6-берене. Ушул Кодексте колдонулган терминдер жана аныктамалар

1) авиакомпания - аба кемелеринин эксплуатантынын тастыктамасы бар юридикалык жак;

2) авиациялык метрологиялык чордон - учуулар үчүн пайдаланууга жаткан байкоолорду жүргүзүү жана метрологиялык жыйынтык маалыматын түзүү үчүн багышталган чордон;

3) авиациялык жумуштар - айыл чарба, курулуш, сүрөткө түшүрүү, топографиялык тартуу, аба жарнамалары, байкоо жана кайгулдоо, издөө жана куткаруу, абадан репортаждар, парашют менен секирүү, тышкы илмектер менен жүк ташуу жана башка ушул сыяктуу тейлөөнүн адистештирилген түрлөрүн жогоруда аталган жаатында камсыз кылуу үчүн пайдаланылган аба кемелеринин, планёрлордун, дельтапландардын, аба шарлары жана башка учуучу аппараттардын учуулары;

4) мыйзамсыз кийлигишүү актылары - аба транспортунун жана Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын коопсуздугуна коркунуч түзүүчү аракеттер же аларды жасоого аракет кылуу;

5) аэродромдук метеорологиялык кызмат - учууларды метеорологиялык тейлөөнү камсыз кылуу үчүн багышталган кызмат;

6) аэронавигациялык маалымат - аба кемелеринин учууларын камсыз кылуу, аба кыймылын тейлөө жана аба кыймылдарын башкаруу максаттары үчүн топтоонун, талдоонун жана иштеп чыгуунун натыйжасында алынган маалымат;

7) аэронавигациялык тейлөө - аба кыймылдарын тейлөө, радиотехникалык жабдууларды жана байланыш каражаттарын иштетүүдө метеорологиялык камсыз кылуу, авариялык кабарлоо жана аэронавигациялык маалыматты берүү менен байланышкан комплекстүү тейлөө;

8) аэродром - аба кемелеринин ошолордун үстү боюнча толук же жарым-жартылай конуусуна, учушуна жана жүрүшүнө багышталган жер же суу үстүндөгү (кандай гана имараттар, курулмалар жана жабдуулар болбосун кошуп алганда) белгилүү бир участок;

9) аэропорт - жүргүнчүлөрдү, жол жүктү, жүктү жана почтаны кабыл алуу жана жөнөтүү, аба кемелерин, экипажды тейлөө үчүн багышталган жана бул максаттар үчүн керек болгон, жабдуулары жана персоналдары бар өзүнө аэродромду, аэровокзалды, башка курулмаларды камтыган комплекс;

10) жана коомдук тартипти коргоо - учууну бортунда учкучсуз (экипажсыз) аткарган, оператор тарабынан аралыктан же берилген программа боюнча автоматтык түрдө же болбосо көрсөтүлгөн ыкмаларды айкалыштырып башкарылуучу учуучу аппарат;

11) борт камы - аба кемесинин бортунда жүргүнчүлөр жана экипаждын керектөөсү үчүн багышталган сатылган жана сатыла элек товарлар жана аба кемесин иштетүү жана тейлөө үчүн зарыл болгон отунду жана майлоочу материалдарды кошуп алганда товарлар;

12) вертодром - вертолёттордун толук же жарым-жартылай келип конууга, учуп кетүүгө жана кыймылына багышталган аэродром же курулманын үстүндөгү белгилүү бир участок;

13) вертолёт - тик абалда октун айланасында күч орнотмо менен айланган, негизинен бир же бир нече көтөрмө винт менен абанын реакциясынын эсебинен учууда кармалып туруучу, абадан ооруураак аба кемеси;

14) аба ташуулары - жүргүнчүлөрдү, жол жүктү, жүктү же почтаны ташуу боюнча жеке же юридикалык жактардын иши;

15) аба кемеси - жердин же суунун үстүндө чагылышкан аба менен өз ара аракеттенүүнү албаганда, аба менен анын өз ара аракетинин эсебинен атмосферада кармалуучу кандай гана болбосун учуучу аппарат;

16) мамлекеттик авиация - мамлекеттин улуттук жана экономикалык коопсуздугу, эгемендүүлүктү коргоо, коргонуу, калктын коопсуздугу, конституциялык түзүлүштү, коомдук тартипти коргоо жана кылмыштуулукка каршы күрөшүү максаттарында мамлекеттик ишти жүзөгө ашыруу үчүн колдонулуучу жана Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын карамагындагы авиация;

17) мамлекеттик аба кемелери - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын аба кемелеринин эсебинде турган же реестрине киргизилген, Кыргыз Республикасынын жарандык аба кемелеринин мамлекеттик реестрине киргизилбеген аба кемелери;

