# Дөбөлү айыл аймагынын айылдык кеңешинин 2025-жылдын 25-ноябрындагы №17/3 "Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планын бекитүү жөнүндө" Токтому - Полное наименование: Дөбөлү айыл аймагынын айылдык кеңешинин 2025-жылдын 25-ноябрындагы №17/3 "Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планын бекитүү жөнүндө" Токтому - Вид акта: Постановление - Номер: 17/3 - Дата принятия: 25.11.2025 - Статус: Действует - Редакция от: 25.11.2025 - Язык текста: кыргызский - Страница на aqlex: - Официальный источник: > Текст приведён по редакции от 25.11.2025 по данным официального источника. Это не юридическая консультация: для юридически значимых действий сверяйтесь с официальной публикацией. > > Как ссылаться: Дөбөлү айыл аймагынын айылдык кеңешинин 2025-жылдын 25-ноябрындагы №17/3 "Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планын бекитүү жөнүндө" Токтому (ред. от 25.11.2025) - https://aqlex.ai/kg/doc/230047494 --- ДӨБӨЛҮ АЙЫЛ АЙМАГЫНЫН АЙЫЛДЫК КЕӉЕШИ ТОКТОМ XXIX ЧАКЫРЫЛЫШЫНЫН КЕЗЕКСИЗ XVII СЕССИЯСЫ 2025-жылдын 25-ноябры № 17/3 Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планын бекитүү жөнүндө “Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 34-беренесинин 3-пунктуна ылайык, Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планын карап чыгып жана талкуулап Дөбөлү айыл аймагынын айылдык кеңеши токтом кылат: 1. Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планы бекитилсин. (тиркеме тиркелет). 2. Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга стратегиялык экономикалык өнүгүү планынын өз убагында аткарылышын камсыз кылуу жагы Дөбөлү айыл өкмөтүнүн башчысы К. Кудайбергеновго тапшырылсын. Төрага Б. Шералиев Нарын районунун Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдарга СТРАТЕГИЯЛЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ ПЛАНЫ МАЗМУНУ Кириш сөз.............................................................................................................................................3 1-БӨЛҮК. АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨСҮ 1.1. Аймактын жалпы мүнөздөмөсү..................................................................................................4 2 БӨЛҮК . КАЛК 2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары......................................................................................5 2.2. Эмгекке жарамдуу калктын санынын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу маселелерин жана эмгек миграциясын талдоо.................................................................................................................6 ## 3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТ КӨРСӨТҮҮЛӨР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРСТРУКТУРА 3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура.......................................................7 3.2. Учурдагы кырдаалды талдоо.......................................................................................................7 3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарын талдоо...............................11 3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө байланышкан бюджеттик инвестициялардын зарылдыгын талдоо...........................................................................................18 ## 4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ 4.1. (таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом)..............................................................................19 4.2. Учурдагы кырдаалды талдоо жана экономикалык адистештирүү.........................................20 4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар.....................................................................................................................................22 4.4. Экономиканы өнүктүрүүгө байланышкан бюджеттик инвестициялардын зарылдыгын талдоо...................................................................................................................................................23 ## 5-БӨЛҮМ ИНКЛЮЗИВДИК ӨНҮГҮҮ 5.1. (таблица) Инклюзивдик өнүгүү (адамдар)................................................................................24 5.2. Учурдагы кырдаалды талдоо......................................................................................................24 5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарын талдоо.......................................................................25 ## 6-БӨЛҮМ . МЕЙКИНДИК 6.1. (таблица) Мейкиндик.................................................................................................................26 6.2. Учурдагы кырдаалды талдоо......................................................................................................27 6.3. Мейкиндик планынын элементтери..........................................................................................27 ## 7-БӨЛҮМ. ЭКОЛОГИЯ 7.1. (таблица) Экология......................................................................................................................287.2. Учурдагы кырдаалды талдоо......................................................................................................29 7.3. Экологиялык проблемалар..........................................................................................................29 ## 8-БӨЛҮМ. ЖЕРГИЛИКТҮҮ БЮДЖЕТ 8.1. (таблица) Бюджеттик каражаттар (миң сом) ...........................................................................30 8.2. Ресурстарга анализ жүргүзүү......................................................................................................38 8.3. Функциялар боюнча бюджеттин чыгымдары (миң сом).........................................................38 СЭӨПНЫ ИШКЕ АШЫРУУ БОЮНЧА ИШ-АРАКЕТТЕР ПЛАНЫ..........................39 Кириш сөз Урматтуу Дөбөлү айыл аймагынын тургундары! Дөбөлү айыл аймагы буга чейин бир же эки жылга гана өнүгүү планын айыл өкмөтүнүн кызматкерлери тарабынан түзүлүп келген. Ушуга байланыштуу Дөбөлү айыл өкмөтү, депутаттардын айылдык Кеңеши, жарандык коомдун өкүлдөрү менен бирге айыл аймактын өнүгүүсүн бир нече жылга, тагыраак айтканда кеминде беш жылга түзүү жагы колдоого алынган. Сиздердин колуңуздардагы 2025-2030-жылдарга карата стратегиялык планында - аймактын өнүгүүсүн пландоо жагын жакшыртуу, жарандарды мобилизациялоо, аларды жергиликтүү өз алдынча башкаруу процессине катыштыруу менен ийгиликтерге жетишүү болуп эсептелет. Мен ишенем, бул өнүгүү планын аткарууда жалгыз айыл өкмөтү эмес, жалпы коомчулук менен бирге коюлган максаттарды аткарып, Дөбөлү айыл аймагыбызды алдыңкы катарда кылып, элибизди бакубат жашоого алып бараарыбызга үмүттөнөм. Дөбөлү айыл аймагынын айыл өкмөтүнүн башчысы: К.Кудайбергенов «БЕКИТЕМИН» Дөбөлү айыл аймагынын айыл өкмөтүнүн башчысы \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_К.Кудайбергенов «\_\_\_»\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_2025-жыл Кыргыз Республикасынын Нарын облусунун Нарын районунун Дөбөлү айыл аймагынын 2025-2030-жылдар арасында социалдык-экономикалык өнүгүү программасы 1-БӨЛҮК . АЙМАКТЫН ЖАЛПЫ МҮНӨЗДӨМӨСҮ Географиялык абал Дөбөлү айыл аймагы, Кыргыз Республикасынын Нарын облусунун Нарын районунун чыгыш тарабында жайгашкан. суу облусунун аймагында жүргүзүлгөн административдик-аймактык реформадан кийин Дөбөлү айыл аймагынын территорясына 7 айыл кирген (Кеңеш, Алыш, Дөбөлү, Кайыңды, Таш-Башат, Эки-Нарын, Тамды-Суу айылдары). Нарын районунун, Нарын облусунун борбору Нарын шаарына эң жакынкы айыл 15 км, эң алыскы айыл 115 км алыстыкта жайгашкан. Дөбөлү айыл аймагынын калкы негизинен мал чарбасы менен алектенет. Тоолуу айыл аймактардын катарында турат. Деңиз деңгээлинен 2300 м бийиктикте жайгашкан. Айыл аймактын территориясында 1 жаратылыш паркы, 1 мамлекеттик корук , 1 аэропорт бар. Айыл аймак Нарын дарыясынын тескей тарабында жайгашкан. Райондун борборунан алыстыгы – 21 км. Республиканын борборунан алыстыгы - 342 км. Жакынкы темир жолго чейинки аралык - 210 км. Бишкек-Нарын-Торугарт унаа жолуна чейин - 21 км. Жакынкы аэропортко чейинки аралык - 10 км.ФА Жалпы аянты (га) 36 628 га Ландшафт жана жаратылыш шарттары Климаты кескин континенталдык, тоолуу, жайы салкын, кышы узак,суук аймак. Кыш мезгили октябрдын ортосунан апрелдин аягына чейин созулат, кышкы эң суук мезгилде абанын температурасы -35-40 градусту түзөт. Орточо жылдык жаан-чачын 250-400 мм түзөт.Аймактын рельефи ар түрдүү. Жер кыртышынын катмары аймактын бийиктигинен, рельефтин өзгөчөлүгү менен айырмаланант. Топурагы кара, кара-күрөн, айрым жерлерде боз топурак.Табигый өсүмдүктөрдүн абалы жана курамы климаттык факторлордун ар түрдүүлүгүнөн, рельефтин шарттарына жана топурак кыртышынын абалына жараша өзгөчөлөнүп турат.Дениз денгээлинен 2800-3600 м бийиктеги тоолордо казтаман, шимүүр, каракыяк, кымыздык өсөт. Жаныбарлар дүйнөсү да көп түрдүү. Кызыл китептеги жаныбарлар да кездешет. Аюу, илбирс, карышкыр, түлкү, коен, суур, бугу, марал өщдүү жаныбарлар бар. Туристтердин саны жыл сайын өсүүдө. Биздин кооз жаратылышыбыздын, таза абабыздын, тунук сууларыбыздын, бийик аскалуу тоолорубуздун жана тоодогу байыркы көчмөндөрдүн баалуулуктары, үрп-адаттары жылдан жылга сакталып келген элибиздин меймандостугунун аркасында чет элдик туристтердин кызыгуусу артууда. АА калкы (адам), анын ичинде: 6010 адам, анын ичинен аялдардын саны 2903 адам Дөбөлү айылы (АА борбору) 1593 адам Кеңеш айылы 752 адам Алыш айылы 544 адам Кайыңды айылы 687 адам Таш-Башат айылы 1520 адам Эки-Нарын айылы 783 адам Тамды-Суу айылы 131 адам СЭӨПнын максаты Социалдык экономикалык өнүгүү программасынын (СЭӨП) максаты: Айыл аймагынын калкынын бардык аспектилерин жана жашоо шарттарын жакшыртуу, анын ичинде азыркы жана келечек муундардын экономикалык, социалдык жана экологиялык бакубаттуулугун жогорулатуу. Дөбөлү ААнын экономикасы мал чарбачылыгына, өсүмдүк өстүрүүгө жана туризмге багытталган, инновациялык ыкмаларды колдонуу менен кичи жана орто бизнес ачылган, жеке ишкерлер экологиялык жактан таза айыл чарба өндүрүшүн өнүктүргөн, тиричилик инфраструктурасы жогору болгон аймак. Бул СЭӨПтө каралган милдеттерди ишке ашыруунун натыйжасында социалдык-коммуналдык инфраструктура жакшыртылып, калктын бардык катмары үчүн, анын ичинде балдар, жалгыз бой энелер, кары-картаңдар, мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн ыңгайлуу, жагымдуу жана жашоонун бардык шарттары менен коопсуз болгон аймак. ААнын калкы таза суу жана байланыш менен камсыздалып, билим берүү, маданият, спорт, саламаттыкты сактоо, санитария, көрктөндүрүү, жашылдандыруу тармактарында кызмат көрсөтүүлөрдүн сапаты жогорулайт. Ички жолдор, көпүрөлөр калыбына келтирилип, көчөлөргө түнкү жарыктар орнотулат. 2 БӨЛҮМ. КАЛК 2.1. (таблица) Калк жана эмгек ресурстары Категория факт күтүү болжолдоо 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Калктын жалпы саны (жыл башындагы туруктуу калктын саны, адам) 5866 5875 5940 6005 6071 6138 6205 6273 6624 алардын арасында аялдар 2857 2807 2838 2869 2900 2931 2963 2995 3170 Өсүү темпи (%) 2,0% 0,2% 1,1% 1,1% 2,2% 3,3% 4,5% 5,6% 5,6% алардын арасында аялдар 1673 1593 1593 1592 1591 1590 1589 1588 1763 Эмгекке жарамдуу курактагы калк (адамдар): 1965 1959 1958 1957 1956 1955 1954 1953 2129 Өсүү темпи (%) 0,2% -0,3% -0,05% -0,05% -0,1% -0,1% -0,2% -0,3% -0,3% Тармактар боюнча иш менен камсыз болгон калк (адамдар) 2020 2016 2018 2020 2022 2026 2028 2031 2037 Айыл чарба 775 771 772 773 774 775 776 777 778 Өнөр жай 30 31 31 31 31 31 31 31 31 Иштетүү 17 18 18 18 18 18 18 18 18 Электр энергиясы 28 27 27 27 27 27 27 27 27 Курулуш 375 376 376 377 377 378 378 379 379 Соода 312 313 313 314 314 315 315 316 316 Транспорт жана байланыш 140 137 137 137 137 138 138 138 138 Башка кызматтар (туризм) 343 343 343 343 344 344 345 345 345 Калдыктарды кайра иштетүү 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Жумушсуздардын саны (адамдар) 593 635 635 635 635 635 635 635 635 алардын арасында аялдар 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Өсүү темпи (%) 26,7% 7,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Жакырчылыктын чегиндеги калк (адамдар) 279 279 279 279 279 279 279 279 279 Өсүү темпи (%) 1,7% 3,7% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% Миграцияланган эмгекке жарамдуу калк (эл аралык миграцияга байланыштуу кеткендер, адамдар) 748 776 802 829 857 886 916 947 947 Өсүү темпи (%) 1,7% 3,7% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 3,45% 2.2. Эмгекке жарамдуу калктын санынын өсүшүн, иш менен камсыз кылуу маселелерин жана эмгек миграциясын талдоо 2025-жылы ААнын жалпы калкы 6013 адамды түздү , анын ичинен 3138 эркектер , аялдардын саны 2874 киши . Жылына төрөлгөндөрдүн саны 86 баланы түздү. Калктын өсүшүнүн болжолу жылына калктын өсүшүнүн 1% ашпайт. Божомолдоодо орто мөөнөттүү келечекте ички жана тышкы миграциянын өсүшү күтүлбөй тургандыгы, ошондой эле калктын сырттан агылып келиши эске алынган. Болжолдонгон калктын саны калктын табигый өсүшү жана азайышы менен жөнгө салынат (1-диаграмманы караңыз) (Өлгөндөр, миграция ) Дөбөлү АА калкынын жалпы санынын өсүү динамикасы Эмгекке жарамдуу калктын саны 3651 адамды түзөт. Орто мөөнөттүү келечекте эмгекке жарамдуу калктын өсүшү жогорку темптерди көрсөтпөйт жана болжол менен ошол эле деңгээлде сакталат ( 2- диаграмманы караңыз ), бирок бул мезгилден кийин бул чараларды ишке ашыруунун эсебинен жогору көрсөткүчтөрдү күтүүгө болот. Экономиканы өнүктүрүүгө багытталган программа, бул жаштардын сыртка агылышын олуттуу кыскартууга жана ошону менен эмгекке жарамдуу калктын кыйла олуттуу өсүшүнө алып келиши мүмкүн . Дөбөлү ААнын эмгекке жарамдуу калкынын өсүү динамикасы Дөбөлү ААда 2025-жылы жалпы эмгекке жарамдуу калктын иш менен камсыз болгон калктын үлүшү (6013 адам) 60%ды түздү , бул кыйла жогору көрсөткүч жана болжолдуу эсептөөлөр боюнча ал азайбайт, ал тургай өсүүнү көрсөтөт. 2026-жылга салыштырмалуу 1,5%ды түздү . Иш менен камсыз кылууда эң чоң үлүштү айыл чарбасы ээлейт – кызматкерлердин жалпы санынын 38% ы (2025-ж. 6013 адам). Өнөр жай, соода жана курулуш сыяктуу ишмердүүлүктүн башка тармактары кызматкерлердин жалпы санында 5-8% дан ашпаган үлүшүн көрсөтүү менен кыйла артта калууда . Бул АА аймагынын жана бүтүндөй региондун экономикасынын айыл чарба багыты менен түшүндүрүлөт. ААда расмий катталган жумушсуздардын саны 16 адамга чейин кыскарган, бул эмгекке жарамдуу калктын 2,8% түзөт - бул дүйнөлүк практиканын стандарттары боюнча эң төмөнкү көрсөткүчтөрдүн бири. Болжолдоо жумушсуздардын санынын кескин кыскарышын болжолдобойт, анткени мындай аз үлүшү мүмкүн болгон статистикалык каталардан улам алдын ала айтуу кыйын. Ошол эле учурда өнөр жай өндүрүшүнүн жана чакан бизнестин начар өнүгүшүнөн улам жумушсуздуктун өсүшүнүн олуттуу тобокелдиктери бар, ошондуктан СЭӨП экономиканы өнүктүрүү жана инклюзивдик өсүү бөлүмдөрүндөгү саясаты калкты көбүрөөк иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды камтыйт. Анын ичинде айыл чарба продукциясын кайра иштетүүчү ишканаларды жана фабрикаларды куруу, ошондой эле ишкердикти өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү ниеттери бар. АА аймагынын мейкиндик өзгөчөлүктөрүн караган бөлүмүндө жаңы өнөр жай зоналарын түзүү (жер участокторун өнөр жай жерлерине айландыруу аркылуу) каралган. Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны 2024-жылга карата 67 адамды түздү – республиканын башка региондорунун көрсөткүчтөрүнө салыштырмалуу бул өтө аз сан. Ал эми болжолдоодо мындай кичинекей көрсөткүчтүн да азайышы каралганы менен, жаштар үчүн келечектүү жумуш орундарынын жоктугунан, ошондой эле ички миграциянын күчөшүнүн мүмкүн болуучу тобокелдиктерин эске алуу зарыл. Жаштарды ААа экономикада үстөмдук кылган айыл чарба тармагында иштеши керек. СЭӨП калкты иш менен камсыз кылуу боюнча чараларды ишке ашырууну карайт: - жаштарга ар кандай тренингдерди жана билим берүү курстарын табууга жана бүтүрүүгө көмөк көрсөтүү; - үйдө отурган аялдарды жана кыздарды бала бакчаларга жана тигүү цехтерине жумушка тартууга жардам берүү; - бизнес ачууда калкка жардам көрсөтүү. Корутундулар жана сунуштар: Калктын жалпы санынын өсүшү анча деле чоң эмес – жылына 1%, ал калктын табигый өсүшү жана табигый азайышы менен гана жөнгө салынат. Эмгекке жарамдуу калктын саны өскөн жок . Эмгекке жарамдуу калктын жалпы санында иштеген калктын үлүшү кыйла жогору – 80% жана өсөт. Калктын көбү айыл чарбасында 66% иштейт. Жумушсуздуктун деңгээли төмөн – эмгекке жарамдуу калктын 2,8% . Миграцияланган эмгекке жарамдуу калктын саны республиканын башка аймактарына салыштырмалуу өтө аз. Жогорку иш менен камсыз кылууну мындан ары да камсыз кылуу экономиканы: айыл чарбасынын басымдуу секторун жана али начар өнүккөн өнөр жайды өнүктүрүүгө негизделет. ## 3-БӨЛҮМ. КЫЗМАТ КӨРСӨТҮҮЛӨР ЖАНА ЖЕРГИЛИКТҮҮ ИНФРАСТРУКТУРА 3.1. (таблица) Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура Категория факт күтүү Болжолдоо 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Таза ичүүчү сууга жетүү (%) 70% 80% 90% 95% 100% 100% 100% 100% Үй чарбаларын катуу калдыктарды чыгаруу менен камтуу (%) 30% 50% 55% 60% 65% 70% 90% 90% Ички асфальтталган жолдор канааттандырарлык абалда (%) 0% 0% 30% 100% 100% 90% 90% 90% Коомдук жайларды жарыктандыруу (%) 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100% 100% Спорт секцияларына тартылган жарандардын саны (адамдар) 12 15 16 18 20 22 25 25 анын ичинде аялдар (кыздар) 0 2 5 6 7 9 10 10 Маданият тармагындагы ийримдерге тартылган жарандардын саны (адамдар) 15 20 21 22 23 24 25 25 анын ичинде аялдар (кыздар) 15 20 21 22 23 24 25 25 Балдарды мектепке чейинки билим берүү менен камтуу (%) 60% 61% 62% 65% 70% 72% 75% 75% Балдарды орто билим берүүгө камтуу (%) 57% 60% 65% 69% 85% 92% 100% 100% 6000 калкка эсептегенде врачтардын жана орто медициналык персоналдын саны( район боюнча) 14 14 14 14 14 14 14 14 Калкты турак-жай менен камсыз кылуу (%) 1% 3% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 3.2. Учурдагы кырдаалды талдоо Таза ичүүчү суу менен камсыз кылуу : 2025-жылга карата калктын 90% гана таза суу менен камсыз болот, бул төмөнкү көйгөйлөр менен шартталган: - Алыш, Дөбөлү айылында суу түтүктөрү эскирип суу түтүктөрү иштен чыгууда. - Кайыңды айылына жаңы конуштарга кошумча суу түтүктөрү тартылган эмес; - ААнын аймагында канализация жок болгондуктан, тиричилик саркынды суулары жерге (септик) кирип кетет; - Ичүүчү суу менен камсыздоонун тарифтик саясаты бекитиле элек; - Калк көбүнчө таза суу үчүн төлөмдөрдү өз убагында төлөбөй келет - Таш-Башат айылында суу түтүктөрүн алмаштыруу жана резервуардын фильтрин жылына алмаштырып туруу керек - Дөбөлү айылынын резевуарына фильтр орнотуу керек. АА калкынын 90 % ын суу менен камсыз кылуу пландаштырылууда (ушул документтин 3.3-бөлүмүн караңыз). Үй чарбаларынын катуу калдыктарын чыгаруу менен камтуу ошондой эле көйгөй болуп саналат жана 2025-жылы 45% деңгээлинде гана күтүлөт, төмөнкү көйгөйлөр жогорку пайызга жетишүүгө тоскоол болууда: - Таштандылардын көп бөлүгү туура эмес сорттолбой же жок кылынбайт, бул таштанды полигонун башкарууга мүмкүн болбогон башаламандыкка алып келет; - Таштанды контейнерлеринин жоктугу; - Таштандыларды чогултуу үчүн жумушчулардын жетишсиздиги, эмгек акынын аздыгы; - Таштандыларды кайра иштетүүчү жабдуулардын жетишсиздиги. 2024-жылдын башында таштанды чыгаруу тарифи ар бир үй үчүн 100 сомдон белгиленген. 2024-жылы АРИСтин долбоорлору аркылуу 33 мин $га атайын техника (таштанды чыгаруучу КУН) бардык документациясы аяктап, сатылып алынып айыл аймакка келинди. 2025- жылы Дөбөлү айылдык таза суусу ремонттон өткөрүү пландалууда. 2026-жылы АРИСтин долбоору аркылуу Алыш жана Кенеш айылдарына таза суу системалары жаныртылуу алдында турат. Бул техника келип, калкка толук кандуу кызмат көрсөтсө калкка кызмат көрсөтүүнү 70% га чейин жогорулатуу пландаштырылууда. Калктын аярлуу катмары болгон аз камсыз болгон үй-бүлөлөр, жалгыз бой кары-картаңдар, мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга же кожолуктардын 30% төлөмдөн бошотулган. (ушул документтин 3.3., 7.2. жана 7.3. пунктчаларын караңыз). Ички жолдордун абалы: Айыл аймактын ички жолдорунун узундугу жалпы 37 км түзөт. 2024-жылыААдагы асфальтталган жолдордун үлүшү 19 % түзөт .ААнын жол тармагы төмөнкүдөй көйгөйлөргө туш болууда: - АА аймагындагы ички жолдорду асфальттоого каражат жетишсиз; - Айыл ичиндеги чоң жолдун боюнда жөө жүргүнчүлөр үчүн тротуардын жоктугу; - Керектүү сандагы жол белгилеринин жоктугу; - Кээ бир үй чарбаларында үй, тосмо же дубал тротуар линиясына чейин созулат; - Таштак жолдордо шагыл жок; - Дарыялар жана суулар менен өтүүчү жолдордогу көпүрөлөр талапка жооп бербейт; 50% асфальтталган жолдорго жетишүү күтүлүүдө, бул үчүн жыл сайын 3 км жолго асфальт төшөө керек. Коомдук жайларды көчөлөрдү жарыктандыруу менен камтуу 2024-жылы 80% түздү, бул маселени чечүү каражаттын жетишсиздиги жана АА калкы тарабынан уюштурулган демилгелердин жоктугу менен татаалдашат. 100% га чейин жеткирүү күтүлүүдө . 3-диаграммада жогоруда сүрөттөлгөн көрсөткүчтөрдүн иш жүзүндөгү жана болжолдуу динамикасы көрсөтүлгөн: Дөбөлү АА жергиликтүү инфраструктурасынын көрсөткүчтөрү Спорт: ААта 2024-жылы 300 адам спорттун ар кандай түрү менен машыгышкан, бул чоң көрсөткүч эмес, бирок 2026-жылга карата спорттук машыгуу үчүн материалдык базаны өнүктүрүү жана спортту жайылтуу жолу менен аны 600 адамга жеткирүү пландаштырылууда. Айыл аймакта спорттун өнүгүшүнө төмөнкү маселелер таасир этет: - Заманбап талаптарга жооп берген заманбап спорт комплекстеринин аздыгы (талапка ылайык жооп берген спорт комплекс, спорт залдарда машыгууга балдардын саны өсөт); - Спортчуларды даярдоо үчүн спорттук инвентарлар жетишсиз; - Айыл жергесинде спорттук оюндарды өткөрүү боюнча демилгелердин жоктугу; - Улуттук оюндарды өткөрүүгө колдоонун жоктугу; - Улуттук ат оюндарын өткөрүү үчүн ипподромдун жоктугу; - Аялдар үчүн атайын фитнес клубдун же атайын ден соолукту чыңдоо борборунун жоктугу; - Чуркоо жана велосипед тебүү үчүн атайын бөлүнгөн/жабдылган аймактардын жоктугу. Маданий өнүгүү: Айыл аймакта 1маданият үйү, 3 клуб, 7 китепкана бар. Дөбөлү айылында К. Калназаров атындагы этно музейи, Таш-Башат айылында жайгашкан А. Турсунбаев атындагы маданият үйү жергиликтуу калкка ар кандай маданий иш-чараларды уюштурууда кызмат көрсөтүп келишет. 2026-жылга карата маданий иш-чараларга катышуучулардын саны 250гө жакын адамды түзөт, маданият тармагында дагы төмөндөгүдөй көйгөйлөр бар: - Атайын уюштурулган маданий иш-чараларга көпчүлүктүн кайдыгерлиги; - Орук-Там айылынын клубу капиталдык оңдооиштери жүрүүдө, - Маданият үйлөрүндө музыкалык аспаптардын (колонка, клавиатура, аккордеон, гитара ж.б.) жоктугу; - Атайын форманын (көркөм кийимдердин) жоктугу; - Бий залын ачуу жана ага керектүү жабдуулардын жоктугу; - Эки-Нарын айылында клуб жок . 4-диаграммада гендердик мүнөздөмөлөрдү эске алуу менен маданият жана спорт чөйрөлөрүндөгү көрсөткүчтөрдүн динамикасы келтирилген: Дөбөлү айыл аймагына караштуу 7 орто мектеп 7 бала-бакча бар. Билим берүүдөгү негизги көйгөйлөр мектепке чейинки билим берүү тармагына байланыштуу, бала бакчаларда орундар жетишсиз жана көп сандагы балдар кезекте турат. Кайыңды айылында бала бакча жок болгондуктан балдар эч шарты жок жеке менчик турак жайда тарбияланууда. 2023-жылы мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен балдардын 45% гана камтылган. СЭӨПтө каралган чаралардын аркасында 2026-жылы балдарды бул кызматтар менен камсыз кылуу 65% га көбөйүшү керек. Диаграмма 5. Балдарды мектепке чейинки билим берүү мекемелерине камтуу динамикасы Дөбөлү АА. - Квалификациялуу окутуучу адистерди тартуу (орус, кыргыз, англис, ж.б.) - Маалыматтык технологиялар боюнча адистерди даярдоо. - Көп тилдүү билим берүүнү киргизүү . - Окуу китептери менен камсыз кылуу (орус классы жана предметтери үчүн) - Лабораториялык жабдуулардын жетишсиздиги, көрсөтмө куралдардын жетишсиздиги - Балдар менен ата-энелердин ортосундагы байланышты чыңдоо жана - педагогика жана психология маселелери боюнча консультацияларды өткөрүү (Эне мектеби); - Мектепти толук санариптештирүү, класстарга, ашканаларга, спорт залдарына видеокөзөмөл орнотуу; - Дистанттык окутууга жана модулдук системага класстан тышкаркы иштерди киргизүү; - Мектептердин материалдык-техникалык абалынын начардыгы . Ден соолук маселелери : Айыл аймакка караштуу бардык айылдарда калкка медициналык тейлөө көрсөтүү үчүн Таш-Башат айылында №7 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, калган айылдарда ФАПтар иш алып барышууда. Жалпысынан 6 кызматкер эмгектенет. Учурда ФАПтардын абалдары канааттандырарлык. Эки-Нарын айылындагы ФАПтын имаратына оңдоо иштери керек. Медициналык мекемелер медициналык жабдуулар менен жабдылуусу керек. Айылдын санитардык абалы канааттандырарлык, муниципалдык ишкана катуу тиричилик калдыктарын ай сайын бир жолу чыгарып кетет. Жугуштуу оорулардын чыгышы, бала бакчаларды, мектептерди жабуу фактылары катталган жок. Саламаттыкты сактоо тармагында төмөнкүдөй көйгөйлөр байкалат: - Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобуна врачтын жок; - Тамды-Суу айылында таза суунун жоктугу; - Атайын медициналык мекемелердин жоктугу - Калктын жугуштуу оорулар жөнүндө маалыматынын жоктугу; - Тез жардам бригадасы унаасы менен керектүү жабдуулардын жетишсиздиги; - Айыл ичинде чалуулар болгондо жөө басууга туура келет, эгер бейтап катуу ооруп калса, унаа керек; Корутундулар жана сунуштар : Жергиликтүү аймактын инфраструктурасы , аны менен коштолгон кызматтар сыяктуу эле олуттуу жакшыртууга муктаж. Таза ичүүчү сууга жетүүнүн пайызы 80% түзүп турат. Тамды-Суу айылын таза суу менен толук камсыздоо.. Тиричилик таштандыларын чыгаруу процесстеринин эскирген инфраструктурасы аларды үй чарбаларынан чыгаруу ( 45% гана камтуу) көйгөйлөрүнө жана полигондордун көзөмөлсүз өсүшүнө алып келет. Каржылоонун жетишсиздиги ички жолдорду канааттандырарлык абалда кармоого мүмкүндүк бербейт – алардын 40% гана катуу катмарга ээ. Маданиятты жана спортту өнүктүрүү үчүн жаңы объектилерди түзүү, жабдууларды сатып алуу да талап кылынат. мектепке чейинки мекемелерде орундардын жетишсиздиги көйгөйү бар – балдардын 45%ы гана мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен камсыздалган. Ошентип, көпчүлүк кызматтарды көрсөтүүнүн деңгээли жана жергиликтүү маселелердин чечилиши АА инфраструктурасынын абалынан көз каранды, бул олуттуу инвестицияны талап кылат. СЭӨП жергиликтүү инфраструктураны калыбына келтирүү боюнча кадамдарды, анын ичинде суу түтүктөрүн, жол участокторун жана бала бакчаларды курууну карайт. Бул долбоорлордун айрымдары республикалык бюджеттен бюджеттик инвестициялардын жана АРИС менен кызматташуунун алкагында макулдашылган. Кээ бир долбоорлор үчүн каржылоону табыш керек. Калктын муктаждыктарын аныктоо боюнча чогулуштар өткөрүлгөн: 2023-жылдын 29-июнунда Кеңеш, Алыш, Дөбөлү, Кайыңды, Таш-Башат, Эки-Нарын, Тамды-Суу айылдарында чогулуш өткөрүлүп, төмөндөгү көйгөйлөр аныкталды: жер, сугат суу маселеси, таштанды, жол, мектепке чейинки билим берүүнүн жетишсиздиги, жарыктандыруу маселелери. Катышуучулардын саны 183 адам, анын ичинен аялдар 65 адам. 3.3. Жергиликтүү коомчулуктун артыкчылыктуу муктаждыктарын талдоо Приоритет Мүмкүн болгон чаралардын жалпы сүрөттөлүшү Күтүлгөн натыйжа жана убакыт Болжолдуу наркы (сом) 1. Алыш, Кеңеш жана Тамды-Суу айылдарынын калкын ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу Дөбөлү айылынын таза суусун ремонттон өткөрүү, жаңы конуштарга таза суу тартуу Жаны скважина куруу, суу системасын оңдоо 2025 - 2027 Борбордук суу түтүктөрү жана жаңыланат айыл эли таза суу менен камсыз болушат, ар кандай оорулар алдына алынат 25 000 000 Эки-Нарын айылынын таза суусунун башкы резевуарын ремонттоо 2025-жыл Айыл элинин таза сууга болгон муктаждык чечилет 2 000 Дөбөлү таза суу менен айыл элин камсыздоо Айыл эли таза суу менен камсыз болот 10 000 000 2. Ички жолдордун абалын калыбына келтирүү, таштак жолдорго асфальт төшөө Таш-Башат айылынын борбордук жана четки көчөсүнүн 4 чакырымына асфальт бастырууну жол департаментине сунуштоо 2025 – 2027 Ички жолдордун абалы жакшырып, инфраструктураны жана экономиканы өнүктүрүүгө шарт түзөт, Ийри-Суу бугу марал питомнигине туристик каттам жакшырат 30 000 000 Дөбөлү айыл аймагынын айылдарынын ички жолдорунун 2 км жолун жол департаментине сунуштоо (асфальт төшөө ) 2025 – 2030 Ички жолдордун абалы жакшырып, инфраструктураны жана экономиканы өнүктүрүүгө шарт түзөт 15 000 000 3. Көчөлөргө таштандыларды кайра иштетүүчү жабдууларды жана таштанды контейнерлерин орнотуу. Дөбөлү айылына таштандыларды кайра иштетүү үчүн жабдыктарды сатып алуу 2025-2027 Айыл аймагы таштандыдан тазаланат, айылдын санитардык тазалыгы камсыз болот 5 000 000 сом Жашыл климат долбоору Таш-Башат айылындагы гаражды оңдоо, техникасынын базасын чыңдоо Айыл чарба техникаларынын бардык түрү менен камсыз кылуу. 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу 2025-2030 Айыл тургундарынын техникалык муктаждыктары чечилет, баланста турган техниканын баары коопсуздукта болот Өнүктүрүү фонд 30 000 000 4. Мектепке чейинки билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн кеңейтүү Кайыңды айылындагы балдар бакчасын куруу, Таш-Башат айылында балдар бакчасына кошумча имарат куруу. - Смета жасатуу (АПУ,ИПУ) - Долбоор даярдоо - Долбоорду сунуштоо 2025 - 2027 Бала бакчага кабыл алуу үчүн кезекте турган балдардын саны кыскарат. Балдарды мектепке чейинки билим берүү кызматтары менен камтуу 2026-жылы 65%га чейин өсөт. 45 000 000 Эки-нарын айылына бала бакча куруу - Смета жасатуу (АПУ,ИПУ) - Долбоор даярдоо - Долбоорду сунуштоо 2025-2027жж Айылда балдар мектепке чейинки билим берүү менен камсыздалып жумуш оорундары түзүлөт 35 000 000 5. Орто билим берүүнү өнүктүрүү Ө. Токтосунов, М. Кенжакунов, Алыш атындагы орто мектептеринин ажаатканалары авариялык абалга келип калгандыгына байланыштуу жаңы салуу 2025-2026 -жылы Мектеп окуучулары, мугалимдер үчүн жакшы шарттар түзүлөт 2 400 000 Эки-Нарын жана Таш-Башат айылдарындагы орто мектептердин абалдары начар болгондуктан, мектеп жаны салуу 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу 2025-2028-жылдар Мектеп окуучуларынын ден соолугуна кам көрүлөт, айылдын инфраструктурасы өнүгөт Республикалык бюджет 100 000 000 М.Мамбетов мектеби капиталдык салымдар беренесине жана Д.Мамбетов мектеби Дүйнөлүк банктын долбоорлоруна сунушталып курулуш иштери башталды 2024-2026-жылдар Авариялык абалда турган мектептердин абалдары жогорулайт мектеп заманбап мааниге ээ болот. 45 000 000 Республикалык бюджет Ө. Токтосунов, орто мектебине капиталдык ремонт жүргүзүү. 2025-2027-жж Окууда кошумча керектелүүчү жабдыктар менен камсыз болот 9 500 000 А. Алсейитов, М. Мамбетов, Ө. Токтосунов орто мектептерине инвентарларды алуу Алыш жана , Ө. Токтосунов орто мектептерине кошумча имарат куруу 2025-2026-жж Кошумча имарат жана көмүркана куруу 6 000 000 Кайыңды айылына заманбап мектеп куруу Мектеп окуучулары 150 орундуу мектеп менен камсыз болот, мугалимдерге жагымдуу шарт түзүлөт, билим булагы жогорулайт Республикалык бюджет 150 000 000 Ө. Токтосунов мектебине көмүркана куруу Заманбап, коопсуздук талаптарына жооп берген көмүркана курулат 4 000 000 Дөбөлү айыл аймагы боюнча коомдук жайларда орнотулган бардык жарыктандырууларды ремонттон өткөрүү, ички көчөлөрүнө түнкү жарыктандырууну орнотуу, оңдоо, калыбына келтирүү 2024 - 2026 айыл аймагын жарыктандыруу менен калкка жагымдуу шарт жана коопсуз абал түзүлөт. 