда пайдаланылуучу транспорт каражаттары менен ташылуучу адамдардын санына карата талаптарды айдоочунун бузуусу, ошондой эле айдоочуда жүргүнчүлөрдү ташуу келишими, же болбосо каттамдын паспорту болбогондо – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Автомобиль транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууда «Ташуучунун жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Айдоочулардын иштөө же эс алуу режимин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Айдоочунун ар бир кезмети сайын рейске чыгар алдындагы медициналык кароодон өтүү же рейске чыгар алдындагы транспорт каражаттарынын техникалык абалын контролдон өткөрүү бөлүгүндө жүргүнчүлөрдү ташуу эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Жеңил таксинин айырмалоочу шарттуу белгилери жок бөлүгүндө жеңил такси менен жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрүн ташуу жана жеңил таксилер менен автобекеттердин жана автостанциялардын аймагынан тышкары шаар аралык жана эл аралык каттамдарда жүргүнчүлөрдү ташуу (диспетчердик кызматтын тапшырыгы боюнча ташуулардан тышкары) эрежелеринин талаптарын бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Кыргыз Республикасында автомобиль транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууну уюштуруу эрежелеринин башка талаптарын бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 8. Муниципалдык коомдук транспортто жол кирени жана жол жүгүн ташуу үчүн акы төлөбөө, ага тете шаардык коомдук транспортту пайдалануу эрежелерин бузуу - жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [200-берене. Эл аралык автомобилдик ташуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-200) 1. Транспорт каражаттарын каттаган мамлекетти таанытуучу белгилери жок эл аралык автомобилдик ташууларды жүзөгө ашыруу, - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Эл аралык автомобилдик ташууну контролдук түзүлүш (тахограф) жок, жандырылбаган же бузук тахограф менен, ага тете айдоочулардын эмгек жана эс алуу режимин чагылдырган каттоо баракчаларын (тахограммдарды) жүргүзүүсүз же алар жок учурда жүзөгө ашыруу, - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Эл аралык каттамда жүктөрдү жана жүргүнчүлөрдү ташууда кыймылдын белгиленген каттамынан четтөө - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Автомобиль транспорту менен жүргүнчүлөрдү эл аралык үзгүлтүксүз эмес ташууларды жүзөгө ашырууда жүргүнчүлөрдүн тизмеси жок болсо - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Кыргыз Республикасынын аймагы боюнча өтүүгө уруксатсыз же атайын уруксатсыз, ташуунун түрүнө туура келбеген уруксаттар менен эл аралык автомобилдик ташууларды жүзөгө ашыруу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Евразия экономикалык бирлигине мүчө мамлекеттердин ташуучуларын кошпогондо, ташуучунун эл аралык автомобилдик ташууларды Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан пункттардын ортосунда автомобилдик ташууну жүзөгө ашыруусу, ошого тете Евразия экономикалык бирлигине мүчө мамлекеттердин ташуучуларынын Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан пункттардын ортосунда жүктөрдү автомобилдик ташууларды жүзөгө ашыруу шарттарын сактабоо, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Евразия экономикалык бирлигине мүчө мамлекеттердин транспорттук (автомобилдик) контролдоочу ыйгарым укуктуу органы тарабынан берилүүчү кабарламаны аткарбастан жана эсепке алуу талонусуз, эл аралык автомобилдик ташууларды жүзөгө ашыруу, ошондой эле кабарламада көрсөтүлгөн каттамдан четтөө, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 8. Чет өлкөлүк уруксат бланктарын ата мекендик ташуучу тарабынан башка ата мекендик ташуучуга пайдалануу үчүн өткөрүп берүү - жеке жактарга - 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 300 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 9. Чет өлкөлүк ташуучулардын Кыргыз Республикасынын аймагында эл аралык автомобилдик ташууларды толтурулбаган уруксат бланктары менен, же болбосо уруксат бланкында транспорттук контролдоо органынын кызмат адамынын белгилөөсү жок жүзөгө ашыруусу - жеке жактарга - 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 24-январындагы N 26 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2001-берене. Жүктөрдү автомобиль транспорту менен ташуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2001) 1. Товардык-транспорттук коштомо кагазысыз (ТТК) жана автомобиль транспорту менен жүктөрдү ташуу эрежелеринде белгиленген башка документтерсиз жүктөрдү ташууну жүзөгө ашыруу - жеке жактарга - 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 300 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ата мекендик ташуучулар тарабынан ички жүк ташууларда транспорт каражаттарын каттоо тартибин бузуу менен башка мамлекетте катталган чиркегичтерди жана жарым чиркегичтерди пайдалануу - жеке жактарга - 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 300 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 24-январындагы N 26 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2002-берене. Жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору менен жүргөндүгү үчүн жыйым төлөө боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2002) Жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору менен жүргөндүгү үчүн белгиленген жыйымды төлөбөө - жеке жактарга - 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 24-январындагы N 26 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 22-глава . Темир жол транспортун жана магистралдык өткөрүү түтүктөрүн эксплуатациялоо коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [201-берене. Темир жол транспортунда кыймылдын коопсуздук эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-201) 1. Поезддерде жүрүү эрежелерин бузуу, башкача айтканда, поезддердин кыймылынын бузулушуна алып келиши мүмкүн болгон предметтерди темир жол жолдоруна салуу (өзүм билемдик менен поезддерди зарылдыксыз токтотуу), – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Темир жол аркылуу арабанын өтүү эрежелерин бузуу жана (же) мал айдап өтүү (темир жолго жакын мал жаюу) – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Темир жол аркылуу өтүү эрежелерин бузуу (белгиленбеген жерлерде темир жол аркылуу өтүү, темир жол менен басып жүрүү) – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Жүргүнчүлөрдүн темир жол транспортунда тыюу салынган предметтерди ташуусу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Темир жол транспортунда кооптуу жүктөрдү ташуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [202-берене. Магистралдык өткөрүү түтүктөрүн кайтаруу жана алардын коопсуздук эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-202) 1. Магистралдык өткөрүү түтүктөрүн кайтаруу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Магистралдык өткөрүү түтүктөрүнүн коопсуздук эрежелерин, анын ичинде экологиялык коопсуздук эрежелерин бузуу – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## VII БӨЛҮМ ЭКОЛОГИЯЛЫК, САНИТАРДЫК-ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫК, ВЕТЕРИНАРДЫК ЖАНА ФИТОСАНИТАРДЫК, РАДИАЦИЯЛЫК КООПСУЗДУКТУ КАМСЫЗ КЫЛУУНУ ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨНҮ КОРГОО ЧӨЙРӨСҮНДӨГҮ БАШКАРУУ ТАРТИБИНЕ КАРШЫ УКУК БУЗУУЛАР ## 23-глава. Экологиялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндө башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [203-берене. Инновациялар чөйрөсүндөгү экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-203) Илимий-изилдөөлөрдү жүргүзүүдө, ачылыштарды, ойлоп табууларды киргизүүдө, жаңы техниканы, импорттук жабдууларды, технологияларды же тутумдарды колдонууда экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [204-берене. Пестициддер жана агрохимикаттар менен операцияларды жүзөгө ашырууда экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-204) 1. Пестициддерге жана агрохимикаттарга, аларды өндүрүү процесстерине карата талаптарды, ченемдик укуктук актыларда, анын ичинде техникалык регламенттерде белгиленген талаптарды бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ченемдик укуктук актыларда, анын ичинде техникалык регламенттерде белгиленген пестициддерди жана агрохимикаттарды ташууга (транспорттоого), сактоого, сатууга, колдонууга, утилдештирүүгө карата талаптарды бузуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [205-берене. Пестициддерди камтуунун жол берилген деңгээли боюнча айыл чарба чийки заттарын жана азык-түлүк азыктарын жүгүртүүдөн алып салуу, утилдештирүү жана жок кылуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-205) Пестициддерди же агрохимикаттарды камтуунун жол берилген деңгээли боюнча талаптарга ылайык келбеген айыл чарба чийки заттарын жана тамак-аш азыктарын рынокто жүгүртүүдөн алып салуу, утилдештирүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [206-берене. Минералдык жер семирткичтер менен операцияларды жүзөгө ашырууда экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-206) Минералдык жер семирткичтерге, аларды өндүрүү, сактоо процесстеринде, ошондой эле аларды маркалоого жана колдонууга карата ченемдик укуктук актыларда, анын ичинде техникалык регламенттерде белгиленген талаптарды бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [207-берене. Биологиялык активдүү заттар жана биотехнология предметтери менен операцияларды жүзөгө ашырууда экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-207) Микроорганизмдерди, башка биологиялык активдүү заттарды же биотехнология предметтерин өндүрүүдө экологиялык коопсуздук талаптарын бузуу – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [208-берене. Биологиялык активдүү заттардын жаңы штаммдарын түзүү, өндүрүү жана аларды пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-208) Микроорганизмдердин жана башка биологиялык активдүү заттардын жаңы штаммдарын түзүү, өндүрүү же болбосо аларды пайдалануу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [209-берене. Мамлекеттик экологиялык экспертизадан өтүүдөн баш тартуу же талаптарын аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-209) Мамлекеттик экологиялык экспертизадан өтүүдөн баш тартуу же мамлекеттик экологиялык экспертизанын талаптарын аткарбоо - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 300 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [210-берене. Кырсыктардын экологиялык кесепеттерин болтурбоо жана жоюу боюнча чараларды көрбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-210) 1. Айлана-чөйрөгө кырсыктардын же башка зыяндуу таасирдин экологиялык кесепеттерин болтурбоо же жоюу боюнча чараларды көрбөө – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Өзгөчө экологиялык кырдаал зонасында жасалган ошол эле жосун – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Өзгөчө экологиялык кырдаал зонасында айлана-чөйрөнү калыбына келтирүү же жаратылыш ресурстарын кайра калыбына келтирүү боюнча милдеттүү иш-чараларды аткаруу тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [211-берене. Жаратылышты коргоо курулмаларын эксплуатациялоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-211) Жаратылышты коргоо курулмаларын же жабдууларын эксплуатациялоо эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [212-берене. Калдыктарды кайра иштетүү боюнча орнотмолорду эксплуатациялоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-212) Калдыктарды кайра иштетүү же утилдештирүү боюнча орнотмолорду же өндүрүштүк, өнөр жай, турмуш-тиричилик же башка калдыктарын сактоо, же болбосо көмүү үчүн объекттерди эксплуатациялоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. "2121-берене. Калдыктарды кайра иштетүүнүн белгиленген ченемдерин аткарбоо Товарларды пайдалануудан калган калдыктарды кайра иштетүүнүн белгиленген ченемдерин аткарбоо жана утилдештирүү жыйымын төлөө тартибин бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Жеке жана юридикалык жактар тарабынан айып пулду төлөө аларды утилдештирүү жыйымын төлөө милдеттенмесинен бошотпойт. (КР 2024-жылдын 29-июлундагы № 151 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [213-берене. Калдыктардан продукция өндүрүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-213) Калдыктардан продукция өндүрүү тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2131-берене. Кыргыз Республикасынын аймагында полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды жүгүртүүнү чектөө жөнүндө мыйзамдарда белгиленген полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды жүгүртүүгө коюлган тыюу салууларды жана чектөөлөрдү бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2131) 1. Полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды өндүрүүгө тыюу салууну бузуу - жеке жактарга - 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды сатууга тыюу салууну бузуу - жеке жактарга - 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Соодада жана кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды акысыз берүүгө тыюу салууну бузуу - жеке жана юридикалык жактарга эскертүүгө алып келет. 4. Ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган аракет эскертүү берилгенден кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга - 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдарды пайдаланууга тыюу салууну бузуу - жеке жактарга - 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 9-августундагы № 178 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2132-берене. Ысык-Көлдүн курорттук-рекреациялык зонасынын, Ысык-Көлдүн парк-пляж зонасынын жана көлдүн жээк зонасынын аймагында полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдардын бардык түрлөрүн жүгүртүүгө жана пайдаланууга мыйзамда белгиленген тыюу салууларды жана чектөөлөрдү бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2132) 1. Полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдардын бардык түрлөрүн жүгүртүүгө жана пайдаланууга тыюу салууларды бузуу - жеке жана юридикалык жактарга эскертүүгө алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган аракет эскертүү берилгенден кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга - 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Соодада жана кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө полимер пленкасынан жасалган пакеттерди жана пластик буюмдардын бардык түрлөрүн акысыз берүүгө тыюу салууну бузуу - жеке жана юридикалык жактарга эскертүүгө алып келет. 4. Ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган аракет эскертүү берилгенден кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга - 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 80 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2023-жылдын 9-августундагы № 178 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2133-берене. Ысык-Көл көлүнүн аймагында суу мотоциклин (гидроциклди, скутерди) пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2133) 1. Суу мотоциклин (гидроциклди, скутерди) пайдалануу боюнча талаптарды бузуу - жеке жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет кайталанып жасалса - жеке жактарга - 150 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 14-мартындагы № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 2134-бенене. Ысык-Көл көлүнүн пляждык зоналарын адистештирилген техниканы колдонуу менен катуу турмуш-тиричилик калдыктарынан тереңдетип тазалоону өз убагынан кечиктирип, сапатсыз жүргүзгөндүгү үчүн жоопкерчилик 1. Пляждык зоналарды адистештирилген техниканы колдонуу менен катуу турмуш-тиричилик калдыктарынан тереңдетип тазалоо жүргүзүүнүн талаптарын бузуу - жеке жана юридикалык жактарга эскертүү берүүгө алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле аракет эскертүү берилгенден кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалса, - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 13-августундагы № 199 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 24-глава . Калктын санитардык-эпидемиологиялык бакубаттыгын, ветеринардык жана фитосанитардык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [214-берене. Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы техникалык регламенттердин, санитардык эрежелердин, гигиеналык ченемдердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-214) 1. Коомдук саламаттык сактоо жаатындагы техникалык регламенттердин, санитардык эрежелердин, гигиеналык ченемдердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Адамдар узак убакыт бою, же болбосо убактылуу болуучу объекттердеги же жайлардагы абага карата жасалган ошол эле жосун – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Турак жай имараттарында, жайларда, батирлерде, үйлөрдө жана үйдүн жанындагы участоктордо санитардык-гигиеналык ченемдерди же санитардык-эпидемияга каршы ченемдерди бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган калкты ичүүчү суу менен камсыз кылуудагы жосун – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Тамак-аш азыктарын же азык-түлүк чийки заттарын өндүрүүдө, жүгүртүүдө же болбосо сатууда техникалык регламенттердин талаптарын бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [215-берене. Техникалык регламенттердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына ылайык келбеген продукцияны жүгүртүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-215) 1. Техникалык регламенттердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына ылайык келбеген продукцияларды жүгүртүүдөн алып коюу, андан ары пайдалануу тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Техникалык регламенттердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына ылайык келбеген жүгүртүүдөн алып салынган продукцияны кайра иштетүү, утилдештирүү же жок кылуу тартибин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [216-берене. Чектөө иш-чараларынын (карантиндин) талаптарын (эрежелерин) бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-216) 1. Өзгөчө кырдаал режиминин шарттарында чектөө иш-чараларынын (карантиндин) талаптарын (эрежелерин) бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Өзгөчө же согуштук абалдын шарттарында чектөө иш-чараларынын (карантиндин) талаптарын (эрежелерин) бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [217-берене. Химиялык продукцияларды жана материалдарды жүгүртүүдө ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-217) Химиялык продукцияны өндүрүүдө, жүгүртүүдө, сактоодо, жок кылууда же утилдештирүүдө, химиялык заттарды же материалдарды, уулуу заттарды, биотехнологиялык продукттарды же башка биологиялык агенттерди жок кылууда же утилдештирүүдө техникалык регламенттин жана (же) башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [218-берене. Фитосанитардык чараларды аткаруу жана контролдоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-218) Фитосанитардык чараларды аткаруу же контролдоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [219-берене. Карантиндик зыянкечтерге каршы күрөшүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-219) Карантиндик зыянкечтерге, өсүмдүктөрдүн илдеттерине же отоо чөптөргө каршы күрөшүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [220-берене. Карантиндик режим зоналарынан материалдарды ташып келүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-220) Өзгөчө карантиндик режим өлкөлөрүнөн же зоналарынан материалдарды ташып келүү тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [221-берене. Өсүмдүктөрдү коргоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-221) Айыл чарба же башка багыттагы өсүмдүктөрдү айдоо технологиясын сактабоо, өсүмдүктөрдү экологиялык жактан негизсиз коргоо жолу менен өсүмдүктөрдү зыяндуу организмдердин тарап кетишинен коргоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [222-берене. Ветеринардык эрежелерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-222) 1. Жаныбарлардын жугуштуу ылаңдарынын алдын алуу жана аларды жоюу боюнча ветеринардык-санитардык эрежелерди бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаныбарлардын карантини боюнча эрежелерди же башка карантиндик чектөөлөрдү бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2221-берене. Жаныбарларды жана жаныбарлардан алынган азыктарды жүгүртүүнүн жана сатуунун ветеринардык-санитардык эрежелерин жана ченемдерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2221) 1. Жаныбарлардан алынган азыктарды жана чийки заттарды өндүрүүнүн, чогултуунун, кайра иштетүүнүн, даярдоонун, сактоонун, транспорттоонун (ташуунун), жүгүртүүнүн жана сатуунун, анын ичинде мамлекеттик сатып алуунун ветеринардык-санитардык талаптарын, ветеринардык эрежелерин жана ченемдерин бузуу - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаныбарларды багуунун, эксплуатациялоонун, транспорттоонун (ташуунун), айдап өтүүнүн жана сатуунун ветеринардык-санитардык талаптарын, ветеринардык эрежелерин жана ченемдерин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жаныбарларды жана мамлекеттик ветеринардык контролдоого (көзөмөлдөөгө) тийиш болгон башка товарларды ташып келүүнүн (импорттоонун) жана ташып чыгуунун (экспорттоонун), ошондой эле транзиттөөнүн ветеринардык-санитардык талаптарын, ветеринардык эрежелерин жана ченемдерин бузуу - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Жаныбарларды союуга жана жаныбарларды союучу жайга карата ветеринардык-санитардык талаптарды бузуу, жаныбарларды белгиленбеген жайларда коммерциялык максаттарда союу - жеке жактарга 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Ушул берененин 1-4-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2222-берене. Жаныбарлардын биологиялык калдыктарын жана өлүктөрүн чогултуунун, утилдештирүүнүн жана жок кылуунун ветеринардык-санитардык эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2222) 1. Жаныбарлардын биологиялык калдыктарын жана өлүктөрүн чогултуунун, утилдештирүүнүн жана жок кылуунун ветеринардык-санитардык талаптарын бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле жосун жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2223-берене. Мамлекеттик ветеринардык көзөмөлдөө объекттерин кайтаруу режимин камсыз кылуучу мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2223) 1. Ветеринардык көзөмөлдөгү жана контролдогу объекттерди долбоорлоонун, куруунун, реконструкциялоонун жана эксплуатациялоонун ветеринардык-санитардык талаптарын бузуу - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр, берилген Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып бир жыл өткөндөн кийин күчүнө кирет. 2. Ветеринария боюнча мамлекеттик органдын тиешелүү корутундусуз жер участокторун бөлүп берүү жана берүү, курулуштун бардык түрлөрү үчүн жер участокторун тандоо жана жер участокторуна тиешелүү укук белгилөөчү документтерди даярдоо - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Санитардык-коргоо чөлкөмдөрүнүн, зооветеринардык ажырымдардын өлчөмдөрүн, ошондой эле жаныбарлардын ылаңдарынын алдын алуу боюнча башка биринчи кезектеги ветеринардык-санитардык талаптарды сактабоо - жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Жаныбарлардын өлүктөрүн көмүү үчүн бөлүнгөн жайларды (мал көмүлгөн жайлар, биотермикалык чуңкурлар жана крематорийлер), сибирь жарасынын очокторун күтүүнүн ветеринардык-санитардык талаптарын жана эрежелерин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Мал көмүлгөн жайлардын, биотермикалык чуңкурлардын жана крематорийлердин аймагында мал жаюу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Ушул берененин 1-5-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2224-берене. Кесиптик милдеттерин аткарбоо же талаптагыдай эмес аткаруу менен коштолгон ветеринария жаатындагы мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2224) 1. Жеке ветеринардык практиканы жүзөгө ашыруучу жактардын кесиптик милдеттерин, келишимдик негизде өткөрүлүп берилген айрым мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткарбоосу же болбосо талаптагыдай аткарбоосу, өз ыйгарым укуктарын кыянаттык менен пайдалануусу, ветеринария, тамак-аш коопсуздугу, ветеринардык дары каражаттарын, тоюттарды жана тоют кошулмаларын жүгүртүү жаатындагы мыйзамдарды бузуу, жаныбарлардын жугуштуу ылаңдарынын келип чыгуу фактыларын жана алардын келип чыгуу жана жайылуу коркунучун түзүүчү жагдайларды жашыруусу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жүргүзүлгөн ветеринардык-санитардык экспертизанын, диагностикалык изилдөөлөрдүн жана алардын жыйынтыктарын берүүнүн аныктыгын жана объективдүүлүгүн камсыз кылуу боюнча ветеринардык эрежелерди жана ветеринардык лабораторияларга карата ветеринардык (ветеринардык-санитардык) талаптарды бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Ушул берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2225-берене. Жаныбарларды жана жаныбарлардан алынган азыктарды идентификациялоо жаатындагы мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2225) 1. Жаныбарларды жана жаныбарлардан алынган азыктарды идентификациялоо жаатындагы мыйзамдардын талаптарын жана эрежелерин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган ошол эле жосун жаза чарасы колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2226-берене. Аквакультура, балык уулоо жана суу биологиялык ресурстарды коргоо жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2226) 1. Аквакультураны жүргүзүүгө карата ветеринардык-санитардык ченемдерди жана талаптарды бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Көлмө жана бассейндик балык өстүрүү чарбаларынын буфердик чөлкөмдөрүнө карата ветеринардык-санитардык ченемдерди жана талаптарды бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Балык өстүрүү чарбаларында товардык балыкты жана балык тукумун көбөйтүүчү материалды өстүрүү боюнча балык өстүрүү-биологиялык ченемдерди жана талаптарды бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Көңүл буруңуздар! КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамы менен киргизилген өзгөртүүлөр, берилген Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып бир жыл өткөндөн кийин күчүнө кирет. 4. Аквакультура объекттерин өстүрүү үчүн курулмаларды долбоорлоодо, курууда жана эксплуатациялоодо ветеринардык жана санитардык-эпидемиологиялык коопсуздук чөйрөсүндөгү мыйзамдардын талаптарын бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Балык запастарын жана алардын жашоо чөйрөсүн коргоо боюнча талаптарды, ошондой эле балыктын урук чачуу мезгилинде алардын өндүрүлүп чыгаруу шарттарын жана урук чачуучу миграция жолдорун бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Тиешелүү илимий биологиялык негиздемесиз жана экологиялык экспертизанын оң корутундусуз суу биологиялык ресурстарынын жаңы түрлөрүн ташып келүүнүн, климатташтыруунун жана көлмөлөргө байырлатуунун белгиленген тартибин бузуу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 300 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 7. Ушул берененин 1-6-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 25-глава. Радиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [223-берене. Радиоактивдүү заттарды жүгүртүүдө коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-223) 1. Радиоактивдүү заттар менен иштөөдө «Кооптуу өндүрүш объекттерин пайдалануучу уюмдардын жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Радиоактивдүү заттарды казып алууда же аларды жүгүртүүдө коопсуздук талаптарын бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [224-берене. Радиоактивдүү калдыктарды жүгүртүүдө жумуштарды коопсуз жүргүзүү талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-224) Радиоактивдүү калдыктарды жүгүртүүдө жумуштарды коопсуз жүргүзүү талаптарын бузуу – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2241-берене. Уулуу өнөр жай калдыктарын жана өндүрүш менен керектөө калдыктарын сактоодо (жайгаштырууда), ташууда, пайдаланууда, зыянсыздандырууда жана көмүүдө экологиялык талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2241) Уулуу өнөр жай калдыктарын жана өндүрүш менен керектөө калдыктарын сактоодо (жайгаштырууда), ташууда, пайдаланууда, зыянсыздандырууда жана көмүүдө экологиялык талаптарды бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [225-берене. Кырсыктардын алдын алуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-225) Радиоактивдүү калдыктарды сактоочу жайларда же болбосо радиоактивдүү калдыктарды