18) кароо - мыйзамсыз кийлигишүү актысын жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланууга мүмкүн болгон куралдарды, жардыруучу заттарды же башка кооптуу түзүлүштөрдү идентификациялоого жана (же) табууга багышталган техникалык же башка каражаттарды колдонуунун жол-жобосу;

19) чет өлкөлүк аба кемеси - чет өлкөлүк мамлекеттин аба кемелеринин реестринде катталган аба кемеси;

20) аба кемесинин чет өлкөлүк эксплуатанты - чет өлкөлүк мамлекет тарабынан берилген аба кемелеринин эксплуатантынын колдонуудагы тастыктамасы бар адам;

21) жеңил аба кемеси - максималдуу тастыктамалуу учуучу массасы 3175 килограммдан кем вертолётту кошуп алганда, 750 килограммдан жогору жана 5700 килограммга чейинки максималдуу тастыктамалуу массасы бар аба кемеси;

22) учуучу аппарат - атмосферада же космос мейкиндигинде учууну башкаруучу түзүлүш;

23) Жарандык авиациянын эл аралык уюму - аба каттамдарынын коопсуздугун, ишенимдүүлүгүн жана майнаптуулугун камсыз кылуу үчүн зарыл болгон эл аралык ченемдерди жана стандарттарды белгилөөчү Бириккен Улуттар Уюмунун адистештирилген мекемеси;

24) эл аралык аэропорт - Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталган бажы, чек ара, санитардык-карантин контролун жана контролдоонун башка түрлөрү камсыз кылынган эл аралык аба ташууларды жүзөгө ашыруучу аэропорт;

25) эл аралык учуу - аба кемеси мамлекеттик чек арадан кесип өткөн Кыргыз Республикасынын аба кемесинин учуусу;

26) жарандык авиация уюму - Кыргыз Республикасынын жарандык авиация жаатында ишти жүзөгө ашырган Кыргыз Республикасынын аймагында катталган юридикалык жак;

27) жүргүнчү - ташуучу менен аба ташуулар келишимин түзгөн жеке жак же болбосо ташуу максатында аба кемесин жалдоо келишимин түзгөн жеке жак;

28) ташуучу (аба кемесинин эксплуатанты) - аба кемелерин иштетүү менен алектенген жана аба кемелеринин эксплуатантынын колдонуудагы тастыктамасы бар Кыргыз Республикасынын аймагында катталган юридикалык жак;

29) ташуу документтери - Кыргыз Республикасынын Жарандык эрежелеринде каралган жана жүргүнчүлөрдү, жол жүктү, жүктү, почтаны абада ташуу боюнча кызмат көрсөтүүлөрдө пайдалануучу билет, жол жүк дүмүрчөгү, жүктүн коштомо кагазы, почтанын коштомо кагазы жана башка документтер;

30) перрондук инспекция - учуулардын коопсуздугун, аба кемелеринин, анын ичинде чет өлкөлүк аба кемелеринин учууга жарактуулугун камсыз кылуу боюнча эл аралык жана Кыргыз Республикасында колдонулган ченемдердин аткарылышын жана авиациялык персоналдын, анын ичинде Кыргыз Республикасынын жарандык аэродромдорунда учууларды аткарган чет өлкөлүк персоналдын күбөлүктөрүнүн аныктыгын текшерүү максатында Эл аралык жарандык авиация жөнүндө конвенциянын 11, 12 жана 16-беренелерине жана ушул Кодекске ылайык, Кыргыз Республикасынын жарандык аэродромдорунун перрондорунда жалпы багыттагы авиациянын аба кемелерин кошуп алганда, улуттук жана чет өлкөлүк эксплуатанттардын аба кемелерин инспектирлөө;

31) маневрлөө аянты - перрондорду кошуп албаганда, учуу, конуу жана аларды рулдоо үчүн багышталган аэродромдун бөлүгү;

32) аба мейкиндигинин пайдалануучулары - Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигин пайдалануу боюнча белгиленген тартипте иштерди жүзөгө ашырууга укук берилген Кыргыз Республикасынын жеке жана юридикалык жактары;

33) конуу аянтчасы - учууга, конууга же аба кемелеринин учууга, конууга, рулдоого жана токтотуу турукка багышталган жер, муз, курулманын үстүндөгү, анын ичинде сүзүп жүрүүчү курулманын же болбосо акватория үстүндөгү участогу;

34) аэронавигациялык тейлөөнүн жөнөтүүчүсү - аба кыймылын тейлөө боюнча кызмат көрсөтүүлөргө тастыктамасы жана түзүмү, персоналы, техникалык каражаттары бар Кыргыз Республикасынын аймагында катталган юридикалык жак.

35) Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын учуу коопсуздугунун өкмөттүк программасы (Учуу коопсуздугунун өкмөттүк программасы) - коопсуздуктун алгылыктуу деңгээлин камсыз кылуу максатында жарандык авиация органынын сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилүүчү жарандык авиациянын учуу коопсуздугун жогорулатууга багытталган эрежелердин жана иштердин түрлөрүнүн бирдиктүү комплекси;

36) (КР 2025-жылдын 1-октябрындагы № 206 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

36-1) "аба эркиндигинин бешинчи даражасы" укугу - үзгүлтүксүз абада ташууларга карата укук, ага ылайык чет өлкөлүк аба кемелери Кыргыз Республикасынын аймагында үчүнчү мамлекеттен келе жаткан же ага бара жаткан жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн, жүктү жана (же) почтаны түшүрүү жана бортуна кабыл алуу укугуна ээ;

37) аэродромдун жумушчу аянты - аба кемесинин учуу, конуу жана рулдоо үчүн багышталган, маневрлөө аянтынан жана перрондон турган аэродромдун бөлүгү;

38) колго жасалган аба кемеси - өз алдынча жасалган, ышкыбоздук конструкциядагы, учуу массасы 750 килограммдан ашпаган, Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелеринде белгиленген учууга жарактуулугунун минималдуу талаптарына ылайык келген жана коммерциялык ташуулар үчүн багытталбаган аба кемеси;

39) самолет - көтөрүү күчү негизинен учуунун ушул шарттарында кыймылсыз келген беттерде аэродинамикалык реакциялардын эсебинен түзүлүүчү күч орнотмосу менен кыймылга келтирилүүчү абадан оорураак аба кемеси;

40) аэронавигациялык маалымат жыйнагы - аэронавигация үчүн мааниге ээ болгон, Кыргыз Республикасынын узак мөөнөттүк аэронавигациялык маалыматты камтыган, жарандык авиация жаатындагы жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча органы тарабынан жарыяланган өзүнчө басма сөз же электрондук басылма;

41) өтө жеңил аба кемеси - максималдуу тастыктамаланган, учуу массасы 750 килограмм жана андан аз болгон аба кемеси;

42) типтин тастыктамасы - аба кемесин мамлекет-иштеп чыгуучу тарабынан аба кемесинин конструкциясынын тибин аныктоо жана мамлекет-иштеп чыгуучунун учуу жарактуулугунун тийиштүү ченемдерине ушул конструкция жооп бере тургандыгын тастыктоо үчүн берилген документ;

43) тастыктамалоо - учуулардын коопсуздугун камсыз кылуу максатында, жарандык авиация органы тарабынан жарандык авиация уюмунун же жарандык авиациянын авиациялык персоналдарынын Кыргыз Республикасынын белгиленген Авиациялык эрежелеринин талаптарына шайкештигин расмий баалоонун жана тастыктоонун жол-жобосу;

44) авиациялык коопсуздук кызматы - авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча милдеттерди өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде чечүүнү жүзөгө ашыруучу жарандык авиация уюмдарынын коопсуздук органдарынын тутуму;

45) аба кемесин техникалык тейлөө - өзүнчө бөлүп же айкалыштырып аткарылуучу контролдоочу-калыбына келтирүүчү иштерди, текшерүүнү, алмаштырууну, дефекттерди четтетүүнү ошондой эле аба кемесин модификациялоону же оңдоону практикалык жүзөгө ашыруу жумуштарын жүргүзүүнү кошуп алганда, аба кемесинин учууга жарактуулугун сактоону камсыз кылуу үчүн зарыл болгон;

46) күйүүчү май куюучу уюм - Кыргыз Республикасынын аэропортунда же аэродромунда авиа отун менен камсыз кылуу боюнча ишти жүзөгө ашыруучу, аба ташууларын авиа отун менен камсыз кылуу боюнча кызмат көрсөтүүлөрдүн комплексин аткаруу үчүн тийиштүү жабдуулары, техникалык жабдуулары жана персоналдары жана мындай ишти жүзөгө ашырууга тастыктамасы бар, Кыргыз Республикасынын аймагында катталган юридикалык жак;

47) аэродромдун эксплуатанты - аэродромдун учууларга карата эксплуатациялык жарактуулугун камсыз кылуучу жана аэродромдун жарактуулук тастыктамасы бар жарандык авиация жаатындагы жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча органы тарабынан тастыкталган, Кыргыз Республикасынын аймагында катталган, юридикалык жак;

48) аэропорттун эксплуатанты - аэропортто аба кемелерин, жүргүнчүлөрдүн, экипаждардын, жол жүктү, жүктү жана почтаны жердеги тейлөөнү уюштуруучу жана ушул максаттар үчүн тийиштүү жабдуулары, техникасы жана персоналдары бар жарандык авиация жаатында жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча органы тарабынан тастыкталган, Кыргыз Республикасынын аймагында катталган, юридикалык жак.

(КР 2019-жылдын 11-январындагы N 3, 2025-жылдын 1-октябрындагы № 206 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)