3 000 000 6. Коомдук жайларды жарыктандыруу Таш-Башат айылындагы спорт комплексин ишке берүү. Дөбөлү айылына спорткомплекс куруу Кайыңды айылына спорткомплес куруу 2025-2026 Айылдын тургундары жана жаш муундун жаш спортчулары жаңы заманбап спорт комплексинде машыгып, эл аралык мелдештерге катыша алышат. 30 000 000 7. Спорт комплексин куруу Эки-Нарын жана Алыш айылына заманбап спорт комплекс куруу 2023-2026-жж Жаш осуп келе жаткан өспүрүмдөр спорт менен машыгып эл аралык мелдештерге катышканга шарт түзүлөт 60 000 000 Таш-Башат, Алыш, Кеңеш айылдарына футбол аянтчасын куруу 2024-2025-жж Жаш оспурумдордун жана алардын ден соолугунун чын болушуна шарт тузулот Айылдын инфраструктурасы онолот 5 000 000 Алыш айылындагы футбол аянтчасын ремонттоо Алыш айылындагы футолдук аянтчанын ишке берилип аягына чыгат. 500 000 Алыш, Кайыңды, Тамды-Суу, Эки-Нарын айылдарына жаны маданият үйүн куруу 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу 2025 - 2027 Айыл тургундарына маданий иш-чараларды өткөрүүгө ыңгайлуу шарттар түзүлүп, клубдарды ачууга мүмкүнчүлүк түзүлөт 100 000 000 8. Маданият үйлөрүн куруу жана оңдоо Дөбөлү айылындагы Кеңеш айылындагы маданият үйүн капиталдык оңдоодон өткөрүү, документтерин бүтүрүү 2025 - 2027 Калкты маданий-турмуш-тиричилик жактан тейлөө менен камтуу көбөйөт 1,000,000 Айыл чарба багытындагы жерлерди калктуу конуштарга айландыруу жана Эки-Нарын, Тамды-Суу айылынын башкы пландарын даярдоо. 2025-2030-жылдары трансформация калктын турак-жайга болгон муктаждыктарын канааттандырууга жардам берет 1 600 000 9. Калкты турак-жай менен камсыз кылуу Таш-Башат, Кайынды айылдарынын башкы пландарына өзгөртүү толуктоо киргизүү менен бекитүү 2025-2026 калктын турак-жайга болгон муктаждыктары чечилет 1 500 000 Аз камсыз үй бүлөлөрдү асыл тукум сүт багытындагы мал менен камсыз кылуу үчүн Жашыл климат долбооруна сунуштоо 2025-2030-жылдары аз камсыз үй бүлөлөр жакырчылыктан чыгып, мамлекеттик пособиялар жоюлат Жашыл климат долбоору 2 500 000 10. Алыш айылына маданият үйүнүн жана китепкананын курулушу Айылда маданият үйү жок болгондуктан жаны имарат куруу. 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу 2024-2028-жылдар Айылдын маданий массалык иш чараларын өткөрүүгө коомдук жай менен камсыз болот. 20 000 000 11. Кайыңды, Эки-Нарын айылдарынын ички жолдорун ондоо Ички жолдорду оңдоо Кайыңды, Эки-Нарын айылдарынын ички жолдорун ирээтке келтирүү, жолдорго шагыл төгуп тротуар салуу 2025-2027-жылдар Айыл тургундарынын жашоо шартын жеңилдетүу менен инфратүзүм жакшырат. Тургундардын ашыкча жерди колдонуу токтойт 109 жарлык ишке ашырылат 5 000 000 12.Алыш айылына ФАП куруу Ички жолдорду оңдоо Кайыңды, Эки-Нарын айылдарынын ички жолдорун ирээтке келтирүү, жолдорго шагыл төгуп тротуар салуу 2025-2028 -жылдар Айыл элдери, унааларга жакшы шарт түзүлөт, жергиликтүү тургундардын коопсуздугу сакталат. Жалпысынан 7 км жол оңолот. 6 000 000 13.Бурган-Суу, Уй-Сарай, Ак-Там участкаларын ирээтке келтирүү Суу топтоочу сооружения жана 2 км лоток салуу 2025-2030-жылдар. Айыл эли, колдонулбай калган жерлер суу менен камсыз болот 70 000 000 Республикалык бюджет 14.Таш-Башат айылына лоток, Кайыңды- каналдарына БСР куруу жана каналды толук ремонттон өткөрүү Каналдын Нарын дарыясынан чыккан жерине сооружение куруу, каналды баштан тазалоо, кеңейтүү, лоток коюу 2025-2030-жылдар. 2 айылдын эли сугат суусу менен камсыз болот 40 000 000 Республикалык бюджет 15. Чоң-Алыш каналын толук ремонттон өткөрүү, Каналдарга сооружение куруу, каналдардын ичин тазалоо, лоток орнотуу 2025-жыл. Алыш, Кеңеш айылдары сугат суусу менен толук камсыз болот. 30 000 000 16. Тамды-Суу айылына канал куруу Мал суу ичүүчү ноо куруу 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу Айыл элинин малы Өрдөш участкасынан суу ичип айылда суу эконом болот Дөңдө жашаган тургундарга сууну үнөмдүү пайдалануу менен таза суу жетиштүү болот. Өнүктүрү фонд 200 000 17.Таш-Башат айылындагы мал суу ичүүчү жайды ремонттон өткөрүү Участокторго кирип кеткен мамычаларды тууралооо Коопсуздук сакталат жер кенейет РЭТИ 1 500 000 18. Жарандардын участокторуна кирип кеткен электр мамычаларын жылдыртуу 19.Кайыңды айылында кампанын үстүн жабуу Кампаны толук ремонттон өткөрүү Айыл элинин үрөөнү сакталат 500 000 20.Ийри-Суу каналын чыгаруу Аймактагы ирригация тутумун жакшыртуу 100 га жер аянты сугат суусу менен камсыз болот УОС 8000 000 21.Көтөрмө участогуна суу чыгаруу Айыл элин жарык, жылуулук менен камсыз кылуу Айыл тургундары бекер жарык жана жылуулук менен камсыз болот Өнүктүрүү фонд 25 000 000 22.Күн нурларынан жылытуу системасын алуу Айыл тургундарын жеринен тейлөөнү уюштуруу жана билим деңгээлин жогорулатуу Тургундар маселени жеринен чечип калышат жана билим деңгээл кыйла жогорулайт 2 000 000 23.Эки-Нарын айылына Клуб коомдук кабылдамасы менен салуу жана китепкана жаңы куруу Негизги 1,5 км жолду асфальттоо Туристикалык жол багыты болгондуктан унаалар көп жүрөт, айыл элинин коопсуздугу сакталат 20 000 000 24.Эки-Нарын айылынын ички жолдоруна көчө жарыктарын орнотуу Айылдын инфраструктурасын оңдоо, айыл эли жарыктандыруу менен камсыз кылуу Айылдын интраструктурасы оңолот, Жарыкчылык менен камсыз болот 1 500 000 Өнүктүрүү фонд 25.Чырпыктынын чоң эски каналын ремонттон өткөрүү 8,500км жерге электр чубалгы тарттуу, электронасосу менен 120га суу мен ар камсыздоо 120га жер суу менен камсыздалат 10 000 000 26.Көңдөй участкасына суу жана электр чубалгыларын тартуу Аймактагы ирригация тутумун жакшыртуу 80 га жер аянты сугат суу менен камсыз болот 10 000 000 27.Калмак-Ашуу каналын ремонттоо Айылдын ичинде купканы четке жылдыруу Купка айыл элине зыян берип жаткандыгына байланыштуу четке жылдырылат жана баардык иш чаралар эл жок жайда уюштурулат 2 000 000 28. Эки-Нарын айылындагы купканы жылдыруу Айыл элинин малдарына купка куруу Айыл тургундары малдарын жеңил дарыланат, малдын ден соолугу таза болсо айыл аймактын эпизоотиялык абалы туруктуу кармоого шарт түзүлот 100 000 29. Дөбөлү айылына купка салуу Айыл элинин малдарына купка куруу Айыл тургундары малдарын жеңил дарыланат, малдын ден соолугу таза болсо айыл аймактын эпизоотиялык абалы туруктуу кармоого шарт түзүлот 700 000 30 Нарын-Орук-Там жолундагы Эки-Нарын айылындагы Куюш көпүрөсүн салуу Көпүрөнү толук ремонттоо Каттам жакшырат ар кандай оор жүк ташуучу унаалардын коопсуздугу жакшырат 31. Эки-Нарын айылындагы ”Капчыгай ДЭУ” участкасынын туризм тармагын өнүктүрүү максатында электр линиясын тартуу ПСД Долбоордуу сунуштоо. Туризм тармагын өнүктүрүү Электр чубалгыларын 10 чакырым аралыкка тартып свет менен камсыздоо Боз үй, глемпингтер, жеңил конструкциядагы үйлөр куруп чет элдик жана жергиликтүү элди жайкы эс алуусун камсыздоо Туристик базаны чыңдоо максатында свет коюлуп, туристерге жакшы шарттар түзүлөт 20 000 000 32. Санарипти жакшыртуу боюнча Дөбөлү айыл аймагына кабелдик интернет тартуу Санариптештирүүнү жакшыртуу Айыл аймактын эли сапаттуу кабелдик интернет менен камсыз болот 3 000 000 33. Дөбөлү айыл өкмөтүнүн клубуна көмүркана куруу Көмүркана куруу 80 тонналык көмүркана менен камсыз болот ар кандай өзү күйүүчү жана уурдап кетүү коркунучунан сакталат 1 200 000 34. Дөбөлү айыл өкмөтүнүн клубун капиталлдык ремонттон өткөрүү Капиталдык ремонттон өткөрүү Клубдун сыртын жанылоо 3 000 000 Стим грант 35. Кайыңды айылын үлүш жерлерин коруу Мал жандыктардан эгиндерди коргоо Ичики жайыттар айылга жанаша жайгашкандыктан эгиндерди жана айыл чарба осумдукторун мал жандыктардан коргоо, 2 000 000 36. Беккари чункуру Айыл элинин ден соолугун сактоо, экологияны таза кармоо Айыл элинин жана экологиялык тазалык которулот 100 000 37. Карьерлерди ирээтке келтирүү Карьэрлер боюнча Дөбөлү айыл аймагынын 3 карьерин мыйзамдаштыруу муниципиалитетке өткөрүү 100 000 38.Калкты турак жай менен камсыз кылуу Жарандарга турак жай салууга жер аянттарын бөлүп берүү Турак жай салууга шарт түзүп берүү \- 41. Шаркыратма эс алуучу жайын куруу Шаркыратма участкасына эс алуучу жай уюштуруу Инвестиция тартуу экономиканы жогорулатуу 2 000 000 42. Үсөн бакка глемпинг куруу Туристтик эс алуучу жайларды куруу Туристтерге ыңгайлуу шарт түзүү жана экономиканы көтөрүү 5 000 000 Дөбөлү айыл аймагындагы ишканалар боюнча № Айылдардын аталышы Ишкана боюнча Иштеп жаткандыгы Иш менен камсыздалгандар Жылдар 1. Тамды-Суу айылы Жүн иштетүүчү цех 2026-2029 жылдарга иштетүү 3-4 2026-2030 2. Эки-Нарын айылы Нан чыгаруучу аппарат Убактылуу токтогон 3-4 2026-2030 Швеялар Ар ким өз үйунүңөн Иштеп жатат 5-6 2025-2030 3. Таш-Башат айылы Пескоблок чыгаруучу Иштеп жатат 2-3 2025 Сүт өндүрүүчү Убактылуу токтогон 4-5 2025-2027 Жүн иштетүүчү станок Иштеп жатат 4-8 мезгилдүү Бөлкө чыгарган аппарат Убактылуу токтогон 2-3 2026-2028 Шебен чыгаруучу станок алуу \- 6-9 2025-2029 4. Дөбөлү айылы Сүт өндүрүүчү Убактылуу токтогон 7-9 2025-2030 Нан чыгаруучу аппарат Убактылуу токтогон 3-4 2026-2030 Швеялар Иштеп жатат 10-12 2025 Кондитер Убактылуу токтогон 2-3 2028-2030 Пластик чыгаруу Иштеп жатат 2-3 2025 Алыш айылы Столярный цех Мезгилдүү 2-3 2025 Дробилка бетонный 2025-жылга ачуу 4-5 2025-2030 Перероботыващие цех 2025-жылга ачуу 10-15 2025-2030 6. Кеӊеш айылы Жүн токуучу цех ачуу 2025-2029-жылдарга 5-9 2025-2030 Швейный цех Ар ким үйлөрүнөн иштейт 10-12 2025-2030 7 Кайыңды айылы Швейный цех Ар ким үйлөрүнөн иштейт 10-12 2025-2030 3.4. Социалдык жана жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүүгө байланышкан бюджеттик инвестициялардын зарылдыгын талдоо Инвестициялык артыкчылыктар Мүмкүн болгон долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү Күтүлгөн натыйжа жана убакыт Наркы (Сом) Дөбөлү айыл аймагынын ички жол тармагын жакшыртуу 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу Жылына Кенеш айылынан баштап Тамды-Суу айылына чейин 3 км ички жолдоруна асфальт төшөө иштерин жүргүзүү 2025-2030 25 000 000 Дөбөлү айылында жабык спорт комплексинин курулушу 1.Комиссия түзүү. 2.Дефектный акт даярдоо. 3.Сметасын даярдоо. 4.Долбоордуу сунуштоо. 5.Тендер жарыялоо. 6.Тендердик комиссия түзүү. 7.Технадзор менен бирдикте тендерден уткан фирманы көзөмөлгө алуу. 8.Жасалган жумушту өткөрүп алуу Жаны спорттук комплекс курулуп,спортко болгон кызыгуу артат 2025-2030 60,000,000 Кеңеш айылында муниципалдык базардын курулушу Калкты тейлоону жакшыртуу максатында муниципалдык базар жана коомдук мончо айыл аймактарын социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүгө чоң салым кошот. 2025-2030 100 000 Таштандыларды рекультивациялоо «Ак-Бел» муниципиалдык иш канасы иш канасы тарабынан Жыл сайын 100 000 БААРЫ бюджеттик инвестициялар ## 4-БӨЛҮМ. ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ 4.1. ( таблица) Экономикалык өнүгүү (миң сом) Категория факт күтүү . Болжолдоо 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Экономиканын негизги тармактары боюнча өндүрүштук фонддор: 138149,4 138508,9 138509,8 138509,9 138509,9 138509,9 138509,8 138509,8 Жер (га) 2676 2676 2826 2826 2826 2826 2826 2826 Имараттар 69 072783 69 072783 69 072783 69 072783 69 072783 69 072 783 69 072 783 69 072 783 Объекттер 6603,7 6962,7 6962,7 6962,7 6962,7 6962,7 6962,7 6962,7 Тармактык инженерия 54397,6 54397,6 54397,6 54397,6 54397,6 54397,6 54397,6 54397,6 Машиналар жана жабдуулар 6154500 6154500 6154500 6154500 6154500 6154500 6154500 6154500 Унаалар 1918600 1918600 1918600 1918600 1918600 1918600 1918600 1918600 Башкалар 0 0 0 0 0 0 0 0 Экономиканын негизги тармактары боюнча товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүү: 83248,7 82170,4 83802,9 85269,0 86564,3 94264,3 89422,9 89422,9 Айыл чарба: 45000,0 49000,0 49000,0 49000,0 49000,0 49000,0 49000,0 49000,0 Өсүмдүк өстүрүү 1121,0 1121,0 1200,0 1250,0 1350,0 1390,0 1400,0 1400,0 Мал чарбасы 7500,0 7595,0 7600,0 7652,0 7680,0 7723,0 7750,0 7750,0 Юридикалык жактардын өнөр жай продукциясынын көлөмү 0 0 0 0 0 0 0 0 Өнөр жай мүнөзүндөгү кызмат көрсөтүүлөр 4500,0 4750,0 5000,0 5250,0 5500,0 5750,0 6000,0 6000,0 Жөнөтүлгөн продукциянын көлөмү 0 0 0 0 0 0 0 0 Курулуш 12853,3 6658,2 6925,9 6926,0 7021,3 7136,8 7153,9 7153,9 Экономикалык иштин түрлөрү боюнча кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү 1500,0 1800,0 1850,0 1898,0 1902,0 1982,3 1996,0 1996,0 Дүң жана чекене соода 1700,0 1800,0 1850,0 1900,0 1950,0 2000,0 2500,0 2500,0 Автомобилдерди жана мотоциклдерди оңдоо 0 0 0 0 0 0 0 0 Мейманканалардын жана ресторандардын ишмердиги 3000,0 3500,0 4000,0 4500,0 5000,0 5500,0 6000,0 6000,0 Транспорттук иш жана жүктөрдү сактоо 2500,0 2600,0 2700,0 2800,0 2900,0 3000,0 3100,0 3100,0 Маалымат жана байланыш 0 0 0 0 0 0 0 0 Финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу 195,0 196,0 197,0 198,0 199,0 200,0 201,0 201,0 Кыймылсыз мүлк операциялары 0 0 0 0 0 0 0 0 Кесиптик, илимий жана техникалык иштер 0 0 0 0 0 0 0 0 Административдик жана көмөкчү иштер 0 0 0 0 0 0 0 0 Билим берүү 939387 1000,0 1200,0 1500,0 1562,0 1562,0 1600,0 1600,0 Саламаттыкты сактоо жана калкты социалдык жактан тейлөө 40 000 50 000 50 000 60 000 65 000 70 000 75 000 75 000 Искусство, көңүл ачуу жана эс алуу 0 0 30 000 35 000 35 000 40 000 50 000 50 000 Башка тейлөө иштери 2400,0 2100,0 2200,0 2300.0 2400,0 2500,0 2600,0 2600,0 Түз инвестициялар: 5726,6 5878,9 5987,6 5998,3 6023,6 6125,6 6185,3 6185,3 Айыл чарба Өсүмдүк өстүрүү 0 0 0 0 0 0 0 0 Мал чарбасы 29 000 33 712 33 900 34 000 35 000 35 230 35 330 35 330 Өнөр жай 0 0 0 0 0 0 0 0 Иштетүү 0 0 0 0 0 0 0 0 Тоо-кен 0 0 0 0 0 0 0 0 Электр энергиясы 6512,2 3283,8 0 0 0 0 0 0 Курулуш 12853,3 6658,2 6925,9 6926,0 7021,3 7136,8 7153,9 7153,9 Соода 0 0 0 0 0 0 0 0 Транспорт жана байланыш 530 000 0 0 0 0 0 0 0 Башка кызматтар 0 0 0 0 0 0 0 0 Калдыктарды кайра иштетүү 0 0 0 0 0 0 0 0 Калктын кирешеси 34546 34546 35465 36254 37256 37954 38462 38462 Орточо номиналдык эмгек акы 13 000 15 000 17 000 17500 18 000 19 000 25 000 25 000 Эмгек мигранттарынын которуулары 300 000 400 000 400 000 550 000 500 900 610 000 650 000 650 000 Пенсиянын орточо өлчөмү 11000 12500 15000 16500 17000 18500 19500 19500 Жөлөк пулдун орточо өлчөмү 1800 1800 2000 2500 2800 2800 3200 3200 Чакан жана орто бизнестен түшкөн орточо киреше 1500000 1652315 1684000 1705636 1715032 1720456 1731000 1731000 4.2. Учурдагы кырдаалды талдоо жана экономикалык адистештирүү соода ( 39% ) жана айыл чарбасы ( 54% ) Курулуш (7%) үстөмдүк кылат , башка секторлор АА аймагындагы өндүрүш көлөмүнө бир аз салым кошот. (6-диаграмманы караңыз). Дөбөлү ААнын экономика тармактарынын түзүмү АА экономикасында айыл чарбасынын чоң үлүшү ( 54% ) аймактын экономикалык адистештирилгендиги менен түшүндүрүлөт, мында мал чарбасы алда канча алдыда турат – жалпы айыл чарба продукциясынын 39% . Айыл чарба продукциясынын өсүү темпи да бир топ жогору, ал 2022-жылдагы 7% дан 2030-жылы 10%ке чейин өсөт. Ошол эле учурда ААнын агрардык сектору дагы бир катар көйгөйлөр менен мүнөздөлөт: - Аймактын оор географиялык жайгашуусу - катаал климат, кыска жай жана узак кыш; - Дыйкандардын жер иштетүү боюнча тажрыйбасы жетишсиз; - Айыл чарба техникасынын жетишсиздиги; - Сугат суунун тартыштыгы; - Өндүрүүчүлөр үчүн жеңилдетилген кредиттердин начар болушу; - Күйүүчү майдын баасынын туруксуздугу; - Тургундардын асыл тукум иштерин колдоодон баш тартуусу; - Айыл чарба продукциясын сатуу боюнча туруктуу соода түйүндөрүнүн жоктугу; - Туруксуз тамак-аш менен камсыз кылуу; - Айыл чарба продукциясын экспорттоого шарттын жоктугу; - Кайра иштетүүчү ишканалардын жетишсиздиги. Мал чарба тармагында мурунку жылдарга салыштырмалуу малдын башы өсүп жатат. Бирок асылдуулугу начар бойдон калууда, мал багууда жаӊы ыкмалар пайдаланылбайт. Кой чарбачылыгы: Койлордун асылдуулугун жогорулатуу максатында Чүй өрөөнүнөн эт багытындагы Арашан жана Эдилбай породасындагы кочкорлорду алып келип жергиликтүү койлорго кошуп жатышат. Ошондуктан жергиликтүү калктын койлору эт багытына ыктап, жакшы жагына өзгөрүү бар. Бирок айылда уяӊ жүндүү койлордун саны аз, көбүнесе кылчык жүндүү койлор басымдуулук кылат. Акыркы жылдары эчкилердин санын кескин азайтышты. Негизинен Дөбөлү аймагы кой багууга кыйыныраак болгондуктан, жергиликтүү калк бодо мал багууга өтүп жатышат. Уй чарбасы: Уй чарбачылыгы айылдыктардын маанилүү киреше булактарынын бири. Учурда уй чарбачылыгында да көйгөй бар. 1). Уйлардын асылдуулугун жогорулатуу боюнча эч кандай иштер жүрбөйт. Жасалма уруктандыруу пункту бар бирок иштин жүрүүсү начар. Уйлар жергиликтүү тай-букалардан качып, түшкөн музоолордун асылдуулугу начар. Ошондой эле уйлардын саандуулугу дагы төмөн бойдон калган. 