жүгүртүүгө арналган объекттерде кырсыктардын алдын алуу же алардын кесепеттерин жоюу тартибин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [226-берене. «Кыргыз Республикасында уран, торий кендери чыккан жерлерди издөө, чалгындоо жана иштетүү максатында жер казынасын геологиялык изилдөө менен байланышкан иштерге тыюу салуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-226) (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 27-июнундагы № 106 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) ### [227-берене. Радиациялык коопсуздук зонасы режиминин талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-227) Атайын белгиленген радиациялык булгануу зонасында радиациялык коопсуздук талаптарын бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2271-берене. Радиациялык коопсуздук боюнча эрежелерди, ченемдерди, нускамаларды жана башка талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2271) Радиациялык коопсуздук боюнча эрежелерди, ченемдерди, нускамаларды жана башка талаптарды бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 26-глава. Киберкоопсуздук чөйрөсүндөгү укук бузуулар ### [228-берене. Корголуучу санарип жазмаларына укук ченемсиз жетүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-228) Башканын корголуучу санарип жазмаларына, санарип дайындарына, маалыматтарына жана санарип документтерине укук ченемсиз жетүү, аларды жок кылуу, бөгөт коюу, модификациялоо, көчүрүү же аларга жеткиликтүүлүк мыйзам менен чектелген маалыматтарды жайылтуу менен коштолсо, - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2281-берене. Коммерциялык мүнөздөгү маалыматтарды коргоо боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2281) Электрондук документтерди, коммерциялык мүнөздөгү маалыматтарды коргоону уюштуруу боюнча талаптарды бузуу, ошого тете мындай маалыматты укукка каршы колдонуу, үчүнчү жактарга жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу жана берүү,- жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 18-январындагы №4, 2025-жылдын 19-майындагы № 95 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) ## 261-глава. Санарип чөйрөсүндөгү укуктук мамилелердин субъекттеринин укуктарына зыян келтирүүчү бузуулар (Глава КР 2025-жылдын 31-июлундагы №180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2282-берене. Санарип технологиялардын пайдалануучуларынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2282) 1. Мыйзамда белгиленген, санарип документтерин пайдаланууга жол берилбеген учурларды кошпогондо, санарип документтерин кабыл алуудан баш тартуу, ага тете кызматтарды көрсөтүү үчүн санарип документтерин пайдалануудан баш тартуу - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Мыйзамда белгиленген, кагаз жүзүндөгү документтерди пайдаланууга жол берилбеген учурларды кошпогондо, кагаз жүзүндөгү документтерди кабыл алуудан баш тартуу, ага тете кызматтарды көрсөтүү үчүн кагаз жүзүндөгү документтерди пайдалануудан баш тартуу, - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2283-берене. Дайындардын принципалдарынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2283) 1. Дайындардын принципалына анын укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, ага тийиштүү болгон санарип дайындарын иштеп чыгуу жөнүндө маалыматтарды же аларга жеткиликтүүлүктү Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде каралган көлөмдө берүүдөн баш тартуу - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Дайындардын принципалынын анын укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, ага тийиштүү болгон санарип жазмаларын оңдоо же толуктоо суроо-талабын аткарбоо - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жеке дайындардын субъектинин укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, жеке дайындардын субъектинин мындай дайындарды өчүрүү суроо-талабын аткарбоо, ага тете аларды иштеп чыгууга каршы пикир алынганда Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде каралган чараларды көрбөө - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2284-берене. Санарип укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2284) 1. Санарип чөйрөсүндөгү укуктук мамилелердин субъектинин укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде каралган санарип укуктарын мыйзамсыз чектөө, ага тете санарип укуктарынын ээси тарабынан белгиленген санарип чөйрөсүндөгү укуктук мамилелердин объектине жетүү шарттарын бузуу - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Санарип чөйрөсүндөгү укуктук мамилелердин субъектинин укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, санарип укуктарынын ээси тарабынан санарип чөйрөсүндөгү укуктук мамилелердин объектине жетүү шарттарын мыйзамсыз белгилөө - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2285-берене. Идентификациялоо тутумунун катышуучуларынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2285) Мыйзамдарда белгиленген учурларды кошпогондо, идентификациялоо тутумунун катышуучуларынын укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, идентификациялоо тутумунун эрежелерин бузуу, анын ичинде идентификациялоо тутумунун катышуучусу болуп саналбаган жактарга идентификаторлору бар санарип жазмаларын берүү - жеке жактарга 20 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2286-берене. Санарип чөйрөсүндөгү ак ниетсиз иш-аракеттер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2286) 1. Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде белгиленген тыюу салууну бузуу менен санарип дайындарын ак ниетсиз иштетүүнү жүзөгө ашыруу - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Санарип сервистерин көрсөтүүдө ак ниетсиз атаандаштык жана атаандаштыкты чектөөчү иш-аракеттер - жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Ушул берененин 1 же 2-бөлүктөрүндө каралган, жаза чарасы колдонулгандан кийин бир жылдын ичинде кайталанып жасалган жосундар - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 250 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2287-берене. Санарип чөйрөсүндөгү талаш-тартыштарды кароонун катышуучуларынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2287) Тармактык жөнгө салуучунун жетекчисинин Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде белгиленген мөөнөттө талаш-тартыш боюнча чечим чыгарбоосунан көрүнгөн аракетсиздиги - кызмат адамдарына 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2288-берене. Санарип реестрлериндеги жазмалардын принципалдарынын укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2288) Санарип реестрлериндеги жазмалардын принципалдарынын укуктарын жана кызыкчылыктарын бузууга алып келген, Кыргыз Республикасы ээси болуп саналган санарип реестрлерине жазмаларды киргизүүнүн жана өзгөртүүнүн тартибин бузуу - кызмат адамдарына 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2289-берене. Телекоммуникация операторлорунун укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2289) Телекоммуникация операторлоруна Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде каралган учурларда өтүү укугун бербөө - кызмат адамдарына 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [22810-берене. Жасалма интеллект тутумун мыйзамсыз долбоорлоо, иштеп чыгуу же колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-22810) Кыргыз Республикасынын Санарип кодексинде каралган корголуучу байлыктарга максаттуу жана билип туруп мыйзамсыз зыян келтирүү үчүн жасалма интеллект тутумун долбоорлоо, иштеп чыгуу же колдонуу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга - 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 31-июлундагы № 180 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## 27-глава . Атмосфераны, жерди, жер казынасын, сууларды, башка жаратылыш ресурстарын коргоо чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [229-берене. Атмосфераны коргоо боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-229) Атмосферанын бузулушуна алып келген өсүмдүктөрдү коргоо каражаттарын, алардын өсүүсүнө түрткү берүүчүлөрдү, минералдык жер семирткичтерди же башка препараттарды жүгүртүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [230-берене. Булгоочу заттарды атмосферага чыгарууну жүзөгө ашыруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-230) Булгоочу заттарды атмосферага чыгарууну жүзөгө ашыруу тартибин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [231-берене. Атмосфераны пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-231) Атмосфералык абаны негизги өндүрүштүк багыттагы чийки зат катары пайдалануу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [232-берене. Атмосферанын жана атмосфералык кубулуштардын абалын жасалма өзгөртүүгө багытталган ишти жүзөгө ашыруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-232) Чарбалык максаттарда атмосферанын жана атмосфералык кубулуштардын абалын жасалма өзгөртүүгө багытталган ишти жүзөгө ашыруу тартибин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [233-берене. Булгоочу заттарды камтуу ченемдеринен ашып кеткен транспорттук жана башка кыймылдуу каражаттарды эксплуатациялоого чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-233) Иштеп жаткан мезгилде тышка бөлүп чыгарган газында булгоочу заттардын камтылышы, же физикалык факторлордун таасиринин деңгээли белгиленген ченемдерден ашып кеткен автомобилдерди, самолетторду, кемелерди же башка кыймылдуу каражаттарды же болбосо орнотмолорду эксплуатациялоого чыгаруу – юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [234-берене. Бөлүп чыгарууда булгоочу заттардын камтылышы ченемдерден ашып кеткен автомототранспорттук жана кыймылдуу башка каражаттарды эксплуатациялоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-234) Бөлүп чыгарууда булгоочу заттардын камтылышы белгиленген ченемдерден ашып кеткен автомототранспорттук же башка кыймылдуу каражаттарды, же болбосо орнотмолорду эксплуатациялоо – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [235-берене. Жаратылыш-корук фондунун аймактарын жана объекттерин пайдалануу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-235) Жаратылыш-корук фондунун аймактарын же объекттерин пайдалануу тартибин бузуу, – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [236-берене. Сууларды булгануудан жана таштандыларга толуп бүтөлүүсүнөн коргоо боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-236) Суулардын булгануусуна же таштандыга толуп, бүтөлүүсүнө алып келген таштандыларды ыргытуу белгиленген ченемдерден ашса – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2361-берене. Айлана-чөйрөгө агынды сууларды чыгарууну жүзөгө ашыруунун тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2361) Айлана-чөйрөгө агынды сууларды чыгарууну жүзөгө ашыруунун тартибин бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [237-берене. Айыл чарба жерлерин жана башка жерлерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-237) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер мунапысынын объекттерине туура келген жерлерди кошпогондо, айыл чарба жерлеринин жана башка жерлердин бузулуусуна алып келген уулуу химикаттарды, өсүмдүктөрдүн өсүшүнө түрткү берүүчү же кооптуу башка химиялык же биологиялык заттарды сактоо, пайдалануу жана ташуу эрежелерин атайылап же этиятсыздыктан бузуу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [238-берене. Айдоо жерлерин тепсөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-238) Айдоолорду атайын же этиятсыздык менен тепсөө, айыл чарба өсүмдүктөрүнүн талаадагы жыйналган түшүмүн жок кылуу же бузуу, көчөттөрдү зыянга учуратуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [239-берене. Жерлерди пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-239) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер мунапысынын объекттерине туура келген жерлерди кошпогондо, жерлерди пайдалануу эрежелерин, анын ичинде жерлерди пайдалануунун жаратылышты коргоо режиминин талаптарын бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2391-берене. Бузулган жерлерди рекультивациялоо боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2391) Бузулган жерлерди рекультивациялоо боюнча талаптарды бузуу же көрсөтүлгөн мөөнөттө аткарбоо - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [240-берене. Токой мыйзамдарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-240) 1. Олуттуу эмес зыян келтирүү менен мамлекеттик токой фондун пайдалануу тартибин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Олуттуу эмес зыян келтирүү менен токойлордо дарактарды, эндемикалык өсүмдүктөрдү жана бадалдарды мыйзамсыз кыюу же өсүүсүн токтоткон деңгээлге чейин зыян келтирүү, тиешелүү уруксаты жок мал жаюу, жер кыртышын бузуу, ошондой эле өзүм билемдик менен курулуштарды куруу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Экотутумдардын абалына жана токойлорду жаңыртып өстүрүүгө зыяндуу таасирлерди болтурбоочу түзүлүштөр менен камсыз кылынбаган жаңы жана реконструкцияланган объекттерди пайдаланууга берүү - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 250 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Ушул берененин 1-3-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул беренеде олуттуу эмес зыян деп укук бузуу жасалган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген 10дон 100гө чейинки эсептик көрсөткүчтү түзгөн материалдык (мүлктүк) зыян түшүнүлөт. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [241-берене. Күрдүү кыртыштын катмарын алуу, сактоо жана жаткыруу шарттарын аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-241) Күрдүү кыртыштын катмарын алуу, сактоо же жаткыруу шарттарын аткарбоо – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [242-берене. Жерге жайгаштыруу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-242) 1. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер мунапысынын объекттерине туура келген жерлерди кошпогондо, жерге жайгаштыруу долбоорлорунун жоболорун бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Товардык айыл чарба өндүрүшүн жүргүзүү үчүн айыл чарба багытындагы жер участокторун пайдалануу тартибин бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [243-берене. Жер казынасын пайдалануу чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-243) 1. Пайдалуу кендер жаткан аянттарга курулуштарды куруу тартибин бузуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Пайдалуу кендер чыккан жерлерди сарамжалдуу пайдалануу талаптарын бузуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Маркшейдердик документтерди жоготуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 130 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 5. Мунай же газ бургулоочу скважиналарда, кен чыккан жерлерде же болбосо мунай заттарын, ууландыруучу, башка жарылгыч же уулуу заттарды ташууда өрттүн, кырсыктардын алдын алуу же аларды жоюу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 6. Жер казынасын пайдалануунун атайын шарттарын бузуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [244-берене. Жер казынасын геологиялык изилдөө боюнча иштерди жүргүзүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-244) Жер казынасын геологиялык изилдөө боюнча иштерди жүргүзүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [245-берене. Жаратылыш ресурстарын пайдалануу лимиттеринен ашып кетүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-245) Жаратылыш ресурстарын пайдалануу лимиттеринен ашып кетүү – жеке жактарга 175 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [2451-берене. Курчап турган жаратылыш чөйрөсүнүн абалы жана жаратылыш ресурстарын пайдалануу жөнүндө маалыматтарды бербөө, жашыруу же бурмалоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2451) Курчап турган жаратылыш чөйрөсүнүн абалы жана жаратылыш ресурстарын пайдалануу жөнүндө, ошондой эле аны булгоонун булактары жана көлөмдөрү жөнүндө маалыматты бербөө, жашыруу же бурмалоо, калдыктарды жайгаштыруу, булгоочу заттарды ченемден ашыкча чыгаруу жана таштоо жөнүндө фактыларды жашыруу же зыяндуу экологиялык кесепеттерге алып келген авариялар жана курчап турган жаратылыш чөйрөсүн булгоонун деңгээли жөнүндө маалыматты бурмалоо - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2452-берене. Курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө булгоочу заттарды чыгаруу (таштоо), калдыктарды жайгаштыруу, жаратылыш чөйрөсүнө уруксатсыз физикалык жана башка зыяндуу таасир этүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2452) Курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө булгоочу заттарды чыгаруу (таштоо), калдыктарды жайгаштыруу, жаратылыш чөйрөсүнө уруксатсыз физикалык жана башка зыяндуу таасир этүү - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2453-берене. Жаратылыш ресурстарын уруксатсыз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2453) Пайдалануу укугуна лицензия болгон учурлардан тышкары, ошондой эле айлана-чөйрөнү коргоочу мамлекеттик органдардын уруксаты жок жаратылыш ресурстарын уруксатсыз пайдаланганы, булгоочу заттарды чыгаргандыгы (таштагандыгы) үчүн төлөмдөрдү төлөбөө - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [246-берене. Суу ресурстарын сактоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-246) Суу ресурстарын сактоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [247-берене. Суу фондунун жерлерин пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-247) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер мунапысынын объекттерине туура келген жерлерди кошпогондо, суу коргоо зоналарында же суу фондунун жерлеринде чарбалык иштин режимин бузуу, суу фондунун жерлерин багыты боюнча пайдаланбоо - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [248-берене. Атайын суу пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-248) Атайын суу пайдалануу же гидротехникалык жумуштарды жүргүзүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [249-берене. Сугат суу менен камсыз кылуу үчүн ирригациялык тутумду экплуатациялоо жана күтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-249) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер мунапысынын объекттерине туура келген жерлерден тышкары, калктуу конуштардын ичиндеги айыл чарба багытындагы жерлерди жана башка жерлерди сугат суу менен камсыз кылуу үчүн белгилүү ирригациялык тутумду пайдалануу жана күтүү эрежелерин бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 1-апрелиндеги № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [250-берене. Сууну бөлүштүрүү, суу ресурстарын алуу эрежелерин жана сууну пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-250) 1. Калктуу конуштардын ичиндеги айыл чарба багытындагы жерлерди жана башка жерлерди сугаруу, ошондой эле өнөр жай муктаждыктары үчүн жеке жана юридикалык жактардын суу ресурстарын алуусу үчүн белгиленген суу бөлүштүрүү эрежелерин жана сууну пайдалануу эрежелерин бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Калктуу конуштардын ичиндеги айыл чарба багытындагы жерлерди жана башка жерлерди сугаруу, ошондой эле өнөр жай муктаждыктары үчүн жеке жана юридикалык жактардын суу ресурстарын алуусу үчүн суу жеткирүү кызматтарына суу пайдалануучунун өз убагында төлөө боюнча милдеттерди аткарбоосу жана/же төлөөдөн качуусу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жер үстүндөгү жана жер астындагы сууларды суу пайдалануучунун мыйзамдарга ылайык белгиленген тиешелүү уруксат берүүчү документтерсиз өз алдынча пайдалануусу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 290 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Суу пайдалануучунун суу пайдалануунун көлөмүн суу жеткирүүчүнүн уруксат берген көлөмүнөн ашыруусу - жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [251-берене. Менчигинин түрүнө карабастан жерлердеги табигый жана маданий жайыт жерлерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-251) 1. Жайытты пайдаланууга ылайык эс алууга бөлүнгөн табигый жайыт жерлеринде белгиленген мөөнөттөн мурда мал жаюуну, ошондой эле тиешелүү уруксаты жок табигый жана маданий жайыттар аркылуу мал айдоону билдирген менчигинин түрүнө карабастан жерлердеги табигый жана маданий жайыт жерлерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Менчигинин түрүнө карабастан жерлердеги табигый жана маданий жайыттарда өсүп турган чөптөр аркылуу автомобиль, трактор, комбайн жана башка транспорт каражаттары менен өтүү – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [252-берене. Жайыттарды жана чөп чабындыларды пайдалануунун белгиленген режимин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-252) Жайыттарды жана чөп чабындыларды башкаруу жана пайдалануу боюнча жамааттын планында белгиленген, белгиленген тартипте кабыл алынган жана күчүнө кирген режимди бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 28-глава. Өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсүн коргоо чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [253-берене. Өсүмдүктөрдү өрттөө тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-253) Өсүмдүктөрдү же анын калдыктарын өрттөө тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [254-берене. Өсүмдүктөрдүн жапайы түрлөрүнө интродукция жана акклиматташтыруу жүргүзүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-254) Өсүмдүктөрдүн жапайы түрлөрүнө интродукция жана акклиматташтыруу жүргүзүү тартибин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [255-берене. Зоологиялык жана ботаникалык коллекцияларды түзүү жана жүгүртүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-255) Зоологиялык же болбосо ботаникалык коллекцияларды түзүү жана жүгүртүү эрежелерин бузуу – жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [256-берене. Токойлордо өрт коопсуздугу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-256) Токойлордо өрт коопсуздугу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [257-берене. Жаныбарлар байыр алган чөйрөнү коргоо боюнча талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-257) 257-берене. Жаныбарлардын жашоо чөйрөсүн коргоо боюнча талаптарды бузуу 1. Жаныбарлардын жашоо чөйрөсүн коргоо боюнча талаптарды, алардын көбөйүү шарттарын жана жаныбарлардын миграция жолдорун бузуу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык корголгон же болбосо Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилген жаныбарлардын түрлөрүнүн жашоо чөйрөсүнө, көбөйүү шарттарына же миграция жолдоруна карата жасалган, ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган жосун – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Жаныбарларды жер которуштуруу, акклиматташтыруу же болбосо аргындаштыруу, генетикалык жактан өзгөрүлгөн организмдерди чыгаруу же пайдалануу тартибин бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 4. Жапайы айбанаттардын өлүшүнүн, алардын байыр алган чөйрөсүнүн начарлашынын алдын алуу же жаныбарлар дүйнөсүнө тийгизүүчү терс таасирлерди жок кылуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [258-берене. Токойлорду калыбына келтирүү жана жакшыртуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-258) Токойлорду калыбына келтирүү, абалын же түрдүк курамын жакшыртуу, алардын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу же токой ресурстарын пайдалануу эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [259-берене. Токой үчүн пайдалуу фаунаны жок кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-259) Токой үчүн пайдалуу фаунаны жок кылуу, – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 550 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [260-берене. Токойду калыбына келтирүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-260) Токойду калыбына келтирүү жана токой чарбасын жүргүзүү эрежелерин бузуу, – жеке жактарга 170 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [261-берене. Мыйзамсыз аңчылык кылуу же жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин кармоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-261) 1. Олуттуу эмес зыян келтирген мыйзамсыз аңчылык кылуу же жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин кармоо, анын ичинде балык же болбосо суу жаныбарларын кармоо – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Урук таштоочу жерлерде же алардын баруучу миграциялык жолдорунда жасалган ошол эле жосун – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Ушул беренеде олуттуу эмес зыян деп укук бузуу жасалган учурда мыйзамдарда белгиленген 10дон 100гө чейинки эсептик көрсөткүч түзгөн материалдык (мүлктүк) залал эсептелет. ### [262-берене. Мыйзамсыз кармалган жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин чыгарып кетүү, ташуу, сактоо жана сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-262) 1. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык корголгон, же болбосо Кыргыз Респебликасынын Кызыл китебине киргизилген мыйзамсыз кармалган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин, ошондой эле алардын азыктарын, бөлүктөрүн, терилерин, алардан жасалган буюмдарды чыгарып кетүү, ташуу, сактоо жана сатуу – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Мыйзамсыз кармалган балыктарды жана андан иштелип чыккан продукцияны жана уруктарды ташып кетүү, ташуу, сактоо жана сатуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Балыктардын өзгөчө баалуу жана эндемикалык түрлөрүнө карата жасалган ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган жосундар – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [263-берене. Аң уулоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-263) Аң уулоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 125 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [264-берене. Жапайы өсүмдүктөрдүн жана (же) алардын бир бөлүгүнүн жана продуктуларынын чийки заттарын сатып алуу жана сатуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-264) Жапайы өсүмдүктөрдүн дарылык, же болбосо техникалык чийки заттарын сатып алуу жана сатуу тартибин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [265-берене. Өсүмдүктөрдү өстүрүү технологиясын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-265) Зыяндуу организмдердин таралышына алып келген айыл чарба же башка багыттагы өсүмдүктөрдү өстүрүү технологиясын бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [266-берене. Балык уулоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-266) 1. Ышкыбоздук балык уулоо эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Өнөр жайлык балык уулоо эрежелерин бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [267-берене. Балык уулоодо балык уулоочу синтетикалык торлорду, электр менен кармоочу тутумдарды пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-267) Балык уулоодо балык уулоочу синтетикалык торлорду, электр менен кармоочу тутумдарды пайдалануу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [268-берене. Балык уулоочу синтетикалык торлорду, электр менен кармоочу тутумдарды алып келүү, өндүрүү, даярдоо жана сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-268) Балык уулоочу синтетикалык торлорду, электр менен кармоочу тутумдарды алып келүү, өндүрүү, даярдоо жана сатуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [269-берене. Суу топтоо курулмаларын эксплуатациялоо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-269) Суу топтоо курулмаларын суу объекттеринде эксплуатациялоо тартибин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [270-берене. Ветеринардык дары каражаттарын жана тоют кошулмаларын жүгүртүүнүн, сатуунун жана колдонуунун тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-270) 1. Ветеринардык дары каражаттарын жана тоют кошулмаларын өндүрүүнүн, сактоонун, ташуунун, даярдоонун, жүгүртүүнүн, сатуунун жана колдонуунун ветеринардык-санитардык эрежелерин, тартибин жана талаптарын бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Ветеринардык дары каражаттарынын жана тоют кошулмаларынын коопсуздугу боюнча техникалык регламенттерди бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Ушул берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө каралган ошол эле жосундар жаза чаралары колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалса - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 22-майындагы № 103 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ## VIII БӨЛҮМ МЕНЧИКТИ, ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫК МЕНЧИКТИ КОРГОО ЖАНА ЧАРБАЛЫК ЖАНА КАРЖЫЛЫК ИШТЕРДИ ЖҮЗӨГӨ АШЫРУУ ЧӨЙРӨСҮНДӨГҮ БАШКАРУУ ТАРТИБИНЕ КАРШЫ УКУК БУЗУУЛАР ## 29-глава. Менчикти коргоо чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [271-берене. Майда уурулук](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-271) Башка бирөөнүн мүлкүн майда өлчөмдө уурдоо, башкача айтканда жашыруун алып коюу, – жеке жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга, же болбосо 20дан 30 саатка чейинки мөөнөткө коомдук иштерге тартууга алып келет. Эскертүү. Ушул Кодекстин 271–273-беренелеринде каралган аракет, эгерде уурдап алынган мүлктүн наркы укук бузуу жасоо учуруна карата мыйзамдарда белгиленген 10 эсептик көрсөткүчтөн ашпаса, майда өлчөмдө жасалган деп таанылат. ### [272-берене. Алдоо же ишенимди кыянатттык менен пайдалануу аркылуу майда өлчөмдө мүлктүк зыян келтирүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-272) Алдоо же ишенимди кыянатттык менен пайдалануу аркылуу мүлктүн менчик ээсине же башка ээсине майда өлчөмдө мүлктүк зыян келтирүү – 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [273-берене. Башка бирөөнүн мүлкүн жок кылуу же зыянга учуратуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-273) Башка бирөөнүн мүлкүн майда өлчөмдө залал келтирүү менен жок кылуу же зыянга учуратуу – 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 30-глава. Өнөр жай коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [274-берене. Өнөр жай коопсуздугу жаатында кооптуу өндүрүш объекттеринде иш жүргүзүү эрежелерин белгилөөчү ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-274) 1. Өнөр жай коопсуздугу жаатында кооптуу өндүрүш объекттеринде иш жүргүзүү эрежелерин белгилөөчү ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаза чарасы колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалган ошол эле жосун – жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 500 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2741-берене. Кооптуу өндүрүштүк объекттерди пайдалануунун коопсуздук талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2741) "Кооптуу өндүрүш объекттерин пайдалануучу уюмдардын жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарын бузуу же аткарбоо - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 31-октябрындагы № 172 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2742-берене. Мунай заттарын кабыл алуу, сактоо, май куюуга берүүгө даярдоо жана сапатын контролдоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2742) Мунай заттарын кабыл алуу, сактоо, май куюуга берүүгө даярдоо жана сапатын контролдоо эрежелерин бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2743-берене. Аттракциондорду коопсуз эксплуатациялоо эрежелерин белгилөөчү ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2743) 1. Аттракциондорду коопсуз эксплуатациялоо эрежелерин белгилөөчү ченемдик укуктук актылардын талаптарын бузуу - жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 200 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаза чарасы колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалган ошол эле жосун - жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 450 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [275-берене. Жарылгыч материалдарга тиешелүү эрежелерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-275) 1. Өнөр жай тармактарында жана мамлекеттик көзөмөл органдарынын контролундагы объекттерде жарылгыч материалдарды жана пиротехникалык буюмдарды даярдоо, эсепке алуу, сатуу, ташуу, сактоо, ташып келүү, ташып кетүү, пайдалануу жана жок кылуу боюнча эрежелерди, ченемдерди жана нускамаларды бузуу – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту) (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [276-берене. Кооптуу өндүрүш объекттеринде лицензиясыз (уруксат) же лицензиянын (уруксат) колдонуу шарттарын бузуу (аткарбоо) менен иш жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-276) 1. Кооптууу өндүрүш объекттеринде лицензиясыз (уруксат) же лицензиянын (уруксат) колдонуу шарттарын бузуу (аткарбоо) менен иш жүргүзүү – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаза чарасы колдонулгандан кийин жыл ичинде кайталанып жасалган ошол эле жосун – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 400 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Өнөр жай коопсуздугунун экспертизасынын талаптарын аткарбоо – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 350 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-февралындагы № 36 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [277-берене. Электр энергетикасы жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-277) 1. Керектөөчүнүн электр энергиясын пайдалануу эрежелерин бузуусу, – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Электр тармактарын сактоо эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Электр станцияларын же тармактарын бириккен энергетика тутумуна туташтырылган электр энергетика объекттеринин энергетикалык жабдууларын же керектөөчүлөрдүн энергетикалык жабдууларын техникалык эксплуатациялоо эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [278-берене. Жылуулук энергиясын пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-278) Жылуулук энергиясын пайдалануу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [279-берене. Газ менен камсыз кылуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-279) 1. Жаратылыш газын эсепке алуу түйүндөрүн орнотуу же жаратылыш газын керектөөчүлөргө аны коммерциялык эсепке алуусуз бөлүштүрүү боюнча талаптарды бузуу – жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Жаратылыш газын ташуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [280-берене. Газды керектөө эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-280) Газды керектөө эрежелерин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [281-берене. Электрдик жылуулук техникалык жабдууларын эксплуатациялоо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-281) Электрдик жылуулук техникалык жабдууларын эксплуатациялоо тартибин бузуу – эскертүүгө же жеке жактарга 10 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 50 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ## 31-глава . Ишкердикти жүзөгө ашыруу, монополияга каршы жөнгө салуу жана атаандаштыкты өнүктүрүү чөйрөсүндөгү башкаруу тартибине каршы укук бузуулар ### [282-берене. Спиртти жана алкоголдук ичимдиктерди өндүрүү жана сатуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-282) 1. Сыраны (буга алкоголсуз сыра кирбейт), алкоголдук же жеңил алкоголдук ичимдиктерди чекене сатуу боюнча чектөөлөрдү бузуу, – жеке жактарга 45 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Спиртти жана алкоголдук ичимдиктерди өндүрүү жана сатуу эрежелерин бузуу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 3. Алкоголдук ичимдиктерди балдарга сатуу – жеке жактарга 150 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [283-берене. Спирт ичимдиктерин үй шартында даярдоо, сатып өткөрүү жана сактоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-283) Үй шартында спирт ичимдиктерин сатып өткөрүү максатында даярдоо, сатып өткөрүү же болбосо сактоо, сатып өткөрүү максатысыз аларды жасап чыгаруу үчүн өндүрүш каражаттарын даярдоо же сактоо - жеке жактарга 45 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2025-жылдын 12-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [284-берене. Ишкердикти лицензиясы жок жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-284) Мыйзамда милдеттүү түрдө алынуусу каралган лицензиясы (уруксаты) жок ишкердикти жүзөгө ашыруу – жеке жактарга 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 11.Маалыматтык –коммуникациялык технологиялардын каражаттарын колдонуу менен жасалган ошол эле жосун, - жеке жактарга – 75 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга -230 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Лицензиялык талаптарды же лицензиялык-уруксат берүү тутуму чөйрөсүндөгү мыйзамдардын талаптарын бузуу - жеке жактарга 55 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 170 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 18-январындагы № 4, 2025-жылдын 28-февралындагы № 49 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2841-берене. Медициналык жана фармацевтикалык ишти лицензиясыз жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2841) Мыйзамда милдеттүү түрдө алынуусу каралган лицензиясы (уруксаты) жок медициналык жана фармацевтикалык ишти жүзөгө ашыруу, - жеке жактарга 500 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 1000 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2842-берене. Медициналык же фармацевтикалык ишти лицензиялык талаптарды бузуу менен жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2842) Медициналык же фармацевтикалык ишти лицензиялык талаптарды бузуу менен жүзөгө ашыруу - жеке жактарга 200 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 6-декбрындагы № 195 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [285-берене. Лицензия алуу үчүн анык эмес маалыматтарды берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-285) Ишкердиктин айрым түрлөрүн жүзөгө ашырууга лицензия (уруксат) берүүчү органга лицензия (уруксат) алуу үчүн анык эмес маалыматтарды берүү – жеке жактарга 100 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 280 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. ### [286-берене. Соода эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-286) 1. Соода эрежелерин бузуу - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. 2. Белгиленбеген жерлерде колдон-колго, лотоктордо, автомашиналарда товарлардын бардык түрлөрү менен соода жүргүзүү - жеке жактарга 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2024-жылдын 30-июлундагы № 157 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [2861-берене. Электрондук соода жөнүндө мыйзамдын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2861) Электрондук соода жаатындагы иштин кандай болбосун түрүн жүзөгө ашыруу эрежелерин бузуу, - эскертүү берүүгө же жеке жактарга – 30 эсептик көрсөткүч, юридикалык жактарга 130 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул салууга алып келет. (КР 2022-жылдын 18-январындагы № 4 Мыйзамынын редакциясына ылайык) ### [287-берене. Товар рыногунда үстөмдүк абалдан кыянаттык менен пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-287) Чарба жүргүзүүчү субъекттин (адамдар тобунун) товардык рынокто үстөмдүк абалды кыянаттык менен пайдаланышы – юридикалык жактарга 650 эсептик көрсөткүч өлчөмүндө, же болбосо укук бузуу жасалган рынокто укук бузуучунун товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн пайдасынын суммасынын өлчөмүнөн бирден он беш пайызга чейин, бирок укук бузуучунун бузуу мезгилиндеги бардык товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) сатуудан түшкөн пайдасынын суммасынын жыйынды өлчөмүнөн элүүдөн биринен ашык эмес айып пул салууга алып келет. Эскертүү. Жүгүртүү айып пулунун суммасынын эселигин эсептөөдө ушул Кодексте жана/же көрсөтүлгөн чөйрөнү жөнгө салуучу ченемдик укуктук актыларда каралган жеңилдетүүчү жана оордотуучу жагдайлар эсепке алынат. ### [288-берене. Чарба жүргүзүүчү субъекттин (адамдардын тобунун) атаандаштыкты чектеген макулдашууну (картелди) түзүү же атаандаштыкты чектөөчү макулдашылган иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-288) --- > Текст кыскартылды: бул жерде документтин 499240 белгисинин алгачкы 249808 белгиси гана. Толук тексти - https://aqlex.ai/kg/doc/112306 барагында Бул жерге толук кирбеген беренелер (Markdown): - [288-берене. Чарба жүргүзүүчү субъекттин (адамдардын тобунун) атаандаштыкты чектеген макулдашууну (картелди) түзүү же атаандаштыкты чектөөчү макулдашылган иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-288.md) - [289-берене. Ак ниет эмес атаандаштык](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-289.md) - [290-берене. Бааларды (тарифтерди) түзүүнүн жана колдонуунун белгиленген тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-290.md) - [291-берене. Бааларды (тарифтерди) макулдашуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-291.md) - [292-берене. Монополияга каршы жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органга өтүнүч каттарды, билдирүүлөрдү (арыздарды) жана маалыматтарды бербөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-292.md) - [293-берене. Соода ишин жүзөгө ашырууда монополияга каршы эрежелерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-293.md) - [2931-берене. Соода ишин жүзөгө ашырууда азык-түлүк товарларын берүү келишимин түзүү шарттарына карата ички соода жөнүндө мыйзамдарда белгиленген талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-2931.md) - [294-берене. Монополияга каршы мыйзамдарга ылайык жол берилбеген чарба жүргүзүүчү субъекттердин экономикалык ишин координациялоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-294.md) - [295-берене. Мамлекеттик сынамдык эн белгини даярдоо же пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-295.md) - [295-1-берене. Баалуу металлдардан, асыл таштардан жана алардын сыныктарынан жасалган зер буюмдар менен операцияларды жүргүзүүчү субъекттердин атайын эсепке коюлбастан экономикалык иш жүргүзүүсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-295-1.md) - [296-берене. Баалуу металлдардан зергердик жана башка буюмдар менен операцияларды жүргүзүүдѳ мыйзамдарда белгиленген талаптарды сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-296.md) - [297-берене. Евразия экономикалык бирлигине кирбеген өлкөлөрдөн алып келинген баалуу металлдардан зергердик жана башка буюмдарды сыноо жана эн белги салуу үчүн берүүнүн мыйзамдарда белгиленген талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-297.md) - [298-берене. Жеке алтын чайкоочулардан чайкап алынган алтынды жана алтын камтыган концентратты сатып алуу, аларды эсепке алуу жана сатуу боюнча мыйзамдарда белгиленген талаптарды сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-298.md) - [299-берене. Лицензиясы (күбөлүгү) жок банк операцияларын жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-299.md) - [300-берене. Банк мыйзамдарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-300.md) - [300-1-берене. Банктар жана финансы-кредиттик уюмдар тарабынан керектөөчү кредит чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-300-1.md) - [301-берене. Банктык кызмат көрсөтүүлөрдүн жалган жарнамасы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-301.md) - [302-берене. Төлөө балансы боюнча маалыматтарды бербөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-302.md) - [303-берене. Улуттук валютаны кабыл алуудан баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-303.md) - [303-1-берене. Санарип сомду кабыл алуудан баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-303-1.md) - [304-берене. Улуттук валютага түшүрүлгөн сүрөттөрдү пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-304.md) - [305-берене. Банк операцияларын аткаруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-305.md) - [306-берене. Валюта мыйзамдарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-306.md) - [307-берене. Күрөө жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-307.md) - [308-берене. Салык салуудан качуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-308.md) - [3081-берене. Жалданма кызматкерлер боюнча салык агентинин реестрин жүргүзүү боюнча талапты бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3081.md) - [309-берене. Салык кызматы органдарында катталбастан экономикалык ишти жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-309.md) - [3091-берене. Өзгөчө режимдеги соода зонасынын статусуна ээ болгон соода рынокторуна коюлуучу Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3091.md) - [3092-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык эсеп-фактураларды колдонбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3092.md) - [3093-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3093.md) - [3094-берене. Соода базарларынын/кичи базарлардын ээлери (дирекциялары) тарабынан турак эмес мүлк объекттери жөнүндө маалыматты салык кызматынын органдарына бербөө жана/же берүү тартибин жана мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3094.md) - [310-берене. Контрафакттык продукцияларды мыйзамсыз даярдоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-310.md) - [3111-берене. Кыргыз Республикасынын аймагында коштомо документтерсиз товарлардын ордун которуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3111.md) - [312-берене. Мурда колдонулган тиешелүү идентификациялоо каражаттарын же акциздик маркаларды кайра колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-312.md) - [313-берене. Милдеттүү түрдө маркаланууга тийиш болгон товарларды маркалоо каражаттарын продукцияга жана/же анын таңгагына чаптабастан өндүрүү, импорттоо жана сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-313.md) - [314-берене. Товарларды маркалоо каражаттарын жасалмалоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-314.md) - [315-берене. Спирт ичимдиктерин жана тамеки буюмдарын минималдуу чекене баадан төмөн баада сатуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-315.md) - [316-берене. Товарларды, анын ичинде мунай заттарын жүгүртүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-316.md) - [3161-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3161.md) - [3162-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3162.md) - [3163-берене. Навигациялык пломбаларды пайдалануу менен товарларды ташууларга байкоо жүргүзүү тутумунун улуттук операторунун милдеттерди аткарбоосу же талаптагыдай эмес аткаруусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3163.md) - [317-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-317.md) - [3171-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3171.md) - [317-2-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-317-2.md) - [317-3-берене. Банк тарабынан салык кызматынын органдарына маалымат бербөө жана/же аны берүү тартибин жана мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-317-3.md) - [318-берене. Накталай эсептешүүлөрдү жүргүзүүнүн белгиленген тартибин бузуу менен акчалай эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу же контролдук-кассалык машиналарды колдонбостон акчалай эсептешүүлөрдү жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-318.md) - [319-берене. Контролдук-кассалык машиналарды колдонуу боюнча талаптарды бузуу менен ишти жүзөгө ашыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-319.md) - [319-1-берене. Фискалдык программалык камсыз кылууну колдонуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-319-1.md) - [320-берене. Салык органдарынын кызматкерлеринин контролдук-кассалык машиналарга жетүүсүнө тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-320.md) - [320-1-берене. Салык органдарынын кызматкерлеринин фискалдык программалык камсыз кылууга жетүүсүнө тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-320-1.md) - [321-берене. Бузук контролдук-кассалык машинаны пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-321.md) - [321-1-берене. Техникалык тейлөө борборлоруна коюлган талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-321-1.md) - [322-берене. Бирдиктүү салык декларациясын бербөө жана салыкты төлөбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-322.md) - [323-берене. Коммерциялык, банктык сырды, салык төлөөчүнүн сырын ачыкка чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-323.md) - [324-берене. Жалган ишкердик](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-324.md) - [325-берене. Жекече детективдик жана күзөт кызматынын кызматчысынын ыйгарым укуктарынан аша чабуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-325.md) - [3251-берене. Салыктык эмес кирешелер боюнча отчеттордун жоктугу же берилбеши](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3251.md) - [325-2-берене. Салыктык эмес кирешелерди белгиленген мөөнөттө төлөбөй коюу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-325-2.md) - [326-берене. Баалуу кагаздарды мыйзамсыз чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-326.md) - [327-берене. Инвесторлордун укуктарынын бузулушу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-327.md) - [328-берене. Инвестициялык фонддун башкаруучу компаниясынын милдеттерин аткарбай коюшу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-328.md) - [329-берене. Инвестициялык фонддун каражаттарын максатсыз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-329.md) - [330-берене. Инвестициялык фонддордун ишин чектөөнү сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-330.md) - [331-берене. Инвестициялык фонддун эсепке алуу боюнча талаптарды бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-331.md) - [332-берене. Күбөлүгү болбой туруп баалуу кагаздар боюнча иш жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-332.md) - [333-берене. Кызматтык маалыматтарды ак ниетсиз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-333.md) - [334-берене. Анык эмес маалыматтарды берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-334.md) - [335-берене. Баалуу кагаздарды ачык сатууну (жазылууну) өткөрүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-335.md) - [336-берене. Кармоочунун реестрин жүргүзүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-336.md) - [337-берене. Баалуу кагаздар менен операциялар боюнча кирешелер жөнүндө эсепке алуунун же отчеттуулуктун жоктугу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-337.md) - [338-берене. Маалыматтарды ачуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-338.md) - [339-берене. Баалуу кагаздарды ак ниетсиз жарнамалоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-339.md) - [340-берене. Акционерлердин жалпы чогулушун өткөрүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-340.md) - [341-берене. Дивиденддерди төлөө тартибин жана мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-341.md) - [342-берене. Баалуу кагаздар менен операцияларды түзүү, жол-жоболоштуруу жана каттоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-342.md) - [343-берене. Камсыздандыруу ишин жүзөгө ашыруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-343.md) - [344-берене. Камсыздандыруучу уюмдардын милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарды бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-344.md) - [345-берене. Ломбард иши жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-345.md) - [346-берене. Лотереялык жана оюн-зоок иши жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-346.md) - [347-берене. Топтолмо пенсиялык фонддор жана пенсиялык активдерди башкаруу жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-347.md) - [348-берене. Аудитордук иш чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-348.md) - [349-берене. Аудиторлордун жана аудитордук уюмдардын аудитордук иштин чектөөлөрүн сактабоосу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-349.md) - [350-берене. Милдеттүү аудит боюнча талаптарды сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-350.md) - [351-берене. Бухгалтердик эсепти жүргүзүүгө жана отчет түзүүгө карата талаптарды сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-351.md) - [352-берене. Аудитордук ишти жүзөгө ашырууда алынган купуя маалыматтарды ачыкка чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-352.md) - [353-берене. Коомдук кызыкчылыктын субъектинин, ири жана орто ишкердиктин субъекттеринин Финансылык отчеттуулуктун ачык депозитарийине финансылык отчеттуулукту жана аудитордук корутундуну бербөөсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-353.md) - [354-берене. Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу менен байланышкан документтерди берүү жана/же төлөмдөрдү төлөө мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-354.md) - [355-берене. Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди мыйзамдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндөгү мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-355.md) - [356-берене. Мамлекеттик сатып алуулар чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-356.md) - [357-берене. Бажы чек арасынан өткөндүгү тууралуу кабарлабоо жана (же) маалымдамаларды (маалыматтарды) бербөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-357.md) - [358-берене. Товардын сакталышын камсыз кылуу боюнча чараларды көрбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-358.md) - [359-берене. Бажы органынын уруксаты жок товарларды берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-359.md) - [360-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-360.md) - [361-берене. Бажы чек арасы аркылуу өтүп жаткан транспорт каражатын токтотпоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-361.md) - [362-берене. Уруксаты жок транспорт каражатын жөнөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-362.md) - [363-берене. Бажы операцияларын жүргүзүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-363.md) - [364-берене. Бажы жол-жобосуна жайгаштырылган товарлар менен укукка каршы операцияларды жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-364.md) - [365-берене. Бажылык идентификациялоо каражаттарын өзгөртүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-365.md) - [366-берене. Товарларды декларациялоо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-366.md) - [367-берене. Бажы декларациясын берүү мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-367.md) - [368-берене. Бажы аймагынын чегинен тышкары чыгарып кетпөө же болбосо товарларды кайтарып бербөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-368.md) - [369-берене. Товарларды жок кылуу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-369.md) - [370-берене. Бажы жол-жоболоруна жайгаштырылган товарлар менен мыйзамсыз операцияларды жүргүзүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-370.md) - [371-берене. Товарларды бажы чек аралары аркылуу алып өтүүдө чектөөлөрдү колдонуунун тартибин сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-371.md) - [372-берене. Товарды, анын ичинде электрондук соода товарын же транспорт каражатын мыйзамсыз орун которуштуруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-372.md) - [3721-берене. Товарларды же транспорт каражаттарын Евразия экономикалык бирлигинин Кыргыз Республикасындагы бажы чек арасы аркылуу бажы контролунан тышкары өткөрүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3721.md) - [373-берене. Евразия экономикалык бирлигинин Кыргыз Республикасындагы бажы аймагына мыйзамсыз жол менен ташылып келген товарларды сатып алуу, сактоо, ташуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-373.md) - [374-берене. Бажы төлөмдөрүн төлөбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-374.md) - [375-берене. Товарларды убактылуу сактоо мөөнөттөрүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-375.md) - [376-берене. Бажы иши чөйрөсүндөгү ишти жүзөгө ашыруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-376.md) - [377-берене. Бажы контролунда турган товарларды жүктөө же башка операцияларды бажы органынын уруксатысыз же кабарлоосуз жасоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-377.md) - [378-берене. Товарларды жана транспорт каражаттарын жана алардын документтерин бажы органына бербөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-378.md) - [379-берене. Бажы жол-жоболорун белгиленген мөөнөттөрдө аяктабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-379.md) - [380-берене. Бажы транзитинин тартибин сактабоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-380.md) - [382-берене. Администратордун өз милдеттерин аткаруусуна тоскоол болуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-382.md) - [383-берене. Администратордун банкроттук жөнүндө мыйзамдарды бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-383.md) - [384-берене. Банкроттук процессиндеги мыйзамсыз иш-аракеттер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-384.md) - [385-берене. Техникалык жөнгө салуу жаатындагы мыйзам бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-385.md) - [3851-берене. Адал индустрия чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-3851.md) - [386-берене. Техникалык регламенттердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына ылайык келбеген продукцияларды жүгүртүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-386.md) - [387-берене. Метрологиялык эрежелерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-387.md) - [388-берене. Мөөрдү (пломбаны) атайын бузуу же жулуп салуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-388.md) - [389-берене. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик символдорун даярдоо чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-389.md) - [390-берене. Товарларды (жумуштарды), кызмат көрсөтүүлөрдү сатууда керектөөчүлөрдүн укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-390.md) - [393-берене. Жүргүнчүлөрдү ташуу боюнча кызмат көрсөтүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-393.md) - [394-берене. Жылуулук менен жабдуу чөйрөсүндөгү бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-394.md) - [395-берене. Электр энергетикасы чөйрөсүндөгү бузуулар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-395.md) - [396-берене. Энергияны үнөмдөө чөйрөсүндөгү бузуулар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-396.md) - [397-берене. Автордук жана чектеш укуктарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-397.md) - [398-берене. Патент ээсинин өзгөчө укуктарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-398.md) - [399-берене. Товарларды (жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү) жекелештирүү каражаттарын мыйзамсыз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-399.md) - [400-берене. Инсандыгын ырастоочу документтерди алмаштыруу мөөнөтүн бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-400.md) - [401-берене. Дипломатиялык жана кызматтык паспортторду берүү, пайдалануу жана кайтарып берүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-401.md) - [402-берене. Архивдик мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-402.md) - [403-берене. Жарнама жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-403.md) - [404-берене. Талаптагыдай эмес жана билип туруп жасалган жалган жарнама](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-404.md) - [405-берене. Жарнамалоо эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-405.md) - [406-берене. Телекөрсөтүү жана радиоберүү жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-406.md) - [407-берене. Телерадиоберүү жаатындагы монополияга каршы чектөөлөрдү бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-407.md) - [408-берене. Байланыш жаатындагы мыйзамдардын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-408.md) - [409-берене. Почта байланышы чөйрөсүндөгү иштин эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-409.md) - [410-берене. Маалыматты жашыруун алууга арналган атайын техникалык каражаттарды Кыргыз Республикасына алып келүү жана (же) анын чегинен тышкары алып кетүү эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-410.md) - [411-берене. Ыкчам издөө иш-чараларын мыйзамсыз жүргүзүү жана маалыматты жашыруун алууга арналган атайын техникалык каражаттарды сактоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-411.md) - [412-берене. Номерлештирүү ресурстарын жана радио жыштыктарды укук ченемсиз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-412.md) - [413-берене. Телекоммуникациялык тарамдар үчүн белгиленген корголуучу чөлкөмдөрдү бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-413.md) - [4131-берене. Маалымат берүү боюнча милдеттерди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4131.md) - [4132-берене. Жеке маалыматтарды коргоо жөнүндө талаптарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4132.md) - [4133-берене. Жеке маалыматтарды мыйзамдарда белгиленген тартипти бузуу менен трансчек аралык берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4133.md) - [4134-берене. Жеке маалыматтар массивин кармоочунун (ээсинин) субъектиге анын жеке маалыматтарын берүүдөн негизсиз баш тартуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4134.md) - [4135-берене. Жеке маалыматтар боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын мыйзамдуу талаптарын аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4135.md) - [414-берене. Гидрометеорологиялык станциялардын сактыгын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-414.md) - [415-берене. Гидрометеорологиялык станциялардын кайтарылуучу зоналарындагы иштерди аткаруунун тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-415.md) - [416-берене. Гидрометеорологиялык станцияларды бузуу, бүлүндүрүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-416.md) - [417-берене. Гидрометеорологиялык маалымат продукцияларын жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу берүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-417.md) - [418-берене. Аскердик эсепке алуу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-418.md) - [419-берене. Аскердик-эсепке алуу документтерин пайдалануу эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-419.md) - [420-берене. Мобилизациялык даярдык жана мобилизациялоо жөнүндө мыйзамдардын башка талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-420.md) - [421-берене. Резервдегинин же аскерге милдеттүүнүн жыйынга (окууга) келүүдөн качуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-421.md) - [422-берене. Аскерге чакырылуучунун же аскерге милдеттүүнүн аскердик катталуудан качуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-422.md) - [423-берене. Аскер кызматын өтөө тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-423.md) - [424-берене. Ооруну симуляциялоо же денесине зыян келтирүү жолу менен аскердик кызматтын милдеттерин аткаруудан качуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-424.md) - [425-берене. Кароолдук кызмат өтөө эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-425.md) - [426-берене. Коомдук тартипти коргоо жана коомдук коопсуздукту камсыз кылуу боюнча кызмат өтөө эрежелерин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-426.md) - [427-берене. Кызыл Жарым Айдын, Кызыл Кресттин же Кызыл Кристаллдын эмблемаларын мыйзамсыз пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-427.md) - [428-берене](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-428.md) - [429-берене. Мамлекеттик чек ара режимин, чек арага жакын аймактардагы чек ара режимин жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасы аркылуу өткөрүү пункттарындагы режимди бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-429.md) - [430-берене. Чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды Кыргыз Республикасына чакырган же кабып алган адамдардын алардын жүрүүсүнүн белгиленген тартибин бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-430.md) - [431-берене. Чет өлкөлүк жарандардын Кыргыз Республикасында белгиленген жүрүү тартибин, эмгек ишин жүзөгө ашыруу же транзиттик өтүү эрежелерин бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-431.md) - [432-берене. Кайрылмандын статусу бар адамдын кайрылман ырастамасын каттоо тартибин бузуусу жана (же) жоготуусу (бузуусу)](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-432.md) - [433-берене. Прокурордук чара көрүү актыларын карабоо же прокурордун мыйзамдуу талаптарын аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-433.md) - [434-берене. Ыйгарым укуктуу органдын чечимдерин, жазма буйруктарын, тескемелерин же талаптарын аткаруу тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-434.md) - [435-берене. Кызмат адамдарынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарын бузуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-435.md) - [435-1-берене. Жарандардын кайрылууларын кароо тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-435-1.md) - [436-берене. Кызмат адамдарынын ишкердик субъекттерине мыйзамсыз текшерүүлөрдү жүргүзүүсү же алардын мыйзамдуу ишине тоскоолдук кылуусу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-436.md) - [437-берене. Административдик ресурсту кыянаттык менен пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-437.md) - [438-берене. Мамлекеттик же муниципалдык кызматчылардын мүлкү жана кирешелери тууралуу декларацияларды бербөөсү же талаптагыдай эмес берүүсү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-438.md) - [439-берене. Ыйгарым укуктуу органга маалыматтарды, маалымдамаларды отчетторду берүү тартибин бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-439.md) - [440-берене. Ыйгарым укуктуу органдын ишине тоскоолдук кылуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-440.md) - [441-берене. Юридикалык жактарды, филиалдарды (өкүлчүлүктөрдү) мамлекеттик каттоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарынын талаптарын бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-441.md) - [442-берене. Сотту сыйлабагандыкты көрсөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-442.md) - [443-берене. Аткаруу өндүрүшү жөнүндө мыйзамдарды бузуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-443.md) - [4431-берене. Балдарды же эмгекке жарамсыз жана материалдык жардамга муктаж ата-энелерди багууга каражаттарды төлөбөө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4431.md) - [444-берене. Аткаруу документинде камтылган мүлктүк эмес мүнөздөгү талаптарды аткарбоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-444.md) - [445-берене. Кылмыш-жаза процессинин катышуучуларына карата коопсуздук чаралары тууралуу маалыматтарды ачыкка чыгаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-445.md) - [446-берене. Жаза аткаруу тутумунун мекемесинде же тергөө изоляторунда кармалып турган адамга тыюу салынган предметтерди берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-446.md) - [447-берене. Расмий документтерди жана мамлекеттик сыйлыктарды мыйзамсыз сатып алуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-447.md) - [448-берене. Жасалма штампты даярдоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-448.md) - [449-берене. Транспорт каражатында жасалма мамлекеттик каттоонун номердик белгисин пайдалануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-449.md) - [450-берене. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик символдорун мазактоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-450.md) - [451-берене. Укук бузуулар жөнүндө иштерди кароого ыйгарым укуктуу органдар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-451.md) - [452-берене. Прокурор жана анын ыйгарым укуктары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-452.md) - [453-берене. Кызмат адамдарынын ыйгарым укуктары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-453.md) - [454-берене. Сот](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-454.md) - [455-берене. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, шайлоо комиссиялары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-455.md) - [456-берене. Ички иштер органдары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-456.md) - [457-берене. Айлана-чөйрөнү коргоо, жер казынасын пайдалануу, экологиялык жана өнөр жай коопсуздугу боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-457.md) - [4571-берене. Токой чарбасын башкаруу боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4571.md) - [458-берене. Эмгекти коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-458.md) - [459-берене. Энергетикалык коопсуздук боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-459.md) - [460-берене. Өрт коопсуздугу боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-460.md) - [461-берене. Мамлекеттик архитектуралык-курулуш көзөмөл чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-461.md) - [462-берене. Жер жана суу мыйзамдарынын сакталышын контролдоо жана көзөмөлдөө боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-462.md) - [463-берене. Транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-463.md) - [464-берене. Жарандык авиациянын ыйгарым укуктуу органы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-464.md) - [465-берене. Саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-465.md) - [466-берене. Тарыхый-маданий мурастарды коргоо жана пайдалануу боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-466.md) - [4661-берене. Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4661.md) - [467-берене. Этил спиртин жана алкоголдук продукцияны өндүрүүнү жана жүгүртүүнү контролдоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-467.md) - [468-берене. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-468.md) - [469-берене. Финансылык чалгындоо органы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-469.md) - [470-берене. Мамлекеттик салык кызматынын ыйгарым укуктуу органы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-470.md) - [471-берене. Жалпыга маалымдоо каражаттары чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-471.md) - [472-берене. Баалуу кагаздар рыногун жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-472.md) - [473-берене. Бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-473.md) - [474-берене. Банкроттук иштер боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-474.md) - [475-берене. Ветеринардык көзөмөл чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-475.md) - [476-берене. Фитосанитардык коопсуздук боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-476.md) - [477-берене. Дин иштери боюнча ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-477.md) - [478-берене. Юстиция органдары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-478.md) - [479-берене. Калкты каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-479.md) - [480-берене. Баалуу металлдарды жүгүртүүнү контролдоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-480.md) - [481-берене. Мамлекеттик сатып алуулар чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-481.md) - [482-берене. Метрологиялык көзөмөл чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-482.md) - [483-берене. Телекоммуникациялар чөйрөсүндөгү тармактык жөнгө салуучу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-483.md) - [484-берене. Интеллектуалдык менчик жаатындагы ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-484.md) - [485-берене. Улуттук коопсуздук органдары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-485.md) - [486-берене. Аткаруу документтерин аткаруу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-486.md) - [487-берене. Жазаларды аткаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-487.md) - [488-берене. Соттордо коопсуздукту камсыз кылуу боюнча функцияларды жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу орган (сот приставдар кызматы)](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-488.md) - [489-берене. Мамлекеттик чек араны кайтаруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-489.md) - [490-берене. Гидрометеорологиялык иш чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-490.md) - [491-берене. Архивдик иш чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-491.md) - [492-берене. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-492.md) - [493-берене. Коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-493.md) - [494-берене. Монополияга каршы жөнгө салуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-494.md) - [4941-берене. Жеке маалыматтар боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4941.md) - [495-берене. Лицензия (уруксат) берүү боюнча ыйгарым укуктуу органдар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-495.md) - [496-берене. Чечимдери жана талаптары аткарылбаган же ыйгарымукуктарын аткарууда аларга тоскоолдуктар жаратылган ыйгарым укуктуу органдар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-496.md) - [4961-берене. Жеке дайындар чөйрөсүндөгү тармактык жөнгө салуучу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-4961.md) - [497-берене. Укук бузуулар жөнүндө өндүрүштүн катышуучулары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-497.md) - [498-берене. Укук бузууларды жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылган жактын укуктары жана милдеттери](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-498.md) - [499-берене. Мыйзамдуу өкүлдөр](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-499.md) - [500-берене. Жактоочу, өкүл жана адвокат](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-500.md) - [501-берене. Жабыр тартуучу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-501.md) - [502-берене. Күбө](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-502.md) - [503-берене. Эксперт](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-503.md) - [504-берене. Адис](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-504.md) - [505-берене. Котормочу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-505.md) - [506-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча өндүрүштү ачуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-506.md) - [507-берене. Маалыматтар базасына ээ болгон ыйгарым укуктуу органдардын укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзүүсүнүн өзгөчөлүктөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-507.md) - [508-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча өндүрүштү токтотуунун негиздери, тартиби жана мөөнөттөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-508.md) - [509-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча токтотулган өндүрүштү кайра жандандыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-509.md) - [510-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча өндүрүштү жокко чыгаруучу жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-510.md) - [511-берене. Далилдер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-511.md) - [512-берене. Буюм далилдери](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-512.md) - [513-берене. Агайын техникалык каражаттар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-513.md) - [514-берене. Укук бузууларды атайын техникалык каражаттар менен жазып түшүрүүдө укук бузуулар үчүн жоопкерчиликтин өзгөчөлүгү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-514.md) - [515-берене. Далилдерге баа берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-515.md) - [516-берене. Материалдарды прокурорго, тергөө органына берүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-516.md) - [517-берене. Укук бузуулар жөнүндө протоколдун мазмуну](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-517.md) - [518-берене. Укук бузуулар жөнүндө протоколду түзүү жапа укук бузуулар жасалган жерде аны кароо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-518.md) - [519-берене. Укук бузуулар жөнүндө протоколду түзүүнүн өзгөчө учурлары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-519.md) - [520-берене. Укук бузуулар жөнүндө протокол түзүлбөй турган учурлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-520.md) - [521-берене. Укук бузуу жөнүндө протоколду, укук бузуу жөнүндө иш козгоо тууралуу прокурордун токтомун жөнөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-521.md) - [522-берене. Укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштүн мыйзамдуулугун камсыз кылуу чараларынын түрлөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-522.md) - [523-берене. Укук бузуучуну укук бузуу жѳнүндѳ протокол түзүү жерине алып келүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-523.md) - [524-берене. Кармоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-524.md) - [525-берене. Кармоону жүзөгө ашырууга укуктуу органдар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-525.md) - [526-берене. Кармоо мөөнөттөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-526.md) - [527-берене. Алып келүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-527.md) - [528-берене. Өздүк кароо жана буюмдарын карап чыгуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-528.md) - [529-берене. Алкоголь, баңгизат, психотроптук жана башка маң кылуучу заттар менен мас болгон абалды аныктоону күбөлөндүрүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-529.md) - [5291-берене. Тобокелдиктерге баа берүү протоколу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5291.md) - [530-берене. Кармоого, өздүк кароого, транспорт каражаттарын, чакан кемелерди жана буюмдарын кароого, мүлкүн убактылуу алып коюуга даттануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-530.md) - [531-берене. Укук бузуулар жөнүндө ишти кароого даярдоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-531.md) - [532-берене. Ыйгарым укуктуу органдын өкүлүн четтетүүгө негиздер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-532.md) - [533-берене. Укук бузуулар жөнүндөгү ишти кароого даярдоодо сот же ыйгарым укуктуу орган кабыл алуучу чечим](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-533.md) - [534-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш каралган жер](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-534.md) - [535-берене. Укук бузуулар жөнүндө ишти кароонун мөөнөтү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-535.md) - [536-берене. Укук бузуулар жөнүндөгү ишти кароо тартиби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-536.md) - [537-берене. Укук бузуулар жөнүндөгү ишти кароодо такталууга тийиш болгон жагдайлар](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-537.md) - [538-берене. Укук бузуулар жөнүндө ишти кароонун протоколу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-538.md) - [539-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча токтом](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-539.md) - [540-берене. Алып коюлган мүлк жөнүндө чечим кабыл алуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-540.md) - [541-берене. Токтомдордун түрлөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-541.md) - [542-берене. Иш боюнча токтомду жарыялоо жана анын көчүрмөсүн тапшыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-542.md) - [543-берене. Укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча документтерди тапшыруу жана жөнөтүү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-543.md) - [544-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча документти кабыл алуудан баш тартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-544.md) - [545-берене. Кабарландыруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-545.md) - [546-берене. Фото жана кино тартуу, видео фиксациялоо функциялары бар атайын техникалык каражаттардын жардамы менен аныкталган укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүргүзүүнүн өзгөчөлүгү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-546.md) - [547-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча токтомго даттануу тартиби жана мөөнөтү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-547.md) - [548-берене. Укук бузуулар жөнүндө иш боюнча токтомго прокурордун даттануу укугу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-548.md) - [549-берене. Даттануу берилгендигине байланыштуу токтомдун аткарылышын токтото туруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-549.md) - [550-берене. Укук бузуу жөнүндө иш боюнча токтомго даттанууну райондук (шаардык) соттун судьясынын кароосуна даярдоо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-550.md) - [551-берене. Райондук (шаардык) соттун судьясы тарабынан укук бузуу жөнүндө иш боюнча ыйгарым укуктуу органдын токтомуна даттануусун кароо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-551.md) - [552-берене. Соттун түздөн-түз караштуулугундагы укук бузуулар боюнча кабыл алынган укук бузуу жөнүндө иш боюнча соттун токтомуна апелляциялык тартиптеги даттанууну экинчи инстанциядагы сот тарабынан кароо](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-552.md) - [553-берене. Укук бузуу жөнүндөгү ишти кыскартуудан улам токтомду жокко чыгаруунун кесепеттери](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-553.md) - [554-берене. Укук бузуу жөнүндө иш боюнча ыйгарым укуктуу органдын токтомуна даттануу боюнча кабыл алынган райондук (шаардык) соттун судьясынын токтомуна даттануу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-554.md) - [555-берене. Жаза чарасын колдонуу жөнүндө токтомду аткаруунун милдеттүүлүгү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-555.md) - [556-берене. Жаза чарасын колдонуу жөнүндө токтомдун аткарылышы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-556.md) - [557-берене. Жаза чарасын колдонуу жөнүндө токтомду аткаруу тартиби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-557.md) - [558-берене. Жаза чарасын колдонуу жөнүндө токтомду аткаруунун кыскартылышы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-558.md) - [559-берене. Жаза чарасын колдонуу жөнүндө токтомду аткаруунун эскириши](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-559.md) - [560-берене. Эскертүү берүү жөнүндө токтомдун аткарылышы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-560.md) - [561-берене. Коомдук иштерге тартуу жөнүндө токтомду аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-561.md) - [562-берене. Коомдук иштерге тартуу жөнүндө токтомду аткаруунун тартиби жана шарттары](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-562.md) - [563-берене. Айып пул салуу жөнүндө токтомду аткаруу мөөнөтү жана тартиби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-563.md) - [564-берене. Айып пул салуу жөнүндө токтомду аткаруу боюнча өндүрүштүн аякташы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-564.md) - [564-1-берене. Транспорт каражаттарын башкаруу укугунан ажыратуу жөнүндө токтомдун аткарылышы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-564-1.md) - [5642-берене. Транспорт каражаттарын башкаруу укугунан ажыратуу жөнүндө токтомду аткаруу тартиби жана мөөнөтү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5642.md) - [565-берене. Чет өлкөлүк жарандарды чыгаруу жөнүндө токтомдун аткарылышы](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-565.md) - [566-берене. Камакка алуу жөнүндө токтомду аткаруунун мөөнөттөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-566.md) - [567-берене. Камак өтөө тартиби](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-567.md) - [568-берене. Айып пул салуу жана туумдарды өндүрүү жөнүндө токтомду мажбурлап аткартуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-568.md) - [569-берене. Мүлктү алып коюу жөнүндө соттун чечимин аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-569.md) - [570-берене. Транспорт каражаттарын адистештирилген токтотуучу жайга мажбурлап эвакуациялоо, дөңгөлөктөрдүн блокиротарлорун же башка шаймандарды колдонуу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-570.md) - [571-берене. Транспорт каражатын башкаруудан четтетүү түрүндөгү кошумча укуктук кесепеттерди аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-571.md) - [5711-берене. Жол кыймылынын эрежелерин билүүсүнө квалификациялык экзамендерди кайра тапшырууга жөнөтүү түрүндөгү кошумча укуктук кесепеттерди аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5711.md) - [572-берене. Атайын укуктан ажыратуу түрүндө кошумча укуктук кесепеттерди аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-572.md) - [5721-берене. Зомбулук жүрүм-турумун өзгөртүү боюнча оңдоп-түзөөчү программадан өтүү түрүндө кошумча укуктук кесепетти аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5721.md) - [5722-берене. Электрондук байкоо жүргүзүү менен тыюу салууларды жана (же) чектөөлөрдү аткаруунун тартиби жана мөөнөттөрү](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-5722.md) - [573-берене. Кызмат адамын ээлеген кызматынан бошотуу түрүндөгү кошумча укуктук кесепеттерди аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-573.md) - [574-берене. Иштин белгилүү бир түрүн токтотуу, объектти баштапкы абалына келтирүү, объектти же болбосо анын бөлүгүн бузуу (демонтаждоо) түрүндөгү кошумча укуктук кесепеттерди аткаруу](https://aqlex.ai/kg/doc/112306/st-574.md)