2) Экинчи маселе тоют даярдоого же тоюттандырууга байланыштуу. Башкача айтканда элдердин саан уйларды талапка ылайык тоюттандырбагандыгы. Кышкыга даярдалган тоюттардан бир гана кургак чөп жана арпа даярдалат. Силос, сенаж, тоют кызылчасы, ашкабак ж.б. чыктуу жана минералдык тоюттар даярдалбайт. Натыйжада күз келип, талаада чөп катыгандан баштап уйлардын сүтү азаят же чыкпай калат. Анын кесепетинен ноябрь айынан апрель айына чейин район боюнча сүткө болгон таӊсыктык жаралганын байкоого болот. Айыл элдери акыркы мезгилдерде силос жана сенаж алып келип, тоюттандыра башташты. Айыл аймакта кийинки жылдары торпок, бука, кунаажын, уй бордоп семиртип саткандар көбөйүүдө. Топоз багуу: Дөбөлү айыл аймагында топоз багуу да мал чарбачылыгынын негизги тармактарынын бири болуп калды. Топоз абдан кирешелүү тармак, себеби топоз кол карабайт, натыйжада тоют маселеси жаралбайт. Этине дарычылык касиети да болгондуктан талап көп. Ошондуктан топоз багуу келечекте кирешелүү тармак болуп калат. Жылкы чарбачылыгы: Башка малдардай эле айылда жылкы баласынын көбөйгөнүн байкоого болот. Бакканга оӊой, көп көӊүл бурууну жана тоютту талап кылбайт. Кымыздын дарылык касиети чон болгондуктан кымыз менен дарылоо да кенири колдонулууда. Ошол себептүү жылкы баласын өстүрүү мал чарбачылыгынын негизги бөлүгү болуп калды. Бирок жылкы өстүрүүдө дагы анын асылдуулугун жакшыртуу боюнча иштер жок. Жалпысынан жергиликтүү породадагы гана жылкылар кармалат. Ошол себептүү этке жана сүт алууга гана пайдаланылат. Таза кандуу күлүк жылкылар аз санда. Үй канаттуулары. Откөн жылдарга салыштырмалуу үй канаттууларынын саны азайып бара жатат. Ошол эле учурда базарда жумуртка менен канаттуулардын этинин баасы туруктуу сакталууда. Айыл аймакта жайыт кенен болгондуктан, тоок , үндүк багууга толук шарт бар. Өзгөчө жаӊы тирдик жаш үй бүлөөлөргө жана жакыр үй бүлөөлөргө абдан ыӊгайлуу. Бул стратегиялык пландын алкагында аталган тармакты өнүктүрүү, үй канаттууларынын санын жана сапатын өстүрүү боюнча эффективдүү иш аракеттерди жасоо белгиленген. Мамлекеттин жардамы менен сүт багытында ишти колго алуу максатында сүт топтоп, сактоочу танкер алынып берилип, Таш-Башат айылына орнотулган. Сүт долбоорунун алкагында 40 үй-бүлөгө уйлар алынып берилди.. Мал чарбачылыгын колдоо үчүн мындан ары фермерлерди окутуу программаларын колдоо, айыл чарбасында айыл чарба кооперативдерин түзүүгө дем берүү, жаш фермерлерге жардам көрсөтүү, калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн мал чарбачылык көндүмдөрүн үйрөтүү пландаштырылууда . Ошондой эле алардын продуктуулугун жогорулатуу максатында жергиликтуу жана жаны породадагы койлорду асылдандыруунун жана багуунун эффективдуу методдорун ишке киргизуу боюнча чараларды ишке ашыруу белгиленген. Малды ветеринардык көзөмөлгө алуу жана эмдөө иштерин жакшыртуу боюнча чаралар каралат, ошондой эле саан уйларды багуу жана багуу технологиясы боюнча окуу-тарбия иштери жүргүзүлөт. Мындай иш-чараларга жаштардын, аялдардын жана калктын аялуу катмарынын өкүлдөрүнүн катышуусуна өзгөчө көңүл бурулат . ААнын аймагында климаттык оор шарттарга карабастан, айыл чарба өсүмдүктөрүн мындан ары өнүктүрүү үчүн жакшы өбөлгөлөр бар . Аймактын мал чарбасы адистештирилгендигин эске алып, бул жерде негизги басым тоют даярдоого бурулат. Буга көп жылдык чөптөрдүн жетиштүү жыштыгы бар аймактагы талаалар көмөктөшөт. Маданий чөптөрдүн ичинен эспарцет жана бир жылдык чөптөр (арпа) басымдуулук кылат, ошондой эле чөп катары да пайдаланылат. ААнын климаттык шарттарында картошка, сабиз, кызылча, сарымсак ж.б. өстүрүү келечектүү болуп саналат. Ошондой эле бул жерде тоют даярдоо боюнча үзгүлтүксүз окуу иш-чаралары өткөрүлүп, фермер аялдарга жана калктын аялуу катмарына үрөн менен камсыздоодо колдоо көрсөтүлөт. Өсүмдүк чарбачылыгын өнүктүрүү боюнча чаралардын жана иш-чаралардын кеңири спектри каралат: - жакынкы жайыттардын түшүмдүүлүгүн жогорулатуу, чөптүн үрөнүн себүү; - ирригациялык системаны өркүндөтүү, анын ичинде Дөбөлү айылына тиешелүү айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн ирригациялык каналдардын картасын түзүү жана анын көйгөйлүү жерлерин аныктоо; Кайыңды, Ардакты, Чоң, Алыш участкаларындагы арыктарды калыбына келтирүү жана Ийри-Суу каналын чыгаруу сугат суу менен камсыз кылуу үчүн 2 РБМ куруу 800-1000 гектар жер; - калктын бардык катмарына, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана калктын аярлуу катмарына айыл чарба өсүмдүктөрүн өстүрүүнүн натыйжалуу ыкмалары боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүү, органикалык жер семирткичтерди колдонууга, которуштуруп айдоого, сапаттуу үрөндөрдү пайдаланууга басым жасалат; - бош же суу баскан жерлерде тоют осумдуктерун өстүрүү; - деградациясын болтурбоо боюнча алдын алуу чаралары ; - жарандарды сапаттуу үрөн менен камсыз кылуу үчүн үрөн чарбасын түзүү; - айыл чарба жарманкелерин өткөрүүгө көмөктөшүү; - Суу пайдалануучулар ассоциациясынын жардамы менен сугат сууларынын пайдаланылышына жана адилет бөлүштүрүлүшүнө көзөмөл жакшырат, оңдоо иштери өз убагында жүргүзүлөт; бардык жашоочулар муктаждыктарына жараша сугат суусуна ээ болушу үчүн схема түзүлөт; суу алуу системасы бирден жөнгө салынат; айылдын ички ирригациялык тутумунун картасы түзүлүп, көйгөйлүү аймактар аныкталат; Айылдын ички арыктары тазаланат; суу акысын чогултуу боюнча маалымат системалаштырылат, төлөбөгөндөрдүн саны 20% га кыскарат ; Орто-Кайыңды жана Ноок райондорундагы 194 гектар бош жер сугат суу менен камсыз болот. Экономиканын башка тармактары активдердин кыйла чектелген комплекси менен берилген. Бүгүнкү күндө ААда 78 дүкөн, 2 наабайкана, кымыз жана сүт сатуучу соодагерлер (2,5-3 ай гана иштейт), 12 тигүү цехи, 5 май куюучу жай, 8 даяр пластик терезе-эшик цехи, 2 сүт азыктарын кайра иштетүүчү цех, балык өстүрүү боюнча 6 ишкер, Дөбөлү кирпич заводу, 1 мал базары жана 1 кичи базар бар. Учурда жеңил өнөр жай бир кыйла тез өнүгүп жатат: тигүү цехтери ачылып, аялдар жумуш менен камсыз болуп жатат. Экономиканын башка тармактарын өнүктүрүү үчүн төмөнкү чаралардын комплекси каралган: - калктын кеңири катмарына, анын ичинде аялдарга, жаштарга жана аялуу топтордун өкүлдөрүнө ишкердиктин негиздерин үйрөнүүгө көмөктөшүү, анын ичинде туризм тармагында; ишкер аялдарды окутуу жана финансылык сабаттуулук боюнча айыл тургундарынын маалымдуулугун жогорулатуу боюнча жеке иш-чаралар; - айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү өнүктүрүүгө жана кол өнөрчүлүктү өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү; - кол өнөрчүлүк борборун уюштурууга жана кол өнөрчүлүк көргөзмөлөрүнө катышууга колдоо көрсөтүү; - Дөбөлү айылы туристтик маршруттардын карталарына киргизилет, Дөбөлү районунун жаратылышы тууралуу жарнамалык материалдар, анын ичинде туристтердин санын көбөйтүүгө жардам бере турган социалдык тармактарда; туристтер үчүн ыңгайлуу эс алуу жайларын уюштуруу боюнча тажрыйба алмашуу боюнча иш-чаралар уюштурулат; сувенирлерди чыгаруу жана сатуу жолго коюу. Корутундулар жана сунуштар : ААнын экономикалык адистешүүсү мал чарбачылыгы бойдон калууда, анын үлүшүнө жалпы айыл чарба продукциясынын 88% туура келет . Буга климаттык шарттар жана ААнын географиялык жайгашуусу шарт түзөт. Мал чарбачылыгын мындан ары өнүктүрүү үчүн тоют менен камсыз кылууну көбөйтүү, фермерлерди окутуу жана ветеринардык көзөмөлдү жакшыртуу боюнча бир катар чаралар СЭӨПтө каралат. Өсүмдүк чарбачылыгынын артта калган тармагын экономикалык өсүштүн резерви катары каралып - бул жерде тоют өсүмдүктөрүн өстүрүү аркылуу өсүмдүк өстүрүүчүлүктү жана мал чарбачылыгын өнүктүрүүнү шайкеш келтирүүгө болот, мындан тышкары ирригацияны, үрөнчүлүктү өнүктүрүү боюнча чаралар каралган жана дыйкандарды окутууга көңүл бурулат. Өнөр жай өндүрүшүнүн көлөмдөрү чоң эмес, бул ААнын андан ары өнүгүүсүнө негиз болуп саналат. Айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү жана жеңил өнөр жайын (кийим тигүү өндүрүшүн) өнүктүрүүнү колдоо зарыл. АА үчүн келечектүү тармактардын бири туризм болуп саналат . Туристтик зоналарды уюштуруу жана башка жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен тажрыйба алмашуу боюнча чаралар көрүлөт. 4.3. Экономикалык өнүгүү муктаждыктарын талдоо (анын ичинде тике (жеке) инвестициялар Приоритет Мүмкүн болгон иш-чаралардын жана долбоорлордун жалпы сүрөттөлүшү Күтүлгөн натыйжа жана убакыт Болжолдуу наркы (миң сом) Айыл жеринде ветеринардык кызматты уюштуруу Курулуш иштерин айыл өкмөт жүргүзөт Дыйкандарды жана чарбаларды ветеринардык кызмат менен камтуу күчөйт Жергиликтүү бюджеттен 250,0 Айыл чарба малынын асыл тукумдуулугун жогорулатуу боюнча чараларды көрүү Фермерлердин асыл тукумдуулугун жогорулатуу үчүн эт жана сут багытындагы малды багууга басым жасоо. 2026-жылга чейин асыл тукум малдын саны 20% көбөйөт 1,000,0 жеке ишкерлер Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен камсыздоого көмөктөшүү Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен менен камсыз кылуу Өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгүн жана сапатын жогорулатуу Эгин себүү жана жыйноо мезгилинде дыйкандарды арзан күйүүчү жана майлоочу майлар менен камсыздоого мамлекет тарабынан жардам берүүгө көмөктөшүү Айдап себууну жана тушумду жыйноону тез убагында аяктоо Айдоо жана тушумду жыйноо иштери оз убагында аяктайт Дүйнөлүк Банктын “Сутту комплекстуу өнүктүрүү долборун натыйжалуу ишке ашыруу. Дөбөлү айыл аймагында бул долбоор боюнча Кенеш, Алыш, Дөбөлү, Кайыңды. Таш-Башат, Эки-Нарын айылдарынын тургундары сутту кайра иштетүүчү цехине өткөрүп үй бүлөлүк кирешени көбөйтүшөт Асыл тукум сүт багытындагы уйлардын сатып алуу. Жашыл климат тарабынан 40 уй 3 000 000 сомго долбоор жазылат Асыл тукум кой өстүрүүчү чарбалардын эт жана жүн багытындагы койлордун тукумун айылдар арасына жайылтуу менен иш алып баруу. Азыркы учурда койдун жуну кылчык болуп, кийиз жасоого болбойт. Ошондуктан, меренос койлорду фермерлердин жеке өздүк каражаты аркылуу сатып алуу менен айыл ичине жайылтуу. Меренос койлорун сатып алуу жана сапатсыз койлорду алмаштырууга элди үгүттөө Ар бир феремер өз чөнтөгүнөн сатып алышат Айылдагы Вет. сервистер менен ар бир түтүндү малдарга бир жылдык ветеринардык кызмат көрсөтүү боюнча келишим түзүүнү камсыздоо. Адатка айландыруу Жашоочулардын жашоо турмушу жакшырып, кошумча киреше алып келет Жеке ветеринарлар Ветеринардык кызматка эл озу толойт Дөбөлү айыл аймагына туристик картаны кеңейтүү. Атайын келген коноктор менен иш алып баруу. Туризм тармагы өнүгөт, Кыргызстандын кооздугу чет өлкөлүктөргө даңазаланат. Айылдын ички инвестициясы жакшырат. Жеке ишкерлер Туристерге ыңгайлуу эс алуучу жайларды куруу, Айыл аймагына туристерди тартуу Туристердин жайкы эс алуусуна шарттар түзүлөт, жумушчу орундар түзүлөт - демөөрчүлөр; - донордук уюмдардын гранттык колдоолору 4.4. Экономиканы өнүктүрүүгө байланышкан бюджеттик инвестициялардын зарылдыгын талдоо Инвестициялык артыкчылыктар Мүмкүн болгон долбоорлорду карап чыгуу Күтүлгөн натыйжа жана убакыт Болжолдуу наркы (миң сом) Дөбөлү айыл аймагында чакан кайра иштетүүчү цехтерди ачуу, мал чарбачылыгы боюнча долбоорлор менен иш алып баруу Жеке ишкерлерге жардам Жаңы жумушчу орун түзүлөт жеке ишкерлер БАРДЫК бюджеттик инвестициялар ## 5-Бөлүм инклюзивдик өнүгүү 5.1. (таблица) Инклюзивдик өнүгүү (адамдар) Категория факт күтүү болжолдоо 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Ишке жарактуу мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар (адамдар) 109 109 115 118 100 100 98 98 Эмгекке жарамсыз болгон мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар (адамдар) 80 80 78 78 73 70 70 70 Өтө кедей адамдар (адамдар) 105 103 90 83 80 75 70 70 Турмуштук оор кырдаалга туш болгон балдар (адамдар) 0 0 0 0 0 0 0 0 Турмуштук оор кырдаалга кабылган үй-бүлөлөр (адамдар) 0 0 0 0 0 0 0 0 Алыскы калктуу пункттардын калкы (адамдар) 124 104 110 110 115 115 118 118 Эмгек мигранттарынын жашы жете элек балдары (адамдар) 8 6 6 8 8 6 6 6 Этникалык азчылык (адамдар) 0 0 0 0 0 0 0 0 Аялдар 0 0 0 0 0 0 0 0 Аялдар (жалпы калктын %) 48,5 48,4 49 49 49,5 49,5 50 50 Карылар (жалгыз) (адамдар) 8 6 6 8 8 6 6 6 5.2. Учурдагы кырдаалды талдоо ААнын аймагында калктын аялуу топторуна кирген жарандардын жалпы саны 2425. 2022-жылдын акырына карата адам , бул жалпы калктын 9,5 % түзөт. Бул өтө чоң көрсөткүч эмес жана жакынкы жылдарда олуттуу өспөйт. Калктын аялуу топторунун структурасында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар басымдуулук кылат, 58% (7-диаграмманы караңыз). Дөбөлү АА калкынын аялуу топтору Бул СЭӨП калктын аялуу катмарын колдоого гана эмес, ошондой эле социалдык жактан муктаж болгон калктын аялуу топторунун жашоо сапатын жакшыртуу максатында аларды аярлуу жарандардын категориясынан экономикалык активдүү субъекттердин категориясына которууга багытталган бир катар чараларды карайт. : - жетим-жесирлерге жана жаш үй-бүлөлөргө өз бизнесин ачууда реалдуу жардам көрсөтүү үчүн каржылоону тартуу; - жакырчылыкты азайтуу жана ички жана тышкы миграциянын деңгээлин төмөндөтүү үчүн чакан ишканаларды ачуу аркылуу жаңы жумуш орундарын түзүүгө дем берүү; - өз бизнесин ачууну каалаган жаштарды колдоо; - калктын финансылык сабаттуулугун жогорулатуу боюнча окуу иш-чараларын өткөрүү; - кыш мезгилинде аз камсыз болгон калкка даректүү жардам - 500 кг көмүр; - дары чөптөрдү өстүрүү үчүн үрөндөрдү тандоо. Айыл аймакта калктын аярлуу катмарынын өкүлдөрүн жумуш менен камсыз кылууга даяр чакан ишканалар бар. Өкмөттүк эмес уюмдар айрым маселелерди чечүүдө, мисалы, райондук, областтык жана республикалык деңгээлде иш алып барган кайрымдуулук уюмдары менен байланыштарды түзүүдө, үй-бүлөлүк зомбулуктан жапа чеккендерге жардам көрсөтүүдө.Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын үй-бүлөлүк абалына жана ден соолугуна жана ички, тышкы миграциядагы жарандардын балдарына туруктуу мониторинг жүргүзүлөт. Өнүгүүсүндө кемчиликтери бар балдар үчүн жеринде сабактар өткөрүлөт. Жыл сайын жакырчылык менен күрөшүү боюнча атайын план түзүлүп, ишке ашырылууда. Жакырчылык жылына 4% азаят. Тобокел тобундагы балдарды коомго интеграциялоо боюнча чаралар иштелип чыккан жана ишке ашырылууда. 110 аз камсыз болгон үй-бүлөгө жана оор дартка чалдыккан адамдарга материалдык жардам көрсөтүлдү. Атайын майрамдык иш-чараларга согуштун 4 ардагеринин, 3 Ооган согушунун ардагерлери жана 35 кары-картаңдар катышууда. Маданий иш-чараларга калктын аярлуу катмары да катышат. Эмигранттардын балдары менен иштөө боюнча комплекстүү иш-чаралар иштелип чыккан, ар бир үй-бүлөнүн балдары тыкыр көзөмөлгө алынган. Каттоодо турган мигранттардын балдарына тынымсыз мониторинг жүргүзүлүп, жыйынтыгы боюнча тиешелүү мамлекеттик органга отчет берилет. Мигранттардын балдары, камкорчулары жана тиешелүү мамлекеттик органдардын өкүлдөрү менен жолугушуулар өткөрүлөт. Социалдык маселелер боюнча адистер, мектеп директорлору жана үй-бүлөлүк дарыгерлер тобунун жетекчиси менен биргеликте балдардын укуктары боюнча маалымат стенддери иштелип чыгып, жайгаштырылат. Корутундулар жана сунуштар : Аярлуу топтор калктын жалпы санында өтө чоң үлүшүн түзбөйт, бирок ошого карабастан, Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрилиги тарабынан даректүү материалдык жардамдан тышкары, калктын аялуу катмарынын өкүлдөрүн иш менен камсыз кылуу боюнча бир катар чараларды көрөт. Аларды кол өнөрчүлүккө жана айыл чарба өндүрүшүнө тартуу. Бул маселелерде акционердик коом бизнестин жана коммерциялык эмес уюмдардын жардамына таянат. Айрым долбоорлор буга чейин макулдашылган жана СЭӨП негизинде ишке ашырылат. 5.3. Инклюзивдик өнүгүү муктаждыктарын талдоо Приоритет Мүмкүн болгон чараларды жана долбоорлорду карап чыгуу Күтүлгөн натыйжа жана убакыт Болжолдуу наркы ( миң сом ) Билим берүүнү жана жумуш менен камсыз кылууну жакшыртууга колдоо көрсөтүү Азык-түлүк программасы аркылуу калктын аярлуу катмарын окутууну уюштуруу, мисалы: Сыр жасоо, кийиз буюмдарын жасоо, чач тарач ж.б.у.с кызмат көрсөтүү борборлорун ачуу 2025-2030 400,0 Аз камсыз үй-бүлөөлөрдү колдоо Кышкысын көмүр сатып алуу үчүн АК каражат бөлөт Ар жылы 14 400 Кошумча киреше алуу үчүн үй кожойкелерин ишке орноштуруу АА калктын аялуу катмарындагы аялдарды иш менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүктөрүн табуу үчүн ишкерлер жана өкмөттүк эмес уюмдар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт. 2025-2030 \- Жакырчылыкты азайтуу үчүн калктын аялуу топторунун арасында өсүмдүк өстүрүү боюнча ар кандай тажрыйбаларды жайылтуу Жаңы ыкмалар менен ар кандай дары чөптөрдү, суу крести жана чычырканактарды өстүрүү боюнча тажрыйба алмашуу аркылуу киреше булактарын кеңейтүү 2025-2030 200,0 БАРДЫГЫ жергиликтүү бюджеттин каражаттары ## 6-БӨЛҮМ . МЕЙКИНДИК 6.1. Мейкиндик (айыл өкмөттөрүнүн жер аянттары) Категория факт күтүлгөн болжолдоо 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Участоктун жалпы аянты (га) 187 317 га 187 317 га 187 317 га 187 317 га 187 317 га 187 317 га 187 317 га 187 317 га Жердин категориялары (га): 187 311 га 187 311 га 187 311 га 187 311 га 187 311 га 187 311 га 187 311 га 187 311 га Айыл чарба жерлери (всего): 2676 2676 2676 2676 2676 2676 2676 2676 анын ичинен айдоо жерлери 2676 2676 2676 2676 2676 2676 2676 2676 Кайрак жер 70 70 70 70 70 70 70 70 Сугат жер 2606 2606 2606 2606 2606 2606 2606 2606 Жайыттар 31 340 га 31 340 га 31 190 га 31 190 га 31 190 га 31 190 га 31 190 га 31 190 га анын ичинен жеке менчик 0 0 0 0 0 0 0 0 ГФСУ 600 600 750 750 750 750 750 750 Иш жүзүндө колдонулган 360 360 360 360 360 360 360 360 Колдонулбаган (баланс) 240 240 240 240 240 240 240 240 Өнөр жайынын, транспорттун, байланыштын, коргоонун жана башка багыттагы жерлер (бардыгы) 18 18 18 18 18 18 18 18 Иш жүзүндө колдонулган 14 14 14 16 16 17 17 18 Колдонулбаган (баланс) 4 4 4 2 2 1 1 0 Калк жашаган жер (бардыгы) 242 242 242 242 242 242 242 242 анын ичинен турак жай турган 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 Иш жүзүндө колдонулган 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 Колдонулбаган (баланс) 0 0 0 0 0 0 0 0 Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлери 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 400 га Токой фондунун жерлери 37 871 37 871 37 871 37 871 37 871 37 871 37 871 37 871 Суу фондунун жерлери 6 6 6 6 6 6 6 6 Запас жерлер 6 6 6 6 6 6 6 6 Иш жүзүндө колдонулган 0 0 0 0 0 0 0 0 Колдонулбаган (баланс) 6 6 6 6 6 6 6 6 Айыл чарба жерлеринин жалпы аянтындагы иш жүзүндө пайдаланылган айыл чарба жерлерини үлүшү (%) 91% 91% 91% 91% 91% 91% 91% 91% Инженердик инфраструктура менен камсыз болгон турак жай курууга арналган участокторунун үлушу (%) 2,1 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % 2,1 % Инженердик инфраструктура менен камсыз болгон өндүрүштү жайгаштырууга арналган участокторунун үлушу (%) 0,5 % 0,5 % 0,5 % 0,5 % 0,5 % 0,5 % 0,5 % 0,5 % Категория боюнча пайдаланылбаган же кошумча жерлерди пайдалануу зарылдыгын болжолдоо (га): 240 га 240 га 240 га 240 га 200 160 110 0 Айыл-чарба жерлери 240 га 240 га 240 га 240 га 240 га 240 га 240 га 240 га Өнөр жайынын, транспорттун, байланыштын, коргоонун жана башка багыттагы жерлер 0 0 0 0 0 0 0 0 Калк жашаган жер (турак-жай турган) 0 0 0 0 0 0 0 0 Токой фондунун жерлери 0 0 0 0 0 0 0 0 Суу фондунун жерлери 0 0 0 0 0 0 0 0 6.2. Учурдагы кырдаалды талдоо Жалпысынан алганда, ААнын аймагында сугат жерлер жетиштүү -2606 га түзөт же 89%. Чалкак, Котормо аймагындагы пайдаланылбай жаткан 240,0 га жер суунун тартыштыгынан пайдаланылбай жатат. Акыркы 5 жылда көп жылдык чөптөр өскөн жерлердин аянты көбөйдү, бул айыл чарба өсүмдүктөрүн өнүктүрүүгө жакшы таасирин тийгизет: биринчиден, топурактын түшүмдүү катмары, чөлгө айланышы жукарып, шамал жана суу менен учуп кеткен жана эрозияга дуушар болуп, калыбына келе баштады. Экинчиден, аймактын тоютка болгон муктаждыгы толугу менен канааттандырылып, аларды сатууда көйгөйлөр болгон жок. жер участокторун өнөр жай жерлерине которуу жолу менен жаңы өнөр жай зоналарын түзүү пландаштырылууда Мындан тышкары, турак жай куруу үчүн жерлерди трансформациялоо талап кылынат. Ошондой эле жаңы социалдык объектилерди куруу үчүн бош жаткан жерлерди пайдалануу пландалууда. 6.3. Мейкиндик планынын элементтери Мейкиндик планын өзгөртүү боюнча чаралар же ниеттер: Күтүлгөн жыйынтыктар: 20 гажерди турак жай куруу үчүн өздөштүрүү жерлерине которууга жетишүү 25% га чечилет Жаңы социалдык объектилерди куруу үчүн жер бөлүп берүү Калктын муктаждыктары учун бекер жерди пайдалануу Онөр жай зонасына айландыруу үчүн жер болуу Айыл аймактарын социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүгө чоң салым кошот. Жеке ишкерлерге жер маселеси боюнча жардам Жергиликтүү бийлик жеке ишкерлер менен тыгыз кызматташууга шарт түзөт 240 га айыл чарба багытындагы жер аянты максаттуу пайдалануу 240 га айыл чарба багытындагы жер аянты алыскы таштак жана асылдуулугу томон жайлоо жеринже жайгашкандыктан максаттуу пайдалануу максатында жердин багытын которуу, ## 7-БӨЛҮМ. ЭКОЛОГИЯ 7.1. (таблица) Экология Категория факт күтүлгөн болжолдоо 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Жаратылышты коргоо зоналарынын, өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын, микрозаповедниктердин аянты 115 400 га 115 400 га 115 400 га 115 409 га 115 407 га 115 407 га 115 407 га 115 407 га Токойлор ээлеген аймак, анын ичинде жайылма токойлор (га) 12 400 га 12 400 га 12 400га 12 407га 12 407 га 12 407 га 12 407 га 12 407 га Токойду калыбына келтирүү (га) 93 га 93 га 93 га 100 га 100 га 100 га 100 га 100 га Деградацияланган жайыттардын аянты (га) 80 га 80 га 80 га 82 га 82 82 82 82 Жайыттарга болгон малдын сыйымдуулугу (бир айда гектарына болгон малдын башы) 63 баш 63 баш 63 баш 68 баш 70 баш 70 баш 70 баш 70 баш Деградацияланган жайыттардын жалпы жайыт аянтындагы үлүшү (%) 0,7 % 0,7 0,8 0,9 % 0,10 % 0,10 0,10 0,10 Деградацияга дуушар болгон айыл чарба жерлеринин аянты (га) 70 га 70 69 65 га 60 га 60 60 55 Деградацияланган жайыттардын жалпы аянтына карата калыбына келтирилген жайыттардын үлүшү (%) 0,7 0,7 0,6 0,5 0,3 0,3 0,3 0,3 Энергияны үнөмдөө. Жылытуу менен камсыз болгон үй чарбаларынын үлүшү (%): 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Борбордук жылытуу 0 0 0 0 0 0 0 0 Электр энергиясы менен жылытуу 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% 20% Газ менен жылытуу 0 0 0 0 0 0 0 0 Меш менен жылытуу 80% 80% 80% 80% 80% 80% 80% 80% Башка орнотуулар 0 0 0 0 0 0 0 0 кайра жаралуучу булактарды же энергияны үнөмдөөчү түзүлүштөрдү колдонгон башка орнотуулар (мисалы, көпкө күйүүчү мештер ж.б.у.с.) 0 0 0 0 0,5% 0,5% 0,5% 0,5% Катуу калдыктарды көмүүчү жайлардын саны (даана) 4 4 4 5 5 5 5 5 Катуу калдыктарды кайра иштетүүчү ишканалар же мындай ишканалар менен чектеш аймактарда (бирдиктерде) түзүлгөн келишимдер 0 0 0 0 0 0 0 0 Уруксатсыз полигондордун саны (бирдик) 1 1 1 0 0 0 0 0 Кен казып алуу өнөр жайынын объекттери (бирдиктер) 0 0 0 0 0 0 0 0 Экологиялык коркунучу жогорулаган кен казып алуу өнөр жайынын объекттери (даана) 0 0 0 0 0 0 0 0 Тазалоочу курулмалар аркылуу өткөн саркынды суулар (%) 0 0 0 0 0 0 0 0 7.2. Учурдагы кырдаалды талдоо Экологиялык маселелерде бир катар көйгөйлөр бар: - Таштанды төгүлүүчү жайлар айылдарга жакын жайгашкандыгы. Таштандылар сорттолбойт же жок кылынбайт. Жылдар бою тазаланбаган бир нече үйүлгөн күл бар; - Полигонду тез арада көчүрүү зарыл; - Таштандыларды чогултуу үчүн контейнерлердин жоктугу; - Таштандыларды чогултуу үчүн кызматкерлердин жетишсиздиги; - Таштандыларды кайра иштетүүчү жабдуулардын жетишсиздиги; - Айыл тургундары тиричилик жана ичүүчү керектөөлөр үчүн суу менен жер астындагы скважиналардан берүү жолу менен камсыздалат жана ААнын аймагында канализация жок болгондуктан, тиричилик саркынды суулары жерге (септик) кирип, ичүүчү суулардын булгануу коркунучун жаратат. Дөбөлү айыл өкмөтү долбоорду КР Жаратылыш өнүктүрүү фондуна тапшырып, бул долбоор тендердик комиссия тарабынан жактырылган. Долбоорду кошо каржылоо катары Дөбөлү айыл аймагынын жергиликтүү бюджетинен 1 500 000 сом бөлүнүп, анын жалпы баасы 4464260 сомду түздү. Бүгүнкү күндө Дөбөлү айылындагы таштандыларды чыгаруу иштери Дөбөлү айыл өкмөтүнө караштуу «Ак-Бел» муниципалдык ишканасы тарабынан жүргүзүлүүдө. Таштанды маселеси Дөбөлү айыл аймагындагы эң көйгөйлүү маселелердин бири. 2013-жылы таштанды маселесин чечүү үчүн коммуналдык ишкана ачылган. Ага жергиликтүү бюджеттен 2 КамАЗ алынган. АРИС тарабынан Кытайдан чыгарылган 1 таштанды ташуучу унаа, Кытайдан чыгарылган 1 экскаватор, МТЗ-82,1 трактору, МТЗ 92-1 экскаватору берилди. Жылына 500-600 тонна таштанды чыгарылат. Жалпысынан ишканада 14 кызматкер иштейт. Полигон айыл аймактан 3 км алыстыкта, Ак- Кокту участкасында жайгашкан. Полигондун таштандылары шамал болгондо учуп кетип, айланадагы талаалар таштандыга толуп, жайкысын жагымсыз жыт чыгарат. Полигонго ар кандай таштандылар ыргытылат, малдын өлүгү, терилери ж.б. ыргытылган учурлар бар. Мындан улам жугуштуу оорулардын пайда болуу коркунучу бар. АӨ жана «Ак-Бел» муниципалдык ишканасынын кызматкерлери аймактын тазалыгын камсыз кылуу максатында атайын агартуу иштерин жүргүзүүдө. «Ак-Бел» муниципалдык ишканасы 2023-жылы ачылып, бүгүнкү күндө техниканын жетишсиздигинен таштанды чыгаруу маселеси чечилбей, таштанды чыгаруунун тарифтери иштелип чыгып, жергиликтүү кеңеш тарабынан бекитилген. Корутундулар жана сунуштар: ААнын аймагында кооптуу же тоо-кен өндүрүшү жок, ошондуктан негизги экологиялык маселелер катуу тиричилик калдыктарын башкарууга байланыштуу. Полигондордун абалы жана таштандыларды ташып чыгаруу жана көмүү үчүн зарыл болгон жайлардын жоктугу жакынкы келечекте ААнын экологиялык абалына өтө терс таасирин тийгизиши мүмкүн. Кырдаалды жакшыртуу үчүн катуу таштанды калдыктары (КТК) полигонду рекультивациялоо, таштандыларды ташып чыгарууну уюштуруу боюнча иш-чаралар, ошондой эле долбоор толукталганда жогорудан келген маалыматты пайдалануу боюнча чоң долбоор каралган. 7.3. Экологиялык проблемалар Приоритет Мүмкүн болгон иш-чаралардын жалпы сүрөттөлүшү Күтулгөн натыйжа жана убакыт Каржылоо булагы Болжолдуу наркы (миң сом) Катуу калдыктар полигонунун абалын жакшыртуу Дөбөлү айылындагы таштанды таштоочу жайды рекультивациялоо 2025-2026 Жергиликтүү бюджеттен 60,0 Таштанды таштоочу жайды коопсуздандыруу Кеӊеш айылындагы таштандынын айлана чөйрөгө терс таасиринин алдын алуу максатында палигонунун ылдый жагына арык салуу 2026 “Ак-Бел” муниципалдык ишканасынын бюджетинен 50,0 Аймактын санитардык тазалыгын камсыздоо Катуу калдыктар полигонунун абалын жакшыртуу Аймактын жалпы санитардык тазалыгын камсыздоо максатында тиричилик калдыктарын өз учурунда чыгарып туруу 2026 “Ак-Бел” муниципалдык ишканасынын бюджетинен 520,0 8.1. Бюджеттик каражаттар Эконом-икалык классиф-фикация Категория 2022 жыл факт 2023 бекитилген 2023 факт аткарылган Айырма 2025 күтүү 2026 Болжол-доо 2026 Болжол-доо 2027 Болжол-доо 2028 болжол-доо 2029 болжолдоо 2030 болжолдоо 1 2 3 4 5 6 (4-5) 7 8 9 10 11 12 12 жыл башына калган калдык 2994,8 0 3341,7 6716,2 ЖӨБ БОЮНЧА КИРЕШЕ (БАРДЫГЫ) 32596,6 49286,8 55110,2 -5823,4 30844,3 33736,0 36950,2 39872,7 42905,5 46195,3 46195,3 11 САЛЫКТЫК КИРЕШЕЛЕР 14774,2 15198,7 18 182,4 2983,7 14978,1 16978,1 19216,1 20890,8 22725,1 24733,8 24733,8 11111100 Салык агенти төлөөчү киреше салыгы 13032,2 24302 16 607,1 2952,10 13386,0 14926,0 17164,0 18794,0 20579,4 22534,5 22534,5 11121100 Бирдиктүү салыктын негизинде салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн тутуму 99,6 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11122100 Милдеттүү патенттин негизинде салык 43,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11122200 Патенттин негизинде салык 185,1 319,00 251,30 -67,7 319,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11311100 Турак жайга же жайга мүлк салыгы 0,00 0,00 1,6 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11311200 Турак жай эмес имаратка жана жайга мүлк салыгы 15,7 30,8 43,6 12,8 30,8 30,8 30,8 30,8 30,8 30,8 30,8 11311300 3-топтогу ишкердик иши үчүн пайдаланылган кыймылсыз мүлккө салык 7,8 0,00 3,1 3,1 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11312110 Транс салык юрид жактан 0,00 10,0 1,1 -8,9 8,4 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11312120 Транс салык физ лиц 526,8 420,2 605,9 185,7 470,2 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11312 Кыймылдуу мүлккө салык 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 1132 Жер салыгы 871,8 763,7 668,70 -95,0 763,70 1223,70 1223,70 1223,70 1223,70 1223,70 1223,70 11321100 Жанаша, короо жай жана багбанчылык-огород жер участокторуна мүлк салыгы 217,4 135,3 152,4 17,1 135,3 135,3 135,3 135,3 135,3 135,3 135,3 11321200 Айыл чарба жерлерине тиешелүү жерлерге мүлк салыгы 141,2 21,6 21,6 460,0 460,0 460,0 460,0 460,0 460,0 11321300 Калктуу конуштардын жерлерине жана айыл чарба багытында болбогон жерлерге мүлк салыгы 513,2 628,4 494,7 -133,7 628,4 628,4 628,4 628,4 628,4 628,4 628,4 11412 Сатуудан салык 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11412100 Сатуудан салык 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 11442 Роялти 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 133 Трансферты 12808,3 26585,7 40359,20 -52,8 9366,0 10255,7 11229,9 12296,7 13464,9 14744,0 14744,0 13311200 Теңдөөчү трансферттери 4637,0 10263,0 10263,0 \- 9366,0 10255,7 11229,9 12296,7 13464,9 14744,0 14744,0 13311300 Дем берүүчү трансферттер 0,0 0,0 3510,50 1332 Өз ара эсептешүү жолу менен которулган каражаттар 8171,3 16322,7 16269,9 13321100 Республикалык бюджеттен өз ара эсептешүү жолу менен которулган каражаттар 8171,3 16322,7 16269,9 -52,80 14 Салыктык эмес кирешелер 13,7 495,0 0,0 2236,7 495,0 495,0 495,0 495,0 495,0 495,0 495,0 1415 Ижара төлөмү 13,7 495,0 0,00 2236,7 14151100 Кен казып алуу акысы 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14151200 Жер казынасын пайдалануу укугуна лицензияны сактоо үчүн жыйым 13,7 495,0 0,0 -495,0 495,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152 Жаратылыш ресурстарын пайдалануу үчүн жыйымдар жана акылар 3609,4 4272,7 6900,3 2731,7 2114,5 2114,5 2114,5 2293,5 2321,8 2321,8 2321,8 14152100 Калктуу конуштарда жер ижарасы үчүн акы 88,5 24,0 12,0 -12,0 24,0 24,0 24,0 24,0 24,0 24,0 24,0 14152200 Жайыт жерлерди пайдалануу үчүн жыйым 1043,9 1602,6 1672,6 70,0 1602,6 1602,6 1602,6 1754,8 1754,8 1754,8 1754,8 14152300 Айыл жайыттары үчүн ижара акысы 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152400 Интенсивдүү пайдалануу зоналарындагы жайыттарды ижарага алуу 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152500 Алыскы жайыттарды ижарага алуу үчүн төлөм 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152600 Айыл чарбасына жарактуу жерлердин мамлекеттик фондунун жерлерин иштетүү үчүн ижара акысы 256,3 169,9 442,5 272,6 487,9 487,9 487,9 514,7 543,0 543,0 543,0 14152700 Токой ресурстарын пайдалануу үчүн төлөм 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152800 Суу ресурстарын жана суу объекттерин пайдалануу үчүн төлөм 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14152900 Жаратылыш активдерин пайдалануу үчүн дагы башка төлөмдөр 2220,7 2476,2 4773,20 2401,1 14153 Мүлк ижара акысы 0,0 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14153100 Жайларды, имараттарды жана сооруженияларды ижарага алуу 0,0 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14153200 Жайларды, имараттарды жана сооруженияларды ижарага алуу 14153900 Башка мүлк ижара төлөмү 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221 Төлөмдөр жана жыйымдар 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221100 Лицензиялык төлөм 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221200 Күбөлүктөрдү жана башка уруксаттарды берүү үчүн жыйым 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221300 Лотерея ишин жүргүзүү укугу үчүн төлөм 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221400 Транспорттук каражаттарды каттоо жана кайра каттоо үчүн төлөм 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221500 Талдоо акысы 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221600 Эсеп тейлөө акысы 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221700 Таштанды чогултуу акысы 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221800 Унаа токтотуучу жайдын акысы 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14221900 Башка төлөмдөр жана жыйымдар 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14222 Мамлекеттик алым 54,4 23,2 36,5 25,3 34,2 36,2 38,2 40,2 42,2 44,2 44,2 14222100 Жарандардын паспортторун берүү үчүн мамлекеттик алым 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14222200 Юстиция органдары тарабынан алынуучу мамлекеттик алым 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00 6,00 7,00 8,00 9,00 10,00 10,00 14222300 Сот органдары тарабынан алынуучу мамлекеттик алым 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00 6,00 7,00 8,00 9,00 10,00 10,00 14222400 Башка мамлекеттик алымдар 0,00 0,0 0,00 0,00 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 14224200 Таштанды жыйым 49,4 19,2 36,5 17,3 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14224900 башка толомдор 5,0 15,0 15,0 4224900 Акы төлөнүүчү кызматтарды көрсөтүүдөн түшкөн кирешелер атайын фонддорго түшүүчү салыктарсыз 1336,6 2711,5 3339,00 627,5 3856,5 3856,5 3856,5 3856,5 3856,5 3856,5 3856,5 143 Айыптар, санкциялар жана конфискациялар 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14311100 Администрациялык айыптар 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 145 Башка салыктык эмес кирешелер 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 14511400 Жергиликтүү инфраструктураны өнүктүрүү жана тейлөө үчүн чегерүү 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 3 Активдер жана милдеттенмелер 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 31 Финансылык эмес активдер 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 3111 Имараттар жана курулуштар 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 31111110 Батирлерди сатуу 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 311121 Турак-жай эмес имараттарды сатуу 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 311221 Өндүрүш шаймандарын жана механизмдерди сатуу 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 31412 Айыл чарбага караштуу эмес жерлер 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 314121 Айыл чарбага караштуу эмес жерлерди сатуу 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 ЖӨБ БОЮНЧА ЧЫГАША (бардыгы) 32249,7 52609,7 51914,0 0,0 30844,3 33736,0 36950,2 39872,7 42905,5 46195,3 46195,3 БЮДЖЕТТИК КАРАЖАТТАРДЫН ЭСЕБИНЕН 27335,10 34693,70 34276,6 0,00 27929,10 30820,80 34035,00 34433,40 37466,20 36973,20 36973,20 2111 Жумушчулардын жана кызматкерлердин негизги эмгек акысы 17454,9 22553,5 22091,9 22100,00 22763,00 23104,40 23450,90 23801,70 23801,70 23801,70 2121 Социалдык фондго чегерүүлөр 2591,7 3241,3 3194, 3200,00 3364,30 3414,80 3466,00 3517,90 3517,90 3517,90 2211 Өлкө ичинде кызматтык сапарлар чыгымдары 3,7 0,0 0,00 2212 Байланыш кызматтары 79,7 20,0 20,0 87,20 50,20 50,20 50,20 87,20 87,20 87,20 2213 Ижара акысы 2214 Транспорттук кызмат көрсөтүү 512,9 531,1 520,8 570,30 570,30 570,30 570,30 570,30 570,30 570,30 2215 Башка товарларды жана кызматтарды сатып алуу 2279,9 2846,8 2846,8 855,60 950,70 1500,00 1200,00 2000,00 2000,00 2216 Саламаттык сактоо системасынын бир статьясы менен көрсөтүлгөн чыгашалар 0,00 0,0 0,00 2217 Дары-дармектерди жана медициналык буюмдарды сатып алуу 6,00 0,0 0,00 13,10 100,10 100,10 2218 Тамак-аш сатып алуу 893,8 1004,1 931,2 1116,00 1116,00 1116,00 1116,00 1116,00 1116,00 1116,00 2221 Учурдагы мүлктү оңдоого кеткен чыгымдар 136,00 219,6 217,60 0,00 440,00 980,00 500,00 500,00 2222 Учурдагы тиричилик муктаждыктары үчүн буюмдарды жана материалдарды сатып алуу 53,20 425,3 424,00 108,60 1900,00 1000,00 1000,00 2223 Атайын кызматтык кийимдерди сатып алуу, тигүү жана оңдоо 0,00 0,0 0,00 2224 Көмүр сатып алуу 3323,3 3852,0 3852,0 2957,00 4280,00 4280,00 4280,00 4280,00 4280,00 2225 Коопсуздук кызматтарын сатып алуу 0,00 0,0 0,0 2231 Сууга төлөм 0,00 0,0 0,0 2232 Электрэнергиясына төлөм 0,00 0,0 0,0 2233 Жылуулук энергиясына төлөм 0,00 0,0 0,0 2234 Газка төлөм 0,00 0,0 0,0 2235 Башка коммуналдык кызматтарга төлөм 0,00 0,0 0,0 2431 Мамлекеттик башкаруу секторунун башка бирдиктеринин пайыздарын төлөө 0,00 0,0 0,0 2511 Каржылык эмес мамлекеттик ишканаларга субсидиялар 0,00 0,0 0,0 2512 Каржылык мамлекеттик ишканаларга субсидиялар 0,00 0,0 0,0 за счет спец средств 0,0 0,0 2621 ЖӨБ органдырынын ассоциациясынын союздарына салым 720,9 767,0 767,0 272 Калкка жеңилдетүүлөр жана жеңилдетүүнүн ордуна компенсациялар 720,9 767,0 767,0 2821 Стипендиялар 0,00 2823 Сот чечимдерин аткаруу 0,00 2824 рез фонд 0,00 0,0 0,00 АКТИВДЕР ЖАНА МИЛДЕТТЕНМЕЛЕР 2994,70 14233,8 14133,5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3782,8 3782,8 3111 Имараттар жана куруулар 2742,9 3803,6 3754,5 2282,80 2282,80 3112 Машиналар жана жабдуулар 251,8 10404,2 10353,0 1500,00 1500,00 3113 Башка негизги фонддор 26,0 26,0 АТАЙЫН КАРАЖАТТАР ЭСЕБИНЕН 1199,0 2915,2 2915,2 2915,20 2915,20 2915,20 5439,30 5439,30 5439,30 5439,30 БАЛАНС 3341,7 6716,2 Бөлүм коду Иш-чаралар Убактысы Жергиликтүү бюджет Республикалык бюджет Региондорду өнүктүрүү фонду Бардыгы (ЖБ+РБ+РӨФ) Башка булактар (тартылган каражаттар, ыктыярдуу кайрымдуулук, мамлекеттик-жеке өнөктөштүк, резервдик фонд, жергиликтүү жамааттар, гранттар, насыялар,ж.б. Бардыгы Аткаруу пайызы Бюджеттик каражаттар Атайын каражаттар Дем берүүчү гранттар Капиталдык салымдар Мамлекеттик инвестициялар 1 2 3 4 5 6 7 8 9 (3+4+5+6+7+8) 10 11 (9+10) 12 1 Башкаруу Итого 241690,8 300671,1 4934,3 36665,7 5370,8 589332,7 1.1. 2021 23318,7 889,4 1630,8 4207,6 30046,5 4728,6 34775,1 1.2. 2022 31260,0 1199,0 655,0 33114 7371,6 40485,6 2023 46371,6 2915,2 3303,5 32458,1 4758,6 89807,0 2590,1 92397,1 2024 27929,1 2915,2 11309,1 7 151,9 49305,3 9060,0 58365,3 2025 30820,8 2915,2 33736,0 33736,0 2026 34035,0 2915,2 36950,2 36950,2 2027 34433,4 5439,3 39872,7 39872,7 2028 37466,2 5439,3 42905,5 42905,5 2029 40756,0 5439,3 46195,3 46195,3 2029 40756,0 5439,3 46195,3 46195,3 Сведения по среднесрочному прогнозу местных бюджетов и городов на 2026-2030 годы. Примечание: Строго соблюдать параметры таблицы (строки, столбцы не менять) Доболу а/о Экономич. классификация НАИМЕНОВАНИЕ 2025 год 2026 год 2027 год 2028 год 2029 год 2030 год Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) Местный бюджет Респ.бюджет (ВГ) ВСЕГО ДОХОДЫ ПО МСУ 20 125,4 16 302,5 25 303,1 12 507,3 28 545,5 10 514,7 31 735,1 7 325,1 31 735,1 7 325,1 31 735,1 7 325,1 11 НАЛОГОВЫЕ ДОХОДЫ 14 621,4 0,0 19 795,7 0,0 22 762,8 0,0 25 952,4 0,0 25 952,4 0,0 25 952,4 0,0 11111100 Подоходный налог, уплачиваемый налоговым агентом 12 432,0 18 346,8 21 263,9 24 453,5 24 453,5 24 453,5 11121100 Единый налог для субъектов малого предпринимательства 11122200 Налог на основе обязательного патента 11122300 Налог на основе добровольного патента 11122300 Налог на основе патента 319,0 319,0 319,0 319,0 319,0 319,0 11311100 Налог на имущество на жилое здание и помещение 11311200 Налог на имущество на нежилое здание и помещение 30,8 97,5 97,5 97,5 97,5 97,5 11311300 Налог на недвижимое имущество используемое для осуществления предпринимательской деятельности 113121 Налог на транспортные средства 478,6 1132 Земельный налог 1 361,0 0,0 1 032,4 0,0 1 082,4 0,0 1 082,4 0,0 1 082,4 0,0 1 082,4 0,0 11321100 Налог на имущество на придомовой, приусадебный и садово - огородный земельный участок 152,3 152,3 152,3 152,3 152,3 152,3 11321200 Налог на имущество на земельный участок, относящийся к сельскохозяйственным угодьям 580,3 11321300 Налог на имущество на земли населенных пунктов и земли несельскохозяйственного назначения 628,4 880,1 930,1 930,1 930,1 930,1 11412 Налог с продаж 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 11412100 Налог с продаж 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 11442 Роялти 133 ТРАНСФЕРТЫ 0,0 16 302,5 0,0 12 507,3 0,0 10 514,7 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 1331 Гранты местным бюджетам 0,0 16 302,5 0,0 12 507,3 0,0 10 514,7 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 13311 Гранты местным бюджетам 0,0 16 302,5 0,0 12 507,3 0,0 10 514,7 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 0,0 7 325,1 13321100 Выравнивающие гранты 16 302,5 12 507,3 10 514,7 7 325,1 7 325,1 7 325,1 1332 Средства, передаваемые по взаимным расчетам 0,0 14 НЕНАЛОГОВЫЕ ДОХОДЫ 5 504,0 0,0 5 507,4 0,0 5 782,7 0,0 5 782,7 0,0 5 782,7 0,0 5 782,7 0,0 1415 Арендная плата 2 563,8 0,0 2 591,4 0,0 2 866,7 0,0 2 866,7 0,0 2 866,7 0,0 2 866,7 0,0 14151 Плата за разработку месторождений полезных ископаемых 495,0 0,0 495,0 0,0 495,0 0,0 495,0 0,0 495,0 0,0 495,0 0,0 14151100 Плата за разработку месторождений полезных ископаемых 14151200 Плата за удержание лицензии на право пользование недрами 495,0 495,0 495,0 495,0 495,0 495,0 14152 Плата за использование природных ресурсов 2 068,8 0,0 2 096,4 0,0 2 371,7 0,0 2 371,7 0,0 2 371,7 0,0 2 371,7 0,0 14152100 Плата за аренду земли в населенных пунтах 24,0 24,0 24,0 24,0 24,0 24,0 14152200 Сбор за пользования пастбищными угодьями 1 556,9 1 556,9 1 832,2 1 832,2 1 832,2 1 832,2 14152600 Арендная плата за пользования землями Фонда сельскохозяйственных угодий 487,9 515,5 515,5 515,5 515,5 515,5 14152900 Прочие платежи за использование природных активов 14153 Плата за аренду имущества 14153100 Плата за аренду помещений, зданий и сооружений, находящихся в государственной собствености 14153200 Плата за аренду помещений, зданий и сооружений, находящихся в муниципальной собствености 14153900 Плата за аренду прочего имущества 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 142 Доходы от продажи товаров и оказания услуг 2 940,2 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 1422 Административные сборы и платежи 2 940,2 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 2 916,0 0,0 14221 Сборы и платежи 19,2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 14221600 Плата за обслуживание счетов 14224200 Сбор за вывоз мусора 19,2 14224900 Прочие платежи и сборы 14222 Государственные пошлины 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 14222100 Государственная пошлина за выдачу паспортов гражданам Кыргызской Республики 14222200 Государственная пошлина, взимаемая органами юстиции 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 14222300 Государственная пошлина, взимаемая судебными органами 14224410 Сбор за осуществление деят-ти по производству этилового спирта 5,0 1423 Поступления от оказания платных услуг без налога на спец. ср-ва 2916,0 2916,0 2916,0 2916,0 2916,0 2916,0 14238900 Плата за неклассифицированные другие виды услуг 143 Штрафы, санкции, конфискации 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 14311100 Административные штрафы 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 145 Прочие неналоговые доходы 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 14 511 400 Отчисление на развитие и содерж. инфраструктуры местного значения 3 АКТИВЫ и ОБЯЗАТЕЛЬСТВА 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 31 Нефинансовые активы 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3111 Здания и сооружения 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 31111110 Продажа квартир 311121 Продажа нежилых зданий 311221 Продажа механизмов и производственного оборудования 31412 Несельскохозяйственные земли 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 314121 Продажа несельскохозяйственных земель 8.2. Ресурстарга анализ жүргүзүү Дөбөлү айыл аймагынын жергиликтүү бюджетин жогорулатууда келечектүү планга КРнын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 26-декабрындагы №713 Токтомго ылайык жайыт планын жогорулатуу менен жетишүү. Тактап айтканда бекитилген планга 1096,6 миң сомго кошумча 1078,7 миң сомго жогорулатып жалпысы 2175,3 миң сомго жеткирүү. Тазалык жыйым үчүн чогултууну айыл аймагы боюнча айына 100 сомдон түтүн башына чогултуу жүргүзүп 705,0 миң сомго көтөрүү. Кайынды айылы боюнча таза ичүүчү сууга төлөмдү чогултуу менен 400,0 миң сомго көтөрүү. Айыл аймагы боюнча сугат сууга төлөмдөрдү чогултуу менен 66,1 миң сомго көтөрүү Айыл аймагындагы муниципалдык айыл чарба багытына арналбаган жер участкаларын жана Айыл чарба багытындагы жер участкаларын инвентаризациядан кайрадан өткөрүп ижарага берүү менен жоргорулатуу Алыскы жана ортонку жайыттарга чыккан малдардын санын тактоо менен жайыт акыны чогултуу жолу менен. 2025-жылдан баштап жер салыгына киргизилген моратория алынып бюджетке кирешелер көтөрүлөт. 8.3. Функциялар боюнча бюджеттин чыгымдары (миң сом) Функционалдык классификациянын бөлүмдөрү Функционалдык классификациянын бөлүмдөрү Жалпы багыттагы мамлекеттик кызматтар факт күтүлгөн. прогноз 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Коргоо 0 0 0 0 0 0 0 0 Коомдук тартип жана коопсуздук 0 0 0 0 0 0 0 0 Экономикалык маселелер Турак жай жана коммуналдык кызматтар Саламаттык сактоо 0 0 0 0 0 0 0 0 Эс алуу, спорт, маданият жана дин ­ Билим берүү Социалдык коргоо 767,0 0 0 0 0 0 0 0 БАРДЫГЫ 4- Тиркеме. СЭӨПныишке ашыруу боюнча иш-аракеттер планы Иш-чаранын сүрөттөлүшү Жооптуу жана катышуучулар Ишке ашыруу мөөнөттөрү Баасы (миң сом) Каржылоо булактары / ресурстар Мониторинг белгилери (I жарым жылдык) Мониторинг белгилери (IIжарым жылдык) 1. Калк \- Айыл жеринде ветеринардык кызматты уюштуруу Курулуш иштерин айыл өкмөт жүргүзөт 2025-2026 2 500 000 Жергиликтүү бюджеттен \- Айыл чарба малынын асыл тукумдуулугун жогорулатуу боюнча чараларды көрүү Фермерлердин асыл тукумдуулугун жогорулатуу үчүн эт жана сут багытындагы малды багууга басым жасоо. 2025-2030 1 000 000 жеке ишкерлер \- Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен камсыздоого көмөктөшүү Дыйкандарды сапаттуу үрөн менен менен камсыз кылуу 2025-2030 \- Айыл чарба департаменти \- Эгин себүү жана жыйноо мезгилинде дыйкандарды арзан күйүүчү жана майлоочу майлар менен камсыздоого мамлекет тарабынан жардам берүүгө көмөктөшүү Айдап себүүнү жана түшүмдү жыйноону тез убагында аяктоо 2025-2030 \- Айыл чарба департаменти \- Дүйнөлүк Банктын “Сутту комплекстуу өнүктүрүү долборун натыйжалуу ишке ашыруу. Дөбөлү айыл аймагында бул долбоор боюнча Кенеш, Алыш, Дөбөлү, Кайыңды. Таш-Башат, Эки-Нарын айылдарынын тургундары сутту кайра иштетүүчү цехине өткөрүп үй бүлөлүк кирешени көбөйтүшөт 2025-2030 13 000 000 Жашыл климат тарабынан \- Асыл тукум кой өстүрүүчү чарбалардын эт жана жүн багытындагы койлордун тукумун айылдар арасына жайылтуу менен иш алып баруу. Азыркы учурда койдун жуну кылчык болуп, кийиз жасоого болбойт. Ошондуктан, меренос койлорду фермерлердин жеке өздүк каражаты аркылуу сатып алуу менен айыл ичине жайылтуу. 2025-2026 Ар бир феремер өз чөнтөгүнөн сатып алышат \- Айылдагы Вет. сервистер менен ар бир түтүндү малдарга бир жылдык ветеринардык кызмат көрсөтүү боюнча келишим түзүүнү камсыздоо. Адатка айландыруу Жашоочулардын жашоо турмушу жакшырып, кошумча киреше алып келет 2025-2030 Ветеринардык кызматка эл озу толойт \- Дөбөлү айыл аймагына туристик картаны кеңейтүү. Атайын келген коноктор менен иш алып баруу. Туризм тармагы өнүгөт, Кыргызстандын кооздугу чет өлкөлүктөргө даңазаланат. Айылдын ички инвестициясы жакшырат. 2026 1 500 000 \- Туристерге ыңгайлуу эс алуучу жайларды куруу, Айыл аймагына туристтерди тартуу Туристердин жайкы эс алуусуна шарттар түзүлөт, жумушчу орундар түзүлөт 2026 11 000 000 Тенир тоо 2. Кызматтар жана жергиликтүү инфраструктура \- Алыш, Таш-Башат жана Тамды-Суу,Кенеш айылдарынын калкын ичүүчү таза суу менен камсыз кылуу А/Ө башчы 2025 25 000 000 Өнүкүрүү фонд \- Эки-Нарын айылынын таза суусунун башкы резевуарын ремонттоо А/Ө башчы 2025 200 000 Өнүкүрүү фонд \- Дөбөлү айылдык клубун капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025 3 000 000 Стим грант \- Дөбөлү айылдык парктын айланасын тосуу, паркты көрктөндүрүү, эстеликтерин аллеяларын капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2026 10 000 000 Инвестиция тартуу \- Айыл аймактын ички көчөлөрүн жарыктандыруу А/Ө башчы 2025-2026 3 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Тамды -Суу айылдык клубун капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025 3 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Таш-Башат айылынын борбордук жана четки көчөсүнүн 4 чакырымына асфальт бастырууну А/Ө башчы 2025–2029 30 000 000 7 000 000 жол департаменти \- Нарын-Орук там авто жолунун Нарын-Эки-Нарын участогун асфальттоо А/Ө башчы 2025–2026 200 000 000 жол департаменти \- Куюш көпүрөсүн жаңыртуу А/Ө башчы 2025–2029 10 000 000 жол департаменти \- Дөбөлү айыл аймагынын айылдарынын ички жолдорунун 2 км жолун сунуштоо (асфальт төшөө) А/Ө башчы 2025–2025 15 000 000 жол департаменти \- Дөбөлү айылына таштандыларды кайра иштетүү үчүн жабдыктарды сатып алуу А/Ө башчы 2025-2029 5 000 000 Жашыл климат долбоору \- Муниципалдык техникаларды бир жерге топтоп башкарууну уюштуруу, Таш-Башат айылындагы гаражды оңдоо, техникасынын базасын чыңдоо А/Ө башчы 2025-2029 3 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Кайыңды айылындагы балдар бакчасын куруу, Таш-Башат айылында балдар бакчасына кошумча имарат куруу. А/Ө башчы 2025-2029 45 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Эки-нарын айылынын бала бакчасынын имаратын кеңейтүү А/Ө башчы 2025-2027 35 000 000 Респ-лык бюджет же инвестиция \- Ө. Токтосунов, М. Кенжакунов, Алыш атындагы орто мектептеринин ажаатканалары авариялык абалга келип калгандыгына байланыштуу жаңы салуу А/Ө башчы 2025-2027 2 400 000 Өнүктүрүү фонд \- Эки-Нарын жана Таш-Башат айылдарындагы орто мектептердин абалдары начар болгондуктан, мектеп жаны салуу А/Ө башчы 2025-2027 100 000 000 Респ-лык бюджет же инвестиция \- Ө. Токтосунов орто мектебине капиталдык ремонт жүргүзүү А/Ө башчы 2025-2029 9 500 000 Инвестиция тартуу \- А. Алсейитов, М. Мамбетов, Д.Мамбетов, Ө. Токтосунов, М. Кенжакунов, К.Абиров, Алыш орто мектептерине инвентарларды алуу А/Ө башчы 2025-2026 6 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Кайыңды айылына заманбап мектеп куруу А/Ө башчы 2025-2029 50 000 000 Республикалык бюджет же инвестиция \- Коомдук жайларды жарыктандыруу А/Ө башчы 2025-2026 3 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Дөбөлү, Алыш, Кеңеш Таш-Башат айылдарына футбол аянтчасын куруу А/Ө башчы 2025-2030 12 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Ак-Бел муниципалдык ишканасына атайын техникаларды алуу (эксковатор, погрузчик, карьердик самосвал жүк ташуучу унаа, таштанды чыгаруучу унаа) А/Ө башчы 2025-2030 50 000 000 Өнүктүрүү фонд Республикалык бюджет, донордук уюмдар \- Алыш айылындагы футбол аянтчасын ремонттоо А/Ө башчы 2025-2025 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Алыш, Кайыңды, Эки-Нарын айылдарына жаны маданият үйүн куруу А/Ө башчы 2025 - 2026 100 000 000 Инвестиция тартуу \- Ө.Токтосунов орто мектебине көмүркана куруу А/Ө башчы 2025 - 2026 4 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Эки-Нарын, Тамды-Суу айылынын башкы пландарын даярдоо. А/Ө башчы 2025 1 600 000 Өнүктүрүү фонд \- Таш-Башат, Кайынды айылдарынын башкы пландарына өзгөртүү толуктоо киргизүү менен бекитүү А/Ө башчы 2025 1 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Аз камсыз үй бүлөлөрдү асыл тукум сүт багытындагы мал менен камсыз кылуу үчүн Жашыл климат долбооруна сунуштоо А/Ө башчы 2025 2 500 000 Жашыл климат долбоору \- Алыш айылына маданият үйүн жана китепкана куруу А/Ө башчы 2025-2029 15 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Алыш, Кеңеш айылдарына ФАП куруу А/Ө башчы 2025-2027 2 000 000 Инвестиция тартуу \- Кайыңды, Эки-Нарын айылдарынын ички жолдорун ирээтке келтирүү А/Ө башчы 2025-2027 6 000 000 Инвестиция тартуу \- Бурган-Суу, Уй-Сарай, Ак-Там участкаларын ирээтке келтирүү А/Ө башчы 2025-2026 200 000 Инвестиция тартуу \- Кайыңды- каналдарына БСР куруу жана каналды толук ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2029 70 000 000 Республикалык банк \- Чоң-Алыш каналын ремонттоо А/Ө башчы 2025 40 000 000 Республикалык банк \- Таш-Башат, Бурган-Суу, Төө-Жайлоо, Куу-Дөңгөч, Дөбөлү, Салкын-Төр, Курсай каналдарын ремонттоо, (сооружение куруу, лоток орнотуу, тазалоо) А/Ө башчы 2025-2030 30 000 000 Инвестиция тартуу \- Тамды-Суу айылына канал куруу 1 км лоток жаткыруу А/Ө башчы 2025-2026 2 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Таш-Башат айылындагы мал суу ичүүчү жайды ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025 200 000 Өнүктүрү фонд \- Жарандардын участокторуна кирип кеткен электр мамычаларын жылдыртуу жана ооп, кыйшайып калган мамычаларды түздөө А/Ө башчы 2025-2026 1 500 000 РЭТИ \- Кайыңды айылында кампаны капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2026 2 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Ийри-Суу каналын чыгаруу А/Ө башчы 2025-2029 50 000 000 Инвестиция тартуу \- Көтөрмө участогуна суу чыгаруу А/Ө башчы 2025-2025 500 000 УОС \- Көк-Айгыр участкасына суу чыгаруу А/Ө башчы 2025-2025 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Социалдык объекттерге видео байкоочу жабдууларды орнотуу А/Ө башчы 2025-2026 2 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Эки-Нарын айылына коомдук кабылдама салуу жана Клуб, китепканасы менен жаңы куруу А/Ө башчы 2025-2026 25 000 000 Инвестиция тартуу \- Эки-Нарын айылындагы негизги жолду асьфалттоо А/Ө башчы 2025-2026 10 000 000 Жол департаменти - к Эки-Нарын айылындагы жаңы 3 конушка электр чубалгыларын тартуу, жарыктандыруусун орнотуу А/Ө башчы 2025-2026 1 350 000 Өнүктүрүү фонд \- Чырпыктынын чоң эски каналын ремонттон өткөрүү, А/Ө башчы 2025-2026 15 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Көңдөй участкасына суу жана электр чубалгыларын тартуу А/Ө башчы 2025-2026 10 000 000 Инвестиция тартуу \- Эки-Нарын айылындагы купканы жылдыруу А/Ө башчы 2025-2026 100 000 Өнүктүрүү фонд \- Дөбөлү айылына купка салуу А/Ө башчы 2025-2026 700 000 Өнүктүрүү фонд \- Нарын-Орук-Там жолундагы Эки-Нарын айылындагы Куюш көпүрөсүн салуу А/Ө башчы 2025-2026 20 000 000 Республикалык бюджет \- Дөбөлү айыл аймагынын Эки-Нарын айылындагы ”Капчыгай ДЭУ” участкасынын туризм тармагын өнүктүрүү максатында электр линиясын тартуу А/Ө башчы 2025-2026 11 000 000 Инвестиция тартуу \- Санарипти жакшыртуу боюнча Дөбөлү айыл аймагына кабелдик интернет тартуу А/Ө башчы 2025-2026 3 000 000 Телеком \- Дөбөлү айылына муниципалдык гараж комплексин куруу А/Ө башчы 2025-2030 10 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Дөбөлү айылынын жаңы конуштарын ирээтке келтирүү ички жолдоруна инерттүү материал төшөө А/Ө башчы 2025-2030 3 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Кеңеш, Дөбөлү, Тамды-Суу айылдарынын жаңы конуштарына электр линиясын тартуу, трансформатор орнотуу А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Өнүктүрүү фонд РЭТИ Жергиликтүү бюджет \- К.Абиров орто мектебине күнөскана (Теплица, парник) куруу А/Ө башчы 2025-2030 1 500 000 Өнүктүрүү фонд \- Аймакта тамчылатып сугаруу системаларын орнотуу А/Ө башчы 2025-2030 10 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Туризм багытындагы ички жолдорду капиталдык ремонттоо А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Инвестиция тартуу \- Тамды-Суу айылына кызматтык үйлөрдү куруу А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Инвестиция тартуу \- Кайыңды айылдык коомдук мончосун капиталдык ремонттоо А/Ө башчы 2025-2030 3 000 000 Инвестиция тартуу \- Таш-Башат, Кайыңды айылдарына парктарды уюштуруу, А/Ө башчы 2025-2030 10 000 000 Инвестиция тартуу \- Дөбөлү айылдык паркын ремонттоо А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Инвестиция тартуу \- Селден коргоочу каналдарды ремонттоо А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Жарандык коргонууга жабдууларды алуу А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Аймакка чагылгандан коргоочу жабдууларды орнотуу А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Кеңеш, Алыш, Дөбөлү, Кайыңды, Таш-Башат, Эки-Нарын, Тамды-Суу айылдарынын негизги көчөлөрүнө электрондук көрнөк жарнактарды орнотуу А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу Жергиликтүү бюджет \- Алыш айылына асыл тукум мал чарбасын күтүүгө кооператив түзүү жана үрөн чарбасын түзүү, А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Алыш айылындагы кампаны капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Алыш, Кеңеш айылдарынын борбордук көчөсүнө тратуар салуу жана лотокторду орнотуу А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Кеңеш айылына купка салуу А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Өнүктүрүү фонд \- Ак-Там конушунун таза суусунун резервуарын капиаталдык ремонттоо А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Эки-Нарын айылына бала-бакча куруу А/Ө башчы 2025-2030 20 000 000 Инвестиция тартуу \- Эки-Нарын айылына кышкы хокей аянтын куруу А/Ө башчы 2025-2030 3 000 000 Инвестиция тартуу \- Ардакты жайлоосуна электр чубалгыларын тартуу А/Ө башчы 2025-2030 20 000 000 Инвестиция тартуу \- Эки-Нарын айылдык ФАПтын жылуулук системасын капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 100 000 Жергиликтүү бюджет \- Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу максатында Кеңеш, Алыш, Дөбөлү, Таш-Башат, Кайыңды, Эки-Нарын, Тамды-Суу айылдарына чагылгандан коргоочу жердетүүлөрдү орнотуу (молния отвод) А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Инвестиция тартуу \- Май-Булак участкасынын таза суусун капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 2 000 000 Инвестиция тартуу \- Таш-Башат айылына кышкы лыжа базасын куруу А/Ө башчы 2025-2030 20 000 000 Инвестиция тартуу \- Дөбөлү айылынын бала бакчасына кошумча корпус куруу А/Ө башчы 2025-2030 20 000 000 Инвестиция тартуу \- Дөбөлү айылындагы ФАПты капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Таш-Башат айылындагы ветеринардык клиниканы капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 1 000 000 Инвестиция тартуу \- Дөбөлү айылына купка салуу А/Ө башчы 2025-2030 600 000 Инвестиция тартуу \- Алыш айылындагы бала бакчага кошумча корпус куруу А/Ө башчы 2025-2030 15 000 000 Инвестиция тартуу \- Алыш айылына дробилка куруу А/Ө башчы 2025-2030 25 000 000 Инвестиция тартуу \- Кеӊеш айылындагы мусор полигонун жылдыруу А/Ө башчы 2025-2030 500 000 Жергиликтүү бюджет \- Таш-Башат жана Кайыӊды айылдарынын таза суусунун башкы резервуарын эки айылга бөлүштүрүп, капиталдык ремонттон өткөрүү А/Ө башчы 2025-2030 3 000 000 Жергиликтүү бюджет \- Кеӊеш айылынын жаӊы конушуна жаӊы жол ачып, жолго шагыл төшөө, электр энергиясын тартуу А/Ө башчы 2025-2030 700 000 Инвестиция тартуу \- Дөбөлү айыл аймагынын көрүстөндөрдүн айлансын А/Ө башчы 2025-2030 5 000 000 Инвестиция тартуу \- Экономика \- 25% 30% 50% 55% 60% 65% 70% \- Инклюзивдик өнүгүү \- Аз камсыз үй-бүлөөлөрдү колдоо А/Ө башчы Ар жылы 14 400 Жергиликтүү бюджет \- Кошумча киреше алуу үчүн үй кожойкелерин ишке орноштуруу А/Ө башчы 2025-2026 \- Жергиликтүү бюджет \- Жакырчылыкты азайтуу үчүн калктын аялуу топторунун арасында өсүмдүк өстүрүү боюнча ар кандай тажрыйбаларды жайылтуу А/Ө башчы 2025-2026 200 000 Жергиликтүү бюджет \- 5. Мейкиндик \- \- 6. Экология \- Аймактын социалдык объектилерин жашылдандыруу көрктөндүрүү А/Ө башчы 2025-2030 200 000 Жергиликтүү бюджет \- Таштанды таштоочу жайды коопсуздандыруу А/Ө башчы 2025 100 000 Жергиликтүү бюджет \- Аймактын санитардык тазалыгын камсыздоо Катуу калдыктар полигонунун абалын жакшыртуу А/Ө башчы 2025-2030 600 000 Жергиликтүү бюджет Дөбөлү айыл өкмөтүнүн башчысы К.Кудайбергенов Кыска мөөнөттүү мезгил 2025-2026-ж.ж. Узак мөөнөттүү мезгил 2027-2029-ж.ж. № Сунушталуучу чаралар/аракеттер Ишке ашырылуу мөөнөттөрү Күтүлгөн натыйжалар Аткаруучулар Керектелүүчү акча каражаттары (болжолдуу) Сунушталган каржылоо булактары 1. Аймактын суу чарбасынын/ирригация системасынын бардык инфраструктурасына толук инвентаризация жүргүзүү, алардын учурдагы абалын аныктоо жана суу чарбасын/ирригация системасын кыска мөөнөттүк жана узак мөөнөттүк өнүктүрүү планын иштеп чыгуу. 2025-жыл - Суу чарбасынын/ирригация системасынын бардык инфрастуруктурасына инвентаризация жүргүзүлдү; - Суу чарбасынын/ирригация системасынын секторунун учурдагы абалы жана көйгөйлөрү аныкталды; - Суу чарбасынын/ирригация системасын өнүктүрүүнүн кыска мөөнөттүк жана узак мөөнөттүк өнүктүрүү планы иштелип чыкты ЖӨБО РСЧБ, РМА А/Ө жана МИ Болжол менен 500 мин. сом РСЧБ (МВСХПП), РМА жана А/Ө, жаңы уюштурулган айыл аймактары АВП каражаттарынын эсебинен 2. Чоң Алыш каналын ремонттук-кайра калыбына келтирүү иштерин (кеңейтүү, модернизациялоо, бетондоо) жүргүзүү. Каналдын башына сооружение куруу, Каналды тазалоо иштерин жүргүзүү, акведукту ремонттоо - Алгачкы сооружение куруу иштери аткарылды. - Айыл чарба жерлеринде жерди айдоо аянттары кеңейтилди жана сугаруу жакшыртылды; - 5 %дан 15%га чейин жылдык сугат суунун текке кетүүсү азайды. РСЧБ, РМА, А/Ө жана МИ 2025-2026 жж – 5,0 млн. Сомго жакын 2027-2029 жж – 5,0 млн. сомго чейин РСЧБ (МВСХПП), Республикалык бюджет, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 3. Дөбөлү айыл аймагынын каналдарына приоритеттүү тартипте чара колдонууну талап кылган участоктордо ремонттук-кайра калыбына келтирүү иштерин (кеңейтүү, модернизациялоо, бетондоо) жүргүзүү. Биринчи кезектеги участоктордо 20-30, км чейинки чарба аралык каналдарда ремонттук-кайра калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү Экинчи кезектеги участоктордо 30,0-60,0 км чейинки чарба аралык каналдарда ремонттук-кайра калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү. - Айыл аймактын балансындагы алгачкы жана экинчи кезектеги тилкелерде ички чарбалык каналдарда оңдоо-калыбына келтирүү иштери аткарылды; - Айыл чарба жерлеринде жерди айдоо аянттары кеңейтилди жана сугаруу жакшыртылды; - 10%дан 20%га чейин жылдык сугат суунун текке кетүүсү азайды. РСЧБ, РМА, А/Ө, МИ жана 2025-2026 жж – 10,0 млн сомго жакын 2027-2029 жж – болжолдуу 50,0 млн. сом РСЧБ, Республикалык бюджет, А/Ө бюджети, СПАнын каражаттарынын эсебинен 4. Таш-Башат айылындагы Кайыңды каналына БСР куруу жана ишке киргизүү БСР курууну баштоо БСР курууну аяктоо Сыйымдуулугу 0,5 млн. м³ болгон БСР эксплуатацияга берилди; - 5000 – 1000 га айыл чарба жерлеринин суу жеткирүү аянттары кеңейтилди жана сугаруу иштери жакшыртылды; - Айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн суу ресурстарын рационалдуу жана үнөмдүү пайдалануу; - Сугат сууларынын жыл сайынкы жоготуулары 10%дан 15%га чейин азайтылды. РСЧБ /РМА / А/Ө, МИ 2025-2026 ж.ж. – болжол менен 50,0 млн. сом 2027-2029 ж.ж. – болжол менен 50,0 млн. сом РСЧБ (МВСХПП), Республикалык бюджет жана А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 5. Дыйкан (фермердик) чарбаларга алардын өз жерлерине суу жеткирүүнүн тамчылатма, дискреттүү жана чачыратма, жамгыр сыяктуу, гидропондук ыкма менен сугаруунун системаларын ишке киргизиши үчүн мамлекет тарабынан колдоо көрсөтүү 20-40 дыйкан (фермердик) чарбасына суу жеткирүүнүн тамчылатма, дискреттүү жана чачыратма, жамгыр сыяктуу, гидропондук ыкма менен сугаруунун системаларын ишке киргизиши үчүн мамлекет тарабынан колдоо көрсөтүү 40-60 дыйкан (фермердик) чарбасына суу жеткирүүнүн тамчылатма, дискреттүү жана чачыратма, жамгыр сыяктуу, гидропондук ыкма менен сугаруунун системаларын ишке киргизиши үчүн мамлекет тарабынан колдоо көрсөтүү - 100 дыйкан (фермердик) чарбасы Мамлекеттен колдоо алышып, анын ичинде жеңилдетилген насыя алуу аркылуу өз жерлерине суу жеткирүүнүн тамчылатма, дискреттүү жана чачыратма, жамгыр сыяктуу, гидропондук ыкма менен сугаруунун системаларын ишке киргизишти; - Айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн суу ресурстарын рационалдуу жана үнөмдүү пайдалануу; - Дыйкан (фермердик) чарбалары үчүн климаттык тобокелдиктердин таасирин азайтуу РМА / ЖӨБО 10,0-20,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет, анын ичинде, агроөнөржай комплексине жеңилдетилген насыя берүү каражаттарынын эсебинен жана А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 6. Инвесторлор үчүн сапаттуу долбоорлорду даярдоо аркылуу райондун айыл чарбасына чет өлкөлүк, жеке жана башка инвестициялардын көлөмүн жогорулатуу боюнча чараларды кабыл алуу. Аймактын айыл чарбасына чет өлкөлүк, жеке жана башка инвестициялардын көлөмүн жогорулатуу боюнча чараларды кабыл алуу. Аймактын айыл чарбасына чет өлкөлүк, жеке жана башка инвестициялардын көлөмүн жогорулатуу боюнча чараларды кабыл алуу. Инвесторлор үчүн сапаттуу долбоорлорду даярдоо аркылуу 2029-жылга чейин райондун айыл чарбасына чет өлкөлүк, жеке жана башка инвестициялардын көлөмүн үч эседен кем эмес жогорулатууга жетишилди. РМА , А/О Кошумча каржылоону талап кылбайт Кошумча каржылоону талап кылбайт 7. Жашыл чечимдерди, жашыл биотехнологияларды, климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу боюнча технологияларды, жасалма интеллектти жана башка заманбап технологияларды, анын ичинде ийне жалбырактуу дарактарды жана бадалдарды сел коркунучу бар жантайма жерлерге, суу каптоочу жерлердеги токойлорго, токой тилкелерине, жайыт жерлерине, ошондой эле сел жана ташкын коркунучтары бар дарыялардын жээктерине ж.б. жерлерге отургузуу чараларды ишке киргизүү. Ийне жалбырактуу дарактарды жана бадалдарды, башка бак-дарактарды отургузуу аркылуу климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу багытындагы жашыл чечимдерди ишке киргизүү Ийне жалбырактуу дарактарды жана бадалдарды, башка бак-дарактарды отургузуу аркылуу климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу багытындагы жашыл чечимдерди ишке киргизүү Жашыл чечимдерди, жашыл биотехнологияларды, климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу боюнча технологияларды, жасалма интеллектти жана башка заманбап технологияларды, анын ичинде жыл сайын 2-3 га чейинки аянтка ийне жалбырактуу дарактарды жана бадалдарды сел коркунучу бар жантайма жерлерге, суу каптоочу жерлердеги токойлорго, токой тилкелерине, жайыт жерлерине, ошондой эле сел жана ташкын коркунучтары бар дарыялардын жээктерине ж.б. жерлерге отургузуу боюнча чаралар ишке киргизилүүдө. РМА , А/О 1,0-3,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет, (МВСХПП и ӨКМ), агроөнөржай комплексине жеңилдетилген насыя берүү каражаттарынын эсебинен, А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 8. Мал чарбачылыгын 2024-2029-жылдарга карата өнүктүрүү программасын ишке ашыруунун алкагында дыйкан (фермердик) чарбаларга асыл тукум малды жана тукум материалдарын сатып алуу, айыл чарба малдарынын асыл тукум түзүмүн жаңыртуу үчүн дотациялык каражаттарды бөлүп берүү Айыл чарба малдарынын асыл тукум түзүмүн жаңыртуу үчүн дотациялык каражаттарды жыл сайын бөлүп берүү Айыл чарба малдарынын асыл тукум түзүмүн жаңыртуу үчүн дотациялык каражаттарды жыл сайын бөлүп берүү - Мал чарбачылыгын 2024-2029-жылдарга карата өнүктүрүү программасын ишке ашыруунун алкагында айыл аймактын дыйкан (фермердик) чарбаларга асыл тукум малды, жана тукум материалдарын сатып алуу, айыл чарба малдарынын асыл тукум түзүмүн жаңыртуу үчүн жыл сайын дотациялык каражаттарды бөлүнүп берилүүдө; 9. Породасыз жана аз продуктивдүү малдын санынын азайышы; 10. Малдын продуктивдүүлүгүн жогорулатуу боюнча чаралар ишке ашырылды РМА , А/О 5,0-10,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет, (МВСХПП), агроөнөржай комплексине жеңилдетилген насыя берүү каражаттарынын эсебинен, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 11. Өзгөчө калктын аярлуу катмарына жана аз камсыз болгон фермерлерге тийиштүү болгон мал жандыктарынын катуу кыштын, калың түшкөн кардын жана ызгардын терс таасиринен ачка калуусуна жана зыян болуп кетүүсүнө жол бербөө максатында айыл аймакта тоюттун жана жем азыктарынын өзгөчө корун түзүү Өзгөчө калктын аярлуу катмарына жана аз камсыз болгон фермерлерге тийиштүү болгон мал жандыктарынын катуу кыштын, калың түшкөн кардын жана ызгардын терс таасиринен ачка калуусуна жана зыян болуп кетүүсүнө жол бербөө максатында тоюттун жана жем азыктарынын өзгөчө корун түзүү Өзгөчө калктын аярлуу катмарына жана аз камсыз болгон фермерлерге тийиштүү болгон мал жандыктарынын катуу кыштын, калың түшкөн кардын жана ызгардын терс таасиринен ачка калуусуна жана зыян болуп кетүүсүнө жол бербөө максатында тоюттун жана жем азыктарынын өзгөчө корун түзүү Калктын аярлуу катмарына жана аз камсыз болгон фермерлерге тийиштүү болгон мал жандыктарынын катуу кыштын, калың түшкөн кардын жана ызгардын терс таасиринен ачка калуусуна жана зыян болуп кетүүсүнө жол бербөө а айыл аймакта ар жыл сайын тоюттун (болжолдуу 10,0 тн) жана жем азыктарынын (болжолдуу 10,0 тн) өзгөчө корун түзүү боюнча чаралар жүзөгө ашырылат РМА / ЖӨБО Жыл сайын 1 айыл аймакка каралган эсебинде 0,5 млн сомдон 1,0 млн. сомго чейин А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 12. 2024-2029-жылдарга карата КР жайыттарын өнүктүрүү программасын ишке ашыруунун алкагында 15-апрелден 15-сентябрга чейинки мезгилде малды жазгы жайыт жерлерине чыгарууга жыл сайынкы чектөөлөрдү киргизүү аркылуу климаттын өзгөрүүсүнүн шарттарында жайыт жерлерин туруктуу башкарууну камсыз кылуу жана алардын продуктивдүүлүгүн жогорулатуу. 15-апрелден 15-сентябрга чейинки мезгилде малды жазгы жайыт жерлерине чыгарууну жыл сайын чектөө боюнча чараларды киргизүү жана алардын ишке ашырылышын көзөмөлдөөнү камсыз кылуу. 15-апрелден 15-сентябрга чейинки мезгилде малды жазгы жайыт жерлерине чыгарууну жыл сайын чектөө боюнча чараларды киргизүү жана алардын ишке ашырылышын көзөмөлдөөнү камсыз кылуу. 13. 15-апрелден 15-сентябрга чейинки мезгилде малды жазгы жайыт жерлерине чыгарууну жыл сайын чектөө боюнча чараларды киргизилди жана алардын ишке ашырылышын көзөмөлдөө камсыз кылынды; 14. Жазгы жайыт жерлерин туруктуу башкаруу камсыз кылынды жана климаттын өзгөрүүсүнүн шарттарында алардын продуктивдүүлүгү жакшыртылды жана жогорулатылды; 15. Жазгы жайыт жерлеринин деградациясынын деңгээли төмөндөтүлдү; 16. Малды жайытка чыгаруунун чектен ашкан жана жөнгө салынбаган учурларына жол бербөө боюнча чаралар ишке ашырылды. РМА , А/О жана МИ Кошумча каржылоону талап кылбайт Кошумча каржылоону талап кылбайт 17. 2024-2029-жылдарга карата КР жайыттарын өнүктүрүү программасын ишке ашыруунун алкагында жайыт жерлерин ротациялык пайдалануу практикасын, анын ичинде деградация болгон жана аз продуктивдүү жайыттарды консервациялоо аркылуу ишке киргизүү Жайыт жерлерин ротациялык пайдаланууну практикага киргизүү Жайыт жерлерин ротациялык пайдаланууну практикага киргизүү 18. Жайыт жерлерин ротациялык пайдалануу, анын ичинде деградация болгон жана аз продуктивдүү жайыттарды консервациялоо аркылуу практикага киргизилди; 19. Деградация болгон жана аз продуктивдүү жайыттардын продуктивдүүлүгүн калыбына келтирүү боюнча ыңгайлаштыруу чаралары кабыл алынды. РМА , А/О жана МИ Кошумча каржылоону талап кылбайт Кошумча каржылоону талап кылбайт 20. Тоо экосистемаларын жана климаттык туруктуулукту коргоо кампаниясын (Жашыл Мурас) ишке ашыруунун алкагында волонтерлорду, студенттерди жана мектеп окуучуларын, айыл аймактарынын жергиликтүү калкын тартуу аркылуу токой өстүрүү аймактарын көбөйтүү боюнча чараларды ишке ашыруу. Токой өстүрүү аймактарын 5-10 га чейин кеңейтүү боюнча чараларды ишке ашыруу Токой өстүрүү аймактарын 10-20 га чейин кеңейтүү боюнча чараларды ишке ашыруу - Тоо экосистемаларын жана климаттык туруктуулукту коргоо кампаниясын (Жашыл Мурас) ишке ашыруунун алкагында аймакта токой өстүрүү аймактары 20 - 30 га чейин көбөйдү; - Климаттын өзгөрүүсүнүн кесепеттерин жеңилдетүү жана аларга ыңгайлашуу максатында токойлордун экосистемалык функцияларын күчөтүү; - Табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардан, анын ичинде селдерден, ташкындардан коргоону, шамалдын ылдамдыгын төмөндөтүүнү, эрозиядан, чаң бороондорунан, ысык абанын жана кургакчылыктын толкундарынын кесепеттеринен коргоону күчөтүү; РМА ЖӨБО 1,0-5,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет (Жашыл Мурас кампаниясынын атайы эсеби) жана А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 21. Өсүмдүк өстүрүүчүлүктө (өсүмдүк өстүрүүчүлүк (түшүмдү жоготуу), айыл чарба өсүмдүктөрү, анын ичинде көп жылдык өсүмдүктөр) табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардын тобокелдигинен камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү Өсүмдүк өстүрүүчүлүктө табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардын тобокелдигинен камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү Өсүмдүк өстүрүүчүлүктө табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардын тобокелдигинен камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү 22. Өсүмдүк өстүрүүчүлүктө (өсүмдүк өстүрүүчүлүк (түшүмдү жоготуу), айыл чарба өсүмдүктөрү, анын ичинде көп жылдык өсүмдүктөр) табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардын тобокелдигинен камсыздандыруу механизмдерин этаптуу ишке киргизүү; 23. Жыл сайын 40тан 60ка чейинки дыйкан (фермердик) чарбалар өсүмдүк өстүрүүчүлүктө табигый-климаттык мүнөздөгү кырсыктардын тобокелдигинен камсыздандырууга тартылды; 24. Дыйкан (фермердик) чарбалары үчүн табигый-климаттык тобокелдиктердин таасири азайтылды. РМА, А/Ө, Камсыздандыруу компаниялары Кошумча каржылоону талап кылбайт Кошумча каржылоону талап кылбайт 25. Мал чарбачылыгында (айыл чарба малдары) табигый-климаттык тобокелдиктерден камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү Мал чарбачылыгында (айыл чарба малдары) табигый-климаттык тобокелдиктерден камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү) Мал чарбачылыгында (айыл чарба малдары) табигый-климаттык тобокелдиктерден камсыздандыруу механизмдерин ишке киргизүү 26. Мал чарбачылыгында (айыл чарба малдары) табигый-климаттык тобокелдиктерден камсыздандыруу механизмдерин этаптуу ишке киргизүү; 27. Жыл сайын 40тан 60ка чейинки дыйкан (фермердик) чарбалар мал чарбачылыгында (айыл чарба малдары) табигый-климаттык тобокелдиктерден камсыздандырууга тартылды; 28. Дыйкан (фермердик) чарбалары үчүн табигый-климаттык тобокелдиктердин таасири азайтылды. РМА, А/Ө, Камсыздандыруу компаниялары Кошумча каржылоону талап кылбайт Кошумча каржылоону талап кылбайт 29. ӨКМ КР капиталдык курулуш планында каралган потенциалдуу кооптуу участоктордо өзгөчө кырдаалдардан коргоонун биринчи кезектеги алдын алуу жана коргоо иш-чараларын өткөрүү. Жыл сайын 1 потенциалдуу кооптуу участокто (объектте) алдын алуу жана коргоо иш-чараларын өткөрүү. Жыл сайын 1 потенциалдуу кооптуу участокто (объектте) алдын алуу жана коргоо иш-чараларын өткөрүү. 30. Капиталдык курулуш линиясы боюнча 2 потенциалдуу кооптуу участокто (объектте) өзгөчө кырдаалдардан (ӨК) коргоонун биринчи кезектеги алдын алуу жана коргоо иш-чаралары өткөрүлдү; 31. Кырсыктардын тобокелдигин төмөндөтүү, калкты жана аймакты потенциалдуу-кооптуу участокторду (объекттерди), анын ичинде айыл чарбасына дайындалган участокторду (объекттерди) өзгөчө кырдаалдардан (ӨК) коргоо; ӨКМ КР, макулдашуу боюнча А/Өжана РМА 1,0-3,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет (ӨКМ КР), өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 32. ӨКМ КР Атайын алдын алуу жана кесепеттерин жоюу иш чараларынын пландарында (ААжКЖИ) каралган потенциалдуу кооптуу участоктордо (объекттерде) атайын алдын алуу жана ликвидациялоо иш чараларын өткөрүү. Жыл сайын 1 -2 потенциалдуу кооптуу участоктордо (объекттерде) атайын алдын алуу жана ликвидациялоо иш чараларын өткөрүү. Жыл сайын 1,2 потенциалдуу кооптуу участоктордо (объекттерде) атайын алдын алуу жана ликвидациялоо иш чараларын өткөрүү. 33. Атайын алдын алуу жана кесепеттерин жоюу иш чараларынын пландарында (ААжКЖ) каралган 5-6 потенциалдуу кооптуу участоктордо (объекттерде) атайын алдын алуу жана ликвидациялоо иш чаралары өткөрүлдү; - 5-6 потенциалдуу-кооптуу участоктордо (объекттерде), анын ичинде ААжКЖИ пландарында каралган айыл чарбасына дайындалган участоктордо (объекттерде) кырсыктардын тобокелдигин төмөндөтүү, калкты жана аймакты өзгөчө кырдаалдардан (ӨК) коргоо; РМА, А/Ө, КР ӨКМ техникалык колдоосу алдында 1,0 ден 3,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет (ӨКМ КР) и А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) 34. Өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу линиясы боюнча ӨК туш болгон участоктордо (объекттерде) авариялык-калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү. Жыл сайын ӨК кесепеттерине туш болгон участоктордо (объекттерде) авариялык-калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү. Жыл сайын ӨК кесепеттерине туш болгон участоктордо (объекттерде) авариялык-калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү. 35. Жыл сайын ӨК кесепеттерине туш болгон 1-2 участоктордо (объекттерде), анын ичинде айыл чарбасына дайындалган участоктордо (объекттерде) авариялык-калыбына келтирүү иштери жүргүзүлдү; 36. ӨК кесепеттерине туш болгон селден коргоочу курулмалар, дамбалар, автомобиль жолдору, көпүрөлөр, айыл чарбаларынын, суу жана токой чарбаларынын объекттери калыбына келтирилди. РМА, А/Ө, КР ӨКМ техникалык колдоосу алдында 2,0-5,0 млн. сомго чейин Республикалык бюджет (ӨКМ КР) жана А/Ө бюджети, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр (макулдашуу боюнча) Дөбөлү айыл өкмөтүнүн башчысы: К.Кудайбергенов